​Temel İşaretçi / Banksman Yetkinliklerinide içeren Trafik Güvenliği Uzmanı Sertifika Eğitimleri 

​Bu eğitim, kişiyi sahada aktif olarak görev yapmaya hazırlar. Odak noktası uygulamadır.

​Eğitim İçeriği:

​Yasal Sorumluluklar ve İSG:

​6331 sayılı İSG Kanunu'ndaki yükümlülükler (Çalışanın, işverenin ve sürücünün sorumlulukları).

​Tesis İçi Riskler ve Araç Tanıma:

​Ağır vasıtaların (kamyon, tır, iş makinesi) kör noktaları (En önemli konu).

​Yaygın tesis içi tehlikeler (kaygan zemin, yetersiz ışık, dar alanlar).

​Kişisel Koruyucu Donanım (KKD) kullanımı (Yüksek görünürlüklü yelek, baret, kompozit burunlu ayakkabı).

​Uluslararası Standart İşaretçilik (Banksman Sinyalleri):

​HSE (Birleşik Krallık) standartlarına uygun el işaretlerinin (ileri, geri, dur, acil dur, sağa/sola dön, mesafe) ezberlenmesi ve net bir şekilde uygulanması.

​Sürücü ile göz teması kurma ve güvenli pozisyon alma (Asla aracın manevra hattında durmama).

​Trafik Akışı Yönetimi (Pratik):

​Araçları giriş-çıkış, kavşak ve rampalarda yönlendirme teknikleri.

​Yaya ve araç trafiğini fiziksel olarak ayrıştırma (bariyer, geçit kontrolü).

​Acil Durum Müdahalesi:

​Kaza veya ramak kala anında yapılacaklar.

​Olay yerinin güvenliğini alma (koni, duba, işaretçi ile alanı kapatma).

​Acil durum ekiplerini (ambulans, itfaiye) karşılama ve yönlendirme.

​Sertifikalı Temel İlk Yardım:

​Yetkili bir kurumdan alınmış Temel İlk Yardım Sertifikası (Kanama durdurma, solunum yolu açma, temel yaşam desteği).

​Temel Raporlama:

​Tehlikeli durumları, yaşanan olayları ve saha ihlallerini Seviye 2'deki amire bildirme.

​ SEVİYE 2: Trafik Güvenliği İç Denetçisi (Kontrolör) Eğitimi

​(Takım Lideri / Saha Amiri Yetkinlikleri)

​Bu eğitim, Seviye 1 personelini yönetecek ve sistemin sahadaki uygulamasını denetleyecek kişiyi yetiştirir. Odak noktası kontrol ve koordinasyondur.

​Eğitim İçeriği:

​Seviye 1'in Tüm Yetkinlikleri: (Sahayı ve işi bilmek zorundadır).

​Ekip Yönetimi ve Liderlik:

​Vardiya planlaması, personel görevlendirme ve performans takibi.

​Seviye 1 personeline "İş Başı Eğitimi" (Toolbox Talk) verme.

​Prosedürel Uygunluk ve İç Denetim:

​Tesisin "Trafik Yönetim Planı"nı (TYP) okuma ve anlama.

​TYP'ye sahada uyulup uyulmadığını periyodik olarak kontrol etme (denetim).

​Saha denetim raporları hazırlama.

​Olay İnceleme ve Kök Neden Analizi:

​Meydana gelen kaza veya ramak kalaları inceleme.

​Delil toplama (fotoğraf, video, tanık ifadeleri).

​Kazanın neden olduğunu (sistem hatası, insan hatası, zemin bozukluğu vb.) analiz etme.

​Kurumsal Raporlama ve İyileştirme:

​"Trafik Güvenliği Olay Bildirim Raporu" hazırlama.

​Yasal süreçler (sigorta, İSG kurulları) için veri sağlama.

​Tespit edilen eksiklikler için düzeltici/önleyici faaliyet (DÖF) önerme.

​ SEVİYE 3: Trafik Güvenliği Baş Denetçisi (Sistem Kurucu) Eğitimi

​(Kıdemli Uzman / Müfettiş Yetkinlikleri)

​Bu eğitim, sistemi sıfırdan kuracak, en üst düzeyde analiz yapacak ve yönetime danışmanlık verecek uzmanı yetiştirir. Odak noktası sistem tasarımı ve stratejidir.

​Eğitim İçeriği:

​İleri Düzey Risk Analizi Metodolojileri:

​Bir tesisin (AVM, fabrika, şantiye) bütüncül "Trafik Güvenliği Risk Analizi" nasıl yapılır?

​Riskleri (çarpışma, ezilme, devrilme) belirleme ve puanlandırma.

​Trafik Yönetim Planı (TMP) Hazırlama:

​Risk analizine dayanarak "Trafik Yönetim Planı ve Prosedürleri Kitapçığı" yazma.

​Bu plan içinde:

​Hız sınırlarının belirlenmesi.

​Yol/levha yerleşimlerinin (dikey ve yatay işaretleme) tasarlanması.

​Yaya yolları, geçişler ve kör nokta aynalarının planlanması.

​İlgili Ulusal ve Uluslararası Standartlar:

​ISO 39001 (Yol Trafik Güvenliği Yönetim Sistemleri).

​6331 Sayılı İSG Kanunu ve ilgili yönetmelikler (Yapı İşleri, Sağlık Güvenlik İşaretleri vb.).

​Bağımsız Denetim (Müfettişlik) Teknikleri:

​Bir tesisi, kendi planına ve ulusal standartlara göre dışarıdan bir gözle (bağımsız) denetleme.

​Resmi "Baş Denetçi Raporu" yazma.

​Özel Durum ve Acil Durum Eylem Planlaması:

​İnşaat, tadilat, büyük etkinlikler (konser, spor müsabakası) gibi standart dışı durumlar için "Geçici Trafik Planları" oluşturma.

​Acil durum (yangın, deprem) tahliye yollarını trafik planına entegre etme.

​Üst Yönetime Raporlama ve Danışmanlık:

​Denetim bulgularını ve iyileştirme önerilerini doğrudan Genel Müdürlük/Yönetim Kurulu'na sunma.

Trafik Güvenliği Derneği (TGD), tüzüğünün 3. Maddesi'nde yer alan "Kütüphane, Arşiv ve Bilgi Paylaşımı" hedefi doğrultusunda, Türkiye'nin en kapsamlı "Trafik Güvenliği Kütüphanesi ve Arşivi"ni kurmak için proje başlattı. Arşiv, araştırmacıların, öğrencilerin ve politika yapıcıların kullanımına sunulacak.

Trafik Güvenliği Derneği (TGD), Türkiye'de trafik güvenliği alanındaki en büyük eksikliklerden biri olan dağınık ve erişilmesi zor bilgi birikimini tek bir çatı altında toplamak için stratejik bir girişimde bulundu. Dernek, tüzüğünün 3. Maddesi'nde açıkça belirtilen "Trafik ve yol güvenliği alanında yurt içi ve dışında basılan kitap, dergi, tez, rapor, makale ve görsel dokümanları toplayarak bir kütüphane ve arşiv kurmak" hedefini hayata geçiriyor.

"Ulusal Trafik Güvenliği Arşivi" adı verilen bu iddialı proje, Türkiye'de bu alanda bugüne kadar yapılmış tüm akademik tezleri, bilimsel makaleleri, resmi kaza raporlarını, uluslararası iyi uygulama rehberlerini ve eğitim amaçlı görsel dokümanları toplayarak dev bir veri merkezi oluşturmayı amaçlıyor.

Hem Fiziki Kütüphane Hem Dijital Portal

Proje, iki ayaklı bir erişim stratejisi üzerine inşa ediliyor. İlk olarak, derneğin Ankara'daki merkezinde, araştırmacıların ve öğrencilerin bizzat gelip çalışabileceği fiziki bir "Trafik Güvenliği İhtisas Kütüphanesi" kurulacak.

Ancak projenin asıl devrim niteliğindeki yönü, toplanan tüm bu arşivin dijitalleştirilmesi olacak. Dernek yetkilileri, tüzükte yer alan "trafik amaçlı bir web sitesi [...] kurarak bu bilgileri toplumun ve araştırmacıların yararına sunmak" ilkesine tam bağlı kalacaklarını belirtti. Bu kapsamlı dijital arşivin, derneğin eğitim platformu olan "Trafik Güvenliği Derneği Akademi" (akademi.trafik.gd) portalı üzerinden tüm Türkiye'nin erişimine açılması planlanıyor.

Politikalar Artık "Veriye Dayalı" Olacak

Bu girişimin, derneğin "araştırma ve politika geliştirme" hedefini de doğrudan desteklemesi bekleniyor. Bugüne kadar farklı kurumlarda dağınık halde bulunan verilere tek noktadan erişim sağlanmasıyla, özellikle üniversiteler, belediyeler, sivil toplum kuruluşları ve politika yapıcılar (milletvekilleri, bürokratlar) için paha biçilmez bir kaynak oluşturulacak.

TGD, bu proje ile trafik güvenliği alanında yapılacak yeni araştırmalara ve projelere zemin hazırlamayı hedefliyor. Kütüphane sayesinde, Türkiye'nin trafik politikalarının ve mevzuat değişikliklerinin artık "veri ve araştırmaya dayalı" olarak geliştirilmesine doğrudan katkı sağlanması amaçlanıyor.

Anahtar Kelimeler: Trafik Güvenliği Derneği, TGD, Kütüphane, Arşiv, Bilgi Paylaşımı, Dijital Arşiv, Araştırma, Tez, Rapor, Makale, Trafik Güvenliği Akademisi, Politika Geliştirme

Trafik Güvenliği Derneği (TGD), tüzüğünün 3. Maddesi'nde yer alan yetkiye dayanarak, "Güvenli Sürüş Akademisi" kurma projesini duyurdu. Akademi bünyesinde hem standart "Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursları (MTSK)" hem de profesyonellere yönelik "ileri sürüş teknikleri ve güvenli sürüş teknikleri kursları" açılacak.

Trafik Güvenliği Derneği (TGD), sürücü eğitiminin kalitesinin, trafik güvenliğinin temel taşı olduğu inancıyla, eğitim alanında bugüne kadarki en büyük adımlarından birini atıyor. Dernek, tüzüğünün "Faaliyet Alanları" bölümünde yer alan "Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursları (MTSK), ileri sürüş teknikleri ve güvenli sürüş teknikleri kursları açmak, açtırmak veya işletmek" maddesine dayanarak, "TGD Güvenli Sürüş Akademisi" projesini resmen başlattığını duyurdu.

Bu girişim, TGD'nin sadece denetleyen ve standart belirleyen bir STK olmanın ötesine geçerek, bizzat "eğitimin merkezi" olma vizyonunu da ortaya koyuyor.

Akademi İki Temel Ayak Üzerine İnşa Edilecek

Dernekten yapılan açıklamaya göre, kurulacak olan akademi iki temel ayak üzerine inşa edilecek:

1. TGD Standartlarında Sürücü Kursu (MTSK): Akademinin ilk ayağı, B sınıfı (otomobil), A sınıfı (motosiklet) gibi standart ehliyet eğitimi veren Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursları'nı (MTSK) kapsayacak. TGD, bu kurslarda piyasadaki standart müfredatın ötesine geçmeyi taahhüt ediyor. Tüzük hedefleri doğrultusunda, her sürücü adayına zorunlu "Sertifikalı Acil İlk Yardım" eğitimi ve "proaktif farkındalık" (risk algısı, tehlikeyi öngörme, defansif sürüşe giriş) eğitimleri de müfredata entegre edilecek. Derneğin hedefi, "sadece sınavı geçen değil, trafikte bilinçli, sorumlu ve hayat kurtarabilen" sürücüler yetiştirmek olarak açıklandı.

2. Profesyoneller İçin İleri (Defansif) Sürüş Teknikleri Merkezi: Akademinin ikinci ve daha kritik ayağı ise, doğrudan profesyonellere yönelik olacak. Özellikle lojistik firmalarının ağır vasıta şoförleri, kurumsal araç filoları, ambulans ve makam şoförleri ile TGD'nin kendi yetiştireceği "Trafik Güvenliği Uzmanları" bu merkezde özel eğitim alacak.

Bu eğitimler, kaygan zemin koşulları, ani engel manevraları, panik fren ve takip mesafesi gibi konuları kapsayan "ileri ve güvenli (defansif) sürüş teknikleri" üzerine yoğunlaşacak. Bu merkezin, TGD'nin tüzüğünde belirtilen "özel mülkiyet alanlarındaki (OSB, Fabrika, Lojistik Merkez) operasyonel trafik kaosunu" yönetecek profesyonellerin yetkinliğini en üst düzeye çıkarması hedefleniyor.

Geliri Yine Sosyal Sorumluluk Projelerine Aktarılacak

TGD, bu iddialı akademiyi, tüzüğünde belirtilen "iktisadi işletme" modeliyle finanse edecek ve yönetecek. Dernek, bu profesyonel eğitimlerden ve sürücü kurslarından elde edilecek tüm geliri, tüzük hedefleri doğrultusunda yine derneğin "savunuculuk," "araştırma" ve diğer sosyal sorumluluk projelerinde (örneğin, okullara yönelik farkındalık eğitimleri) kullanacağını taahhüt etti.

Kurulacak olan fiziki akademi, aynı zamanda derneğin "Trafik Güvenliği Derneği Akademi" (akademi.trafik.gd) adlı dijital portalıyla da tam entegre çalışacak.

 Trafik Güvenliği Derneği (TGD), tüzüğündeki "Teknoloji ve İnovasyon" maddesini temel alarak, trafik güvenliğinde teknoloji kullanımını artırmak için yeni bir proje fonu ve teşvik programı başlattı. Program, "Yapay zekâ tabanlı kamera sistemleri, mobil uygulamalar ve simülasyon teknolojileri" geliştiren girişimleri ve araştırmaları destekleyerek kaza risklerini proaktif olarak azaltmayı hedefliyor.

Trafik Güvenliği Derneği (TGD), trafik kazalarını azaltmada insan faktörüne dayalı eğitimlerin yanı sıra teknolojik çözümlerin de kritik bir rol oynadığına inanarak, tüzüğünün 3. Maddesi'nde yer alan "Teknoloji ve İnovasyon" hedefini resmen faaliyete geçirdi.

Dernek, "Güvenli Teknoloji, Güvenli Trafik" adıyla başlattığı bu yeni proje kapsamında, Türkiye'deki inovatif trafik güvenliği çözümlerinin geliştirilmesini ve yaygınlaştırılmasını teşvik edecek. Bu hamle, TGD'nin kazaları "olmadan önce" engellemeye yönelik proaktif yaklaşımının en somut adımlarından biri olarak değerlendiriliyor.

Dernekten yapılan açıklamaya göre, teşvik programı özellikle üç stratejik alana odaklanacak:

1. Yapay Zekâ (AI) Tabanlı Görüntü İşleme ve Uyarı Sistemleri

Programın ilk ayağı, yapay zekâ destekli kamera sistemlerini kapsıyor. TGD, sadece kamusal alanda kural ihlallerini (emniyet şeridi, yaya geçidi) tespit eden sistemleri değil, özellikle derneğin ana odak noktası olan özel mülklerdeki riskleri minimize edecek teknolojileri destekleyecek. Fabrika sahaları, depolar ve AVM otoparklarındaki kör noktalarda, bir forklift ile bir yayanın tehlikeli yakınlaşmasını anlık olarak algılayan, hem sürücüyü hem de yayayı sesli/ışıklı olarak uyarabilen yapay zekâ sistemleri, teşvik programının öncelikli hedefleri arasında yer alıyor.

2. Akıllı Mobil Uygulamalar ve Sürücü Analizi

İkinci odak alanı ise sürücü davranışlarını değiştirmeye yönelik mobil teknolojiler olacak. Program, sadece navigasyon sunan değil, aynı zamanda sürücünün ani fren, sert dönüş, hız limiti aşımları ve sürüş sırasında telefon kullanımı gibi riskli davranışlarını analiz eden "akıllı sürüş koçluğu" uygulamalarını destekleyecek. Ayrıca, kaza anında (ivmeölçer ve darbe sensörleriyle) sürücünün bilinci kapansa bile otomatik olarak 112 Acil Servis'e veya belirlenen kontak kişilerine konum bildirimi yapan mobil uygulamaların geliştirilmesi teşvik edilecek.

3. VR/AR Destekli Simülasyon Teknolojileri

TGD, özellikle genç ve acemi sürücülerin en büyük zaafı olan "risk algısı eksikliğini" gidermek için simülasyon teknolojilerine yatırım yapacak. Teşvik programı, riskli davranışların (alkollü araç kullanımı, aşırı hız veya sürüş sırasında telefonla ilgilenme) gerçek hayattaki trajik sonuçlarını, sürücülere güvenli bir sanal ortamda (VR/Sanal Gerçeklik ve AR/Artırılmış Gerçeklik) deneyimleten eğitim teknolojilerine odaklanacak. Bu simülasyon eğitimlerinin, sürücü kurslarında ve TGD Akademi bünyesinde yaygınlaştırılması amaçlanıyor.

Üniversite ve Teknokentlerle İş Birliği Yolda

Bu teknolojik atılımın sadece bir fikir olarak kalmaması için TGD, tüzüğündeki "Proje Geliştirme" yetkisini aktif olarak kullanacak. Dernek, bu yenilikçi fikirleri hayata geçirmek amacıyla üniversitelerin teknokentleri, Ar-Ge merkezleri ve teknoloji firmalarıyla stratejik ortaklıklar kurmaya hazırlanıyor.

Hedef, bu ortaklıklar aracılığıyla TÜBİTAK, KOSGEB, Kalkınma Ajansları ve uluslararası proje fonlarından (örneğin, AB Hibe programları) kaynak ve hibe sağlamak. Dernek, bu teknolojik hamleyle Türkiye'deki trafik güvenliği çözümlerinde yeni bir çağ açmayı hedefliyor.

 "Trafik Güvenliği Ödülleri" Sahiplerini Bulacak. Trafik Güvenliği Derneği (TGD), tüzüğünde yer alan "Ödüllendirme" faaliyeti kapsamında, bu yıl ilki düzenlenecek olan "Trafik Güvenliği Ödülleri" için hazırlıklara başladığını duyurdu. "Trafik Güvenliği Haftası" kapsamında düzenlenecek "Ödül Gecesi"nde, üstün başarı gösteren kişi, kurum ve projelere ödülleri takdim edilecek.

Trafik Güvenliği Derneği (TGD), trafik güvenliği bilincinin yaygınlaştırılması ve bu alanda "iyi uygulamaları" hayata geçirerek fark yaratanların onurlandırılması amacıyla tüzüğünün 4. Maddesi'ni faaliyete geçiriyor. Dernek, tüzükteki "Trafik güvenliği alanında üstün başarı gösteren kişi, kurum ve projelere yönelik yıllık 'Trafik Güvenliği Ödülleri' düzenleyebilir" hükmüne dayanarak, 2026 yılı için ilk ödül programını başlatmak üzere çalışmalara başladığını resmen duyurdu.

Bu yeni girişim, sektörde bir "altın standart" belirlemeyi ve güvenlik kültürünü pozitif rekabet yoluyla teşvik etmeyi amaçlıyor.

Hazırlıklar "Trafik Güvenliği Haftası" İçin Başladı

Ödüllerin, her yıl "Trafik Güvenliği Haftası" etkinlikleri kapsamında düzenlenmesi planlanan prestijli bir "Ödül Gecesi"nde sahiplerini bulması hedefleniyor. TGD, bu organizasyonun sadece ulusal değil, gelecekte uluslararası bir nitelik taşıması ve sektör için bir referans noktası olması için şimdiden altyapı çalışmalarını yürütüyor.

Sektörün En İyileri Seçilecek

Dernekten yapılan açıklamaya göre, ödüller derneğin odak alanlarını kapsayacak şekilde geniş bir yelpazede verilecek. Hazırlıkları süren kategoriler arasında şunlar öne çıkıyor:

• En Güvenli Tesis: (AVM, Fabrika, Marina, Lojistik Merkez kategorilerinde)

• En İyi Trafik Güvenliği Projesi: (Kamu, Özel Sektör, STK kategorilerinde)

• Yılın Trafik Güvenliği Araştırmacısı / Akademisyeni:

• Trafik Güvenliği Medya Farkındalık Ödülü:

• Trafik Güvenliği Yaşam Boyu Başarı Ödülü:

"Fahri Müfettiş" ve "Trafik Elçisi" Unvanları Verilecek

Ödül gecesinin en dikkat çekici bölümlerinden birini de TGD'nin tüzüğünde özel olarak belirtilen "onursal unvanların" takdimi oluşturacak.

Tüzükte belirtildiği gibi, dernek faaliyetlerine önemli maddi veya manevi katkı sağlayan, trafik güvenliği misyonuna gönülden destek veren veya derneğin eğitim programlarını üstün başarıyla tamamlayan kişilere, TGD Yönetim Kurulu kararıyla "Fahri Müfettiş", "Trafik Elçisi" veya "Fahri Uzman" gibi onursal unvanlar da bu gecede takdim edilecek.

Dernek, bu unvanların herhangi bir yasal yetki (örneğin, ceza kesme veya resmi denetim) yüklemediğini, bu unvanların tamamen gönüllü misyonu ve toplumsal takdiri temsil ettiğini önemle vurguladı.

Trafik Güvenliği Derneği'nin bu yeni ödül programıyla, sektörde iyi uygulamaları görünür kılarak teşvik etmesi ve trafik güvenliği standartlarının yükseltilmesine önemli bir katkı sağlaması bekleniyor.

Trafik Güvenliği Derneği (TGD), Ankara'da düzenleyeceği ilk çalıştay ile tüzüğünün en özgün hedeflerinden birini faaliyete geçirmeye hazırlanıyor. Tüzüğün 2. Maddesi'nde yer alan "Trafik güvenliği alanında, kamusal otorite (Polis/Jandarma) ile özel mülkiyet yönetimleri arasında tamamlayıcı, destekleyici ve eğitici bir sivil toplum köprüsü olmayı hedeflemek" ilkesi, "Ortak Akıl: Güvenli Alanlar" projesinin temelini oluşturacak.

Yakında düzenlenecek çalıştaya, Ankara Emniyet Müdürlüğü Trafik Şubesi yetkilileri, Jandarma trafik ekipleri ve şehrin önde gelen AVM, OSB ve lojistik merkezlerinin yöneticileri katılacak. Toplantının ana gündem maddesi, özel mülk giriş-çıkışlarının kamusal yollarda yarattığı trafik sıkışıklığı ve yıllardır süregelen yetki alanı karmaşası olacak.

Dernek Başkanı Nail Türkoğlu, yapılacak çalıştay öncesinde yaptığı açıklamada tüzüklerine atıfta bulunarak şunları söyledi: "Derneğimizin amacı, kamusal otoritenin görev alanı dışında kalan veya bu alanla kesişen özel mülklerdeki kaza risklerini azaltmaktır. Düzenleyeceğimiz bu toplantıda ne polisimiz tek başına sorumlu olacak ne de AVM yönetimi. Sorun ortak, çözüm de ortak olmalı. Biz, tüzüğümüzün bize verdiği 'destekleyici ve eğitici sivil toplum köprüsü' rolünü oynamak için bu masayı kuruyoruz."

Çalıştayda, AVM girişlerinde acil durum araçlarının (ambulans, itfaiye) geçiş protokolleri, lojistik merkezlerin kamyon giriş-çıkış saatlerinin planlanması ve bu alanlarda görev yapacak yeni "Trafik Güvenliği Uzmanları"nın kamu ekipleriyle nasıl koordineli çalışacağı gibi konular masaya yatırılacak. TGD, bu çalıştay serisini Türkiye geneline yaymayı hedefliyor.

 TGD'den "Trafik İmtiyazları"na Karşı Mücadele. Trafik Güvenliği Derneği (TGD), tüzüğündeki "Savunuculuk ve Denetim" hedefini merkeze alarak, kamuoyunda tepki çeken trafik suiistimallerine karşı harekete geçti. "İmtiyaza Hayır, Kurallara Evet" adıyla başlatılan proje, emniyet şeridi ihlallerinden usulsüz çakar kullanımına kadar, kanunların eksik uygulanmasından kaynaklanan tüm imtiyaz ve suiistimallerin önlenmesini amaçlıyor.

Emniyet şeritlerini pervasızca işgal eden sürücüler, yaya geçitlerini otopark gibi kullananlar, haksız yere "çakar" kullanarak trafikte terör estirenler ve benzeri trafik suiistimalleri, toplumsal vicdanı her gün yaralamaya devam ederken, Trafik Güvenliği Derneği'nden (TGD) bu gidişata "dur" diyecek somut bir adım geldi.

Dernek, "İmtiyaza Hayır, Kurallara Evet" sloganıyla yeni bir ulusal savunuculuk projesi başlattığını duyurdu. Proje, TGD'nin kuruluş tüzüğünün 2. Maddesi'nde yer alan "Karayolu trafiği ile ilgili kanunların ve yönetmeliklerin toplumda eksik uygulanmasından veya uygulanmamasından kaynaklanan imtiyazların ve suiistimallerin önlenmesine yönelik çalışmalar yapmak" hedefini temel alıyor.

Bu proje, TGD'nin sadece bir eğitim kurumu değil, aynı zamanda trafik adaletinin sağlanması için aktif bir "denetim ve savunuculuk" merkezi olma misyonunu da pekiştiriyor.

⚖️ Hukuk ve İnsan Hakları Birimleri Görevde

Dernekten yapılan açıklamaya göre, proje kapsamında TGD bünyesindeki hukuk ve insan hakları birimleri, bu tür sistematik ihlallerin haritasını çıkaracak. Hangi bölgelerde, hangi tür suiistimallerin yoğunlaştığı ve bu ihlallerin neden cezasız kaldığına dair kapsamlı bir analiz yapılacak.

Bu analizler, derneğin tüzüğündeki "araştırma ve politika geliştirme" hedefi doğrultusunda ulusal raporlara dönüştürülecek. Hazırlanacak raporlarda, bu suiistimallerin sadece trafik akışını bozmakla kalmayıp, aynı zamanda yarattığı toplumsal maliyet ve güvenlik riskleri de detaylıca ortaya konulacak. Örneğin;

• Emniyet şeridi ihlalleri yüzünden ambulansların gecikmesinin can kayıplarına etkisi,

• Yaya geçidi ihlalleri nedeniyle yaşanan yaralanmalı kaza istatistikleri,

• Haksız çakar kullanımının toplumun adalet duygusu ve kolluk kuvvetlerine olan güveni üzerindeki erozyonu.

⚖️ Başkan Türkoğlu: "Kurallar Herkes İçin Eşit Uygulanmalı"

Projenin felsefesini açıklayan Trafik Güvenliği Derneği Başkanı Nail Türkoğlu, trafik güvenliğinin toplumsal adaletten ayrı düşünülemeyeceğini belirtti. Türkoğlu, yaptığı açıklamada şu ifadelere yer verdi:

"Trafik güvenliği, ancak ve ancak kurallar herkes için eşit uygulandığında sağlanabilir. Kanunların uygulanmasındaki eksiklikler, göz yummalar veya belirli kişilere tanınan ayrıcalıklar, maalesef 'imtiyazlı' bir sürücü grubu yaratarak toplumun adalet duygusunu derinden zedelemekte ve en önemlisi kaza riskini doğrudan artırmaktadır. Bir yanda kurallara uyan milyonlarca vatandaş varken, diğer yanda hiçbir kuralı tanımayan küçük bir azınlığın trafiği tehlikeye atmasına seyirci kalınamaz. Derneğimiz, tüzüğümüzün bize verdiği yetkiyle, bu imtiyazların ve suiistimallerin önlenmesi için yasal ve toplumsal her türlü çalışmayı kararlılıkla yapacaktır."

⚖️ Raporlar TBMM ve Yargıya Taşınacak

"İmtiyaza Hayır, Kurallara Evet" projesi, sadece sorunları tespit edip raporlamakla kalmayacak. TGD, hazırladığı bu kanıta dayalı raporları aktif bir lobi faaliyeti için kullanacak.

Tüzükte de belirtildiği gibi, hazırlanan dosyalar başta TBMM ilgili komisyonları (İçişleri, Ulaştırma vb.), adli yargı mekanizmaları ve hükümetin ilgili bakanlıklarına resmi olarak sunulacak. Dernek, bu raporlar ışığında yasal düzenlemelerin daha caydırıcı hale getirilmesi, denetimlerin artırılması ve en önemlisi kanunların statü veya unvan gözetmeksizin herkese eşit uygulanması için baskı grubu oluşturacak.

 Trafik Güvenliği Derneği (TGD), OSB'lerdeki Trafik Kaosuna "Dur" Diyor. Türkiye'nin kanayan yaralarından biri olan fabrika ve lojistik merkezlerindeki "operasyonel trafik kaosuna" el atılıyor. Tüzüğündeki "Özel Mülk" ve "Standart Belirleme" hedefleri doğrultusunda, OSB'lerdeki forklift, TIR ve yaya trafiğini düzene sokmak için "İyi Uygulama Rehberleri" ve pilot denetim projeleri başlatılıyor.

Trafik Güvenliği Derneği (TGD), Türkiye'nin sanayi ve üretim kalbi olan Organize Sanayi Bölgeleri (OSB) ile lojistik merkezlerde yaşanan ve sık sık ciddi yaralanmalarla, hatta ölümlerle sonuçlanan "operasyonel trafik kaosuna" karşı kapsamlı bir proje başlattı.

Forkliftlerin yüksek hızla malzeme taşıdığı, TIR'ların dar alanlarda manevra yaptığı ve yayaların bu operasyonlar arasında can güvenliği riskiyle çalıştığı endüstriyel tesisler, uzun zamandır "göz ardı edilen" bir risk alanı olarak görülüyordu. TGD, "Güvenli Tesis, Verimli Operasyon" adını verdiği bu yeni projeyle, "Sıfır Kaza" hedefine ulaşmak için standartları belirleyici bir rol üstleniyor.

Projenin Dayanağı: Tüzükteki "Özel Mülk" Sorumluluğu

Dernek, bu adımı tüzüğünün ana amaçlarından biri olan "özel mülkiyet alanlarındaki (ticari tesisler, endüstriyel sahalar, lojistik merkezler) [...] kaza risklerini en aza indirmek" hedefi doğrultusunda attığını duyurdu.

Yapılan açıklamada, bu alanlardaki en büyük sorunun, kamuya açık yolların aksine, net olarak tanımlanmış ve denetlenen trafik standartlarının bulunmaması olduğuna dikkat çekildi. TGD, bu boşluğu doldurmak için tüzüğünün 3. Maddesi'nde yer alan "tesis içi trafik güvenliği standartlarını, yönlendirme sistemlerini ve risk analizlerini belirlemek üzere 'İyi Uygulama Rehberleri' geliştirmek ve raporlar hazırlamak" görevini resmen üstlendi.

Rehberde Neler Var? (Standartlar Geliyor)

Hazırlanan ilk taslak rehber, fabrika ve lojistik sahalarındaki kaosu bitirecek kritik teknik standartları içeriyor. Bu standartlar arasında öne çıkan başlıklar şunlar:

• Hız Limitleri ve Yaya Koridorları: Tesis içi araç (forklift, kamyonet vb.) hız limitlerinin belirlenmesi ve en önemlisi, forklift yolları ile yaya yollarının fiziki bariyerlerle (koridorlar, zincirler veya bariyerler) net bir şekilde ayrılması.

• TIR Manevra Alanları: Ağır vasıtaların güvenli yanaşma, yükleme ve boşaltma yapabilmesi için gerekli olan manevra alanlarının standartlarının belirlenmesi.

• Aydınlatma ve Kör Noktalar: Özellikle gece vardiyalarında ve kapalı depolarda yetersiz aydınlatmanın giderilmesi, kör noktalara uyarıcı ve aynalar yerleştirilmesi.

• Uyarı Sistemleri: Geri manevra yapan iş makineleri için sesli uyarılar, kavşak noktalarında ise ışıklı (flaşörlü) uyarı levhalarının zorunlu hale getirilmesi.

Sadece Rehber Değil, Pilot Denetim de Başlıyor

TGD, hazırlanan bu rehberlerin sadece kağıt üzerinde kalmaması ve raflarda tozlanmaması için aktif bir saha stratejisi de belirledi. Dernek, tüzüğünde yer alan "teknik danışmanlık" ve "denetim" yetkilerini de bu projede kullanacak.

Proje kapsamında, belirlenecek pilot OSB'lerde, derneğin iktisadi işletmesi aracılığıyla veya gönüllülük esasıyla, tesis yönetimlerine ve OSB yönetimlerine ücretsiz bir "trafik riski analizi" hizmeti sunulacak. Bu analizin ardından "trafik planlaması, risk analizi ve acil durum yönetimi" konularında teknik destek verilerek, tesislerin yeni standartlara uyumu sağlanacak.

TGD, bu projeyle OSB'lerdeki operasyonel trafik kaosunu sonlandırarak, iş kazalarının önüne geçmeyi ve aynı zamanda doğru trafik planlamasıyla tesislerin daha verimli çalışmasına katkı sağlamayı hedefliyor.

Trafik Güvenliği Derneği (TGD), Türkiye'deki trafik kazalarında can kayıplarını ve yaralanmalara bağlı ölümleri azaltmaya yönelik en kritik adımlardan birini atarak, kapsamlı bir ilk yardım seferberliği başlattığını duyurdu.

Dernek, tüzüğünün 2. Maddesi'nde yer alan "Trafik kazası anında, olay yerindeki ilk saniyelerin hayati önemini vurgulayarak, profesyonel görevliler ve sivil halk arasında sertifikalı Acil İlk Yardım bilgi ve becerisinin yaygınlaşmasını teşvik etmek" hedefini, "Altın Dakikalar Hayat Kurtarır" adıyla somut bir projeye dönüştürdü.

Tüm Eğitimlerde İlk Yardım Zorunlu Hale Geldi

Bu yeni proje kapsamında, derneğin tüzüğünün 3. Maddesi'nde belirtilen bir taahhüt de resmen hayata geçiriliyor: "Tüm trafik güvenliği eğitimlerine 'Sertifikalı Acil İlk Yardım' modülünü entegre etmek."

Dernekten yapılan açıklamada, bu kararın bir tercih değil, tüzükten kaynaklanan ve sektörel bir ihtiyaca dayanan bir zorunluluk olduğu vurgulandı.

Bu zorunluluk, özellikle derneğin AVM'ler, fabrikalar, lojistik merkezler ve marinalar için profesyonel yetiştirdiği "Trafik Güvenliği Uzmanlığı" programı için hayati önem taşıyor. Açıklamada, "AVM'lerde, fabrikalarda veya marinalarda görev yapacak 'Trafik Güvenliği Uzmanları'nın bir kazayla karşılaştıklarında sadece trafiği yönlendirmeleri yeterli değildir. Olay yerindeki 'ilk müdahaleci' olmaları, 'altın dakikalar' olarak bilinen o kritik ilk saniyelerde doğru müdahaleyi yapabilmeleri hayati önem taşımaktadır. Bu nedenle, eğitimlerimizi alan her profesyonel, aynı zamanda sertifikalı bir ilk yardımcı olacaktır," denildi.

Zorunlu ilk yardım modülü, "Güvenli Sürüş Teknikleri" eğitimleri de dahil olmak üzere TGD çatısı altındaki tüm sertifika programlarını kapsayacak.

Üniversitelerle İş Birliği ve Toplumsal Farkındalık

Proje, sadece profesyonel eğitimlerle sınırlı kalmayacak. Dernek, tüzüğündeki "araştırma ve politika geliştirme" hedefi kapsamında, "ilk ve acil yardım" ana bilim dalında üniversitelerle iş birliği yaparak, sivil halka yönelik farkındalık kampanyaları ve seminerler de düzenleyeceğini açıkladı.

Bu adımla TGD, trafik güvenliğini sadece kaza öncesi önlemlerle değil, kaza anı ve sonrasındaki doğru müdahalelerle de bir bütün olarak ele almayı hedefliyor.

BASIN AÇIKLAMASI 

Değerli Kamuoyu ve Trafik Güvenliği Paydaşlarımız,

Trafik Güvenliği Derneği (TGD) Başkanı olarak sizlere, dernek tarihimizin en hayati ve en insani projelerinden birini duyurmanın sorumluluğu ve kararlılığı içindeyim. Türkiye'de trafik kazalarındaki can kayıplarını azaltmaya yönelik, tüzüğümüzün bize yüklediği bir görevi, somut bir eylem planıyla hayata geçiriyoruz.

Hepimizin bildiği acı bir gerçek var: Trafik kazalarında hayatını kaybeden insanlarımızın birçoğunu, aslında kazanın hemen ardından geçen o ilk "Altın Dakikalar" içinde kaybediyoruz. Profesyonel sağlık ekipleri olay yerine ulaşana kadar geçen o kritik saniyelerde yapılacak doğru ve sertifikalı bir ilk yardım müdahalesi, kelimenin tam anlamıyla hayat kurtarmaktadır.

İşte bu gerçekten yola çıkarak, Trafik Güvenliği Derneği olarak "Altın Dakikalar Hayat Kurtarır" adını verdiğimiz yeni bir seferberlik başlatıyoruz.

Bu Proje, Derneğimizin Varlık Nedenidir

Bu proje, bir temenni veya tavsiye değil, tüzüğümüzün bize emrettiği temel bir misyonun doğrudan uygulamasıdır. Tüzüğümüzün 2. Maddesi'nde derneğimizin hedefini çok net bir şekilde şöyle tanımladık: "Trafik kazası anında, olay yerindeki ilk saniyelerin hayati önemini vurgulayarak, profesyonel görevliler ve sivil halk arasında sertifikalı Acil İlk Yardım bilgi ve becerisinin yaygınlaşmasını teşvik etmek."

Bugün, bu misyonu bir adım öteye taşıyoruz. Tüzüğümüzün 3. Maddesi'nde verdiğimiz taahhüdü, yani "Tüm trafik güvenliği eğitimlerine 'Sertifikalı Acil İlk Yardım' modülünü entegre etmek" hedefini, bugünden itibaren tüm programlarımız için zorunlu kılıyoruz.

"Uzman" Sadece Yönlendirmez, Hayat da Kurtarır

Bu kararın anlamı şudur: Derneğimizin bayrak taşıyıcı projelerinden biri olan ve AVM'lerde, fabrikalarda, marinalarda görev yapacak profesyonelleri yetiştirdiğimiz "Trafik Güvenliği Uzmanlığı" eğitimlerimizi alan her bir kursiyerimiz, artık aynı zamanda "Sertifikalı Acil İlk Yardım" eğitimi almak ve bu sertifikaya sahip olmak zorundadır.

Aynı şekilde, "Güvenli Sürüş Teknikleri" eğitimlerimizden diğer tüm farkındalık programlarımıza kadar, derneğimizin imzasını taşıyan her eğitimde bu modül standart olacaktır.

Neden mi? Çünkü bir AVM otoparkında, bir fabrika sahasında veya bir lojistik merkezinde bir kaza meydana geldiğinde, oradaki "Trafik Güvenliği Uzmanı"nın görevi sadece trafiği yönlendirmek veya güvenlik şeridi çekmek değildir. O uzman, sağlık ekipleri gelene kadar olay yerindeki 'ilk müdahaleci'dir. O uzmanın yapacağı doğru bir kalp masajı, doğru bir kanama durdurma müdahalesi, o 'altın dakikalar' içinde bir insanın hayatta kalmasını sağlayacaktır. Biz, sadece trafiği yöneten değil, aynı zamanda hayat kurtarabilen profesyoneller yetiştirme sorumluluğunu üstleniyoruz.

Sadece Profesyonellerle Sınırlı Kalmayacağız

"Altın Dakikalar Hayat Kurtarır" projemiz, sadece eğitim verdiğimiz profesyonellerle sınırlı kalmayacak. Derneğimiz, tüzüğümüzde yer alan "araştırma ve politika geliştirme" hedefi kapsamında, başta "ilk ve acil yardım" ana bilim dalları olmak üzere üniversitelerimizle kapsamlı iş birlikleri başlatacaktır.

Amacımız, bu bilinci önce kurumsal yapılar aracılığıyla, ardından da düzenleyeceğimiz sivil halka yönelik farkındalık kampanyaları ve seminerlerle tüm topluma yaymaktır.

Trafik Güvenliği Derneği olarak inanıyoruz ki; önlenebilir ölümlerin önüne geçmenin yolu, bilgiyi yaygınlaştırmaktan ve müdahale yetkinliğini artırmaktan geçmektedir. Başlattığımız bu seferberlik, bu inancın en somut adımıdır.

Kamuoyuna saygılarımla duyururum.

Nail Türkoğlu Trafik Güvenliği Derneği (TGD) Yönetim Kurulu Başkanı

???? HABER: Trafik Güvenliği Eğitiminde Dijital Devrim: "TGD Akademi" Portalı Yayın İçin Gün Sayıyor

Trafik Güvenliği Derneği (TGD), tüzüğünde yer alan en önemli hedeflerinden birini hayata geçirmek için son hazırlıklarını tamamladı. "Trafik Güvenliği Derneği Akademi" adını taşıyacak olan dijital portal, çok yakında yayına başlıyor. Yeni portal; online dersler, dijital sertifikasyon modülleri ve modern uzaktan eğitim altyapısıyla, profesyonel trafik güvenliği eğitimlerini Türkiye'nin her yerinden erişilebilir hale getirecek.

Trafik Güvenliği Derneği (TGD), trafik güvenliği bilincini yaygınlaştırma ve bu alandaki eğitimlerde fırsat eşitliği yaratma hedefiyle attığı en büyük dijital adımı duyurdu. Dernek, tüzüğünün 3. Maddesi'nde kuruluş hedefleri arasında sayılan "Trafik Güvenliği Derneği Akademi" portalını kurma projesinde son aşamaya geldiğini açıkladı.

"akademi.trafik.gd" üzerinden çok yakında hizmet vermeye başlayacak olan portal, derneğin eğitim, sertifikasyon ve bilgi paylaşımını sürekli kılma misyonunu doğrudan dijital dünyaya taşıyacak.

Bu dijital dönüşüm, özellikle fiziki eğitimlere katılma imkanı bulamayan veya farklı şehirlerde yaşayan profesyoneller ile öğrenciler için bir devrim niteliğinde. Platform, coğrafi sınırları ortadan kaldırarak en güncel bilgilere herkesin eşit şartlarda ulaşmasını sağlayacak.

????️ Başkan: "Coğrafi Kısıtlamalar Ortadan Kalkacak"

Dernek başkanı, lansman öncesi yaptığı açıklamada, platformun derneğin vizyonu için taşıdığı öneme dikkat çekti:

"Tüzüğümüzde de belirttiğimiz gibi, bu portalı hayata geçirmek en büyük hedeflerimizdendi. Akademi portalımız; interaktif online dersler, uzmanların deneyimlerini aktaracağı saha paylaşım sistemleri, dijital sertifikasyon modülleri ve en güncel uzaktan eğitim altyapısını kapsayacak şekilde tasarlandı. Artık derneğimizin öncülük ettiği ve sektörel bir ihtiyaç haline gelen 'Trafik Güvenliği Uzmanlığı' eğitimlerimizden, 'Güvenli Sürüş Teknikleri' kurslarımıza kadar pek çok kritik programa, Türkiye'nin neresinde olursa olsun, dileyen herkes coğrafi kısıtlama olmaksızın ulaşılabilecek."

???? Sadece Profesyoneller Değil, Toplum da Hedefte

TGD Akademi'nin misyonu, sadece profesyonel sertifikasyon programlarıyla sınırlı kalmayacak. Derneğin tüzüğündeki "İlk ve ortaokul, lise ve üniversitelerde trafik kültürü ve güvenliğini artırmak" hedefi doğrultusunda, TGD Akademi bünyesinde geniş bir sosyal sorumluluk bölümü de bulunacak.

Bu bölümde, öğrenciler ve genel kamuoyu için tasarlanmış ücretsiz farkındalık seminerleri, eğitici videolar ve interaktif modüller yer alacak. Dernek, bu sayede trafik bilincinin küçük yaşlardan itibaren tabana yayılmasını ve toplumsal bir reflekse dönüşmesini hedefliyor.

???? Bilgi Paylaşımının Dijital Kalesi Olacak

Yeni portal, aynı zamanda derneğin tüzüğünde yer alan "trafik amaçlı bir web sitesi, elektronik posta bültenleri ve sosyal medya grupları kurarak bu bilgileri toplumun ve araştırmacıların yararına sunma" hedefiyle de tam entegre çalışacak.

Platform, derneğin zaman içinde oluşturacağı kapsamlı "kütüphane ve arşiv" için de dijital bir erişim noktası (dijital hub) görevi görecek. Akademisyenler, öğrenciler ve sektör araştırmacıları, trafik güvenliğiyle ilgili güvenilir verilere, raporlara ve eğitim materyallerine bu platform üzerinden kolayca erişebilecek.

Trafik Güvenliği Derneği'nin çok yakında faaliyete geçireceği bu yeni platformun, trafik güvenliği bilincinin ülke çapında yaygınlaştırılmasında ve eğitimde fırsat eşitliğinin sağlanmasında dijital bir devrim yaratması bekleniyor.

Trafik Güvenliği Derneği Başkanı Nail TÜRKOĞLU'nun açıklaması : 

Değerli Sektör Temsilcileri, Kıymetli Üyelerimiz ve Trafik Güvenliğine Gönül Vermiş Dostlarımız,

Şahsım ve Trafik Güvenliği Derneği (TGD) yönetim kurulumuz adına sizleri saygıyla selamlıyorum.

Bugün, derneğimizin kuruluş tüzüğünde yer alan en temel hedeflerimizden birini hayata geçirme yolunda attığımız dev bir adımı sizlerle paylaşmanın heyecanı içindeyim. Trafik güvenliği bilincini yaygınlaştırma ve bu alandaki eğitimlere herkesin eşit şartlarda ulaşabilmesi vizyonuyla uzun süredir üzerinde titizlikle çalıştığımız dijital eğitim platformumuz "TGD Akademi", şu anda son hazırlık aşamasındadır.

Çok yakında, akademi.trafik.gd web adresimiz üzerinden hizmet verecek olan bu platform için tüm altyapı çalışmalarımız yoğun bir şekilde devam etmektedir.

Bu portal, bizim için bir web sitesinden çok daha fazlasını; derneğimizin 'bilgiyi yayma', 'bilinç seviyesini artırma' ve 'eğitimde fırsat eşitliği yaratma' misyonunun dijitaldeki en güçlü yansımasını ifade edecektir. Tüzüğümüzde de altını çizdiğimiz gibi, trafik güvenliği bilincini ve profesyonel yetkinlikleri ülkenin dört bir yanına, coğrafi kısıtlamalar olmaksızın ulaştırmayı hedefliyoruz. akademi.trafik.gd tamamlandığında, bu hedefimize giden yolda en büyük aracımız olacaktır.

TGD Akademi Neler Sunacak?

Platformumuz faaliyete geçtiğinde, derneğimizin öncülüğünü yaptığı ve Türkiye'de bir ilk olan "Trafik Güvenliği Uzmanlığı" mesleki eğitim programını tamamen dijital ortama taşımış olacağız. AVM'lerden fabrikalara, marinalardan lojistik merkezlere kadar özel mülklerdeki operasyonel kaosu yönetecek profesyonelleri bu platform üzerinden yetiştireceğiz.

Bununla birlikte, "Güvenli Sürüş Teknikleri" kurslarımızdan, sektörel ihtiyaçlara yönelik hazırlanacak özel eğitim modüllerimize kadar pek çok sertifika programı, modern uzaktan eğitim altyapısı ve interaktif derslerle tüm profesyonellerimizin erişimine açılacaktır.

Sadece Profesyoneller İçin Değil, Tüm Toplum İçin

Ancak misyonumuz sadece profesyonel eğitimlerle sınırlı kalmayacak. Tüzüğümüzün bize yüklediği "İlk ve ortaokul, lise ve üniversitelerde trafik kültürü ve güvenliğini artırmak" sorumluluğu doğrultusunda, TGD Akademi bünyesinde öğrencilerimize ve tüm kamuoyuna yönelik ücretsiz farkındalık seminerleri, eğitici videolar ve interaktif modüller de sunacağız.

Portalımız, aynı zamanda tüzüğümüzde yer alan "kütüphane ve arşiv oluşturma" hedefimizin de dijital kalesi olacaktır. Akademi, araştırmacıların, öğrencilerin ve sektör paydaşlarının trafik güvenliği konusunda güvenilir bilgiye ulaşabileceği, sürekli güncellenen bir bilgi merkezi (hub) olarak da hizmet verecektir.

Bu dijital dönüşümün, trafik güvenliği bilincinin ülkemizde kök salmasında ve profesyonel standartların yükselmesinde bir milat olacağına yürekten inanıyoruz.

Lansman tarihimizi ve platformumuzun detaylarını çok yakında sizlerle paylaşacağız. Bu büyük heyecanı bizimle paylaştığınız ve misyonumuza verdiğiniz destek için teşekkür ederim.

Saygılarımla,

Nail Türkoğlu Trafik Güvenliği Derneği (TGD) Yönetim Kurulu Başkanı

Trafik Güvenliği Derneği (TGD), AVM, Fabrika, Otel ve Marina Gibi Özel Mülklerdeki "Operasyonel Trafik Kaosunu" Bitirmek İçin Sertifikalı Uzmanlar Yetiştirecek. Projenin Fikir Babası TGD Başkanı Nail Türkoğlu, "Derneğimizin Kuruluş Amacı Bu Mesleği Yaratmaktı, İleride Meslek Odasına Dönüşeceğiz" Dedi.

Trafik Güvenliği Derneği (TGD), tüzüğünün ana hedefleri doğrultusunda, Türkiye'de bir ilki gerçekleştirerek "Trafik Güvenliği Uzmanlığı" adında profesyonel bir meslek dalı için kapsamlı bir eğitim ve sertifikasyon projesi başlattığını duyurdu.

Kamuya açık yolların aksine, bugüne kadar genellikle göz ardı edilen ancak yoğun bir hareketliliğin yaşandığı özel mülkler, projenin ana odağını oluşturuyor. Alışveriş merkezi (AVM) otoparkları, fabrika sahaları, lojistik merkezler, oteller ve marinalar gibi tesislerde yaşanan operasyonel trafik kaosunu önlemeyi amaçlayan bu girişim, hem kaza risklerini en aza indirmeyi hem de bu alanlarda profesyonel bir güvenlik standardı oluşturmayı hedefliyor.

 Göz Ardı Edilen Risk Alanı: Özel Mülkler

Günlük hayatta binlerce insanın ve aracın kullandığı AVM otoparkları, fabrika iç yolları, lojistik merkezlerin TIR manevra alanları ve marinalardaki yaya-araç karmaşası, bugüne kadar genellikle tesislerin kendi iç güvenlik birimleri veya yönlendirme personeli tarafından yönetilmeye çalışılıyordu. Ancak bu alanlar, iş makineleri, ağır vasıtalar, özel araçlar ve yayaların aynı anda hareket ettiği, yüksek riskli "operasyonel trafik" bölgeleri olarak öne çıkıyor.

Trafik Güvenliği Derneği, tam da bu noktada bir boşluk tespit ederek harekete geçti. Dernek, tüzüğünde açıkça belirtilen "özel mülkiyet alanlarındaki (ticari tesisler, endüstriyel sahalar, lojistik merkezler vb.) trafik hareketliliğinden kaynaklanan kaza risklerini en aza indirmek" ana amacı doğrultusunda bu profesyonel meslek dalını tasarladı.

Fikir Babası Türkoğlu: "Hedefimiz Meslek Odasına Dönüşmek"

Projenin ve "Trafik Güvenliği Uzmanlığı" mesleğinin fikir babası olan Trafik Güvenliği Derneği (TGD) Başkanı Nail Türkoğlu, atılan bu adımın uzun vadeli bir vizyonun ilk parçası olduğunu belirtti. Türkoğlu, "Derneğimizin temel kuruluş amacı, tam da bugün başlattığımız bu profesyonel meslek dalını oluşturmak, yaygınlaştırmak ve Türkiye'nin bir gerçeği haline getirmekti" şeklinde konuştu.

Bu projenin sadece bir eğitim sertifikası programı olmadığını vurgulayan Türkoğlu, derneğin gelecekteki yol haritasını da çizdi: "Nihai hedefimiz, bu mesleği icra eden profesyonelleri tek bir çatı altında toplayarak derneğimizi bir meslek odasına dönüştürmektir."

Bu vizyon doğrultusunda atılacak adımlara da değinen TGD Başkanı, "Eğitimlerimizi başarıyla tamamlayarak sertifika almaya hak kazanan tüm uzmanları derneğimize kayıt edeceğiz. Bu kayıtlı sertifika sahiplerine, sektörde aktif olarak rol almaları için istihdam yolları açacak ve bu yeni mesleğin profesyonel standartlarını hep birlikte oluşturacağız" diyerek, uzmanlara iş güvencesi ve kariyer desteği sağlayacaklarının da altını çizdi.

 Altın Standart: Zorunlu "Sertifikalı Acil İlk Yardım"

Dernekten yapılan açıklamada, projenin en çok üzerinde durulan ve onu benzer eğitimlerden ayıran yönü vurgulandı: "Trafik Güvenliği Uzmanı" olacak her profesyonel, zorunlu olarak "Sertifikalı Acil İlk Yardım" eğitimi alacak ve bu sertifikaya sahip olacak.

Bu gereklilik, derneğin tüzüğünün 3. Maddesi'nin 1-b bendine dayanıyor. Bentte, derneğin hedefleri arasında "Tüm trafik güvenliği eğitimlerine 'Sertifikalı Acil İlk Yardım' modülünü entegre etmek" ve "kaza anında, olay yerindeki ilk saniyelerin hayati önemini vurgulayarak (...) sertifikalı Acil İlk Yardım bilgi ve becerisinin yaygınlaşmasını teşvik etmek" yer alıyor.

Bu sayede, bir kaza meydana geldiğinde, "Trafik Güvenliği Uzmanı" sadece alanı güvence altına almakla kalmayıp, sağlık ekipleri gelene kadar geçecek kritik dakikalarda hayati önem taşıyan ilk müdahaleyi de yapabilecek donanıma sahip olacak.

 Eğitimler ve Sektörel Entegrasyon

Yeni meslek dalı için eğitim programları, Trafik Güvenliği Derneği'nin "TGD Akademi" adını taşıyan eğitim portalı üzerinden yürütülecek. Program, hem teorik bilgileri kapsayan online modülleri hem de bu bilgilerin pratiğe döküleceği saha uygulamalarını içerecek şekilde hibrit bir modelle tasarlandı.

Sertifikasyon sürecini başarıyla tamamlayan ve derneğe kaydı yapılan uzmanlar;

• Tesislerin operasyonel trafik risk analizini yapabilen,

• Güvenli trafik yönetim planlarını hazırlayıp uygulayabilen,

• Acil durumlara müdahale edebilen,

• Ve en önemlisi, sertifikalı bir ilk yardımcı olarak görev yapabilen

profesyoneller olarak AVM, fabrika, lojistik merkezi ve marina gibi tesislerde istihdam edilecekler. TGD'nin bu adımı, özel mülklerdeki iş ve can güvenliği standartlarını önemli ölçüde yükseltmeyi vaat ediyor.

HABER:

Ebeveynler Dikkat: Çocuklarınız Artık "Trafik Dedektifi"! Araçta Kural İhlaline "Hatırlatma Kartı" Geliyor

SPOT: Trafik Güvenliği Derneği, 7-12 yaş grubu çocuklara yönelik "Trafik Dedektifleri Yetişiyor" isimli yeni bir proje başlatıyor. Proje kapsamında çocuklara "Trafik Dedektifi Görev Kiti" dağıtılacak. Çocuklar, araç içinde ebeveynlerinin sürüşlerini denetleyecek; emniyet kemeri takmayan, telefonla oynayan veya hız yapan ebeveynlerine "hatırlatma kartı" verecek, kurallara uyanları ise "Trafik Kahramanı" çıkartmasıyla ödüllendirecek.

HABER:

Türkiye'de trafik bilincini erken yaşta oluşturmak ve aile içi trafik kültürünü güçlendirmek amacıyla Trafik Güvenliği Derneği, "Trafik Dedektifleri Yetişiyor" adında iddialı bir proje başlattı. İlkokul ve ortaokul öğrencilerini (7-12 yaş) hedefleyen proje, çocukları pasif öğrenici olmaktan çıkarıp aktif birer "güvenlik elçisi" ve "trafik gözlemcisi" haline getirmeyi amaçlıyor.

Proje, İl Milli Eğitim Müdürlüğü, Yerel Belediyeler, Emniyet Müdürlüğü (Trafik Şubesi) ve Okul Aile Birlikleri ile işbirliği içinde yürütülecek.

"DEDEKTİF KİTİ" İLE GÖREVE BAŞLAYACAKLAR

Proje kapsamında, pilot okullarda öğrencilere özel olarak hazırlanmış "Trafik Dedektifi Görev Kiti" dağıtılacak. Çocukların projeyi sahiplenmesi için tasarlanan bu kitin içinde; üzerinde "Trafik Dedektifi" logosu bulunan yansıtıcı yelek, dikkat çekmek için bir düdük ve eğitici boyama/etkinlik kitapları yer alıyor.

Kitin en dikkat çekici parçaları ise "Ceza/Teşekkür" kartları. Çocuklar, bu kartları kullanarak çevrelerindeki (özellikle ailelerindeki) trafik davranışlarını gözlemleyecek.

OYUN BAŞLIYOR: "EBEVEYNİMİ DENETLİYORUM"

Projenin en çarpıcı ayağını ise "Ebeveynimi Denetliyorum" isimli oyun oluşturuyor. Çocuklar, kendilerine verilen "Trafik Dedektifi Defteri"ndeki kontrol listesiyle ebeveynlerinin araç içindeki davranışlarını takip edecek.

Liste, "Annem/Babam emniyet kemerini taktı mı?", "Direksiyon başında telefon kullandı mı?", "Hız yaptı mı?", "Yaya geçidinde yayalara yol verdi mi?" gibi basit gözlemlere dayanacak.

Ebeveynleri kurallara harfiyen uyduğunda, çocuklar onlara "Trafik Kahramanı" çıkartması verecek. Ancak ebeveynleri bir kural ihlali (örn: emniyet kemeri takmama) yaparsa, "Trafik Dedektifi" olan çocuk, kitindeki "Hatırlatma Kartı"nı (DİKKAT! Bu davranış tehlikeli olabilir, lütfen kurallara uyalım!) ebeveynine sunacak. Dernek yetkilileri, bu yöntemin, ebeveynler üzerinde yasal cezalardan daha etkili bir sosyal baskı ve farkındalık yaratmasını hedefliyor.

EĞİTİM DRAMA VE TEKNOLOJİ İLE DESTEKLENECEK

Proje sadece denetim oyunundan ibaret değil. Okullarda, çocukların empati kurmasını sağlamak için (polis, şoför, yaya rolleriyle) drama atölyeleri (Rol Oyunu) düzenlenecek. Ayrıca, "Trafik İşareti Eşleştirme", "Güvenli Yolculuk" gibi oyunların bulunduğu bir online platform (web sitesi/uygulama) ile çocukların teknolojiyi kullanarak öğrenmesi teşvik edilecek.

Proje sonunda, çocukların trafik bilgisi artarken, asıl hedefin ebeveynlerin sürücülük alışkanlıklarında kalıcı ve olumlu bir değişiklik yaratmak olduğu vurgulandı.

HABER:

Genç Sürücülere Sanal Gerçeklikle "Şok Tedavi": "1 Saniye Hayat Kurtarır" Simülasyon Tırı Yola Çıkıyor

SPOT: Genç sürücüler arasındaki en yaygın kaza nedenleri olan cep telefonu kullanımı, alkollü sürüş ve aşırı hıza karşı teknoloji odaklı bir proje başlatılıyor. "1 Saniye Hayat Kurtarır" adı verilen proje kapsamında, üniversite ve lise kampüslerini gezecek olan "Gezici Simülasyon Merkezi", gençlere riskli davranışların sonuçlarını sanal gerçeklikle (VR) bizzat "deneyimletecek".

HABER:

Geleneksel eğitim yöntemlerinin, genç sürücüler arasındaki en yaygın kaza nedenleri olan dikkatsizlik, cep telefonu kullanımı, alkollü sürüş ve aşırı hızı engellemede yetersiz kaldığı tespitinden yola çıkılarak yeni bir proje tasarlandı. "1 Saniye Hayat Kurtarır: Gezici Simülasyon Merkezi" adı verilen proje, bu riskli davranışların ölümcül sonuçlarını gençlere bizzat "yaşatarak" kalıcı bir farkındalık yaratmayı amaçlıyor.

Proje kapsamında, son teknolojiyle donatılmış bir "Gezici Simülasyon Tırı" (veya otobüsü) hazırlanacak. İki aylık hazırlık sürecinin ardından bu tır, 8 ay boyunca Türkiye genelindeki lise ve üniversite kampüslerini, gençlik festivallerini ve ehliyet kurslarını ziyaret edecek. Projenin birincil hedef kitlesi, en riskli grup olarak kabul edilen 17-25 yaş arası lise son sınıf öğrencileri, üniversite öğrencileri ve ehliyet adayı gençler olacak.

TELEFONLA OYNARKEN ÇARPMA, ALKOLLÜ İKEN YAYAYA VURMA SENARYOSU

Projenin merkezinde, katılımcıları tamamen sanal sürüş ortamına dahil edecek yüksek çözünürlüklü VR (Sanal Gerçeklik) gözlükleri, gerçekçi sürüş direksiyonları, pedal setleri ve ses sistemleri bulunacak. Gençler, bu tırın içinde güvenli bir ortamda, özel olarak tasarlanmış senaryoları deneyimleyecek.

Bu senaryolar arasında; sürüş sırasında gelen bir mesaja bakarken öndeki araca çarpma, alkollü sürüş simülasyonu (bulanık görme, koordinasyon kaybı) ile bir yayaya çarpma veya aşırı hız yaparken yola aniden fırlayan bir çocuğa tepki verememe gibi çarpıcı ve gerçekçi deneyimler yer alıyor.

"ÖNCE/SONRA" ANKETLERİ İLE ETKİ ÖLÇÜLECEK

Projenin etkinliği de bilimsel olarak ölçülecek. Katılımcılara, simülasyon deneyiminden önce ve hemen sonra "risk algılarını" ve sürüş alışkanlıklarını ölçen anketler uygulanacak. "Simülasyon deneyimi risk algınızı değiştirdi mi?" gibi sorularla, "1 saniyelik" dikkatsizliğin sonuçlarını bizzat görmenin, gençlerin davranışlarını değiştirme eğilimi üzerindeki etkisi somut verilerle ortaya konulacak.

Milli Eğitim Müdürlüğü, üniversiteler, yerel belediyeler, Emniyet Genel Müdürlüğü ve Gençlik ve Spor Bakanlığı'nın işbirliğiyle yürütülecek olan projenin, araç üreticileri ve sigorta şirketleri tarafından da desteklenmesi bekleniyor. Proje, genç sürücülerde kalıcı bir davranış değişikliği yaratmayı ve trafik kazalarında gençlerin karıştığı olayların azalmasını hedefliyor.

PROJE DETAYI : https://trafik.gd/gezici-simulasyon-merkezi

HABER:

Büyük şehirler başta olmak üzere Türkiye genelinde motosiklet, moped ve elektrikli bisiklet kullanımının hızla artması, beraberinde ciddi yaralanma ve ölümle sonuçlanan kaza oranlarını da yükseltti. Trafik Güvenliği Derneği, bu tehlikeli gidişata "dur" demek amacıyla, hem iki tekerlekli araç sürücülerini hem de diğer taşıt sürücülerini hedef alan "Kask Hayattır, Görünür Ol" projesini duyurdu.

Proje, Emniyet Genel Müdürlüğü, Motosiklet Kulüpleri, kask üreticileri ve sigorta şirketleri gibi çok paydaşlı bir işbirliğiyle yürütülecek. Temel amaç, kask kullanımını artırmak, motosikletlilerin trafikte "görünür" olmasını sağlamak ve diğer sürücülerin motosikletlileri "fark etme" bilincini geliştirmek olarak açıklandı.

Projenin dört ana faaliyeti bulunuyor:

1. "Kaskını Getir, Kaskon Olsun" Değişim Kampanyası Projenin en somut adımlarından biri, standart dışı kask kullanımını azaltmayı hedefliyor. Belirlenen noktalarda (motosiklet mağazaları, servisler) kurulacak stantlarda, sürücüler eski, hasarlı veya standart dışı kasklarını getirerek, sponsorlar (kask markaları, sigorta şirketleri) aracılığıyla temin edilen yeni ve ECE/DOT standartlarına uygun kaskları ücretsiz veya çok cazip indirimlerle alabilecek.

2. Otomobil Sürücülerine Yönelik "Fark Et!" Kampanyası Proje, sorunun sadece motosiklet sürücüsünde olmadığını vurgulayarak, otomobil sürücülerine yönelik özel bir bilinçlendirme çalışması da içeriyor. "Aynana Bak, Motorcuyu Fark Et!" ve "O da Trafikte, O da Can Taşıyor" temalı araç içi çıkartmaları hazırlanacak. Bu çıkartmalar, benzin istasyonları, otoparklar ve oto yıkamacılarda ücretsiz olarak dağıtılacak. Ayrıca, sosyal medyada motosikletlerin "kör nokta"da nasıl kaybolduğunu gösteren çarpıcı videolar yayınlanacak.

3. Ücretsiz "Görünürlük Kitleri" Dağıtımı Özellikle gece ve kötü hava koşullarında motosikletlilerin fark edilmemesi sorununa karşı, sürücülere ücretsiz "Görünürlük Kitleri" dağıtılacak. Bu kitlerin içinde yüksek görünürlüklü (floresan) yansıtıcı yelek, kask ve motosiklete yapıştırılabilecek yansıtıcı bantlar ve "Güvenli Sürüş Teknikleri" kitapçığı bulunacak.

4. Güvenli Sürüş Eğitimleri Projenin dördüncü ayağında ise özellikle genç ve tecrübesiz sürücülere yönelik uygulamalı "defansif sürüş" eğitimleri organize edilecek. Uzman eğitmenlerle işbirliği içinde, kapalı pistlerde veya alanlarda sürücülere acil frenleme, engelden kaçış ve viraj teknikleri gibi hayati beceriler kazandırılacak.

Dernek yetkilileri, 8 ay sürecek bu yoğun kampanya ile kask takma alışkanlığını yaygınlaştırmayı ve motosiklet kazalarında yaşanan trajedileri en aza indirmeyi hedeflediklerini belirtti.

PROJE DETAYI :  https://trafik.gd/kask-hayattir-goerunur-ol

HABER:

Türkiye'de yaya geçitlerinde yaşanan ve ölümle sonuçlanan kazaların önüne geçmek için Trafik Güvenliği Derneği, şimdiye kadarki en etkili farkındalık ve savunuculuk projelerinden birini hayata geçiriyor. "Güvenli Adım: Öncelik Hayatın, Öncelik Yayanın" sloganıyla başlatılan 6 aylık proje, hem sürücüleri hem de yerel yönetimleri hedef alıyor.

Projenin amacı, sürücülerin yaya geçitlerindeki ihlallerini azaltmak, yayalara yol verme bilincini artırmak ve tehlikeli yaya geçitlerinin altyapı sorunlarının giderilmesi için belediyeler nezdinde güçlü bir savunuculuk yapmak olarak açıklandı.

YAYA GEÇİDİNDE "ŞOK" ETKİSİ: KAZA CANLANDIRMASI VE AYAKKABILAR

Projenin en çarpıcı ayağını "Şok Kampanyası" oluşturacak. Kamuoyunda ve sürücüler üzerinde sarsıcı bir etki yaratmak amacıyla, profesyonel makyaj ve kostümlerle, şehrin işlek yaya geçitlerinde bir trafik kazası anı canlandırılacak.

Bununla da yetinilmeyecek, "Kaybedilen Hayatlar" temalı bir enstalasyon (yerleştirme sanatı) çalışması yapılacak. Yaya geçitlerinin kenarlarına, trafik kazalarında hayatını kaybeden yayaları temsilen farklı yaş ve cinsiyetlere ait boş ayakkabılar bırakılacak. Yanlarına "Burada Bir Hayat Söndü" ve "Yaya Önceliği Hayat Kurtarır" gibi tabelalar konularak sürücülerin vicdani farkındalığı hedeflenecek.

GÖNÜLLÜLER "YAYA GEÇİDİ NÖBETİ" TUTACAK

Proje kapsamında ayrıca, şehrin kaza riskinin yüksek olduğu kritik yaya geçitlerinde, Emniyet Müdürlüğü ile koordineli olarak "Yaya Geçidi Nöbeti" tutulacak. Gönüllüler, "Öncelik Hayatın, Öncelik Yayanın!", "Yaya Geçidi Kırmızı Çizgimizdir!" yazılı pankartlar açacak. Duran sürücülere kural hatırlatıcı broşürler dağıtılırken, kurallara uyan yayalara da "Güvenli Adımınız İçin Teşekkür Ederiz" başlıklı motivasyon broşürleri verilecek.

ŞEHRİN RİSKLİ YAYA GEÇİDİ HARİTASI ÇIKARILIYOR

Proje sadece farkındalıkla sınırlı kalmayıp, somut bir savunuculuk eylemini de içeriyor. "Altyapı Haritalaması" adı verilen çalışmayla, gönüllüler ve dernek üyeleri, şehirdeki tüm riskli yaya geçitlerini (çizgileri silinmiş, aydınlatması yetersiz, görüşü engelli, rampası olmayan) fotoğraflayıp konumlarını belirleyecek.

Toplanan tüm bu veriler, "Tehlike Haritası" başlığı altında profesyonel bir rapora dönüştürülecek. Bu rapor, iyileştirme talebiyle resmi olarak Yerel Belediyelerin Ulaşım ve Fen İşleri Daire Başkanlıklarına sunulacak ve sürecin takipçisi olunacak.

Dernek yetkilileri, projeyi Emniyet Müdürlüğü, Şoförler Odası ve Sürücü Kursları ile işbirliği içinde yürüteceklerini ve dijital kampanyalarla da "Durmadığınız Her Saniye, Bir Hayatı Riske Atıyorsunuz" mesajını yaygınlaştıracaklarını belirtti.

PROJE DETAYI : https://trafik.gd/guvenli-adim-oncelik-hayatin-oncelik-yayanin

HABER:

Hızlı araçlar, kötü aydınlatma, silinmiş yaya geçitleri ve düzensiz parklanma nedeniyle her gün binlerce öğrencinin tehlike altında olduğu okul çevreleri için yeni bir topluluk odaklı proje hayata geçiriliyor. "Okul Yolu Güvenliği Elçileri" adı verilen proje, velileri ve okul yönetimlerini aktif birer "elçi" haline getirerek, çocuklarının okul yollarındaki riskleri somut verilerle belgelemeyi amaçlıyor.

Proje, yerel toplulukların gücünü kullanarak güvenli bir eğitim ortamı yaratmayı hedeflerken, bu süreçte Yerel Belediyeler, İl/İlçe Milli Eğitim Müdürlükleri, Okul Aile Birlikleri ve Emniyet Genel Müdürlüğü Trafik Şubesi ile işbirliği yapılacak.

RİSKLERİ FOTOĞRAFLA BELGELEYİP, RESMİ RAPOR SUNACAKLAR

Projenin ilk aşamasında, gönüllü veliler ve okul yöneticilerinden oluşan "Güvenlik Denetim Ekipleri" kurulacak. Bu ekiplere, "Okul Çevresi Güvenlik Kontrol Listesi" dağıtılacak. Ekipler bu liste sayesinde; yaya geçitlerinin belirgin olup olmadığını, aydınlatmanın yeterliliğini, hız kesici kasislerin varlığını, kaldırımların uygunluğunu ve görüşü engelleyen unsurları (ağaç, pano, park etmiş araç) fotoğraflı ve konum bilgisiyle dijital bir platforma kaydedecek.

Toplanan tüm bu somut veriler, "Okul Yolu Güvenliği Raporu" haline getirilecek. Hazırlanan bu kapsamlı rapor, altyapı iyileştirmelerinin yapılması talebiyle resmi bir dilekçe ile ilgili belediye birimlerine (Ulaşım Dairesi, Fen İşleri) ve Emniyet Müdürlüğü'ne sunulacak. Böylece yerel yönetimler üzerinde somut verilere dayalı bir kamuoyu baskısı oluşturulması hedefleniyor.

"GÜVENLİ ROTA" HARİTALARI VE "HIZ NÖBETİ"

Proje sadece altyapı iyileştirmesine odaklanmıyor, aynı zamanda farkındalığı artırmayı da amaçlıyor. Denetimlerde elde edilen verilerle, çocuklar ve veliler için okulun çevresindeki "Güvenli Rota Haritaları" oluşturulacak. Bu haritalar, çocukların evden okula yürürken veya bisikletle giderken kullanabileceği en güvenli yolları (trafik ışıkları, güvenli geçitler vb.) gösterirken, tehlikeli noktaları da işaretleyecek.

Projenin en dikkat çekici faaliyeti ise "Veliler Hız Nöbetinde" olacak. Okul giriş ve çıkış saatlerinde, gönüllü velilerden oluşan ekipler, üzerinde "Lütfen Yavaş - Okul Bölgesi" veya "Çocuklarımız İçin Yavaşla" yazan yüksek görünürlüklü yelekler ve el levhaları ile riskli noktalarda görünür olacak. Bu eylemin, sürücülerle tartışmaya girmeden, sadece görünür olarak hızlarını düşürmeleri yönünde güçlü bir sosyal baskı ve farkındalık oluşturması bekleniyor.

Proje sonunda, okul çevrelerindeki trafik kazalarında somut bir düşüş, altyapıda gözle görülür iyileşme ve toplumsal farkındalığın artması hedefleniyor.

PROJE DETAY SAYFASI  https://trafik.gd/okul-yolu-guvenligi-elcileri

HABER:

Türkiye'de trafik güvenliği alanında yeni bir dönem başlıyor. Kamu yararına yürüttüğü eğitim ve sosyal sorumluluk projeleriyle bilinen Trafik Güvenliği Derneği, bu faaliyetlerin sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla %100 iştiraki olan "Trafik Güvenliği Uzmanları Eğitim ve Danışmanlık Limited Şirketi"ni kurduğunu duyurdu.

"Trafik Güvenliği Uzmanlığı" mesleğinin fikir babası ve Dernek Kurucu Başkanı Nail Türkoğlu, bu yapıyı bir "sosyal girişim" modeli olarak tanımladı. Türkoğlu, "Temel amacımız, ticari faaliyetlerden elde edilecek geliri, yine toplum yararına kullanarak derneğimizin ana misyonuna, yani ücretsiz eğitimlere ve sosyal sorumluluk projelerine kalıcı bir finansal zemin hazırlamaktır," dedi.

DERNEK STANDART KOYACAK, ŞİRKET UYGULAYACAK

Yeni modelde roller net bir şekilde ayrılıyor. Trafik Güvenliği Derneği, sektörün "standart belirleyici ve denetleyici" üst kurumu olarak mesleki standartları belirleyecek, eğitimleri akredite edecek, sertifikasyon sağlayacak ve lobi faaliyetlerini yürütecek.

Resmi iktisadi işletme olan Trafik Güvenliği Ltd. Şti. ise, Derneğin belirlediği bu yüksek standartları sahada uygulayan "operasyonel güç" olacak. Şirket; teknoloji üreten, fiziki altyapı kuran ve sektöre profesyonel, sertifikalı insan kaynağı sağlayan ticari birim olarak görev yapacak.

360 DERECE HİZMET, TEK ÇATI ALTINDA

Şirket, bir kurumun veya tesisin ihtiyaç duyabileceği tüm trafik güvenliği bileşenlerini tek bir çatı altında toplayarak "360 derece entegre çözüm" sunmayı hedefliyor. Şirketin ana hizmet ve gelir modelleri ise şu altı başlıkta toplanıyor:

1. İnsan Kaynağı ve Eğitim: Modelin amiral gemisi olan bu alanda, Dernek tarafından sertifikalandırılmış Seviye 1 (Uygulayıcı), Seviye 2 (İç Denetçi) ve Seviye 3 (Baş Denetçi) "Trafik Güvenliği Uzmanları"nın AVM, fabrika, liman, şantiye gibi tesislere dış kaynak kullanımı (outsourcing) yoluyla temin edilmesi yer alıyor. Ayrıca Sürücü Kursu, SRC, Psikoteknik ve İleri Sürüş eğitimleri de verilecek.

2. Teknoloji ve Yazılım: Filo takip (GPS) yazılımları için "SaaS (Hizmet Olarak Yazılım)" modeli, AUS, Plaka Tanıma (PTS) ve otopark otomasyon sistemleri için anahtar teslim proje kurulumları yapılacak.

3. İmalat ve Altyapı: Trafik güvenlik ekipmanları (levha, koni, kasis), otomotiv yedek parçaları ve aksesuarlarının imalatı, e-ticaret üzerinden satışı ve otopark yol çizgi boyama gibi taahhüt işleri yürütülecek.

4. Otomotiv ve İşletmecilik: Oto yıkama, ekspertiz, sigorta acenteliği ve oto kurtarma gibi hizmet noktaları açılacak. Bu markaların "franchise (bayilik)" sistemiyle yaygınlaştırılması ve araç kiralama (rent-a-car) ile özel servis hizmetleri de planlanıyor.

5. Lojistik ve Taşımacılık: Yurt içi/dışı yük ve yolcu taşımacılığı, VIP transfer, kurye hizmetleri ve taşıma işleri organizatörlüğü (forwarder) yapılacak.

6. Organizasyon ve Medya: Offroad yarışları, festivaller, fuarlar gibi etkinlikler için sponsorluk anlaşmaları yapılacak. Ayrıca "Ordu Trafik", "İstanbul Trafik" gibi dijital medya kanalları üzerinden reklam gelirleri elde edilecek.

Bu kapsamlı ticari modelden elde edilecek tüm kâr, Türkiye'de trafik güvenliği kültürünün gelişmesi için tekrar Trafik Güvenliği Derneği'nin projelerine aktarılacak.

HABER:

Türkiye'de AVM otoparkları, fabrika sahaları, şantiye girişleri ve hastane acil servisleri gibi özel alanlarda yaşanan trafik kaosu ve kaza risklerini önlemek amacıyla "Trafik Güvenliği Uzmanlığı" adında 3 seviyeli yeni bir meslek dalı hayata geçiriliyor. Binlerce kişilik dev bir istihdam potansiyeli taşıyan bu yeni meslek, Trafik Güvenliği Derneği tarafından yönetilen profesyonel bir modelle hayata geçirilecek.

Sistem, sahadaki tüm operasyonu yürüten Seviye 1 (Uygulayıcı), bu ekibi denetleyen ve kaza analizi yapan Seviye 2 (İç Denetçi) ve tüm sistemi sıfırdan kuran Seviye 3 (Baş Denetçi) olmak üzere üç kademeden oluşuyor.

DERNEK SERTİFİKA VERECEK, LTD. ŞTİ. İŞE YERLEŞTİRECEK

Edinilen bilgiye göre, bu yeni meslek dalı için oluşturulan kariyer modeli, Dernek ve Derneğin iktisadi kuruluşu olan "Trafik Güvenliği Hizmetleri Ltd. Şti." üzerine kurulu olacak.

Plana göre, mesleğe girmek isteyen adaylar, Derneğin belirlediği standartlardaki eğitimleri (uluslararası 'Traffic Marshal' denkliği, İlk Yardım, İSG vb.) tamamlayarak sertifika alacak. Sertifikasını alan her profesyonel, "Trafik Güvenliği Derneği"ne kayıt olacak ve meslek sicil numarası alacak.

İşe yerleştirme süreci ise Derneğin iktisadi kuruluşu olan "Trafik Güvenliği Hizmetleri Ltd. Şti." tarafından profesyonel bir şekilde yürütülecek. Şirket, AVM'ler, fabrikalar, limanlar, marinalar, oteller, hastaneler ve şantiyeler gibi işletmelerle doğrudan görüşmeler yapacak. Tesisin ihtiyacına göre "ekip olarak" (tüm Seviye 1, 2, 3 hiyerarşisiyle) veya sadece "bir kaç kişilik" (örneğin sadece 2 adet Seviye 1 Uygulayıcı) personel yerleştirmesi (dış kaynak kullanımı) yapacak.

KÜÇÜK İŞLETMELERE "BAĞIMSIZ DENETÇİ" İLE KALİTE GÜVENCESİ

Modelin en dikkat çekici noktalarından biri de denetim mekanizması oldu. Büyük bir tesisi (AVM, OSB) yönetmek için tam zamanlı Seviye 2 (Amir) veya Seviye 3 (Baş Denetçi) istihdamı gerekirken, sadece bir veya iki adet Seviye 1 Uzman çalıştıran daha küçük ölçekli işletmeler (otel, kolej, plaj tesisi vb.) için özel bir çözüm geliştirildi.

Bünyesinde tam zamanlı denetçi bulundurmayan bu işletmeler, Derneğin görevlendireceği "Bağımsız Denetçi" (Seviye 2 veya 3 yetkinliğinde) tarafından periyodik olarak (örn: ayda bir) denetlenecek. Bu bağımsız denetçi, hem işletmeye yerleştirilen Seviye 1 personelinin standartlara uyumunu kontrol edecek hem de işletme yönetimine sahadaki riskler (silik çizgiler, kör noktalar vb.) hakkında tarafsız bir rapor sunacak. Böylece hem işletme "iş körlüğü" yaşamadan dışarıdan bir gözle denetlenecek hem de Dernek, kendi meslek standardının korunduğundan emin olacak.

NAİL TÜRKOĞLU: "HEDEFİMİZ 5 YILDA 500 BÜYÜK TESİS"

Mesleğin fikir babası ve aynı zamanda Trafik Güvenliği Derneği Kurucu Başkanı olan Nail Türkoğlu, bu yeni modelin Türkiye için büyük bir kazanım olduğunu belirtti.

Türkoğlu, mesleğin yol haritasını şu sözlerle çizdi: "Yıllardır AVM otoparkları, fabrika sahaları, şantiye girişleri adeta bir 'Vahşi Batı' gibiydi. Ne Trafik Polisinin tam yetki alanıydı ne de Özel Güvenlik Görevlisinin asli göreviydi. Bu gri alanda yüzlerce kaza, binlerce ramak kala yaşandı. Bu yeni meslek, tam da bu gri alanı kapatıyor. İlk yardım bilen, yönlendirme eğitimi almış binlerce sertifikalı genci sektöre kazandıracağız. Bu, hem tesisler için 6331 Sayılı İSG Kanunu'ndan doğan yasal bir zorunluluk hem de devasa bir istihdam potansiyelidir."

Kurucu Başkan Türkoğlu, yol haritasını ise şöyle özetledi: "Yol haritamız net: Önce üniversitelerin sürekli eğitim merkezleri (TOBB SEM vb.) ve akredite eğitim kurumları aracılığıyla sertifikasyon programlarını Türkiye geneline yaygınlaştıracağız. Eş zamanlı olarak iktisadi işletmemiz (Ltd. Şti.), 'Bağımsız Denetçi' modelimizle ve profesyonel kadrolarımızla kurumsal firmalarla masaya oturacak. Hedefimiz, 5 yıl içinde Türkiye'nin 500 büyük tesisinde bu sistemi kurmak ve on binlerce gence 'Trafik Güvenliği Uzmanlığı' mesleğini kazandırmaktır."

Bu yeni modelin, hem nitelikli iş arayanlar hem de tesislerindeki kaza risklerini ve operasyonel kayıpları sıfırlamak isteyen işletmeler için bir "kazan-kazan" durumu yaratması bekleniyor.

Anahtar Kelimeler (Meta Etiketi): 

Bu meslek, Trafik Polisinin kamusal alandaki cezai yetkisi ile Özel Güvenlik Görevlisinin bina ve çevre koruma görevi arasındaki kritik boşluğu doldurur.

Temel amacı; sorumluluk sahası içindeki Araç, Yaya/Yolcu ve Fiziki Yol Altyapısı unsurlarının tamamını analiz ederek kaza, tıkanıklık, iş kaybı ve hukuki sorumluluk risklerini en aza indirmektir.

2. Çalışma Alanları

Trafik Güvenliği Uzmanları (tüm seviyelerde), aşağıdakilerle sınırlı olmamak üzere, araç ve yaya trafiğinin yoğun olduğu tüm özel ve geçici alanlarda görev alırlar:

Ticari Tesisler: Alışveriş Merkezleri (AVM'ler), otoparklar, oteller, hastaneler ve özel okullar.

Ulaşım Merkezleri: Metro istasyonları, otogarlar, limanlar, marinalar ve özel iskeleler.

Endüstriyel Sahalar: Fabrikalar, lojistik merkezleri, antrepolar ve organize sanayi bölgeleri.

Geçici Proje ve Etkinlik Alanları: İnşaat şantiyeleri, yol yapım sahaları, konser, festival ve spor müsabakası alanları.

Trafik sıkışıklığı, otopark kaosu ve tesis içi kazalar, AVM'lerden fabrikalara, hastanelerden otogarlara kadar birçok işletmenin ortak sorunu haline geldi. Bu sorunu profesyonel bir yaklaşımla çözmek için "Trafik Güvenliği Uzmanlığı" adı altında yeni bir meslek dalı tanımlandı. Mesleğin temel seviyesi ve sahadaki operasyonel gücü olacak Seviye 1 (Uygulayıcı) Uzmanlar, özel mülk sınırları içinde adeta bir "saha trafik yöneticisi" olarak görev yapacak.

Tanıma göre Seviye 1 Uzmanlar, kendilerine verilen "Trafik Yönetim Planı"nı sahada aktif olarak durarak uygulayacak. Standart el/kol işaretleri, işaret çubuğu ve düdük kullanarak otomobil, kamyon, forklift ve iş makineleri gibi araçların yanı sıra yaya trafiğini de yönlendirerek kaza ve tıkanıklık risklerini önleyecekler.

SADECE YÖNLENDİRMEYECEK, "İLK MÜDAHALECİ" OLACAKLAR

Bu yeni meslek grubunu benzer görevlerden ayıran en kritik özellik ise acil durum rolü oldu. Seviye 1 Uzmanlar, bir kaza, yangın veya sağlık sorunu anında sahadaki "ilk müdahaleci" (first responder) olarak konumlandırılıyor.

Bir kaza anında derhal olay yerinin güvenliğini alacak olan uzmanlar, aynı zamanda Zorunlu Temel İlk Yardım Sertifikası sayesinde profesyonel sağlık ekipleri gelene kadar yaralılara ilk müdahaleyi yapacak. En önemlisi, ambulans ve itfaiye gibi acil durum araçlarının olay yerine hızla ulaşması için güzergahı açıp koruyacaklar.

HASTANE ACİLİNDEN AVM RAMPASINA KADAR HER YERDE GÖREV ALACAKLAR

Seviye 1 Uzmanlarının görev tanımları, bulundukları tesisin türüne göre hayati önem taşıyan spesifik sorumluluklar içeriyor:

• Hastaneler: En kritik görev olarak, Acil Servis girişini (Ambulans Yolu) 7/24 mutlak surette açık ve boş tutacak, özel araçların bu alana saniye bile park etmesini engelleyecek ve gelen ambulansa yön verecekler.

• AVM / Büyük Marketler: Hafta sonu yoğunluğunda otopark rampalarında araçları kontrollü alarak dışarıdaki kamu yolunun tıkanmasını önleyecek ve ana kapı önü yaya geçitlerinde durarak yayaların ve pusetli ailelerin güvenli geçişini sağlayarak herhangi bir kaza anında ilk yardım tıbbi müdahale yapacaklar. 

• Fabrika / OSB / Lojistik Merkez: Fabrika içinde, tehlikeli forklift-yaya kesişim noktalarında (kör noktalar) durarak güvenliği sağlayacak ve sevkiyat rampalarına geri yanaşan TIR'lara "Banksman"lik (işaretçilik) yapacaklar.

• Şantiyeler: Kamu yoluna çıkan hafriyat kamyonlarını (lastik temizliği vb. için) kontrol edecek ve iş makinelerinin (ekskavatör, vinç) tehlikeli çalışma alanına yaya veya ilgisiz araç girişini fiziksel olarak durarak engelleyecekler.

• Kolejler / Kampüsler: Sabah ve akşam saatlerinde okul servisi ve veli aracı trafiğini ("drop-off" alanı) yönetecekler.

• Otogar / Havalimanları: Otogarlarda otobüslerin peronlara güvenli yanaşmasını sağlayacak, yolcu güvenliğini sağlayacak, havalimanı terminalleri önündeki "bırak-geç" akışını koordine edecekler.

• Konser / Etkinlik Alanları: Acil durum koridorlarını açık tutacak ve etkinlik dağılımındaki yaya-araç kaosunu yönetecekler.

• Marinalar / Plajlar: Marinalarda yat çekicisi (traktör) manevralarına rehberlik edecek, plaj ve parklarda otopark düzenini, yaya geçişlerini ve tedarikçi girişlerini yönetecekler. 

KİM UZMAN OLABİLECEK?

Bu yeni mesleği icra edebilmek için spesifik bir yıl tecrübesi aranmıyor. Ancak adayların, uluslararası "Traffic Marshal / Banksman" eğitimlerine denk bir "Seviye 1 Trafik Güvenliği Uzmanlığı (Uygulayıcı) Mesleki Yeterlilik Sertifikası" almaları gerekiyor. Bu sertifikaya ek olarak, Sağlık Bakanlığı Onaylı "Temel İlk Yardımcı Sertifikası" ve 6331 Sayılı Kanun kapsamında "Temel İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimi" katılım belgesi de zorunlu tutuluyor. Adaylarda aranan en önemli kişisel yetkinlikler ise yüksek dikkat, durum farkındalığı ve stres altında sakin kalabilme olarak belirtiliyor.

"POLİS VE GÜVENLİK ARASINDAKİ BOŞLUĞU DOLDURACAK"

Mesleğin fikir babası ve aynı zamanda Trafik Güvenliği Derneği Kurucu Başkanı olan Nail Türkoğlu, Seviye 1 Uzmanlarının sahadaki kritik bir ihtiyacı karşılayacağını belirtti.

Türkoğlu, "Bugün tesislerde bir Trafik Polisinin kamusal alandaki cezai yetkisi ile Özel Güvenlik Görevlisinin bina koruma görevi arasında büyük bir operasyonel boşluk var. İşte 'Trafik Güvenliği Uzmanı', tam da bu boşluğu doldurmak için tasarlandı. Bu profesyoneller, tesis yönetimlerinin 6331 Sayılı İSG Kanunu kapsamındaki yasal sorumluluklarını yerine getirmelerini sağlayacak ve sahadaki görünür güç olarak kazaları oluşmadan önleyecekler. İlk yardım bilgisine sahip olmaları da onları sahadaki ilk müdahaleci haline getiriyor," dedi.

HABER:

Türkiye'de AVM'lerden fabrikalara, hastanelerden havalimanlarına kadar özel ve ticari alanlardaki trafik güvenliğini sağlayacak "Trafik Güvenliği Uzmanlığı" mesleğinin kilit kademelerinden biri olan Seviye 2 İç Denetçi (Kontrolör / Amir) rolünün detayları belli oldu. Bu pozisyon, sahadaki Seviye 1 (Uygulayıcı) personelin "operasyon yöneticisi" olarak görev yapacak.

İç Denetçinin görevi, sadece Seviye 1 ekibinin vardiya ve görev planlamasını yapmakla sınırlı kalmayacak. Aynı zamanda, "Trafik Yönetim Planı"nın sahada doğru uygulanıp uygulanmadığını da aktif olarak denetleyecek.

SADECE RAPORLAMAYACAK, "KÖK NEDEN" ARAŞTIRACAK

Bu rolü diğer amir pozisyonlarından ayıran en kritik özellik, "Kök Neden Analizi" yetkisi oldu. Bir İç Denetçi, sorumluluğundaki tesiste yaşanan bir kaza veya "ramak kala" olayının ardından, Seviye 1 personelinin ilk müdahalesini yönetecek ve olayı derinlemesine inceleyecek.

Örneğin, "Bir fabrikada forkliftin bir yayaya çarpması" gibi ciddi bir iş kazasında, İç Denetçi, İSG uzmanı ile birlikte çalışarak olayın temel nedenini araştıracak. "Kaza neden oldu? Yaya, yaya yolundan mı yürümüyordu? Forklift operatörü mü hızlıydı? O kavşakta görevli Seviye 1 uzmanı yerinde miydi? Aydınlatma mı yetersizdi?" gibi soruların cevaplarını arayacak.

Benzer şekilde bir AVM otoparkındaki kaza sonrası kamera kayıtlarını inceleyerek, kazanın sebebinin "yetersiz aydınlatma" veya "silinmiş zemin çizgisi" olduğunu tespit edip, iyileştirme önerilerini içeren resmi bir "Olay Bildirim Raporu" hazırlayarak yönetime ve İSG Kuruluna sunacak.

HASTANEDE AMBULANS YOLU, KAMPÜSTE SERVİS HIZI ONDAN SORULACAK

Seviye 2 İç Denetçisinin görev tanımı, tesisin türüne göre hayati önem taşıyan spesifik sorumluluklar içeriyor:

• Hastaneler: En kritik görev olarak, Acil Servis ambulans giriş yolunun 7/24 mutlak surette açık tutulmasını denetleyecek. İhlal tespit ederse (örn: bekleyen taksiler) derhal müdahale ettirecek.

• Kolejler/Kampüsler: Veli şikayetlerini (örn: "Sabah bırakma noktası tıkalı") analiz ederek Seviye 1 ekibinin görev yerini revize edecek. Gerekirse radar kullanarak okul servisi şoförlerinin kampüs içi hız limitlerine (örn: 20 km/s) uyup uymadığını denetleyecek.

• AVM/Marketler: Seviye 1 personelini (kamera veya sivil gezerek) denetleyecek; "Görev yerinde mi? Ekipmanı tam mı? Görev sırasında telefonla mı oynuyor, yoksa işine mi odaklanmış?" sorularının cevabını arayacak.

• Havalimanları/Otogarlar: Rötar anlarındaki yoğunluk yönetimini koordine edecek ve terminal önü "bekleme yapma" kuralını ihlal eden, Seviye 1 personeline zorluk çıkaran sürücülerin durumunu analiz ederek ilgili birimlere (Taksiciler Kooperatifi/Emniyet) raporlayacak.

• Konser/Etkinlik Alanları: Etkinlikten bir gün önce tüm kaçış yolları, itfaiye/ambulans giriş noktalarını denetleyecek ve Seviye 1 ekibine operasyonel "briefing" (bilgilendirme) yapacak.

• Marinalar/Plajlar: Sezon başında yıpranan otopark ve yaya çizgilerinin yenilenmesi için tesis yönetimine rapor hazırlayacak.

KAMU TECRÜBESİNE "YATAY GEÇİŞ" İMKANI

Bu kritik ara kademe yöneticisi olabilmek için iki temel yol belirlendi. Birincisi, meslek içinde yükselerek en az 3-5 yıl Seviye 1 Uzman olarak çalışmış olmak.

İkincisi ise kamu tecrübesine sahip olanlar için "yatay geçiş (denklik)" imkanı. Fiili trafik yönetimi veya denetimi konusunda en az 5 yıl tecrübe sahibi olan (emekli veya ayrılmış) Trafik Polisi, Trafik Jandarması, Trafik Zabıtası ve Askeri İnzibat (Trafik/Geçiş Kontrol birimlerinde tecrübeli) personeli, "Seviye 2 İç Denetçi Sertifikasyon Sınavı"nı başarıyla geçmeleri halinde bu kadroya geçiş yapabilecekler.

Adayların ayrıca Seviye 1 Uzmanlık Sertifikası, güncel İlk Yardımcı Sertifikası ve tercihen "Olay Yeri İnceleme ve Kök Neden Analizi" ile "Ekip Yönetimi" eğitimlerine sahip olmaları gerekiyor.

"OPERASYONEL KÖPRÜ GÖREVİ GÖRECEK"

Mesleğin fikir babası ve aynı zamanda Trafik Güvenliği Derneği Kurucu Başkanı olan Nail Türkoğlu, Seviye 2 İç Denetçi kademesinin, sahadaki Seviye 1 (Uygulayıcı) ile Seviye 3 (Sistem Kurucu) arasında kritik bir "operasyonel köprü" görevi göreceğini belirtti.

Türkoğlu, "Bu kademe, sistemin sahadaki kalite güvencesidir. Özellikle kamu tecrübesine sahip trafik polisi, jandarma ve zabıta personelimizin sivil hayata entegrasyonu ve paha biçilmez tecrübelerini özel sektöre aktarmaları açısından da bu rol hayati önem taşımaktadır. İç Denetçiler, sahanın operasyonel beyni olacak." şeklinde konuştu.

Türkiye'de özel mülkler, endüstriyel tesisler ve yaşam alanlarındaki trafik kaosunu profesyonel bir disiplinle çözmeyi amaçlayan "Trafik Güvenliği Uzmanlığı" mesleğinin en üst seviyesi olan "Seviye 3 Baş Denetçi" kadrosu tanıtıldı. Bu yeni rol, sahada duran uygulayıcıların (Seviye 1) veya onları denetleyen amirlerin (Seviye 2) aksine, bir tesisin tüm trafik sistemini "sıfırdan tasarlayan, kuran ve bağımsız olarak denetleyen" bir "Baş Müfettiş" olarak konumlandırılıyor.

Görev tanımına göre Seviye 3 Baş Denetçi, günlük operasyonda yer almıyor. Bunun yerine, bir AVM, fabrika veya hastaneye giderek kapsamlı bir "Trafik Güvenliği Risk Analizi" yapıyor. Bu analize dayanarak, o tesise özel **"Trafik Yönetimi Planı ve Prosedürleri Kitapçığı"**nı hazırlıyor ve bulgularını içeren "Baş Denetçi Raporu"nu doğrudan Genel Müdür veya Yönetim Kurulu'na sunuyor.

MİMARİ PROJEDEN RİSK ANALİZİ YAPIYORLAR

Baş Denetçilerin görevleri, tesisin türüne göre kritik farklılıklar gösteriyor. Örneğin, yeni açılacak bir AVM'nin henüz mimari proje aşamasındayken otopark rampalarının eğimini (kışın buzlanma riski), yaya geçitlerinin kör noktalarını ve otopark içi hız sınırlarını (örn: 15 km/s) belirleyebiliyorlar.

Fabrika ve lojistik merkezlerinde ise en büyük risk olan yaya-forklift etkileşimini yönetiyorlar. Sahayı "kırmızı bölge" (Sadece araç/forklift), "sarı bölge" (Kontrollü kesişim) ve "yeşil bölge" (Sadece yaya) olarak ayırıyor; "Kamyon tekerine takoz konulmadan forklift yüklemeye başlayamaz" gibi hayati prosedürleri içeren "Fabrika İçi Trafik Güvenliği Yönetmeliği"ni yazıyorlar.

HASTANE KODLARINDAN STADYUM TAHLİYESİNE KADAR KRİTİK ROLLER

Bu uzmanların rolü, karmaşık tesislerde daha da öne çıkıyor:

• Hastaneler: "Mavi Kod" veya "Kırmızı Kod" gibi acil durum anonslarında, Seviye 1 personelinin hangi yolları öncelikli açacağını ve "Ambulans Yolu İhlal Prosedürü"nü tasarlıyorlar.

• Kolejler/Kampüsler: "Kampüs İçi Trafik Yönetmeliği"ni (servis kuralları, hız limitleri) hazırlayarak Rektörlüğe sunuyorlar.

• Büyük Etkinlikler (Konser/Festival): Organizatör firma, Emniyet ve Belediye ile birlikte çalışarak 100.000 kişilik bir alanın "Geçici Trafik ve Tahliye Planı"nı (ambulans/itfaiye koridorları, VIP girişleri) hazırlıyorlar.

• Havalimanları/Otogarlar: Havalimanı terminal önü şerit planlamasını (Taksi, VIP, Özel Araç ayrımı) veya otogarın "Trafik Sirkülasyon Planı"nı (peron güzergahı, taksi durağı) oluşturuyorlar.

• Holding/Genel Müdürlükler: "VIP Karşılama Prosedürleri"nden, "Terör/Saldırı" senaryolarına karşı "Kademeli Giriş Kontrol ve Trafik Kapatma Planı"na kadar üst düzey güvenlik planlamaları yapıyorlar.

KİM BAŞ DENETÇİ OLABİLECEK? GİRİŞ ŞARTLARI ÜST DÜZEYDE

Mesleğin zirvesi olan Seviye 3 Baş Denetçilik için çok yüksek bir tecrübe ve yetkinlik barajı bulunuyor. Bu seviyeye gelmek için iki ana yol mevcut:

1. Dikey Yükselme: Meslek içinden gelerek en az 5-7 yıl Seviye 2 (İç Denetçi/Amir) olarak görev yapmış olmak.

2. Yatay Geçiş (Denklik): En az 10 yıl üst düzey tecrübeye sahip, emekli veya görevdeki profesyoneller için açılan denklik sınavını geçmek. Bu gruba; Trafik Şube Müdürleri/Emniyet Amirleri, Belediye Ulaşım Daire Başkanlığı yöneticileri, Karayolları başmühendisleri, Trafik Mühendisleri/Ulaşım Plancıları ve özellikle büyük liman/OSB projelerinde sistem kurmuş A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanları dahil olabiliyor.

Baş Denetçi adaylarının ayrıca "ISO 39001 Karayolu Trafik Güvenliği Yönetim Sistemi Baş Denetçi Sertifikası" ve (tercihen) "A veya B Sınıfı İş Güvenliği Uzmanlığı Belgesi" gibi üst düzey yetkinliklere sahip olması bekleniyor.

"BU, LÜKS DEĞİL, YASAL BİR ZORUNLULUK"

Konuyla ilgili görüşlerini paylaşan Trafik Güvenliği Derneği Kurucu Başkanı olan Nail Türkoğlu, bu yeni meslek tanımının bir lüks değil, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile Borçlar Kanunu'ndan doğan yasal bir zorunluluk olduğunu vurguladı.

Türkoğlu, "Bugüne kadar fabrika veya AVM otoparkında yaşanan kazalar, genellikle 'dikkatsizlik' veya 'kader' olarak geçiştirildi. Oysa bu kazaların %90'ı, 'Trafik Güvenliği Baş Denetçisi' gibi bir uzmanın yapacağı basit bir risk analizi, doğru bir levhalama veya bir yaya yolu tasarımı ile önlenebilir. Bir hastanenin ambulans yolu tıkalıysa, bir fabrikanın forklift koridoru tehlike saçıyorsa, bunun sorumlusu sadece sürücü değil, o sistemi kurmayan ve denetlemeyen tesis yönetimidir. Biz, bu profesyonel kadro ile işletmelerin hem hukuki sorumluluklarını güvence altına almalarını hem de can ve mal kayıplarını sıfıra indirmelerini hedefliyoruz." şeklinde konuştu.

İŞLETMELERE "SİSTEM KURMA" ÇAĞRISI

Seviye 3 Baş Denetçi modelinin, özellikle büyük ölçekli ve yüksek trafikli işletmeler için kritik önem taşıdığı belirtildi. Bu uzmanlar, sadece sistemi kurmakla kalmayıp, Seviye 1 (Uygulayıcı) ve Seviye 2 (İç Denetçi) personelinin eğitimlerini de tasarlayarak, tüm operasyonun standart bir kalitede yürütülmesini sağlayacak.

Dernek, ilgili sertifikasyon programlarının ve yatay geçiş (denklik) sınav takviminin yakında kamuoyuna duyurulacağını belirterek, tüm tesis yöneticilerini ve işletme sahiplerini, kendi tesislerindeki "kör noktaları" tespit etmek üzere profesyonel bir "Trafik Güvenliği Yönetim Sistemi" kurmaya davet etti.

Ziyaret sonunda denetçi, tüm bulgularını (olumlu, olumsuz ve iyileştirme önerileri) içeren, kanıta dayalı (fotoğraflı) resmi bir "Bağımsız Denetim Raporu" hazırlayarak doğrudan işletme sahibine veya tesis müdürüne sunar. Bu raporun bir kopyası da standartların takibi için Dernek yönetimine iletilir.

HABER:

Türkiye'de AVM'lerden şantiyelere, fabrika sahalarından otogarlara kadar geniş bir alanda "Trafik Güvenliği Uzmanlığı" mesleğini standart altına alan Trafik Güvenliği Derneği, işletmeler için kritik bir hizmeti daha hayata geçirdi: Bağımsız Denetçi Modeli.

Dernek, bünyesinde tam zamanlı bir "Trafik Güvenliği İç Denetçisi (Seviye 2)" veya "Baş Denetçi (Seviye 3)" istihdam etme bütçesi bulunmayan orta ölçekli işletmelerin, yasal ve operasyonel risklerini en aza indirmek için bu yeni sistemi başlattı.

Objektif Gözle Tarafsız Denetim

Dernek yetkililerinden alınan bilgiye göre, bu yeni modelin en büyük avantajı "objektiflik ve tarafsızlık". İşletmenin bordrolu personeli olmayan ve doğrudan Dernek tarafından görevlendirilen Bağımsız Denetçi, sahada yaşanan "iş körlüğü"nün önüne geçiyor.

Bir yönetici, "İşletme içinde hiyerarşik veya siyasi baskı olmadan, prosedürlere uymayan personeli veya yönetimin gözden kaçırdığı tehlikeli altyapı risklerini (kırık ayna, silik yaya yolu vb.) tarafsızca raporlayabilmek, bu sistemin anahtarıdır" şeklinde konuştu.

Sistem, aynı zamanda "ekonomik ölçek" avantajı sunuyor. Tam zamanlı bir amir maaşı bütçeleyemeyen bir kolej veya otel, "kullandığı kadar öde" sistemiyle periyodik (aylık veya 3 aylık) olarak üst düzey bir denetim hizmeti satın alabiliyor. Bu modelle Dernek, sahaya yerleştirdiği Seviye 1 Uzmanlarının kalite standardını da koruma altına almayı hedefliyor.

Çift Fonksiyonlu Görev: Hem Denetim Hem Analiz

Dernek tarafından görevlendirilecek Bağımsız Denetçilerin, en az "Seviye 2 (İç Denetçi)" veya "Seviye 3 (Baş Denetçi)" sertifikasına ve saha tecrübesine sahip olması zorunlu tutuluyor.

Periyodik denetimler için işletmeye giden Bağımsız Denetçi, çift fonksiyonlu bir görev üstleniyor:

1. Operasyonel Denetim (Seviye 2 Fonksiyonu): Sahadaki Seviye 1 personelin kılık-kıyafetine, görev yerinde olup olmadığına, dikkat dağınıklığı (örn: telefonla ilgilenme) yaşayıp yaşamadığına ve standart el işaretlerini doğru kullanıp kullanmadığına bakar. Acil durum prosedürlerine (kaza, yangın) ne kadar hakim olduklarını kontrol eder.

2. Sistem Analizi (Seviye 3 Fonksiyonu): Sadece personeli değil, tesisin kendisini de denetler. Son denetimden bu yana yaşanan kazaları veya "ramak kala" olaylarını inceler, kök neden analizi yapar. Tesisin altyapısındaki (silinmiş çizgiler, yetersiz aydınlatma, kör noktalar) yeni riskleri tespit eder.

Ziyaret sonunda denetçi, tüm bulgularını (olumlu, olumsuz ve iyileştirme önerileri) içeren, kanıta dayalı (fotoğraflı) resmi bir "Bağımsız Denetim Raporu" hazırlayarak doğrudan işletme sahibine veya tesis müdürüne sunar. Bu raporun bir kopyası da standartların takibi için Dernek yönetimine iletilir.

"STANDARTLARI KORUMAK İÇİN ŞART"

Mesleğin fikir babası ve aynı zamanda Trafik Güvenliği Derneği Kurucu Başkanı olan Nail Türkoğlu, bu yeni "Bağımsız Denetçi Modeli"nin, mesleki standartların korunması ve KOBİ'lerin (Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler) de bu güvenlik çemberine dahil edilmesi için şart olduğunu belirtti.

Türkoğlu, "Her işletme, bünyesinde tam zamanlı bir Seviye 2 veya Seviye 3 denetçi istihdam edemeyebilir. Bu, onların risk altında olacağı anlamına gelmemeli. Dernek olarak başlattığımız bu 'Bağımsız Denetçi' hizmetiyle, en küçük işletmeden en büyük tesise kadar her yerde aynı kalite standardını sağlamayı hedefliyoruz. Denetçilerimiz, işletmelerin tarafsız gözü, kulağı ve en önemlisi proaktif güvenlik danışmanı olacak," dedi.

Giderek artan nüfusa bağlı olarak şehirlerde trafik sıkışıklıkları yaşanmakta ve bu artan sıkışıklık acil durumların yaşanmasına ve kaza oranlarının artmasına sebebiyet vermektedir. Akıllı şehirlerin sunduğu akıllı ulaşım çözümleri ile seyahat sürelerinin kısaltılması, trafikteki can ve mal güvenliğinin sağlanması ve korunması sağlanabilmektedir. 

“2020-2023 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı” içinde belirlenen 16 bileşenden birisi olan akıllı ulaşım üst başlığında; coğrafi bilgi sistemleri bileşeni kullanılarak çevre, güvenlik, altyapı ve yönetişim gibi farklı alanlardaki bileşenlere de katkıda bulunacak projeler hayat geçirilmektedir. Bu doğrultuda, “2020-2023 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı” ve “2021-2023 Karayolu Trafik Güvenliği Eylem Planı” kapsamında, ulaşımda güvenlik artırılırken trafik verilerinin etkin kullanımı ve trafik güvenliğine yönelik bir karar destek mekanizmasının oluşturulması amacıyla “Trafik Güvenliği Analiz Platformu” projesi hayata geçirilmiştir.

AMAÇ VE KAPSAM

Ulaşım planlamasının hem yerel hem de ulusal ölçekte gözleme veya tahmine değil veriye yönelik olarak planlanması ve yönetilmesi hayati önem arz etmektedir. Akıllı şehirlerin de temelini oluşturan, veriye dayalı planlama ve karar verme mekanizmaları ile ulaşım yatırımlarının etkin bir şekilde yönlendirilmesi, gereksiz yatırımların önüne geçilmesi ve yatırımların şehre olan etkisinin somut bir şekilde izlenmesi sağlanacaktır.

Kent içi ulaşıma yönelik olarak; Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı ilgili hükümleri doğrultusunda, 81 ilde (büyükşehir belediyeleri kapsamındaki iller için tüm ilçeler, diğer illerde il merkezleri ve nüfusu 20.000’in üzerindeki tüm belde ve belediyeler) FCD’ye (Floating Car Data) dayalı kent içi trafik sıkışıklığı, kuyruk boyları ve trafik zirve saatleri verilerinin güncel ve geçmiş zamanlı olmak üzere web üzerinde görüntülenebileceği, zamansal olarak karşılaştırılabileceği, raporlanabileceği, söz konusu verilerin uygun altyapıyı destekleyen diğer platformlarla paylaşılabileceği Trafik Yoğunluğu Analiz Platformu (TYAP) Projesi Genel Müdürlüğümüzce hayata geçirilmiştir.

Bu proje ile ulaşımın veri analitiği kullanılarak izlenmesi, ulaşım güvenliğinin sağlanması ve yaşam kalitesinin artırılmasına yönelik destekleyici bir sistem sunulmuştur.

VERİ

Trafik Yoğunluğu Analiz Platformu Projesi kapsamında kullanılan temel veri; 2020, 2021, 2022, 2023 ve 2024 yıllarına ait hareketli araç verisidir. Hareketli Araç Verisi (FCD) yol ağları üzerinde trafik akış hızını belirlemeye yarayan bir veri setidir. Telefonların konum bilgilerinden ve araçlardaki Küresel Konumlama Sistemi (GPS) verilerinden hız, seyahat yönü ve zaman bilgilerinin toplanması ile elde edilir.

Şekil 1:  Veri Aktarım Şeması

UYGULAMA

Platform ile;

İstatistik, raporlama, hesaplama, analiz çalışmaları yapılabilmektedir. Platformdaki veriler ve algoritmalar kullanılarak;

• Trafik Sıkışıklığı
• Kuyruk Boyları
• Zirve Saatler

hesaplanabilmekte ve farklı lokasyonlar için karşılaştırma yapılabilmektedir. Platformda ayrıca Segment Bazlı Hız, 06.00-23.00 saatleri arası 5 dakikalık aralıklarla olacak şekilde sunulmaktadır.

Şekil 2:  Platform giriş sayfası gösterimi.

ÇIKTILAR

Platformdaki veriler ve algoritmalar kullanılarak hesaplanan trafik sıkışıklığı, kuyruk boyu, ve zirve saat analizleri, raporlama araçları sayesinde grafik haline dönüştürülmekte ve sonuçları farklı formatlarda indirilebilmektedir.

Şekil 3: Analiz Raporu

Şekil 4: TYAP Raporlama PDF giriş ve birinci sayfası gösterimi.

• Kuyruk Boyu Analizi (Segmentlerdeki Hız Değerlerinin Analizleri):

Şekil 5:  Söğütözü mahallesinde yer alan 1 no.lu koridorda 03/12/2023 tarihli günün saatlerine göre kuyruk boylarını gösterir örnek bir grafik TYAP üzerinden hesaplanarak gösterilmiştir.

• Trafik Sıkışıklık Analizi (Şehirlerin, Bölgelerin Trafik Sıkışıklık Analizleri):

İl, ilçe ve mahallelerin trafik sıkışıklıkları endekslenerek harita üzerinde görselleştirilmektedir. Trafik sıkışıklık endeksi 0 (en boş) ile 1 (en yoğun) aralığındadır. Aynı tarih için farklı lokasyonların ve aynı lokasyonların farklı tarihler için karşılaştırılması yapılabilmektedir.

Şekil 6:  04/12/2023 tarihli İstanbul ili için TYAP üzerinden hesaplanmış örnek bir sıkışıklık endeksi grafik raporu gösterimi.

• Zirve Saatleri Analizi (Şehirlerin Sabah ve Akşam Zirve Saatlerinin Analizi):

Trafik sıkışıklığına göre bir veya aynı anda birden fazla şehrin sabah-akşam olmak üzere trafik yoğunluğu zirve saatleri tespit edilmektedir.

Şekil 7:  Platformda zirve saati hesaplamasının nasıl yapıldığının gösterimi.

Tüm coğrafi çıktılar Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi’nde (TUCBS) de yer almakta olup söz konusu veriler TUCBS üzerinden ilgili kurumlarla paylaşılabilecektir.

HEDEF KİTLE

YEREL YÖNETİMLER

• İl Özel İdareleri
• Büyükşehir Belediyeleri
• İl Belediyeleri
• İlçe Belediyeleri
• Belde Belediyeleri

İLGİLİ KAMU KURUM VE KURULUŞLARI

• İçişleri Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı
• Emniyet Genel Müdürlüğü
• Jandarma Genel Komutanlığı
• Karayolları Genel Müdürlüğü
• Üniversiteler / Eğitim Kurumları

GELECEK PROJEKSİYONU

Trafik Yoğunluğu Analiz Platformu’nun Genel Müdürlüğümüzce “2020-2023 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı” kapsamında geliştirilen “Kent İçi Hareketlilik Analiz Yazılımı (SUMO Türkiye Uyarlaması)” ve “Trafik Güvenliği Analiz Platformu (TGAP)” ile entegre bir şekilde çalışmasının temin edilmesi, böylelikle yerel yönetimler ve kamu kurum ve kuruluşlarının ulaşım planlama süreçlerine yol gösterici olması, kaynakların etkin kullanımına katkıda bulunulması  ve  yaşam kalitesinin artırılmasına yönelik pozitif etki sağlaması amaçlanmaktadır.

• Eğitim ve Yaygınlaştırma

Trafik Yoğunluğu Analiz Platformunun Belediyelerimize yönelik eğitim ve yaygınlaştırma faaliyetlerinin, kullanıcıların sorunlarına ve taleplerine yönelik ise kullanıcı konferanslarının gerçekleştirilmesinin platformun kullanıcı sayısını, etkinliğini ve verimliliğini artıracağı düşünülmektedir.

• Bakım ve Yazılım Geliştirme

Platformun bakım ve idamesinin sağlanması ile eğitimler ve kullanıcı konferansları kapsamında edinilecek geri dönüşlerin yazılıma eklenmesi amacıyla yazılımın bakım ve geliştirme sürecinin işletilmesi amaçlanmaktadır.

SİSTEMDEN ÖRNEK ARA YÜZLER

Şekil 8:   Platformda yapılabilecek analizler.

Şekil 9:  Tüm Türkiye haritasında FCD verisinden alınan Segment Bazlı Hız gösterimi.

Şekil 10:  Karşılaştırmalı olarak haritada gösterilen zirve saat analizi. (İstanbul ve Ankara illeri)

Şekil 11:  Tüm Türkiye haritasında Trafik Sıkışıklığı Analizi gösterimi.

Şekil 12:  Ankara Mustafa Kemal Mahallesi Kuyruk Boyu Analizi gösterimi.

Hibrit Otomobil Nasıl Kullanılır?

Hibrit otomobillerin kullanımı herhangi bir otomatik vitesli aracın kullanımı ile aynıdır. Bu otomobillerde elektrik motoru ve benzin motoru ayrı ayrı ya da aynı anda çalışabilmektedir. Bu geçişler otomatik olarak gerçekleştirilir. Yani araç maksimum verimi sağlamak için hangi motoru ne şekilde kullanacağına otomatik olarak kendisi karar verir ve tüm bu işlemleri sürücüsüne fark ettirmeden sessizce gerçekleştirir. 

Örneğin çok soğuk bir hava ya da elektrikli motor bataryasının tamamen boş olduğu durumlar dışında hibrit araçlar çalıştırıldığı anda içten yanmalı yani benzinli motor devreye girmez. Böylece otomobiliniz, sessizce kalkış yapar. Bu durum, yakıt tüketimi açısından da büyük avantaj sağlar. 

Benzer şekilde yoğun trafiğin olduğu durumlarda da hibrit araçlar, otomatik olarak elektrikli motorunu devreye sokar ve yakıt tüketimine de engel olmaktadır. Genel olarak hibrit araçlarda yer alan rejeneratif fren sistemi ile frene her basıldığında açığa çıkan enerjiyi hibrit bataryalarında depolama imkânı sunulur. Bu sayede yoğun dur-kalk trafiğinin olduğu zamanlarda bile yakıttan tasarruf sağlanmaktadır. Hibrit araçların tercih edilme nedenlerinden biri olan rejeneratif sisteme dair detaylar için Rejeneratif Frenleme Nedir adlı yazımıza göz atabilirsiniz. 

Hibrit Araçlar Nasıl Şarj Olur?

Elektrikli arabaların aksine hibrit araçlar şarj edilmek zorunda değil. Çünkü elektrik motorun bataryaları, yine aracın içten yanmalı motoru tarafından doldurulur. Bu nedenle de tamamen elektrikli olan araçlardan farklı olarak hibrit araçlar, menzil kaygısına yol açmadan rahat bir yolculuk imkânı sunar. 

Hibrit Otomobil Kullanılırken Nelere Dikkat Edilmelidir?

Geleneksel benzinli ve dizel motorlara alternatif olarak geliştirilen hibrit motorlar yüksek performanstan daha çok verimli bir sürüş vadeder. Bu sebeple hibrit arabalardan en etkin performansı alabilmek için bazı sürüş tekniklerini kullanmak gerekir. Hibrit araba kullanırken nelere dikkat edilir diye düşünüyorsanız bu sürüş tekniklerini şöyle sıralamak mümkündür:

• Aracınızdaki hibrit bilgi ekranının fonksiyonlarını öğrenerek sürüş sırasında ne kadar enerji harcadığını kolaylıkla anlayabilirsiniz.
• Kısa mesafeli sürüşlerde aracı mümkün olduğunca EV sürüş modunda kullanarak yakıt ekonomisinde çok iyi sonuçlar elde edebilirsiniz. Sadece elektrikli motorun kullanıldığı EV sürüş modunda maksimum hız değerleri 50-65 km/sa arasında olabiliyor.
• Gaz pedalına tutarlı ve yumuşak bir biçimde basarak aracınızın EV modunda daha uzun süre çalışmasını sağlayabilirsiniz.
• Şehirlerarası yollarda aracınızı mümkün olduğunca ECO modunda sürmeyi deneyin. ECO modu gaz pedalının hassaslığını ve hızlanma seviyesini azaltıyor. Bu da daha az yakıt anlamına geliyor.
• Hibrit araçlarda kalkış yaparken ayağınızı fren pedalından kaldırmanız yeterli. Kalkışı gaza basmadan yaparsanız sadece elektrik motoru devrede olacağından yakıt tasarrufunu artırabilirsiniz.
• Gaza basarken hibrit bilgi ekranında bulunan ibreyi ECO bölgesinin altında tutarak elektrik gücünden daha fazla faydalanabilirsiniz.
• Hızlanmaya devam ettikçe benzin motorunun devreye gireceğini bilmeniz gerekiyor. Gösterge ekranında bulunan ibreyi PWR çizgisinin altında tutmaya çalışarak tasarrufu sürdürebilirsiniz.
• Gaz pedalına basmamak ve benzinli motoru ara ara devre dışı bırakmak için hız sabitleyiciyi kullanabilirsiniz.
• Yavaşlamak istediğinizde fren pedalına yumuşak bir şekilde basmak daha çok enerji üretilmesini ve bataryanın daha iyi şarj olmasını sağlıyor. Eğer durma mesafesini uzatırsanız hibrit bataryanızı daha fazla şarj edebilirsiniz.
• Aracınız hareket etmiyorken vitesi boşa almamaya özen göstermelisiniz. Çünkü vites boştayken araç elektrik üretemediği gibi aküden enerji çıkışına da neden oluyor.
• Enerji tüketimini artıran klima, far ve cam silecekleri gibi donanımları gereksiz ve yoğun şekilde kullanmaktan kaçınmanız gerekiyor. Enerji tüketimini minimize etmek için klimayı iç sirkülasyon modunda çalıştırabilirsiniz.

Hibrit Araç Kullanmanın Avantajları Nelerdir?

Hibrit araç kullanmak, öncelikle yakıt tasarrufu sağlamak açısından büyük bir avantaja sahiptir. Hibrit araç kullanmanın öne çıkan diğer avantajları ise şu şekildedir:

• Emisyon oranı normal araçlardan çok daha düşüktür. Bu nedenle çevreyi daha az kirletir ve fosil yakıtlara olan bağımlılığı da azaltır. 

• Elektrikli motorun desteği sayesinde normal içten yanmalı araçlara göre aynı yakıtla daha fazla yol kat edebilme imkân verir.
• Düşük yakıt tüketimine rağmen yüksek performans sergiler.
• Rejeneratif fren sistemi sayesinde şarj edilmesine gerek yoktur, kendi elektrik enerjisini kendi üretir. 
• Motor sesi ve gürültüsünü minimum seviyede tutar. 
• Popülerleşmeye başlamasından dolayı ikinci el piyasa değeri de yüksektir.

Hibrit seçeneği bulunan Corolla, Corolla Hatchback ve Yaris‘i ve Hibrit olarak satışta bulunan C-HR, Camry,  ve Rav4‘ü hemen inceleyerek Toyota’nın kullanım avantajlarını keşfedebilirsiniz. Tüm Toyota Hibrit özellikli otomobiller için de Hibrit Arabalar adlı sayfaya göz atabilirsiniz. 

SRS Nedir?

Araçta yer alan hava yastığı (airbag) ve otomatik emniyet kemerini kontrol eden sistem, SRS olarak adlandırılır. Araç güvenliğini teminat altına alan güvenlik ekipmanlarının verimli çalışması için SRS’ye ihtiyaç duyulur. Geliştirilen bu sistem, hava yastıkları ve emniyet kemerini içine alarak oluşabilecek çarpışma ve kazalara karşı anında güvenliği sağlar. SRS’nin çalışma mantığında ise sensörler yer alır. 

SRS’nin temelinde bulunan sensörler, anlık devreye girerek hız, fren, yavaşlama ve hızlanma gibi durumlara karşı güvenlik ekipmanlarını harekete geçirir. SRS, sensör izleme özelliği sayesinde çevresel koşulları analiz ederek olası çarpışmaya karşı algılama sensörlerini devreye sokar. Genel olarak SRS nasıl çalışır sorusunun adım adım cevabı şu şekildedir:

• SRS Sensörlerinin İzlemesi ve Riski Değerlendirmesi
• Çarpışma Algılama Sensörünün Devreye Girmesi
• İleri ve Yan Hava Yastıklarının Etkinleştirmesi
• Emniyet Kemerinin Gerginleşmesi
• Çarpışmanın Analiz Edilmesi İçin SRS Veri Kaydının Tutulması

Peki bu çalışma mekanizmasına sahip SRS ne işe yarar, temel işlevleri nelerdir?

SRS Ne İşe Yarar?

Türkçe anlamıyla Tamamlayıcı Güvenlik Sisteminin kullanım amacı, sürücü ve yolcuların darbelere karşı güvenliğini sağlamaktır. Bir kaza anında yaralanma  riskini en aza indirmek için SRS’nin algılama sensörleri devreye girer. Bu sensörler, emniyet kemeri ve airbag (hava yastığı) güvenlik ekipmanlarını harekete geçirir. Çarpışma anında emniyet kemeri gerilir, hava yastıkları şişerek olası darbelere karşı sürücüyü ve yolcuları korur. SRS’nin temel işlevi, bu emniyet ekipmanlarını en iyi şekilde çalışması için gerekli uyarıları ve mekanizmaları ortaya çıkarmasıdır. Bu açıdan SRS ne işe yarar sorusunun iki cevabı şöyle sıralanır:

• Hava yastıkları ve emniyet kemerinin düzgün çalışması,
• Çarpışmanın şiddetine göre emniyet ekipmanlarının devreye girmesini sağlamak.

SRS’nin temel işlevlerini yerine getirdiğini çoğu sürücü anlayamaz. Kendi kendine pasif güvenlik mekanizmasını çalıştırarak sürücünün ve yolcunun güvenliğini sağlar.

SRS Lambası Neden Yanar?

Srs arızası nedir, nasıl belli olur sorusunun cevabı SRS ışığının yanmasıyla yanıt bulur. Tamamlayıcı Güvenlik Sisteminin ışığı, güvenlik ekipmanları ile ilgili bir sorun olduğu zaman yanar. Bu yanma durumunda SRS arızası da akla gelmelidir. SRS lambası, hava yastığı sisteminde ya da emniyet kemerinin gerilmesinde bir sorun olduğunda yanar. Kısacası SRS lambası araç hareket halindeyken uzun bir süre boyunca yanıyorsa mutlaka SRS arızasından şüphelenmelisiniz. SRS lambasının nasıl söneceği ise ilgili kontrol ve bakımlardan sonra mümkündür. İlgili parçanın onarılması veya değiştirilmesi sonrasında SRS ışığı da söner.  

SRS Arızası Neden Olur?

SRS ışığının araç ilk yanması yanması normaldir ancak birkaç saniye içinde sönmesi gerekmektedir. SRS arızasına sebep olan lamba yanması ise araç seyir hâlindeyken meydana gelmektedir. Bu lambanın yanmasının sebepleri ise  airbag güvenlik sisteminin arızalanmasıdır. Genellikle hava yastıkları sisteminin bağlandığı kablolardan veya sensörlerden kaynaklı olarak SRS lambası uyarı verir. SRS arızasına yol açan etkenleri tespit ederek gerekli kontrol ve bakım işlemlerini yerine getirebilirsiniz. 
Araçlarda SRS nedir, ne işe yarar sorusu eşliğinde bu sistemin çalışma mekanizmasına değindik. Otomobil dünyasına dair tüm gelişmeler ve daha fazlası için Toyota Blog sayfamıza yönelebilirsiniz.

DSC Nedir?

Dinamik denge kontrolü, aracın kontrolünü sağlayan bir sistemdir. Kaygan ve zorlu yol şartlarında devreye giren bu sistem, hareket hâlindeki aracın güvenli şekilde yoluna devam etmesini sağlar. DSC sisteminin avantajı, tekerleklerin yönünü ölçen sensörlere sahip olmasıdır. Aracın tekerlek açılarından ve dönüşlerindeki hızlarından alınan verilerin ECU’da(Motor Kontrol Ünitesi) işlenmesini sağlar. Peki tüm işlevleriyle dinamik denge kontrolü ne işe yarar? Şimdi DSC ne işe yarar sorusu eşliğinde DSC’nin çalışma mekanizmasına göz atalım. 

DSC Ne İşe Yarar?

DSC’nin temel işlevi, tekerleklere iletilen gücün ve dönüş açısının ABS fren sistemi aracılığıyla ECU’ya iletmesidir. Bilindiği üzere ABS fren sistemi, frene basıldığı anda tekerleklerin tamamen kilitlenmesi sağlar. En zorlu arazi ve yol şartlarında bile güçlü bir performans gösteren bu fren sistemi, DSC sistemi ile uyumlu şekilde çalışarak aracın yol tutuş performansını artırır. 

Genel hatlarıyla DSC’nin işlevlerini şu şekilde sıralayabiliriz:

• Tekerleklere iletilen gücü kontrol eder,
• Direksiyon açısı ve dengesinin kontrolünü sağlar,
• Zorlu yol koşullarında savrulma veya kayma durumunun önüne geçer,
• ASR, ABS ve ECU sistemleri ile uyumlu çalışarak aracın güvenli hareket etmesine yardımcı olur. 

DSC, anlık olarak sürücünün hareketlerini takip ederek analiz oluşturur. Analiz sonucunda da yoldan sapma veya kayma durumunun önüne geçerek sürücünün fren yapabilmesini sağlar. Yeni araç sistemlerinde yer alan DSC, hem ABS hem de ASR ile uyumlu şekilde çalışarak zamanında fren yapmayı kolaylaştırır. DSC’nin işlevlerini anlamak için DSC’nin nasıl çalıştığını da kavramak gerekir. 

DSC Nasıl Çalışır?

Dinamik denge kontrolü, adından da anlaşılacağı üzere aracın dengeli sürüşü için birtakım kontroller yapar. Bu kontrolleri yapmak için de sensörleri kullanır. DSC içinde yer alan sensörler; tekerlek hızını, direksiyon açısını ve tekerlek dönme oranını sürekli izler. Sensörlerden gelen veriler sonucunda da virajlarda ve kaygan zeminlerde ani fren yapmayı sağlar.

 DSC’nin çalışma mekanizmasında şu adımlar izlenir:

• Sensörlerden gelen verileri takip ederek aracın kayıp kaymadığını veya virajlarda fazla dönmenin olup olmadığını analiz eder, 
• Sensörlerdeki verileri izlemek için ECU ile çalışır ve DSC’nin analizleri ECU uygular, 
• Aracın kayması durumunda tek tek tekerleklere fren müdahalesinde bulunur,
• Torku azaltarak aracın hızını düşürür ve aracın virajlarda ve kaygan zeminlerde güvenli yol almasını sağlar,
• Kalkış ve hızlanma durumunda ASR (Anti Patinaj Sistemi)  ile çalışarak aracın hızlanırken kaymasını önler,
• Sert frenleme sırasında ABS (Kilitlenme Önleyici Fren Sistemi) devreye girer ve tekerleklerin kilitlenmesi sağlar. Böylece frenleme yapılacağı sırada sürücünün direksiyon hakimiyetini de kaybetmesinin önüne geçer. 

Kısacası DSC, farklı güvenlik sistemleri ile birlikte çalışarak aracın zorlu koşullarda güvenli ilerlemesini sağlar. DSC’nin verimli çalışmasına destek olan anti patinaj sistemine dair detaylar için ASR Nedir, Ne İşe Yarar adlı yazımıza göz atabilirsiniz. 

DSC Hangi Araçlarda Vardır?

Araç güvenliğinin en önemli sistemlerinden biri olan dinamik denge kontrolü, son yıllarda üretilen tüm araçlarda bulunur. Modern araçların yüksek güvenlikli sistemlerinden biri olan DSC, Toyota markalı araçlarda da yer alır. 

Toyota’nın öne çıkan çoğu aracında DSC sistemini görebilirsiniz. Güvenli ve dengeli bir sürüş keyfine imkân sağlayan yüksek teknolojili Toyota Modelleri için sayfamızı göz atabilirsiniz. 

Dinamik Denge Kontrolü Arızası ve Bakımı 

ABS fren sistemi ile uyumlu şekilde çalışan DSC, DSC Off durumunda devre dışı kalır. DSC devre dışı ne demek sorusunun cevabı da sistemin çalışmayı bırakması ve işlevlerini yerine getirmemesi olarak açıklanır. DSC’nin devre dışı kalmasının nedeni ise çoğunlukla arızadır. Sensörlerde, ABS ve ASR sistemlerinde meydana gelen bir arıza, DSC’nin de çalışmasını engelleyebilir. Ayrıca manuel olarak DSC sistemini de kapatmış olabilirsiniz. 

DSC arıza belirtisi ise kendini direkt DSC Off şeklindeki uyarı ile gösterir. Gösterge panelinde DSC Off uyarı ışığı yanar. Ayrıca DSC’nin çalışmasını engelleyen ABS sistemindeki arıza da ABS ışığıyla kendini gösterir. Diğer DSC arıza belirtileri de şöyledir:

• Kaygan zeminlerde sürekli kayma ve sistemin devreye girmemesi,
• Frenleme performansında ani düşüş,
• Direksiyon hakimiyetini sağlamada düşüklük ve savrulma-yanlamasına kayma riski.

DSC arızası, aracın güvenli ve dengeli yol almasının önüne geçer. DSC arızası durumunda ise tekerlek hız sensörleri ve direksiyon açısı sensörünü kontrol etmek ve gerekirse değiştirmek gerekir. 

Ayrıca ABS ve ARS sistemlerinin de işlevlerini yerine getirip getirmediğini kontrol etmek önemlidir. Bu kontrollerin ardından ise DSC arızasını, profesyonel yardım alarak da çözmeyi değerlendirebilirsiniz. Yetkili otomobil servisine danışarak kapsamlı analiz yaptırabilir, DSC’nin tekrar devreye girmesini hızlandırabilirsiniz. 

DSC nedir, neden önemlidir konusunun detaylarını sıraladık. Otomobil dünyasına ve araç çalışma sistemine dair bilgilendirici içerikler için Toyota Türkiye Blog sayfamıza göz atabilirsiniz.

AWD Nedir?

AWD açılımı, İngilizce All Wheel Drive kavramına karşılık gelir. Türkçe çevirisiyle Tüm Tekerlekten Çekiş anlamına gelen AWD, iki tekerli araçların da dört tekerden çekişe geçmesine imkan veren bir çekiş sistemidir. Bilindiği üzere araçlardaki çekiş sistemi, motordan gelen gücün tekerleklere nasıl ulaşıp yolda ilerlediğini belirleyen bir kriterdir. Aracın hareket etmesine ve yol tutuş performansına katkı sunan çekiş sistemi; arkadan çekiş, dört çekiş ve önden çekiş gibi farklı çekiş türlerini içerir. Bu kapsamda AWD nedir sorusunun cevabı da motor gücünün dört tekerleğe de iletilmesini sağlayan bir sistem olarak yanıtlanır. AWD çekiş sistemini içeren araçlarda görülen iki farklı AWD çeşitleri ise şöyledir:

• Sürekli 4 Çeker

Araç hareket hâlindeyken sürekli olarak dört tekerleğe güç aktarılır. Bu da sürekli dört çeker AWD şeklinde tanımlanır. Bu sistem özellikle kaygan ve zorlu arazi koşullarında seyahat eden araçlara uygundur. Süreklilikle veya gündelik kullanımda sürekli aktif tutulması yürüyen aksama zarar verebileceği için elektronik veya mekanik bir şekilde sürücü tarafından ya da tehlikeli durumda araç tarafından devreye sokularak kullanılması gerekmektedir.

• Otomatik AWD

Aracın ilerlediği yolun koşullarına ve sürüş durumuna göre dört tekerleğe otomatik şekilde güç aktarılır. Genellikle şehir içi araç kullanımında ideal bir çekiş sistemi olarak bilinir. 

Sürekli 4 çeker sistemi, yüksek çekiş gücü sunan bir sistemdir. Zorlu arazi koşullarında ideal bir kullanım sunan bu sistem, yakıt tüketimi açısından ise fazla yakıt tüketimine neden olur. Otomatik AWD sistemi, şehir içi yollarına uygun olarak yolun koşullarına göre değişen çekiş gücü sunar. Yakıt tüketiminde ise sürekli dört çeker sisteme göre daha az yakıt tüketir. 

4WD Nedir?

4 çeker ne demek, sorusunun cevabı motor gücünün dört tekerleğe de ulaşmasıdır. Four Wheel Drive olarak ifade edilen 4WD, sürekli ve eşit şekilde motor gücünün dört tekere iletilmesini sağlar. 4WD sistemi de kendi içinde ikiye ayrılır:

• Sürekli 4×4

Sürekli şekilde 4 tekerleğe de güç gönderilen çekiş sistemi, sürekli 4×4 olarak adlandırılır. Zorlu arazi koşullarında ideal bir sürüş deneyimi sunan sürekli 4×4 sisteminin üretim maliyeti yüksektir. Bundan dolayı bu sisteme sahip araç modellerinin satış fiyatı da yüksektir. 

• Seçilebilir 4×4

Araç içindeki kumanda veya düğme aracılığıyla ön ve arka tekerleklere eşit biçimde güç aktarılır. Bu sistemin adı seçilebilir 4×4 olarak bilinir. Bu sisteme sahip araçlarda, 4×2 veya 4×4 olarak iki farklı sürüş seçeneği mevcuttur. Ayrıca bazı araçlarda bu seçeneklerle birlikte 4X4L yani tekerleklerin çamurlu ve karlı yüzeylerde gazdan bağımsız şekilde yavaşça dönmesini sağlayan çekiş sistemi de bulunur. 

Görüldüğü üzere 4WD çekiş sistemi AWD çekiş sistemiyle benzerlik gösterir. Peki aralarındaki belirgin farklar nelerdir?

AWD ve 4WD Arasındaki Farklar 

AWD ve 4WD arasındaki fark, kullanım alanlarıdır. 4X4 yani 4WD sistemi, zorlu arazi koşullarına uyum sağlayan off-road araçlarda görülür. AWD ise genellikle şehir içi kullanıma uygun günlük araç modellerinde bulunur. Aynı zamanda 4×4 çekiş sistemi, manuel olarak da etkinleştirilir. AWD ise genellikle otomatiktir ve sürücü müdahalesi gerektirmez. Bir diğer fark da AWD sisteminin daha hafif, 4WD sisteminin ise daha karmaşık ve ağır yapıda olmasıdır. Genel olarak her iki çekiş sistemi de daha iyi bir yol tutuş kabiliyeti sağlayarak sürüş deneyimi sunar. 

AWD Avantajları Nelerdir?

AWD çekiş sisteminin başlıca avantajı, zorlu arazilerde yol tutuş kabiliyetini artırmasıdır. AWD sisteminin sunduğu diğer avantajları da şu şekilde sıralamak mümkündür:

• Yokuşlarda ve ıslak zeminlerde daha güçlü bir çekiş gücü sağlar,
• Dört tekerleğe de eşit biçimde aktarılan güç sayesinde virajlarda daha güvenli bir geçiş sağlanır,
• Dört tekerleğe de aktarılan güç dengeli ve güvenli sürüş deneyimi sunar,
• Yolun koşuluna göre her bir tekerlek farklı miktarda motor gücü de alabilir.

AWD, güvenli ve konforlu bir yol tutuş performansının asli unsurlarından biridir. Bununla beraber bu sistem, çeşitli nedenlerden dolayı arızalanabilir özelliğe sahiptir. Peki AWD arızası nedir, belirtileri nasıl görülür?

AWD Arızası Neden Olur?

Araçtaki dört teker çekiş arızası; elektriksel, mekanik ve aşınma sebeplerinden dolayı ortaya çıkar. Araç sürüş performansını doğrudan etkileyen AWD arızası belirtileri şöyledir:

• Aracın hızlanması ve yavaşlaması durumunda titreme,
• Yakıt tüketiminde artış,
• Virajlarda dönme hareketinin zorlanması ve kayma eğiliminin olması,
• Şanzımandan sesler gelmesi,
• Kaygan zeminlerde bir ya da daha fazla tekerleğin çekiş kaybı yaşaması.

Gösterge panelinde AWD sistemi ile ilgili bir uyarı işareti görülür. Bu işaret görüldüğünde AWD sisteminde bir arıza olduğu netleşir. Arızanın olması durumunda yetkili oto servise veya oto elektrikçiye başvurmak gerekir. Yapılan mekanik inceleme ve bakım sonrasında ise test sürüşü yapılır ve sistemin araca uygunluğu analiz edilir. AWD sisteminin kullanım ömrünü uzatmak için de düzenli bakım yaptırmak gerekir. 
Toyota Türkiye olarak AWD nedir, 4 çeker ne demek ve awd arızası durumunda ne yapılır sorularını yanıtladık. Otomobil dünyasına dair merak ettiğiniz tüm soruların yanıtlarını Toyota Blog sayfamızdan ulaşabilirsiniz.

Vuruntu Sensörü Nedir?

Knock sensor nedir sorusuna daha geniş bir tanım getirelim. Türkçesiyle vuruntu sensörü, motordaki vuruntu ve titreşimleri tespit eden bir ekipmandır. Vuruntu ve titreşimleri, ECU yani Elektrikli Kontrol Ünitesine bildiren bu sensör, insan kulağının algılamadığı sesleri algılar. Algıladığı zaman da ECU’ya vuruntu var şeklinde bir ileti gönderir. Bu iletiyi alan ECU, kendi belleğinde iletiyi inceledikten sonra vuruntuyu düzeltmek amacıyla ateşleme zamanlamasını geciktirir. Bunun nedeni, vuruntu ve titreşimin araca zarar ve hasar vermesini önlemektir. 

Vuruntu sensörü nerede bulunur sorusunun cevabı ise motor üstü veya içidir. Motor bloğunun dışına takılan bu ekipman, birden fazla işlevi yerine getirir. Bu işlevleri nasıl yerine getirdiğini anlamak için öncelikle vuruntu sensörünün çalışma mekanizmasını öğrenmek gerekir. 

Vuruntu Sensörü Nasıl Çalışır?

Knock sensörü, motor bloğuna yerleştirilen küçük bir cihazdır. Motor çalıştıktan ve yanma başladıktan sonra olumsuz bir durum olan vuruntu sesleri meydana gelebilir. Vuruntu sesinin ortaya çıkmasının ana nedeni ise motorun erken ateşlendirilmesidir. 

Vuruntu sensörü, vuruntu sesini algıladıktan sonra elektrik sinyali üretir. Ürettiği elektrik sinyalini ECU’ya gönderir. Bu aşamadan sonra ise vuruntu sesi ile ECU ilgilenir. Elektrikli Kontrol Ünitesi, bu sinyali analiz eder ve ateşleme zamanının değiştirilip değiştirilmediğine karar. Daha sonra motorun ateşleme zamanlamasını düzenler. Böylece yine vuruntu sesinin çıkması önlenir ve motor güvenliği teminat altına alınır. 

Vuruntu Sensörü Ne İşe Yarar?

Yukarıdaki bölümde de açıkladığımız üzere knock sensörünün ana görevi, vuruntu sesine kulak vermektir. Vuruntu sesini algılayan bu sensör, aynı zamanda ECU’ya sinyal göndererek ateşleme zamanının belirlenmesine de önayak olur. Vuruntu sensörü ne işe yarar sorusunun diğer yanıtları ise şöyledir:

• Vuruntu sesinin oluşmasını engelleyerek motorun güvenli ve verimli çalışmasını sağlar,
• Motoru, vuruntu sesinden kaynaklanan hasarlara karşı korur,
• Motorun doğru zamanda ateşlenmesini sağlayarak yakıtın daha verimli tüketilmesini sağlar,
• Motordaki parçaları darbelere karşı korur.

Vuruntu sesinin neden meydana geldiği ise çeşitlidir. Ateşleme sisteminde meydana gelen arızalar, motorun aşınması ve yanlış yakıt tüketimi gibi sorunlar, vuruntu sesine neden olabilir. Bununla beraber vuruntu sesini tespit eden knock sensöründe bazı arızalardan kaynaklı belirtiler meydana gelir. 

Vuruntu Sensörü Arıza Belirtileri 

Vuruntu sensörü nasıl iptal edilir konusu arıza ile ilişkilidir. Öncelikle vuruntu sensörünün tamir edilmediğini belirtmek gerekir. Arızalı sensör değiştirilerek yeni bir vuruntu sensörü yerleştirilir. Bu sensördeki arızalardan kaynaklı arıza belirtileri ise şu şekildedir:

• Motor performansının düşmesi ve motorun titremesi,
• Araç hızlanırken görülen güç kaybı,
• Yakıt tüketiminde artış meydana gelmesi,
• Gösterge panelinde motor ışığının yanması,
• Motor devriyle beraber araçtan metalik sesin gelmesi,
• Düzensiz ateşleme sorunlarının ortaya çıkması.

Vuruntu sensöründe ortaya çıkan arızalar, motor performansını doğrudan etkiler. Motorun sağlıklı şekilde çalışması için mutlaka arıza durumunda müdahale etmek gerekir. 

Vuruntu Sensörü Bozulursa Ne Olur?

Vuruntu sensörünün arızası durumunda, motor performansını etkileyen birtakım sorunlar ortaya çıkar. Vuruntu sensörü arızalanması ve değiştirilmemesi durumunda da ciddi bir araç performans düşüşü görülür. Ayrıca vuruntunun olması ve sensörün de çalışmaması hâlinde motor verimli çalışmaz ve yakıtta da artış meydana gelir. Yine vuruntu sesinin sürekli artması, emisyon sorunlarını da beraberinde getirir. Bu da hem araca hem de çevreye zarar olarak döner. Motorun ömrünü kısaltan vuruntu sensörü arızasına karşı mutlaka oto servise danışmalı ve sensör arızası giderilmelidir. 

Vuruntu Sensörü Nasıl Değiştirilir?

Vuruntu sensörü arızasında değiştirilme yöntemi önerilir. Motor arıza koduna göre yapılan sensör değişiminde eski arızalı vuruntu sensörü çıkarılır ve motor bloğuna yeni sensör yerleştirilir. Yerleştirilen sensörün sabitlenmesi için cıvatalar uygun torkta sıkılır. Eski vuruntu sensörü çıkarılırken yerlerinden sökülen diğer parçalar da yerlerine monte edilir. 

Görüldüğü üzere knock sensörü, motorun sağlıklı şekilde çalışmasına etki eden en önemli cihazlardan biridir. Oluşabilecek bir arıza hâlinde mutlaka sensörü değiştirmeyi değerlendirmelisiniz. 

Toyota Türkiye olarak vuruntu sensörü nedir, ne işe yarar sorularını yanıtladık. Otomobil dünyasına dair rehber içerikler sunduğumuz Toyota Türkiye Blog sayfamıza da göz atabilirsiniz. 

Z Rot Nedir?

Z harfiye benzeyen yapısıyla Z rot olarak adlandırılan bu parça, denge rotu adıyla da bilinir. Amortisör ve aracın denge koluna monte edilen denge rotu, iki uçlu kolu ve gövdesi bulunan bir parçadır. Araç gövdesinin düz kalmasını destekleyen Z rotu, bilhassa virajlı yollarda aracın tekerleklere eşit derecede ağırlık verir. Bu özelliğinden dolayı da viraj denge çubuğu şeklinde tabir edilir. Z rotun çalışması, ağırlığın dört tekerleğe de eşit şekilde iletilmesine yöneliktir. 

Aracın dengeli seyrine devam etmesi için Z rot, amortisörden aldığı yukarı-aşağı hareketi denge koluna aktarır. Denge kolu da tekerleğin dönmek istediği bu hareketi destekleyerek aracın gövdesine iletir. Sürüş güvenliğini ve konforunu sağlayan denge rotu, özellikle viraj söz konusu olduğunda devreye giren önemli bir süspansiyon sistemi elemanıdır. Peki Z rot nedir, Z rot nasıl çalışır sorusunu yanıtladığımıza göre tüm işlevleriyle Z rot ne işe yarar?

Z Rot Ne İşe Yarar?

Z rotun önemli bir süspansiyon sistemi elemanı olduğundan bahsettik. Aracın dengeli şekilde ilerlemesi için her bir süspansiyon sisteminin bir diğeri ile bağlantı halinde olması gerekir. Amortisör ve denge koluna bağlı Z rotun da temel işlevi, tekerleklerin bağımsız hareket etmesini önlemek ve dört tekerleğe de eşit ağırlığı iletmesidir. Genel olarak Z rotun işlevlerini şu şekilde sıralayabiliriz:

• Tekerleğin aşağı- yukarı hareketlerini tekerleğe ileterek dönme hareketinin dengeli olmasını sağlar,
• Engebeli ve virajlı yollarda tekerleklerin yan yatmasını veya sallanmasını önler,
• Araç direksiyon hareketlerini tekerleğe ileterek tekerleklerin yol tutuşunu kontrollü hâle getirir,
• Virajlarda kaymayı ve aracın dengesiz sürüşünü engeller,
• Aracın güvenli ve kontrollü şekilde seyrine devam etmesini sağlar.

Görüldüğü üzere araçtaki denge rotu, aracın manevra kabiliyetini artırır ve zorlu yol koşullarında güvenli bir sürüş deneyimi sunar. Peki denge rotunun arızalanması nasıl olur, mesela Z rotu arıza sesi nasıldır?

Z Rot Sesi Neden Çıkar?

Z rot sesi, araçtaki süspansiyon sisteminin bir arıza belirtisi olarak ortaya çıkar. Z rottan gelen bu ses, özellikle virajlı ve engebeli yollarda kendini belli eder. Z rot sesi, metal parçalardaki sürtünmeden kaynaklı olarak gıcırtı ve tıkırtı şeklinde kendini belli eder. Aynı zamanda yanlış Z rotu montajından dolayı da burada arıza sesi ortaya çıkar. 

Z Rot Bozulursa Ne Olur?

Z rot arızası durumunda araç hakimiyetini kaybetme sorunuyla karşılaşabilirsiniz. Ayrıca hakimiyeti kaybetmeden doğan savrulma, aracın kayması ve takla atması gibi yüksek riskli durumlar da meydana gelebilir. Genel olarak araç tekerlek dengesinde sorunlar yaşanır ve direksiyon hakimiyetini kaybetmeye giden bir dizi risk sonucunda kaza durumu ortaya çıkar. Aynı zamanda diğer araç arızalarda olduğu aracın daha fazla yakıt tüketmesine de neden olur. Peki Z rotundaki bozukluğu ve arızayı anlamak için hangi belirtilere karşı hareket etmek gerekir?

Z Rot Arızası Nasıl Anlaşılır?

Z rot arıza belirtileri; direksiyonda, lastiklerde ve sürüş deneyiminde kendini gösterir. Aracın sağa veya sola dönerken ses çıkarması da z rot arızasını akla getirir. Z rot bozuk olduğu nasıl anlaşılır sorusuna şu şekilde cevap verilebilir:

• Araçtan tıkırtı ve gıcırtı seslerinin gelmesi,
• Direksiyonda hissedilen titremeler,
• Virajlarda, ıslak ve buzlu zeminlerde yol tutuş kabiliyetinin azalması ve sertleşmesi,
• Ani manevralarda araç kontrolünün kaybedilmesi.

Yukarıdaki arıza belirtilerinin nedenleri ise genellikle yanlış montaj ve Z rotunun aşınmasıdır. Zamanla Z rotunda aşınmalar meydana gelir ve paslanmaya ve hasar almaya karşı daha hassas olur. Ayrıca z rotunun yanlış ve gevşek takılması da araçtaki sürüş konforunu olumsuz yönde etkiler. Z rotunda meydana gelen arıza belirtilerine karşı önerilen yöntem ise parça değişimidir. 

Z Rot Değişimi ve Bakımı 

Z rot değişimi, arıza belirtileri görüldükten sonra yapılır. Z rot değişiminin uzman ve yetkili otomobil servisleri tarafından yapılması gerekir. Otomobil servislerinde yapılan z rot değişimi şu adımlardan oluşur:

• Otomobil kriko yardımıyla kaldırılır,
• Tekerlek sökülür,
• Z rotunun yeri tespit edilir,
• Sökme aparatı aracılığıyla iki bağlantı noktasında somun yerinden çıkarılır,
• Yeni Z rot parçası takılır,
• Sökülen tekerlek yerine takıldıktan sonra bijon somunları sıkıca monte edilir. 

Z rot değişimi, arıza olmadığı sürece yapılmaz. Bununla beraber arıza belirtileri görüldükten sonra mutlaka yetkili servise danışarak hareket etmek gerekir.  

Ayrıca olası bir z rot eğilmesi veya bükülmesi durumunda da genel araç bakımında z rotunun bakımını yaptırmak gerekli olabilir. Güvenli ve konforlu bir sürüş deneyimi için Z rot parçasının değişimini yaptıktan sonra aracınızı sürmeye devam edebilirsiniz. Ayrıca olası bir z rot eğilmesi veya bükülmesi durumunda da genel araç bakımında z rotunun bakımını yaptırmak gerekli olabilir. 

Toyota Türkiye olarak yeni nesil çoğu araçta bulunan Z rot nedir, Z rot direksiyona etkisi nasıldır ve arıza durumunda ne yapılmalı sorularını yanıtladık. Otomobil dünyasına dair güncel bilgiler için de Toyota Blog sayfamıza göz atabilirsiniz. 

Peki detaylarıyla Twin Scroll Turbo nedir? Geleneksel turbo sisteminin farkları nelerdir? Twin Scroll Turbo’nun avantajları ve dezavantajları nelerdir? Toyota Türkiye olarak bu sorulara yanıt verdik ve sistemin detaylarını sizin için derledik.

Twin Scroll Turbo Nedir?

Twin Scroll Turbo, temelinde egzoz manifoldundan gelen gazın iki ayrı kanalda turbine iletilmesiyle çalışan bir turboşarj tasarımıdır. Bu yapı, egzoz gazlarının motor silindirlerinden çıkış sırasına göre ayrılarak daha düzenli ve verimli bir şekilde türbine yönlendirilmesini sağlar. Böylece türbin daha erken devreye girer, turbo lag (gecikme) önemli ölçüde azaltılır. 

Çifte sarmal turbo yapısı, hem düşük devirlerde yüksek tork üretimini destekler hem de yakıt tüketimini optimize eder. Özellikle performans odaklı motorlarda tercih edilen bu sistem, sürüş keyfini ve motor tepkilerini gözle görülür biçimde iyileştirir.

Turboşarj Sistemi Nasıl Çalışır?

Sistemin faydalarını ve eksik yönlerini anlamak için turbo şarjların çalışmasını tekrar hatırlayalım;

Egzoz manifoldundan çıkan gazların türbini (Turbine Wheel) dönmeye zorlaması ve bu dönüşün türbinin bağlı olduğu karşı tarafındaki türbini (Compress Wheel) döndürerek motorun içerisine daha fazla hava akışı sağlamaktır.

Geleneksel Turbo Sistemleri

Geçmişte turboşarj setupları gelen havayı görselde olduğu gibi dümdüz bir kanal üzerinden iletmekteydi (Hala çokça sistem bu şekilde çalışmakta veya Değişken Geometrili Turboya sahiptir.).

Bu sistemin avantajı kompakt ve tasarımının kolay olmasıdır.

Her silindir yandığında ve egzoz gazını serbest bıraktığında yanmadan kaynaklanan bir basınç dalgasına sebep olur, bu basınç dalgası gazların toplandığı bölgede (collecter) birbirlerine çarparak şiddetini azaltır ve bu durum turbine gidecek gazın (ittirici gücün) zayıflamasına neden olur. Sonuç olarak performans kaybı ve verimsizlik yaşanacaktır. Turbo Lag’ının temel sebebidir.

*Sol geleneksel turbo sistemi, sağ taraf ise çift sarmal turbo.

Twin Scroll Turbo Sistemi Nasıl Çalışır?

Sağ tarafta görünen Çift Sarmal Turbo sistemi egzoz manifoldundan gelen gazları iki ayrı kanala yollamaktadır. Tabi bunun mümkün olması için egzoz manifoldunun da gazları ayırıyor olması gerekmektedir ve ayrı bir tasarım gerektirir.

Ateşleme sırası 1-3-4-2 olan bir 4 silindirli bir motorda (RX500h) 1 ve 4 ile 2 ve 3 ayır ayrı gruplandırılır.

Egzoz gazı darbeleri (verimsizliğe yol açan) ayrıştırılarak birbirlerine olan çarpması azaltılmıştır ve böylece verimi arttırılmıştır bu vesile ile daha güçlü basınç dalgaları iki ayrı koldan türbine iletileceğinden daha güçlü bir kompresyon türbini devri yakalanacaktır.

Bu sistemde sayesinde kayıplar azalacağından turbo çok daha düşük devirlerde devreye girebilmeye başlayacaktır. Böylece daha güçlü bir hızlanma elde edilmektedir.

Twin Scroll Turbo’nun Dezavantajları

Sistemin dezavantajı, iletim borusu bölündüğü için yüksek devirlerde ise gazlar ayrı kanallardan devam etmek üzere ayrılacaktır ve gaz akışı için kalan hacim geleneksel sisteme göre daha küçük kalacatır. 

Bununla beraber egzoz manifoldundan itibaren farklı bir tasarım gerektirdiğinden ötürü karmaşık ve pahalıdır. Buna rağmen hala birçok spor araba üreticisi yüksek hızlanma kazanabilmek adına bu sistemi kullanmaktadır.

Twin Scroll Turbo(Çift Sarmal Turbo) kullanılan araçlar; MKV Toyota Supra, Lexus RX500h.

Twin Scroll Turbo ile Geleneksel Turbo Arasındaki Farklar

Twin scroll turbo ile geleneksel turbo arasındaki temel farkları maddeleyecek olursak;

• Tek kanallı turbolar sadece termal ve kinetik enerji kullanırken, çift sarmallı sistemler ekstra olarak egzoz gazı darbelerini de kullanır.
  
• Tek kanallı turbolar düşük devirlerde (RPM) güçsüz, yüksek devirlerde kuvvetli iken, çift sarmallı turbolar yüksek devirlerde güçsüz ancak düşük devirlerde çok kuvvetlidir.
  
• Çift sarmallı turbo kütleyi harekete geçirme konusunda tek kanallı sisteme göre daha faydalı olduğu için yakıt ekonomisine katkılıdır.

Otomobil dünyasına ve araç ekipmanlarına dair ayrıntılı bilgiler için Toyota Türkiye Blog sayfamıza göz atabilirsiniz. 

Şarj Dinamosu Nedir?

Doğru akım (DC) yani tek yönden gelen akımdan çıkan şarj dinamosu, araçlardaki bir enerji üretim ve dağıtım sistemidir. Aracın elektrik ihtiyacını yanıtlayan bu ekipman, aküyü şarj etmekle görevlidir. Bu noktada şarj dinamosu ile alternatör arasındaki farkı da açıklamak gerekir. Her iki cihaz da aküyü şarj etmek için kullanılır fakat çalışma prensipleri birbirinden farklıdır. 

Şarj dinamosunun çalışması için alternatif akımı doğru akıma dönüştürülmesi gerekir. Alternatör ise direkt alternatif akım üretir. Bu özelliğiyle de alternatörden ayrılır. Ayrıca şarj dinamosu, eski nesil otomobil, motosiklet ve bisikletlerde bulunurken alternatör daha modern ve yeni nesil araçlarda yer alır. Genel olarak her iki sistem de aynı işlevleri yerine getirirken teknik nitelikler ve performans açısından farklı deneyime sahiptirler.

Şarj dinamosu nasıl çalışır sorusunun yanıtı ise elektromanyetik indüksiyon ilkesinde saklıdır. Bu ilkeye göre manyetik alandaki iletken bir elektrik akımının oluşmasını sağlar. Şarj dinamosunun içindeki rotor ve stator parçaları da manyetik alanı değiştirerek elektrik akımının oluşmasını sağlar. Üretilen elektrik enerjisi, aracın aküsüne iletilir ve böylece akü de şarj edilir. Araç hareket ettiği sürece şarj dinamosu da elektrik enerjisini üretmeyi sürdürür. Şarj dinamosunun düzenli çalışması sonucunda akü şarj edilir ve diğer elektrikle çalışan sistemler düzenli hareket eder. Peki tüm işlevleriyle şarj dinamosu ne işe yarar?

Şarj Dinamosu Ne İşe Yarar?

Şarj dinamosu, eski nesil otomobiller başta olmak üzere diğer araçların aküsünü şarj eder. Bilindiği üzere araçtaki akü, elektrikle çalışan tüm araç sistemleri için gereken elektriği depolar. İşte şarj dinamosunun asıl işlevi de aracın aküsüne gerekli elektriği ileterek tüm elektrik sisteminin çalışmasına aracılık etmektir. Genel olarak şarj dinamosunun işlevlerini şöyle sıralamak mümkündür:

• Far, klima, radyo gibi elektrik ile çalışan sistemlerin enerjisini temin eder,
• Mekanik enerjiyi elektrik enerjisine dönüştürerek aküyü şarj eder,
• Aracın yoldayken düzenli ve güvenli çalışmasını sağlar,
• Marş motoru ile beraber diğer güvenlik sistemlerinin de kontrollü çalışmasına yardımcı olur.

Genel olarak araçtaki şarj dinamosu, tüm elektrik sistemlerinin güvenli ve düzenli çalışmasını destekler. Elektriğin ana kaynağı olan bu sistemin bozulması durumunda ise aracın çalışması ile ilgili bazı sorunlarla karşılaşabilirsiniz. Peki nedir bu sorunlar?

Şarj Dinamosu Bozulursa Ne Olur?

Şarj dinamosu arızalarından dolayı aracın elektrik üretimi aksar. Şarj dinamosu kömürü biterse ne olur sorusunun cevabı da benzerdir. Şarj dinamosundaki kömürler, aracın tüm elektrik sistemini besler ve aküyü şarj eder. Kömürlerin bitmesi veya aşınması durumunda araçtaki elektrik sisteminde sorunlar ortaya çıkar. Şarj dinamosu bozulursa ne olur sorusunun araçtaki yansıması şu şekildedir:

• Akü düzenli olarak şarj edilmez,
• Elektrik üretimi durur,
• Gösterge panelinde uyarı ışığı yanar,
• Araç aniden stop eder ve motor düzgün çalışamaz,
• Düşük devirlerde motor titremesi görülür,
• Araç yakıt tüketimi ciddi oranda artar.

Şarj dinamosunun bozulması, doğrudan aküyü ilgilendirir. Akünün şarj edilmemesi de motor ile ilgili bazı sorunları beraberinde getirir. Motor yönetim sistemini de etkileyen bu tür bozulmalar, yakıttta da artan bir tüketime neden olur. Genel olarak şarj dinamosu bozulursa ne olur sorusunun cevabı tüm aracı etkileyen bir sorunlar yumağı olarak yanıtlanabilir. Peki şarj dinamosu neden bozulur, şarj dinamosu arızası nasıl anlaşılır? 

Şarj dinamosunun bozulma nedenlerinden biri, rulman parçasının arızalanmasıdır. Rulman, hareketli iki parça arasındaki metal temasını önleyen bir makine parçasıdır. Rulmanın arızalanması durumunda şarj dinamosunun da verimsiz çalışması gündeme gelir. Bunun nedeni, rulmanların doğrudan şarj dinamosundaki rotorun dönmesini sağlamasıdır. Rulman arızasını önlemenin yolu ise şarj dinamosunun sökülüp rulmanın değiştirilmesinden geçer. Rulman parçasına yönelik detaylar için Rulman Nedir, Rulman Çeşitleri Nelerdir adlı yazımıza göz atabilirsiniz. 

Şarj dinamosu bozulmasına sebep bir diğer etken ise şarj dinamosundaki kömürlerin bitmesidir. Aşınan veya yetersiz kalan kömürler, direkt olarak şarj dinamosu arızasına neden olur. Şarj dinamosu arıza belirtilerini bilerek bu önemli parçanın düzenli çalışmasına engel olan durumu tespit edebilirsiniz. 

Şarj Dinamosu Arıza Belirtileri ve Bakımı

Şarj dinamosu arızası nasıl belli olur sorusu merak edilen konu başlıklarından biridir. Şaj dinamosunun bozulması durumunda aşağıdaki belirtilerin araçta kendini gösterip göstermediğini gözlemleyebiliriz:

• Motorun geç çalışması,
• Farların aniden kararması,
• Şarj ışığının yanması,
• Akü şarj seviyesinin düşmesi,
• Şarj dinamosunda artan sesler.

Şarj dinamosundaki arızası durumunda araçtaki elektrik sistemi düzgün çalışmaz. Şarj dinamosu kasnağının kayması veya aşınması durumunda da görülen arızaya karşı mutlaka yetkili araç servisinden bakım desteği almak gerekir. 

Şarj Dinamosu Nerede Değiştirilir?

Şarj dinamosu değişimi, araçtaki elektrik sisteminin çalışması için gereklidir. Değişim için otomobil yetkili servislerinden ve uzman mekanik atölyelerinden destek alınabilir. Adım adım şarj dinamosu nasıl değiştirilir sorusunun yanıtı ise şu şekildedir:

• Aracın aküsü sökülür,
• Şarj dinamosunun olduğu kısımdaki parçalar çıkarılır,
• Kayış, kaynak ve bağlantı tellerine uyumlu tüm parçalar da çıkarılır. 

Aracın türüne göre değişebilen şarj dinamosu değişimi genel olarak böyledir. Her bir parçanın sökülüp yeniden takılması karmaşık bir iş olduğundan mutlaka profesyonel destek alarak ilerlemelisiniz. Ayrıca şarj dinamosunun neden bozulduğunu tespit etmek için de yetkili otomobil servisine başvurabilirsiniz. 

Şarj dinamosu nedir, ne işe yarar ve arızası durumunda ne yapılır sorularını yanıtladık. Araçların çalışması, bakımı ve merak ettiğiniz diğer tüm araba konuları için Toyota Blog sayfamızı ziyaret edebilirsiniz. 

Coilover Nedir?

Coilover, süspansiyon sisteminin çevresini sararak mevcut süspansiyon sisteminin performansını artıran bir sistem bileşenidir. Araçlardaki orijinal amortisörü destekleyen bu sistem, yükseklik ve sertlik ayarı yapmaya imkân sağlar. Coilover sisteminin temel amacı, araç yüksekliğini düşürmek veya artırmaktır. 

Yine süspansiyon sisteminin sertliğini ayarlama özelliğiyle de yol tutuş performansını üst seviyeye çıkarır. Bu işleviyle ayarlanabilir sürüş yüksekliğini dengede tutar ve yol tutuş performansını artırır. Kısacası coilover, daha gelişmiş bir süspansiyon sistemi olarak karşımıza çıkar. Coilover nedir sorusunu cevapladığımıza göre şimdi  coilover nasıl çalışır ve ayarlamaları nasıl yapılır konusuna giriş yapalım. 

Coilover Nasıl Ayarlanır?

Coilover çalışması yay ve amortisöre bağlıdır. Coilover sisteminin çalışmasını sağlayan yay, amortisörü sararak gerekli ayarın yapılmasını sağlar. Amortisör ile yayı birleştiren Coilover tek bir ünitede çalışır ve manuel şekilde kontrol edilebilir. Böylece istenilen ayarlama pratik şekilde tek bir elden yapılabilir. Coilover ayarlamasının nasıl yapılacağı ise hangi ayarlamanın seçileceğine göre değişir. Coilover kullanarak yükseklik-alçaklık ve sertlik ayarı yapılır. 

Eğer coilover yükseklik ayarı kullanılacaksa yayın altında bulunan ayar somununu kullanmak yeterli olacaktır. Coilover sertlik ayarı ise kullanıcının sürüş isteğine ve yol koşuluna göre amortisörün üst kısmındaki ayar vidası ya da düğme aracılığıyla yapılır. Genel olarak süspansiyon ve amortisörün çalışma mantığını anlamak için Amortisör Nedir, Ne İşe Yarar adlı yazıya göz atabilirsiniz. 

Coilover Takmak Yasak Mı?

Coilover kullanımına yönelik merak edilenlerden biri de coiloverin trafik işleyişini bozup bozmadığıdır. Bunun merak edilmesinin nedeni ise bazı araç aksesuarlarının trafik işleyişini bozmasından dolayı yasaklanmasıdır. Bununla birlikte Coilover sistemi, Türkiye’de kullanıma yasak değildir. Coilover sistemi, TÜVTÜRK onaylıdır ve araç muayenesinde geçerek trafiğe çıkma izni alır. Şimdi coilover sisteminin başlıca avantajlarına göz atalım. 

Coilover Avantajları ve Zararları Nelerdir?

Coilover kullanımı beraberinde bazı avantajlara ve dezavantaja sahiptir. Coilover ayarlarının dezavantajı, yanlış kullanımdan kaynaklıdır. Yanlış ayarlamalar sonrasında sert dönüş ve ani manevralarda dengesiz sürüş meydana gelebilir. Hatta yüksek hızlarda kaza riski de doğabilir. Coilover sisteminin dezavantaj olarak görülebilecek bir diğer özelliği ise fiyatıdır. Diğer süspansiyon sistemlerine göre daha maliyetli olmasıdır. Bu sistemin öne çıkan avantajları ise şu şekildedir:

• Araç Muayenesinden Rahatça Geçme 

Coilover muayeneden geçer mi sorusu da  sıkça sorulur. Evet; coilover sistemi, TÜVTÜRK onaylı süspansiyon sistemlerinden biridir. Araç muayenesini de rahatça geçen coilover sistemi, doğru montaj ile yapıldığı sürece trafiğe çıkmaya da hazırdır. Kısacası TÜVTÜRK’ün belirlediği yükseklik-alçaklık ayarına dikkat ederek araç muayenesine çıkarabilirsiniz. 

• Kişiselleştirilmiş Modifiye İmkânı

Araç coilover ayarları, özelleştirilmiş modifiye imkânı da sunar.Coilover sisteminde, dengeli ve konforlu bir sürüş deneyimi için kişiselleştirilmiş süspansiyon sistemi mevcuttur. Bu avantaj sayesinde, amortisör değişimine gerek kalmadan yol sürüşüne göre sertlik ve yükseklik ayarı kolaylıkla yapılır. 

• Yüksek Konforlu Sürüş Deneyimi

Sürüş deneyimi açısından coilover sisteminin avantajı ise dengeli ve yumuşak bir sürüş sunmasıdır. Geniş ayarlamalar sonucunda aracı istediğiniz gibi alçak hâle getirebilir veya yükseltebilirsiniz. Aracın sürüş dinamiklerini güçlendiren bu sistem, özellikle performans ve yarış otomobillerde üst düzey bir kullanım sağlar. Kişisel isteklere göre yapılan ayarlamalar ile virajlarda ve yokuşlarda da dengeli bir sürüş deneyimi sunar. 

• Yükseklik ve Sertlik Ayarlarını Kolayca Yapabilmek

Kişiselleştirilmiş coilover ayarları sayesinde dilediğiniz zaman sürüş deneyimini istediğiniz gibi yönetebilirsiniz. Kişisel ihtiyaçlara ve yol durumuna göre yükseklik ve sertlik ayarlarını tek bir üniteden kontrol ederek yapabilirsiniz. 

Coilover Her Araca Olur Mu?

Coilover kullanımının her araca uygun olup olmadığı da epey merak edilir. Coilover sistemleri, genellikle modifiye edilmiş ve yüksek performanslı yarış arabalarında tercih edilir. Sürüş performansını artırmak ve yol tutuşunu da dengelemek için coilover sisteminin avantajlarından yararlanabilirsiniz. Bununla beraber yol ve yolcu konforunu artırmak için coilover sistemini doğru şekilde kullanmak önemlidir. 

Olası hasar ve kaza riskinin önüne geçmek adına sertlik ve yükseklik ayarlamasında yol koşullarına dikkat etmek gerekir. Özellikle yüksek hız yapılıyorsa kontrollü şekilde ayarlamaları yapmak olası bir kazayı önleyecektir. Yine ayarlar yapıldıktan sonra ilk önce deneme sürüşü yapmak da gerekli olabilir. Coilover sisteminin araç ile uyumlu şekilde çalışıp çalışmadığını anlamak adına ayarları kontrollü şekilde takip edebilir, yola denemeden sonra çıkabilirsiniz. Genel olarak coilover ayarlamalarını kontrol etmeniz durumunda güvenli ve konforlu bir sürüş deneyimini gerçekleştirebilirsiniz. 

Toyota Türkiye olarak coilover nedir, nasıl çalışır sorusu eşliğinde Coilover sistemine dair merak edilenleri cevapladık. Otomobil dünyasına dair son gelişmeler ve merak edilenler için Toyota Türkiye Blog sayfamızı ziyaret edebilirsiniz. 

Torsiyon Nedir?

Araçtaki torsiyon, genellikle arka tekerleklerin arasında bulunan bir borudur. Bundan dolayı da arka torsiyon adıyla bilinir. Ancak bazı araçların ön tekerleklerinde de torsiyon bulunur. Bu araçlar genellikle off road araç modelleridir. Arka torsiyon, tekerleklere ve şasiye bağlanarak aracın engebeli ve zorlu arazi koşullarında çukura girmesini engeller. 

Araç torsiyonunun bir diğer adı ise torsiyon dingili ve torsiyon çubuğudur. Sürüş konforunu artıran bu sistemin görünüşü U şeklinde bir çubuktur. Uzun ve U şekline sahip arka torsiyonun bir ucu aracın şasisine bir ucu da süspansiyon sistemine bağlıdır. Aracın çok daha konforlu şekilde ilerlemesini sağlayan bu parça, günümüzdeki çoğu otomobilde yer almaktadır. Peki tüm işlevleriyle arka torsiyon mili ne işe yarar ve görevleri nelerdir?

Torsiyon Ne İşe Yarar?

Çoğu B segmentindeki araçta bulunan torsiyon, daha iyi yol tutuşunu beraberinde getirir. Özellikle zorlu arazi koşulları ve engebeli yollarda tekerleklerin aracı dengeleyecek şekilde ilerlemesi gerekir. Torsiyon veya torsiyon dingili de tekerleklerin yol ile temas ettiği sırada aracın ağırlığını taşıyarak sürüş konforunu artırır. Genel olarak araç arka torsiyonun görevleri şu şekildedir:

• Hareket hâlindeki aracın tekerleklerinin aşağı-yukarı hareket etmesini destekler,
•  Yoldaki düzensiz kayışlara ve çukurlara karşı süspansiyon sistemine esneklik kazandırır,
• Aracın yerden yüksekliğini ayarlar ve kolayca ayarı değiştirme imkânı sunar,
• Zorlu arazi ve yol koşullarında süspansiyon sisteminin zorlanmasını önler.

Torsiyon, diğer süspansiyon sistemlerine göre daha esnek yapıdadır. Bu özellik sayesinde, tekerleklerin kolayca aşağı-yukarı hareket etmesini destekler. Peki torsiyonun çalışma mekanizması nasıldır?

Torsiyon Nasıl Çalışır?

Bağımlı süspansiyon olarak çalışan torsiyon, çubuk aracılığıyla tekerleklerin birbirini etkilemesini sağlar. Böylece bir tekerlek hareket ettiğinde diğer tekerlek de ona uyum sağlayarak aynı hareketi uygular. Gerilmiş bir yay gibi çalışan torsiyon, bir tekerlekten diğer tekerleğe hareketi iletirken tümsek veya çarpışma esnasında da yayı büker. Olası bir çarpma durumunda sonra bükülen torsiyon çubuğu tekrar eski hâline döner. Daha sonra tekerleğin aşağı veya yukarı doğru hareket etmesi için bükülme sırasında enerji depolanır. Aracın tümsekten çıkıp düz bir yola çıkmasıyla depolanan enerji serbest kalır ve tekerleklerin de düz konuma dönüşünü sağlar. 

Torsiyon sisteminin bazı avantajlarını da vurgulamak gerekir. Araçta arka torsiyon sistemi beraberinde şu avantajlara sahiptir:

• Amortisöre göre daha az yer kaplar ve amortisör kullanımına gerek bırakmaz. 
• Diğer süspansiyon sistemlerine göre daha basit ve daha az maliyetlidir. 
• Esnek ve dayanıklı yapısıyla aracın yola tutuş performansına katkı sağlar.
• Sürüş hâlindeyken yumuşak bir sürüş deneyimi sunar.

Torsiyonun dezavantajı ise daha yüksek performans isteyen araçlarda bazı sürtünmelere sebep olmasıdır. Bunun nedeni de torsiyon sisteminin tümseklerde ve engebeli yol koşullarında dinamik yani ileri atılım sağlayan yayları barındırmamasıdır. Genel olarak süspansiyon sisteminin çalışma mekanizmasına dair detaylar için Süspansiyon Nedir, Nasıl Çalışır? adlı yazımıza göz atabilirsiniz. Şimdi araç torsiyonunda meydana gelen arızalara ve çözüm yollarına göz atalım. 

Araç Torsiyon Arızası Nasıl Anlaşılır?

Torsiyon çubuğu arızası, genellikle bükülme veya çatlama ile kendini gösterir. Bu çubuk dayanıklı yapıda olmasına rağmen torsiyon sistemine ne kadar yüklenme yapılırsa o ölçüde bükülme gerçekleşir. Bu durumda da torsiyon çubuğu arızası meydana gelebilir. Olası bir araç torsiyon arızasını anlamanın yolu ise aracın sürüşteki durumunu kontrol etmektir. Genel olarak araç torsiyon arızası belirtileri şu şekildedir:

• Aracın dengesiz şekilde hareket etmesi,
• Viraj alırken araçta gıcırdama ve vurma seslerinin gelmesi,
• Araç yüksekliğinin bir tarafa yoğunlaşması,
• Süspansiyon sisteminin işlevini yerine getirememesi,
• Aracın ön ve arka kısmında titreşimler olması,
• Engebeli ve çukurlu yollarda aracın sallanması ve sürtünmesi.

Yukarıdaki belirtiler görüldüyse genel olarak süspansiyon sisteminin performansına göz atmak gerekir. Torsiyon bozuksa ne yapmak gerekir sorusunun cevabı ise periyodik bakım ve kontrol işlemlerini tamamlamak olarak yanıtlanır. Eğer torsiyon sistemi tamir edilmezse torsiyon arızasıi yani aracın sürüş deneyiminde birtakım aksamalar meydana gelir. 

Örneğin aracın yol tutuşu azalır ve viraj alırken sarsılmalar yaşanır. Bu durumu önlemenin yolu yetkili oto servise danışarak torsiyon burçlarını veya diğer süspansiyon sistem elemanlarını tamir etmek gerekir. Düzenli olarak da arka torsiyon sisteminin kontrol ve bakım işlemlerini gerçekleştirerek güvenli bir sürüş deneyimi gerçekleştirebilirsiniz. 

Araçta arka torsiyon nedir, ne işe yarar sorusu eşliğinde bu parçaya dair soruları cevapladık. Otomobil dünyasına dair merak ettiğiniz diğer  soruları da yanıtladığımız Toyota Türkiye Blog sayfamızı ziyaret ederek gerekli bilgileri edinebilirsiniz. 

Baskı Balata Nedir?

Manuel şanzıman ve yarı otomatik araçlarda bulunan baskı balata, motor ve şanzıman arasındaki güç aktarımını yapan bir parçadır. Debriyajın çalışma mekanizmasında yer alan bu parça, debriyaj balatası olarak da adlandırılır. Debriyajın güvenli şekilde kullanılması için baskı balata aracılığıyla motor ve şanzıman arasında güç aktarımın gerçekleşmesi gerekir. Baskı balata, yay ve koldan oluşan metal bir parçadır. 

Debriyaj plakalarını sıkıştıran ve motor gücünü tekerleklere aktaran baskı balata, debriyajın kontrollü şekilde çalışmasını sağlar. Yarı otomatik ve manuel şanzıman araçlarda bu mekanizmanın olmaması durumunda debriyajın kontrolü epey zorlaşır ve vites değişimi de mümkün olmazdı. Peki tüm işlevleriyle baskı balata ne işe yarar ve araçtaki temel görevi nedir? Baskı balata nedir sorusunu yanıtladığımıza göre şimdi balatanın ne işe yaradığına geçelim. 

Baskı Balata Ne İşe Yarar?

Debriyajın çalışma mekanizması; debriyaj plakası, debriyaj pedalı ve volana dayanır. Baskı balatanın işlevi de bu parçaların kontrollü şekilde motordan tekerleklere aktarımını sağlamaktır. Debriyaj baskı balatası, debriyaj pedalına basıldığında plakayı iterek gücü motordan şanzımana aktarır. 

Baskı balatanın bir diğer işlevi ise vites değişimidir. Bilindiği üzere manuel araçlarda vites değişimi, debriyaj pedalına basılarak yapılır. Debriyaj pedalına basıldığında ise hareket gücü, debriyaj plakasına iletilir. Böylece vitesin değişmesi için gerekli olan motor gücünün iletilmesiyle yeni vitese geçilir. Genel olarak baskı balata işlevlerini şöyle sıralamak mümkündür:

• Motor ile vites kutusu arasındaki güç aktarımını sağlayarak yeni vitese geçişi hızlandırır,
• Debriyaj plakasını iterek motor gücünün tekerleklere aktarımını sağlar,
• Aracın dur-kalk işlemlerinde güvenli bir debriyaj kullanımı ve konforlu sürüş deneyimi sunar,
• Debriyaj plakası ile temas ederek kalkış ve duruşlarda sürtünmeyi ve sarsılmayı önler,
• Debriyajın daha az yorulmasını sağlar ve debriyaj ömrünü de uzatır.

Baskı balatanın işlevlerini de detaylandırdığımıza göre şimdi baskı balata nasıl çalışır konusuna geçelim. 

Baskı Balata Nasıl Çalışır?

Baskı balatanın çalışma mekanizması, debriyaja bağlıdır. Debriyaja bağlı olan balata, debriyaj diskine baskı yaparak motor ile şanzıman arasındaki güç aktarımını gerçekleştirir. Güç şanzımana aktarıldıktan sonra da aksa ve tekerleklere iletilir. Böylece aracın güvenli şekilde hareket etmesi sağlanır. 

 Baskı Balata Ömrü Ne Kadardır?

Baskı balatanın ne zaman biteceği ve kullanım ömrü merak edilen detaylardan biridir. Maalesef debriyaj balatası araçta en hızlı aşınan parçalar arasındadır. Bundan dolayı balataların periyodik bakımlarını aksatmamak gerekir. Baskı balata ömrü ise ortalama 60-100 bin km aralığındadır. Bununla beraber aracın sürüş kullanımına göre baskı balata ömrü de değişebilir. Düzenli bakım ve periyodik kontroller neticesinde aracınızın baskı balata ömrünü de takip edebilirsiniz. Peki ömrü biten veya arızalanan baskı balata nasıl anlaşılır, arıza belirtileri nelerdir? Şimdi bu konuya dair bilgilere geçelim. 

Baskı Balata Bittiği Nasıl Anlaşılır?

Debriyaj balatası, zamanla aşınır ve sürüş performansını da olumsuz yönde etkiler. Baskı balatanın arızalanması, kendini bazı belirtilerle gösterir. Baskı balata arıza belirtileri şu şekildedir:

• Vites değişiminde zorlanmalar: Balatanın arıza göstergelerinin başında vitese geçişte zorlanmalardır. Viteste gerginlik veya gecikme gibi belirtiler, akla balata arızası da getirir. 

• Debriyajın kayması: Balatadaki hasar, debriyajın kaymasına veya patinaj yapmasına sebep olabilir. Debriyaj kayması da akla balata arızasını getirmelidir. 

• Tekerleklerin titremesi: Debriyajın düzgün şekilde kapatılmaması ve dur-kalklarda gücün kontrol edilememesi, tekerleklerin de sarsılmasına neden olur. 

• Araçtan tıkırtı seslerinin gelmesi: Araç seyir hâlindeyken tekerleklerden tıkırtıların ve sürtünme seslerinin gelmesi de balata arızasıyla ilgili olabilir. 

• Balatadan Koku Gelmesi: Debriyajın aşırı ısınmasından dolayı baskı balata yaylarında da ısınma meydana gelir. Bu da balatadan yanık kokusunun gelmesine neden olur. 

• Araç Çekişinin Düşmesi: Manuel araçların çekişinde balata arızasından kaynaklı düşüş meydana gelebilir. Bu durumda yokuş performansının düşmesi ve motorun boğulması sorunlarına rastlanır. Araç çekişinin düşüşü hakkında diğer sebepler için Araba Çekişi Nedir, Neden Düşer adlı yazımıza göz atabilirsiniz. 

Yukarıdaki balata arızalarının sebepleri de epey önemlidir. Belli bir süreden sonra baskı balatanın bitmesi normal olsa da bazı nedenlerden dolayı balata ömründen önce aşınma ve hasarlar meydana gelebilir. Bu aşamada, baskı balata biten araba nasıl gider konusunu da bilmek önemlidir. 

Baskı Balata Biten Araba Nasıl Gider?

Balata parçası, sürtünme malzemesinden yapılır ve sürtünme kaynaklı olarak da aşınmaya hazır yapıdadır. Debriyaj plakası sürekli temas hâlindeyken zamanla parça aşınmalarına rastlanır. Ayrıca aracın fazla zorlanması, ani hızlanma ve yavaşlama, baskı balatanın bitmesine neden olur. Yine aşırı sıcak ve nemli havalarda aracı sürmek de baskı balatanın ömrünü kısaltan unsurlardan biridir. 

Baskı balatanın bitmesi durumunda araç performansı düşer. Yokuşlarda ve hızlanma durumlarında araçta titremeler meydana gelir ve araç vites geçişlerinde düzgün ilerleyemez. Baskı balata arızası giderilmediği durumda da araç hareket etmez. Peki baskı balata arızalarının ana nedenleri ve çözüm yolları nelerdir?

Baskı Balata Arızası Nedenleri ve Bakımı 

Baskı balatada meydana gelen arıza belirtileri, debriyaj veya direk balata arızasından kaynaklı olabilir. Baskı balatanın kalitesinden dolayı ileride bazı sorunlar ortaya çıkabilir. Düşük kaliteden seçilen debriyaj balatası, aşınmaya karşı daha hassastır. Bundan dolayı baskı balata değişiminde düşük maliyetli tercihler yerine yoğun lif içeren kaliteli balatalara yönelmeniz önerilir. Genel olarak baskı balata arızasının nedenleri şu şekildedir:

• Yokuşlarda debriyajı aşırı zorlamak,
• Agresif vites değişimi yapmak,
• Baskı balatanın ömrünün bitmesi,
• Yokuş kalkışlarında kontrolsüz şekilde yarım debriyaj kullanmak,
• Debriyaj diskinin aşınması.

Yukarıdaki sebeplerden dolayı ortaya çıkan balata arızalarına karşı balata değişimi yapılabilir. Ancak eğer sorun şanzıman kaynaklıysa balata değişimine gerek kalmaz. Baskı balatadan kaynaklı bir arıza söz konusu olduğunda ise değişim gerekli görülür. Bu durumda profesyonel destek içeren yetkili oto servise başvurulabilir. Doğru tespit, arıza giderilmesi ve bakımı için bu konuda uzmanlaşmış oto servis elemanlarından gerekli bilgiyi alabilirsiniz. Özellikle doğru ve kaliteli debriyaj balatasını montajlamak için profesyonel destek şarttır. Debriyaj balata değişiminde izlenen adımlar ise şu şekildedir:

• Şanzımanın sökülmesi
• Debriyaj setinin çıkarılması ve temizlenmesi
• Volan dişlisi ve şaft contasını sökülüp değiştirilmesi
• Temizlenen debriyaj diskinin takılması
• Şanzıman motor bloğunun montaj işlemlerinin tamamlanması

Yukarıdaki işlemler sonrası nihai kontroller de tamamlanır ve debriyaj kablosunu fazla sıkmadan debriyaj sistemi çalıştırılır. Balata değişimi sonrasın periyodik bakım ve kontrol işlemlerine de devam etmek önemlidir. 

Sizinle baskı balata nedir, ne işe yarar ve baskı balata arızasında ne yapmak gerektiğini paylaştık. Toyota Türkiye kapsamında otomobil dünyasına dair güncel gelişmeler ve rehber içeriklere yer verilen Toyota Blog sayfasına göz atabilirsiniz. 

Araba Termostat Nedir?

Araç motorunun verimli şekilde çalışması için oto termostata gereksinim duyulur. Bu parçanın temel amacı, motorun çalışması için belli bir sıcaklıkta kalmasını sağlamaktır. Oto termostat, sıcaklığını istenilen derecede tutarak aracın hararet yapmasını da önler. Oto termostat, aracın motor ile radyatörü arasında bulunur. 
Aşırı ısınmayı önleyen araç termostatı, radyatörden gelen soğutmayı düzenler ve motorun düzenli çalışmasını destekler. Motor için ideal olan sıcaklık değeri ise 80- 90 derece arasındadır. Bu derecenin üzerine çıkıldığı zaman ise araç harareti denilen durum meydana gelir. Yani termostat hararet yaptırır mı sorusunun cevabı evettir. Bu konu hakkında gerekli bilgilere ulaşmak için Araba Neden Hararet Yapar adlı yazımıza göz atabilirsiniz.

Arabada Termostat Ne İşe Yarar?

Oto termostat, motor ve aksamlarının aşırı ısınmadan hasar görmesini engeller. Aynı zamanda, motor suyunu ısıtmadan antifirizin devridaim yapmasını da önler. Araç termostatının görevini şu şekilde sıralamak mümkündür:

• Motordaki suyun aşırı ısınıp motora ve motor parçalarına zarar vermesini engeller. 
• Motor suyunu ideal sıcaklıkta tutarak daha verimli çalışmasını destekler.
• Isınan motor suyundan dolayı oluşan araç hararetini önler.
• Hava soğutmalı radyatöre soğutucu akışı iletir.
• Harici ısıtıcı olan arabalarda kabinin içindeki ısıyı da dengede tutar. 
• Motor ısınma süresini azaltarak yakıttan tasarruf edilmesini sağlar. 

Genel olarak arabada termostat, motorun yüksek devirde çalışarak aracın ısınmasını önleyen bir mekanizmasıdır. 

Arabada Termostat Olmazsa Ne Olur?

Araba motorunun soğutma sistemi, motordaki sıcaklığın ideal durumda kalmasına yardımcı olmaktır. Termostatın görevi de motordan radyatöre gidecek suyun ideal sıcaklıkta olmasını sağlamaktır. Bir araçta termostat bulunmazsa motor ısısının artmasından kaynaklı hararet ortaya çıkar. Hararet olması durumunda da conta ve piston hasar görebilir. Ayrıca motor dengeli sıcaklıkta olmadığından daha fazla ısı harcar bu durum da fazla yakıt artışına neden olur. Kısacası yeni alacağınızın aracın içinde termostat olup olmadığına göz atmalı ve termostatın işlevlerinden faydalanmalısınız. 

Termostat Nasıl Çalışır?

Farklı çeşitlere sahip olan oto termostatın temel çalışma prensibi aynıdır. Termostatın sıvısının uygun ısısı genel olarak 80-90 derecedir. Bazı araç termostat çeşitlerinde bu ısı, 75 derece olabilir. Bunun nedeni termostatın ısı toleransının daha düşük olmasıdır. Genel itibariyle ise tüm termostat çeşitlerinin soğutma çalışma mekanizması şu adımlar eşliğinde işler:

• Termostat silindiri denilen parçada yağ bulunur. Bu yağ, motor suyunun hemen ısınmasını engelleyerek valfı kapatır. Böylece motor soğutma suyu devridaim yapmaz ve aşırı ısınmanın da önüne geçilir. 
• Motor ideal ısıya ulaştığında, termostat silindirindeki yağ da genleşir.
• Genleşen yağ valfın itilmesini sağlar ve termostar açılır. 
• Açılan valf de motordaki soğutma sıvısının motor bloğundan geçmesini sağlar.
• Devridaim yani motor suyunun dönmesiyle buradaki suyun normalin üzerinde ısınmasının önüne geçilir. 
• Araç durma vaziyetinde ise termostattaki yağ soğur, valf kapanır ve devridaim hareketi de sona erer. 

Genel olarak termostat nasıl çalışır sorusunun cevabı böyledir. Motor soğutma sisteminin bir parçası olan oto termostat, yakıt tüketiminin de verimli şekilde kullanılmasının önüne açar. 

Termostat Arızası Neden Olur?

Termostat arızasının nasıl anlaşılacağı anlamak için gösterge panelindeki hararet işaretine bakmak gerekir. Fazla ısınmadan kaynaklı hararet olduğunun göstergesini bu işaret ile anlamak mümkündür. Diğer termostat arızası belirtileri ise şu şekildedir:

• Araç ilk çalıştırıldığında geç ısınma sorunu
• Araç kaloriferin geç ısınması veya hiç ısınmaması
• Yakıt tüketiminin artması
• EGR valfi, katalizör ve DFG parçalarının tıkanması
• Aracın hararet yapması ve conta yanması
• LPG’li araçlarda LPG’ye geçişin uzaması

Yukarıdaki termostat arıza belirtileri görüldükten sonra motor suyu geç ısınır. Bu da aracın aşırı yakıt tüketmesine neden olur. Aşırı yakıt tüketimi ile birlikte araba hararetinin önüne geçmek için periyodik bakım şarttır. Termostat arıza belirtileri görüldükten sonra ise arızalı termostatın yenilenmesi gerekir. Arıza belirtileri görülmeden önce  periyodik kontrol ve bakım yaparak olası termostat arızasının önüne geçebilirsiniz. 

Toyota Türkiye olarak araba termostat nedir, termostat nasıl çalışır sorularından hareketle bilinmesi gerekenleri ele aldık. Otomobil dünyası bilgilerini ve rehberini sunduğumuz Toyota Blog sayfamıza da göz atabilirsiniz. 

Alternatör Nedir?

Alternatör kısaca, içten yanmalı motorun ürettiği mekanik enerjiyi elektrik enerjisine dönüştüren bir parçadır. Otomobillerde elektronik tüm bileşenleri çalıştıran mekanizma, alternatör sayesinde aktif hâle gelir. Alternatör, motor çalıştıktan sonra elektrik üreterek akünün de marş motoruna güç aktarmasını sağlar. 

Araçlarda alternatör, bir jeneratöre de benzetilebilir. Motordan aldığı mekanik enerjiyi elektrik enerjisine çevirerek elektriğe ihtiyacı olan tüm parçalara gerekli akışı sunar. V kayışı olarak da bilinen alternatör kayışı ise motordaki krank milinin kasnağından aldığı hareketi alternatöre, kompresör ve su pompasına iletir. Kauçuk malzemeden yapılan alternatör kayışı, farklı uzunluk ve genişliktedir. Her aracın motor sistemine ve gereksinimlerine göre üretilir. 

Genel olarak alternatör farklı tasarım ve görevlere göre çeşitli alanlarda kullanılır. Alternatör farklı çeşitleri de mevcuttur. Otomobil alternatörleri dışında denizcilik, havacılık ve rekreasyonel araçlarda kullanılan alternatör çeşitleri vardır. Buraya kadar araçlarda alternatör nedir,alternatör çeşitleri nelerdir sorusuna yanıt verdik. Şimdi de alternatörün ne işe yaradığından bahsedelim.

Alternatör Ne İşe Yarar?

Bir diğer adıyla şarj dinamosu, aracın çalışması için gerekli olan elektrik enerjisini üretir. Başta akü olmak üzere diğer parçalara da elektrik ileterek sürekli enerji kaynağı sunar. Ayrıca araç alternatörü, 

Genel olarak alternatörün işlevlerini şöyle sıralamak mümkündür:

• Akünün düzenli şarj edilmesini sağlar,
• Elektriğe ihtiyacı olan gösterge panel ışıkları, farlar ve radyonun güvenli şekilde çalışmasını destekleyerek gece sürüşlerinde kolaylık sunar,
• Motorun dönme hareketini kullanarak enerji akışını sağlar,
• Aküyü şarj ederken ve diğer parçalara elektrik iletirken enerjinin de verimli şekilde kullanılmasını destekler. 

Görüldüğü üzere alternatörün görevi, şarj dinamosu işlevini yerine getirerek aküye ve diğer parçalara elektrik desteği vermektir. Akünün görevi ve çalışma prensibi hakkında detaylı bilgiler için de Akü Nedir, Akü Ömrü Ne Kadardır adlı yazımıza göz atabilirsiniz. Şimdi de araçlarda alternatörün çalışma prensibine ve hangi çalışma ilkelerine dayandığına bir göz atalım. 

Alternatör Nasıl Çalışır?

Alternatör çalışma prensibi, elektromanyetik indüksiyon ilkesine ve Lenz yasasına dayanır. Buna göre alternatörün temel bileşenlerden olan rotor, dönen manyetik alanı oluşturarak elektrik akımını indükler. Böylece rotor aracılığıyla sargılardaki elektrik akımı mantetik bir alan oluşturur. 

Lenz yasasına göre de manyetik alandaki bir iletken belli bir hız neticesinde hareket ederse iletkenin uçları arasında bir gerilim oluşur. Alternatörün çalışmasında indüklenen elektrik akımını, manyetik alan değişimine karşı çıkacak şekilde yönlendirir. Ayrıca lenz yasasına göre elektrik alanındaki iletken gerilim yaratabilir. Bu iletken de alternatör armatürü olarak görev alır. Stator içinde hareket eden bir parça olan armatür, motor tarafından sağlanan hareketi döndürür ve mekanik enerji de elektrik enerjisine dönüşür. Genel olarak alternatörün çalışmasına etki eden parça ve bileşenler şu şekildedir:

• Rotor
• Stator
• V Kayışı
• Doğrultucu Diyotlar
• Voltaj Regülatörü

Alternatör; manyetik alan değişimi ve akımın yönü bakımından farklı işlevleri yerine getiren bileşenleri içerir. Her bir bileşen elektrik gereksinimlerini uygun şekilde ilgili parçaya iletir. Alternatör tüm işlevleriyle birlikte arızalabilen bir yapıya da sahiptir. Peki alternatör arızaları ve bakımı nasıldır?

Alternatör Arızası Nasıl Tespit Edilir?

Alternatör arızaları, gösterge paneline akü işaretinin yansımasıyla tespit edilir. Akü ışığı, alternatörün voltajını bildirerek arızalara karşı önlem almayı sağlar. Akü ışığı yanıyorsa alternatör çıkışındaki voltaj düzeyi aşınmış demektir.

 Bir alternatör genel olarak 13-14 volt aralığında çalışır. Araçta, elektrik ihtiyacı olan donanımlara elektrik gücü sağlanacağı için alternatör de daha fazla güç uygulamak adına voltaj üretir. Kimi zamanlarda da voltaj yeteri kadar elektrik gücü aktaramadığı için alternatör arızası meydana gelir. Alternatör arıza belirtileri ise şu şekildedir:

• Devir göstergelerinin bir anda durması,
• Akünün bitmesi,
• Motordan hırıltı seslerinin gelmesi,
• Yanık tel veya kauçuk kokusunun gelmesi,
• Farların az yanması.

Yukarıdaki alternatör arıza belirtileri tespit edildikten sonra yetkili bir oto servise danışmakta fayda vardır. Arıza yalnızca alternatörden kaynaklı olmayacağı için akünün de kontrolden geçmesi gerekir. Eğer arıza direkt alternatör kaynaklıysa araç bir süre sonra stop etmeye başlar. Yolda kalmamak ve araç performansını verimli şekilde devam ettirmek için alternatör arızasına çözüm üretmek gerekir. Bu doğrultuda arıza ciddi bir boyutta ise alternatör değişimine başvurulur. Alternatör ve elektrik sisteminin verimli şekilde çalışması adına araç kontrol ve bakımında alternatör aşamasını atlamamak lazımdır. Alternatör arıza belirtileri sonrasında aracı alternatör bakımına götürerek motorun verimli çalışmasını destekleyebilirsiniz. 

Toyota Türkiye olarak alternatör nedir ne işe yarar sorusu eşliğinde alternatör görevine değindik. Otomobil dünyasına dair rehber içerikler ve güncel gelişmeler için Toyota Blog sayfasına göz atabilirsiniz. 

Bijon Nedir? 

Tekerleklerin sabit bir şekilde durması için özel cıvatalar kullanılır. Bu cıvatalar da bijon olarak adlandırılır. Bijon somunları yani tekerleğe bağlanan elemanlar, bijon anahtarı yardımıyla tekerleği araca bağlayan somunların çıkarılıp takılmasında kullanılan aletin adıdır. Aracın bagajında bulunan bijon anahtarı, bijonların sabitlenmesi için somunları sıkarak tekerleklerin araca bağlanmasını kolaylaştırır. Aracın sınıfına, modeline ve ön-arka tekerleklerin yapısına göre üretilen farklı çeşitlerdeki bijonlar, farklı özelliklere de sahiptir. 

Bijon Çeşitleri Nelerdir?

Genel olarak bijon çeşitleri şu şekildedir:

• Normal Bijon: Otomobillerde yaygın olarak kullanılan standart bijonlardır. Metal yapıda üretilir ve yuvarlak bir forma sahiptir. Uçları genellikle konik veya yarı konik yapıdadır. Tekerlek somunları ile birlikte kullanılan normal bijonlar, güvenli şekilde tekerleğin araca bağlanması için yeterli görülür. 

• Şifreli Bijon: Araç güvenliğini korumak amacıyla üretilen şifreli bijonlar, özel bir anahtar veya adaptör ile takılıp çıkarılır. Amaç, olası tekerlek çalınmasının önüne geçmektir. Şifreli bijon, genellikle metal ve alaşımlı malzemeden yapılır ve dayanıklı yapısıyla öne çıkar. Sadece özel anahtar veya adaptöre sahip kişi veya kişiler, bijonu çıkarıp takabilirler. 

Bir de bijon anahtar çeşitleri mevcuttur. Bunlar, manuel ve yarı manuel bijon anahtarı olarak ikiye ayrılır. Manuel bijon anahtarı, insan gücü yardımıyla doğrudan somunu bağlayan anahtarlardır. Yarı manuel anahtarlar ise tork desteği sayesinde somunları takılıp değişiminin hızlı şekilde yapılmasını sağlar. Bijon nedir, bijon çeşitleri nelerdir sorusuna yanıt verdiğimize göre şimdi bijonun temel işlevlerine değinelim.

Bijon Anahtarı Ne İşe Yarar?

Bijon anahtarı nedir sorusu ile beraber bu anahtarın temel özelliklerine de açıklık getirmek gerekir. Bijon anahtarının temel işlevi, bijon somunlarının araç tekerleğine pratik şekilde bağlanmasını sağlamaktır. Böylece tekerlekler araca sabitlenir ve sürüş için gereken elemanlardan birini araçta ye alır. Bijon anahtarının şekli genel olarak T görünümdedir. Tekerleklerin değişimi ve bakımında kullanılan bu anahtar, aracın bagaj ya da yedek tekerlek kısmında yer alır. Farklı boyut ve şekillerde üretilen bijon anahtarı, civata yani bijonlara uygun şekilde tasarlanır. Böylece acil ve gerekli durumlarda lastik değişiminin kolayca yapılmasını sağlar.  Lastik değişiminin ne zaman yapılması ile ilgili detaylar için Araç Lastik Ömrü Ne Kadardır ve Lastik Ne Zaman Değiştirilmeli adlı yazımıza göz atabilirsiniz. 

Her Araçta Bijon Sayısı Aynı Mıdır?

Bijon sayısını belirleyen temel kriter, aracın güç yapısı ve ağırlıdır. Aracın ağırlığı, hızı ve gücüne göre değişen araç bijon sayısı, her otomobil modelinde farklılık gösterir. Aracın ağırlığı kadar gücü de bijon sayısının artmasında ana etkenlerden biri olarak bilinir. Aracın gücü ne kadar fazlaysa gücü jantlara aktarmak için gereken bijon sayısı da o kadar artacaktır. Tüm araçların bijon aralıkları ve özelliklerini şu şekilde sıralamak mümkündür:

• Üç Bijonlu Jant: Alt-orta segment ve hafif araçlarda görülür. Günümüzde üç bijonlu jant araçlar oldukça azdır. 

• Dört Bijonlu Jant: Fiyat-performans araçlaınrda sıklıkla görülür. Özellikle şehir içi trafiğinde dört bijonlu jantlı araçlara rastlamak mümkündür. 

• Beş Bijonlu Jant: Çoğu orta ve üst segment araçlarda yer alan beş bijonlu jantlar, tekerleğin bağlandığı poryaya motordan daha fazla yük aktarır. Çoğu güçlü performans otomobilinde de beş bijonlu jantlar bulunur. 
• Altı Bijonlu Jant: Kamyonet, küçük kamyon ve pikap araçlarda bulunan altı bijonlu jantlar, ağırlık ve güç taşıması açısından tercih edilir. 

• Sekiz-On Bijonlu Jant: Yük taşımacılığında kullanılan sekiz-on bijonlu jantlar, uzun kilometre gerektiren yollarda ideal bir kullanım sunar. Genellikle tır ve vinç gibi araçlarda görülür. 
• On İki ve Üstü Bijon Jantlar: On iki ve üzerindeki bijon jantlar, ağır vasıta araçlar ile birlikte uçak tekerleklerinde görülür. Özellikle ağır yük taşıyan ve uzun mesafe kateden araçlarda kullanılır. 

Bijon çeşitleri ve bijon sayısına yönelik bilgileri sunduğumuza göre şimdi merak edilen bir diğer konu başlığa geçelim: Bijon nasıl sökülür?

Lastik Bijonu Nasıl Sökülür?

Bijonların hangi yöne doğru sökülmesi gerektiği oldukça önemli bir konudur. Bijonların takılması veya sökülmesinden önce araç lastiğinin takılması gereklidir. Bijonlar, 5-6 diş kadar sıkılarak civataya en fazla 3 cm’lik mesafe ile sabitlenir. Bijonun sökülmesi için de jant kapağının çıkarılması gerekir. Ardından bijon anahtarı kullanılarak anahtarın saat yönünün tersine doğru gevşetilir. Bu işlemin ardından yavaş yavaş bijonlar sökülmeye başlar. 

Bijon Arızaları Nelerdir?

Bijonlarda görülen arıza genellikle yanlış takılma ve fazla güç uygulama nedeniyle ortaya çıkar. Özellikle kırılan bijon ve bijon sıyırması meydana gelen başlıca arıza sonuçlarındandır. Bijonu takarken bir dişliyi atlamak, bijon dişlilerinin yalama olması, bijon somunlarına aynı gücü uygulamadan sıkmak ve bijon somununu gevşek bırakmak, olası bir arızalanmaya neden olmaktadır. Böyle bir arıza durumunda aracın sağa veya sola doğru yaslanması ve lastiklerdeki uyumsuzluğa bağlı olarak titreşim belirtileri görülebilir. Ayrıca lastik de yerinden çıkabilir. 

Bijon Arızası Nasıl Giderilir?

Bijon arıza belirtilerini ortadan kaldırmak için gevşeyen veya kırılan bijonları yerinden çıkarmak gerekir. Peki kırılan bijon nasıl çıkarılır? Kırılmış bijonu sökmek için mutlaka yetkili oto servise danışmakta fayda vardır. 

Bijon kırılmasından kaynaklı arıza; dişli oyma, kaynatma veya yağlama yöntemlerinden uygun olanının seçilmesiyle giderilir. Bijon gevşemesi durumunda aracınızı mutlaka yetkili oto servise götürmeli ve sürüş deneyiminizi iyileştirecek yöntemleri atlamamalısınız. 

Sizinle bijon nedir, bijon anahtarı nedir ve ne işe yarar sorularını cevapladık. Otomobil dünyası ve araç güvenliğine dair tüm merak ettiklerinizi Toyota Türkiye Blog sayfasında bulabilirsiniz. 

Porya Nedir?

Porya sorusunun kısa cevabı, tekerleğin orta noktasında bulunan aks miline bağlı bir parçadır. Otomobil tekerleklerinin aks miline bağlanmasını sağlayan bu parça, tekerleklerin rahat ve doğru dönmesini sağlar.  Porya parçası, güvenli bir sürüş deneyimi için önemli görülen araç sistem parçalarından biridir. Ön ve arka porya parçası, fren sistemini desteklemekle birlikte tekerleklerin doğru dönmesini sağlar. Tekerleklerin montajında kullanılan porya parçasının rahat şekilde dönmesini sağlayan porya rulmanı veya porya bilyası parçası da vardır. Arabada porya nedir sorusunu cevapladığımıza göre şimdi porya bilyası nedir sorusuna geçelim. 

Porya Bilyası Nedir?

Porya bilyası veya ön porya bilyası kısaca, tekerleğin orta noktasında bulunur ve poryanın rahatça dönmesini sağlar. Genellikle poryanın yanında bulunan bu bilya, olası sürtünmeleri azaltarak tekerleğin dönmesini kolaylaştırır. Bununla beraber porya bilyası da zamanla sürtünme ve aşınma sorunlarıyla karşı karşıya kalabilir. 

Porya Ne İşe Yarar?

Poryanın temel işlevi, tekerleklerin istenilen şekilde dönmesini sağlamaktır. Poryanın yanında yer alan porya bilyası da tekerlek sürtünmesini azaltarak dönme hareketinin doğru yapılmasına yardımcı olur. Ayrıca ön poryalar, direksiyon sistemiyle de yakından ilişkilidir. Direksiyon sistemine bağlanan ön porya, direksiyon hareketine uygun şekilde aracın yönünün değişmesini sağlar. Genel olarak ön ve arka porya ne işe yarar sorusuna şu yanıtları verebiliriz:

• Tekerleğin serbest ve düzgün dönmesini sağlar,
• Sürüş deneyiminin çok daha konforlu olmasını destekler,
• Fren sisteminin tekerlekler üzerinden kontrol edilmesini sağlar,
• Aracın önündeki ağırlığı ve yükü taşır.

Porya ile birlikte porya bilyası, aracın kontrollü şekilde yolculuğa devam etmesini sağlayan parçalardır. Araç kontrolünü sağlamak için kullanılan bu parçaların bozulması durumunda tekerleklerin de aşınması, titremesi ve frenleme sorunları görülebilir. Peki porya ve porya bilyası neden bozulur?

Porya Bilyası Neden Bozulur?

Porya bilyası bozulma nedeni, araç ağırlığına bağlı olarak bilyanın zamanla aşınmasıdır. Porya bilyası arızaları genel olarak şu şekildedir:

• Ağırlık ve yüke bağlı olarak bilyaya baskı uygulanması,
• Zorlu yol koşullarında ani darbe ve hasar alınması,
• Bilya contalarının hasar görmesi,
• Poryanın içine nem veya su girmesi,
• Porya bilyasının yanlış montajlanması.

Yukarıdaki tüm arızalar, porya bilyasının aşınmasıyla sonuçlanır. Porya bilyası arızaları neticesinde ise gözle görülür bazı sorunlar yaşanır. Porya bilyası bozulursa ne olur sorusunun yanıtı ise tekerleklerden uğultu gelmesi ve aşınma durumunun olması olarak açıklanır. Ayrıca bilyaların düzgün dönmemesinden kaynaklı hem direksiyonda hem de araçta titremeler meydana gelebilir. Tüm bu arıza ve arıza belirtilerine karşı yapılması gereken ise düzenli bakım ve kontrol işlemleridir. Porya arızası durumunda parça değişimi yapan yetkili oto servisine danışmanız gerekir. Peki porya değişimi nasıl yapılır?

Porya Bilyası Değişimi Nasıl Yapılır?

Porya bilya değişimi, önemli bir parçanın değişimini kapsadığı için mutlaka yetkili servislerde yapılmalıdır. Arızalanan poryanın değişiminde izlenen aşamalar genel olarak şöyledir:

• Aracın bijon somunlarını gevşetme
• Kriko yardımıyla aracı kaldırma 
• Tekerlek göbeği aksamını çıkarma
• Kaliper ve brakat cıvatalarını sökmek
• Frenleri sökmek
• Rotoru çıkarmak
• Yeni porya ve fren parçalarını takmak
• Yeni tekerlek göbeği parçalarını mafsala cıvatalamak
• Tekerlekleri poyraya yerleştirmek ve sıkıştırmak
• Tekerlekleri sıkmak ve sabitlemek 

Yukarıdaki tüm işlemlerin muhakkak profesyonel uzman bilgilere sahip tamirciler tarafından yapılması gerekir. İlgili işlemler sonrasında aracı test sürüşünde görme ve porya kısmından ses veya gürültü gelip gelmediği kontrol edilmesi aşamasına geçilir. Herhangi bir ses duyulmadığı takdirde porya bilyası değişimi başarıyla sonuçlanmış demektir. 

Porya Tamir Edilmezse Ne Olur?

Porya değişiminin yapılmaması durumunda sürüş güvenliğinin tehlikede olacağını söyleyebiliriz. Özellikle porya arızası yüksek hızlı bir araçta meydana geliyorsa riskli durumları da beraberinde getirebilir. Yine engebeli ve zorlu yol koşullarında da porya arızasının meydana getirebileceği riskler mevcuttur. Tüm bu riskler direkt tekerleğin dönmesinin durması anlamına gelir. Porya bilyasının tamir edilmememesi, sürüş kontrolünün kaybedilmesine ve yol güvenliğinin de tehlikeye girmesine neden olur. Porya bilyası arızası meydana geldiğinde mutlaka aracı yetkili oto servise götürmeli ve porya bilya değişimini yaptırmalısınız. 

Porya Bilyası Değişimi Fiyatları Ne Kadardır?

Porya değişimi, önemli araç parçası değişikliklerinden biridir. Tekerleklerin istenilen şekilde dönmeye devam etmesi için ucuz parça değişiminin yapılmaması gerekir. Bu tür parçalar araç sürüş güvenliği için hayati öneme sahip olduğundan sökme-takma işlemlerinin de profesyoneller tarafından yapılması gerekir. Yetkili oto servise gidileceği zaman poryanın ve diğer porya- tekerlek grubu parçalarının çıkarılması işlemleri uygulanır. Sökme ve takma işlemlerinde porya değişim fiyatları gereken işlemler ve arızanın niteliğine göre farklılaşır. 

Sizinle porya nedir, porya bilyası ne işe yarar ve porya arızası durumunda yapılması gerekenleri paylaştık. Toyota Türkiye olarak otomobil dünyasına dair rehber içerikler paylaştığımız blog sayfamıza da göz atabilirsiniz. 

Adaptif Far Ne Demek?

Geceleri ve gün ışığının az olduğu zamanlarda yol görünürlüğünü artırmaya yönelik adaptif far sistemi kullanılır. Adaptif farlarda yer alan elektronik kontrol ünitesi sayesinde aracın konumuna uygun olarak sürücünün kör noktaları hızlı şekilde görmesi sağlanır. Yine viraj ve yokuşlarda da oluşabilecek tehlikelerinin önüne geçmek için adaptif far sistemi devreye girer. Adaptif far sisteminin devreye girmesiyle yol aydınlanırken farların direksiyon açısına göre dönmesi kolaylaşır. Adaptif far ne demek sorusunu yanıtladığımıza göre şimdi de adaptif far sistemi işlevleri nelerdir sorusuna geçelim. 

Adaptif Far Sistemi Ne İşe Yarar?

Adaptif far sisteminin temel işlevi, ışığın az olduğu noktalarda yol ve köşeleri aydınlatmasıdır. Bu sistemin devreye girmesiyle yol daha net görünür ve güvenli bir sürüş ile yolculuğa devam edilir.  Standart far ile adaptif farın fark ise adaptif far sisteminin hem köşeleri hem de yolun önünü aydınlatmasıdır. Ayrıca bu far sistemi, aracın konumunu uygun şekilde ışığı aşağı ve yukarı gösteren otomatik bir sistemi içerir. Bu sistem sayesinde de yokuş, viraj ve gece görüşünde doğru açılarda ışık huzmesi yansır. Genel hatlarıyla adaptif far ne işe yarar sorusunun cevabı şu şekildedir:

• Düşük ışığın olduğu zamanlarda ve gece sürüşlerinde istenilen noktaya aydınlatma sunar,
• Yokuş ve viraj gibi zorlu yol koşullarında aydınlatmanın nasıl yansıyacağını otomatik belirler. Aydınlatmanın genişliğini ayarlar. 
• Direksiyon dönüşlerine göre farları otomatik düzenler. Özellikle yokuş çıkma ve inme durumlarında doğru açılar ile aydınlatma sağlar. 
• Doğru noktalara doğru açılar ile aydınlatma sunarak daha az yakıtın harcanmasını yardımcı olur. 

Görüldüğü üzere adaptif far sisteminin işlevi, aracın konumuna uygun bir aydınlatma sistemi uygulamasıdır. Kör noktaları kolaylıkla görmeyi sağlayan bu sistem, farklı alt bileşenleri içererek ECU yani Elektronik Kontrol Birimi ile etkileşime girer. Böylece hızlı şekilde adaptif far sistemi aktif edilir. Peki merak edilen adaptif far çalışma mekanizması nasıl işler?

Görsel: blur görüntüde bir araç 

Adaptif Far Nasıl Çalışır?

Adaptif far sisteminin oluşturan bileşenler, fara bağlanan sistem çalışanlarıdır. Bu bileşenler, ECU tarafından denetlenir ve aracın öncelikli ihtiyacına göre gerekli sinyalleri fara iletir. Adaptif farın çalışmasını sağlayan sistem bileşenleri şu şekildedir:

1. Tekerlek Hız Sensörleri 

Tekerleklerin dönüş hızını anlık olarak izleyen tekerlek hız sensörleri; aracın hızı, kilometre bilgisi ve tekerlek hızının ayarlanmasını sağlar. Bu sensörler sayesinde farklı yol koşullarına göre otomatik araç sistemi daha hızlı aktif edilir. 

2. Direksiyon Giriş Sensörü

Direksiyon giriş sensörünün temel işlevi, direksiyon simidinin açısını izlemektir. İzleme işleminden sonra bilgileri tutar. 

3. Sapma Sensörü

Yol güvenliği için aracın kayma veya kontrol kaybı yaşayabileceği durumlarda durumun hızlıca tespiti için sapma sensörü kullanılır. Sapma sensörü aracın bu hareketlerini izleyerek aracın zorlu yol koşullarında araç stabilitesini korur. 

4. Motorlar 

Farın küçük motorları, gerekli sistem bilgilerini ECU’ya yani Elektronik Kontrol Birimine iletir. Direksiyon açısını algılayan her bir sistem bileşeni verisi ECU tarafından yorumlanır. Ardından ECU, aracın hızı ve dönüş açısına göre farlara bağlı motorların ne kadar döneceğine dair motorlara bilgi verir. Böylece adaptif far aktif hâle gelir ve aydınlatma desteği sunar. 

Adaptif Far Hangi Araçlarda Var?

Adaptif farın hangi araç modellerinde yer alıp almadığı da sıklıkla merak edilir. Bu far sistemi, araç içi ve dışı akıllı teknolojilerini içeren pek çok araba modelinde yer alır. Özellikle gece sürüşlerinde etkili gece görüş performansı sunmasıyla çoğu üst seviye araç modelinde bulunur. Toyota’nın giriş kategorisinde yer alan bazı otomobil modellerinde de adaptif far mevcuttur. Bu modellerde yer alan Toyota Safety Sense aracılığıyla sunulan adaptif far sistemine dair detayları inceleyebilirsiniz. 

Adaptif Far Arızası Neden Olur?

Adaptif far arızası, genellikle sistemi çalıştıran sensörlerin arızalanmasıyla ortaya çıkar. Adaptif far arızasına sebep olan diğer durumları ise şöyle sıralamak mümkündür:

• Far Bağlantı Noktasında Gevşeme ve Kopma
• Elektronik Kontrol Biriminde Meydana Gelen Arızalar 
• Yüksek Hızdan Kaynaklı Sensör Arızaları 
• Direksiyon ve Hız Sensörü Hasarları
• Far Motorlarının Arızalanması

Yukarıdaki adaptif far arıza nedenleri, farların yanlış yönlendirme yapmasına sebep olabilir. Bu durumda farlar, yokuş ve virajlarda ışığı yanlış yönde ve yanlış açı ile yönlendirme yapabilir. Adaptif far sisteminin arızalanması, hem gece hem de zorlu yol sürüşlerinde dezavantaj yaratır. Bundan dolayı adaptif far arızası meydana geldiğinde gerekli bakım ve onarım işlemlerini aksatmamak gerekir. Bakım ve onarım işlemleri için aracın yetkili servisini tercih edebilirsiniz. 

Sizinle adaptif far ne demek, adaptif far nasıl çalışır hakkında gerekli bilgileri paylaştık. Otomobil dünyasına dair güncel bilgileri ve daha fazlasını Toyota Türkiye Blog sayfamızda bulabilirsiniz. 

Arabada Distribütör Nedir?

Kelime anlamı itibariyle dağıtıcı olan distribütör, içten yanmalı motorlarda indüksiyon bobininin ortaya çıkardığı yüksek voltajı bujilere iletir. Yani motorun ihtiyacı olan devir ve güce göre akımı kontrol altına alır. Distribütör parçası, aracın motor kapağı ya da silindir kafasına bir cıvata ile tutturulur. Bir şaft yardımıyla da ateşleme merkezine monte edilir. Distribütörün şekli ise silindir formundadır. 

Distribütör hangi araçlarda bulunur sorusunun yanıtı ise dizel tipi içten yanmalı motorlu arabalardır. Ayrıca yeni nesil içten yanmalı araçlarda da bujilere monte edilen ateşleme bobinleri yer alır. Distribütörün içinde ise distribütör kapağı, mekanik avans ağırlıkları, platin tablası, vakum avans gövdesi ve distribütör mili bulunur. 

Araba Distribütörü Ne İşe Yarar?

Araç distribütörünün temel amacı, motorun çalışması için yakıtı ateşleyen ateşleme bobininden bujilere yüksek elektrik göndermektir. Bu işlevi yerine getirerek motorun tüm devirlerde doğru ateşleme yapabilmesini sağlar. Distribütörün görevi nedir sorusunun cevapları ise şu şekildedir:

• Doğru zamanda elektrik akımının bujilere aktarımını sağlar.
• Ateş bobininden gelen ateşlemeyi bujilere dağıtır.
• Ateşleme kıvılcımının bujiye ulaşmasıyla motordaki yakıt-hava karışımının da tutuşmasını sağlar. 
• Motor dönme hareketinden gücü alarak kapağın içindeki rotoru doğru konuma getirir. Böylelikle ateşlemenin zamanını ve sırasını belirleyerek elektrik akımını iletir.

Genel olarak distribütör, ateşleme kıvılcımını doğru silindire iletir ve içten yanmalı motorun çalışmasına yardımcı olur. Günümüzdeki araçlarda distribütörsüz ateşleme sistemleri yer alsa da eski model araçlarda yaygın şekilde distribütörlü ateşleme sistemi mevcuttur. Bir araç distribütörünün tüm işlevlerini yerine getirmesi için ise olası arızalara karşı bakım ve tamirinin yapılması gerekir. Peki distribütör arızası nedir, bu arızalara karşı ne yapmak gerekir ve tamir gerekli midir?

Distribütör Arızası Nasıl Anlaşılır?

Eski model ateşleme sistemlerinde yaygın şekilde distribütörden kaynaklı ateşleme sorunları meydana gelir. Distrübütörün bozulmasıyla başta motor performans düşüklüğü ile beraber yakıt tüketimi artışına da neden olur. Distribütörün arızalandığını ise birtakım belirtiler ile öğrenmek mümkündür. Distribütör arıza belirtileri şu şekildedir:

• Aracın seyir hâlindeyken teklemeye başlaması
• Hızlanma süresinde artış meydana gelmesi
• Aracı sürerken gelen yakıt kokusu
• Aracın birden stop etmesi
• Egzozun patlaması
• Rölantide dalgalanmalar
• Yakıt tüketiminin artması

Görüldüğü üzere distribütörün bozulması, aracın normal performansına doğrudan etki eder. Ayrıca yakıtın da çabuk tüketmesine neden olur. Genel olarak distribütör bozuk olursa araç çalışmaz ve yakıtın da verimli şekilde kullanılması önler. Bunun için olası arıza belirtileri görüldükten sonra mutlaka distribütör tamiri ve onarımı gerçekleşmelidir. 

Distribütör Tamiri Nasıl Yapılır?

Distribütör arıza belirtileri görüldükten sonra yetkili servis aracılığıyla kontrol ve tamir işlemlerinin yapılması gerekir. Yolda kalmamak ve olası bir kaza riski ile karşılaşmamak adına belirtilere karşı erken önlem almanız önemlidir. Distribütör arıza bakımında izlenen yol ise parçanın arıza belirtisine yönelik bakım işlemidir. Kritik bir sorun durumunda ise distribütörün tamamıyla değiştirilmesi önerilir. 

Değiştirme aşamasında öncelikle akü kutup başları ve distribütör kapağı sökülür. Daha sonra esas distribütörün sökülmesi ve tevzi makarasının pozisyonuna işaret tutularak yeni distribütörün takılmasına geçilir. Bu aşamada işaretlenen yere yeni distribütör parçası yerleştirilir. Aynı şekilde sökülen akü kutup başları da bağlanır. Değiştirme işleminin en iyi şekilde tamamlanması için oto servislerinden hizmet almanız gerekir. Bu işlemi tek başına yapmanız tavsiye edilmez. Ayrıca ileride herhangi bir sorunla karşılaşmamak için de periyodik bakıma götürmeyi ihmal etmemelisiniz. 

Toyota Türkiye olarak araç distribütörü nedir sorusundan hareketle distribütöre dair merak edilenlere yanıt verdik. Distribütör eski model içten yanmalı araçlar için oldukça önemli bir parçadır. Bundan dolayı arıza belirtilerinin seviyesine bakmadan distribütör kaynaklı sorunlarda yetkili servise başvurmanız gerekir. Otomobil dünyasına dair güncel gelişmeler ve bilgiler için ise Toyota Blog sayfamıza göz atabilir, gerekli bilgileri edinebilirsiniz. 

Karbüratör Nedir?

Eski nesil içten yanmalı motorlarda kullanılan karbüratör yakıt-hava karışımını ayarlar. İçten yanmalı motor araçlardaki silindirin yakıt yanmasını sağlamak amacıyla benzin-hava karışımını oluşturur ve ayarlar. Karbüratörün kullanımı günümüzde azalmış olsa da küçük motorlu araçlarda varlığını sürdürmektedir. 

Karbüratörün çalışmasına destek olan parçalar ise emme manifoldu, benzin pompası, rölanti vidası, karbüratör şamandırası ve karbüratör jiklesi olarak adlandırılır. Emme manifoldu, benzin-yakıt ile havayı uygun oranda karıştıran karbüratörden alır ve silindirlere iletir. Emme manifoldundan gelen hava-benzin karışımı da yanmaya başlar. 

Emme manifoldu ile ilgili detaylı bilgiler için Emme Manifoldu Nedir, Ne İşe Yarar adlı yazımıza göz atabilirsiniz. 

Benzin pompası ise içinde bulunan benzini karbüratöre göndererek görevini yerine getirir. Rölanti ayar vidası da döndürülerek karbüratörlü araçlarda rölanti ayarının yapılmasını sağlar. Karbüratör şamandırası ise yakıtın tutmasını sağlayan parçadır. Yakıtın, yakıt haznesinde belli bir seviyede tutulmasını sağlayarak yakıtın seviyesini belirler. 

Son olarak karbüratör jiklesi ise karbüratör ağzında bulunur. İçeri giren havayı engelleyerek soğuk motoru çalıştırmak için gerekli yakıt karışım ayarlamalarını yapar. Karbüratör nedir, nasıl çalışır sorusuna yanıt verdiğimize göre şimdi karbüratör ne işe yarar sorusunu cevaplandıralım. 

Karbüratör Ne İşe Yarar?

İçten yanmalı motorlarda benzinin yanıp motorun çalışmasını sağlamak için benzin ve havanın karışması lazımdır. Yanmanın istenilen şekilde olması adına da karbüratör sisteminde yer alan parçalar aracılığıyla belli değerlere göre ayarlama yapar.

Yapılan ayarlama sonucunda da motorun çalışması için gerekli olan yakıt-havayı karıştırır ve yanma odasına girer. Karbüratörün temel işlevi, motor çalışmasını tamamlamak için benzin-yakıt oranını ayarlamaktır. En uygun orandaki hava-yakıt karışımını ayarlayarak yakıtın buharlaşmasını ve motorun çalışmasını destekler. 

Karbüratör Çeşitleri Nelerdir?

Karbüratör çeşitleri, karbüratör hava boğazına göre farklı kullanım özelliklerine sahiptir. Boğaza göre farklılaşan karbüratör çeşitleri şu şekildedir:

1. Dikey Akışlı

Hava boğazının dikey olarak konumlandığı karbüratörler, dikey akışlı olarak adlandırılır. Nu karbüratör çeşidinde yakıt haznesi de boğazın yan tarafındadır. Genel olarak otomobillerde kullanılır. 

2. Yatak Akışlı

Hava boğazının yatak şekilde konumlandığı karbüratör çeşididir. Yakıt haznesi boğazın alt tarafında yer alır. Genellikle motosikletlerde bulunur. 

3. Tek Boğazlı

Tek hava boğazının bulunduğu tek boğazlı karbüratör, farklı bir kanal aracılığıyla boğaza yakıt gönderilir. 

4. Çift Boğazlı 

Çift veya çok boğazlı karbüratörde ise ikinci boğaz kullanılarak yakıt gönderimi yapılır. Özellikle yüksek güç gerektiren bazı otomobillerin yakıtını hava boğazına ulaştırmayı sağlar. Çift boğazlı karbüratör sisteme sahip araçların olası tamir ve bakımı biraz karmaşıktır. Bundan dolayı tamir-bakım işlemlerinin profesyonel yetkili servis tarafından yapılması gerekir. 

Karbüratör Hangi Araçlarda Bulunur?

Karbüratör daha çok eski nesil içten yanmalı motorlarda bulunur. Günümüzde eski nesil ve küçük motorlu araçlarda bulunan karbüratör yerine yakıt enjeksiyon sistemi kullanılmaktadır. Daha iyi yanma performansı gösteren yakıt enjeksiyon sistem, otomobil dünyasının hakim yakıt sistemi denilebilir. 

Karbüratör Tamiri ve Bakımı 

Karbüratör bozuk olursa ne olur sorusunun yanıtı, motor sarsıntısı olarak cevaplandırılabilir. Karbüratör arızası durumunda, aracın rölantisi bozulur ve sarsılarak ilerler. Karbüratör arıza belirtileri ise şu şekildedir:

• Araç performansında düşüklük, 
• Araçta sürekli teklemeler,
• Yakıt sorunları ve egzoz patlamaları,
• Motorun çalışmaması.

Karbüratör arızasını gidermek için mutlaka yetkili oto servislerden hizmet almak gerekir. Karbüratör tamirinde genel olarak karbüratörün araçtan çıkarılması ve temizlenmesi işlemi uygulanır. Daha sonra ise kirlenen veya tıkanan karbüratörün açılması için onaylanmış temizleyiciler kullanılır. Gerekli tamir ve bakım işlemlerinden sonra ise karbüratörün doğru ayarlanması önemlidir. Çoğu zaman karbüratör arızasına da sebep olan karbüratörün düzgün ayarlanmaması, aracın stop etmesine veya çalışmamasına neden olabilir. 

Toyota Türkiye olarak karbüratör nedir, özellikleri nelerdir başlıkları altında merak edilenleri yanıtladık. İçten yanmalı motorun önemli parçalarından biri olan karbüratör ile birlikte motor çeşitleri hakkında da detaylı bilgi için Motor Çeşitleri Nelerdir adlı yazımıza göz atabilirsiniz. 

Redüktör Nedir?

Araçta redüktör, dişli kutusu olarak adlandırılan ve torku artıran bir mekanizmadır. Aracın torkunu artıran dişli kutusu, dişli çarkları kullanarak dönme hareketini bir şafttan diğerine aktarır. Motorlu araçlar dışında da farklı mekanik sistemlerde de redüktör kullanılır. Redüktörün temel işlevi, motorun çıkış hızını azaltmak ve aracın torkunu yani aracın döndürme kuvvetini artırmaktır.

 Redüktör dişlileri kullanarak motorun hareketini dişilili aracılığıyla değiştirir. Hız ve torku düzenleyen redüktör ile şanzıman çoğu zaman karıştırılır. Redüktör ile şanzıman arasındaki fark, redüktörün sabit hızı, şanzımanın ise farklı vites değişim hızlarını azaltmasıdır. Redüktör yalnızca elektrikli motor otomobillerde yer alan bir parça değildir. Mekanik ve hidrolik sistemlerde de kendini gösterir. Farklı özellikler ile aynı işlev yerine getiren redüktör çeşitleri ise aşamasına-kademesine ve dişli sayısına göre sınıflandırılır. Redüktör nedir sorusunu cevapladığımıza göre şimdi redüktör çeşitlerine geçelim. 

Redüktör Çeşitleri Nelerdir?

Redüktör dişli kutusundaki dişli çiftlerin sayısı kademeyi ifade eder. Redüktör kademesine göre dişli çiftlerin hız ve tork dönüşümü değişiklik gösterir. Bu bakımdan birbirinden ayrılan kademeye göre redüktör türleri şöyledir:

Bir Kademeli: Sadece tek dişli çiftliden oluşur ve düşük oranlarda hız düşürmeye sahiptir. Yine düşük tork arttırma kapasitesi vardır. 

Çok Kademeli: Birden fazla dişli çiftliden oluşan redüktör modelleri, çok kademeli olarak adlandırılır. Hız düşürme oranı ve tork arttırma kapasitesi yüksektir. Çok kademeli redüktör çeşidi içinde iki kademeli 

Bir de dişli sayısına göre ayrılan redüktör modelleri mevcuttur. Bu modeller de şu şekildedir:

• Düz Dişli
• Helisel Dişli
• Sonsuz Dişli
• Konik Dişli
• Planet Dişli
• Paralel Dişli
• Spinea

Motor gücü, çevrim gücü, ağırlık ve boyut gibi faktörlere göre ayrılan redüktör çeşitleri, hangi redüktörün hangi teknik özelliklere sahip olduğunu da gösterir. 

Redüktör Ne İşe Yarar?

Redüktör, endüstrinin pek çok ayağında kullanılan bir mekanik parçadır. Araçlardaki redüktör veya dişli kutusu, ağır cisim taşıyan araçlarda hareket hızını kontrol altına alır. Örneğin; vinç, mikser, konveyör gibi makinelerin ağır cisimleri kontrol altında taşımasını sağlar. Genel olarak redüktör ne işe yarar sorusunun cevapları şu şekildedir:

Hızı Azaltma: Yüksek hıza sahip giriş şaftının dönme hareketini düşük hızlardaki çıkış şaftına iletir. Böylelikle istenilen düşük hızlarda dönme hareketi ortaya çıkar. 

Torku Artırma: Motor hızını düşüren redüktör, torku artırarak yüksek kuvvet gerektiren ağır yüklerin taşınmasını kolaylaştırır. 

Hareketi Yönlendirme: Bazı redüktör modelleri, motorun dönme hareketini ters yönde yönlendirir. Özellikle endüstriyel iş makinelerinde işlemleri kolaylaştırmak amacıyla redüktörün aracı ters yöne iletme işlevlerinde yararlanılır. 

Yükü Dengeleme: Yine endüstriyel makinelerin işine yarayan yükü dengeleme, mekanik sistemli araçlarda yer alır. Redüktör, ağır yükleri taşımak için düşük hız ve yüksek tork oranına çıkmayı kolaylaştırır. 

Güç Verimliliği: Dengeli şekilde hızı düşürmek ve torku arttırmak, yakıtın da fazla harcanmamasını sağlar. Daha iyi kontrol avantajı sağlayan redüktör, verimli güç aktarımını da kolaylaştırır. 

Daha Uzun Ömürlü Motor Gücü: Aracın düşük hızlarda kontrolünü sağlayan dişli kutusu, motorun aşırı yıpranmasını da önler. Böylelikle motor aşınmasından doğan tamir ve bakım maliyetlerinin de önüne geçilir. 

Redüktör-dişli kutusunun temel işlevlerini sıraladığımıza göre bir de öne çıkan özelliklerine göz atalım. 

Redüktörün Özellikleri Nelerdir?

Dişli kutusunun öne çıkan özelliği, hız ve tork dengesini kurmasıdır. Yüksek hızda düşük tork, düşük hızda ise yüksek torku güce çevirerek motor güç verimliliği sağlar. Redüktörün teknik özellikleri ise şu şekildedir:

• Redüktörün araç performansını ve verimliliği artırması için dişliler hassas üretim teknikleri ile üretilir.
• Dişlilerde kullanılan malzeme genellikle çeliktir ve özellik de daha dayanıklı kullanım sunar. 
• Bazı redüktör çeşitleri, yüksek tork kapasitesine çıkarak ağır malzemelerin kaldırılmasını sağlar.
• Redüktörün teknik tasarımı, modüler tasarıma uygundur. Bu özellik sayesinde farklı uygulama ve işlemler için çok yönlü işlevleri yerine getiren parçalara sahiptir. 
• Yüksek yüklerin taşınmasını koylaştırmak için hassas hareket kalibiyetine sahip dişli yapısı mevcuttur. 

Genel olarak dişli kutusu, endüstriyel makine ve otomobillerde motorun verimli güç aktarmasına yardımcı olur. 

Redüktör nedir, ne işe yarar sorularına yanıt verdik. Otomobil rehberi ve araçlara yönelik bilgiler sunduğumuz Toyota Blog sayfamıza da göz atabilirsiniz.

Difüzör Nedir?

Yüksek hız değerlerinde aracın rüzgar alması normaldir. Bu durumda önden gelen rüzgarı dengeli şekilde dağıtmak amacıyla difüzör kullanılır. Araç aerodinamiğinde otomobiller seyir hâlindeyken hava akışının göreli hareketine maruz kalır. Bu durumda rüzgar, aracın ön tarafından başlayarak arka tarafa doğru ilerler. 

Hava akışının etki ettiği araç, ön tarafta drag ve ağırlık, arka tarafta da lift-kaldırma kuvvetin uğrar. Aracın hızına göre, etki eden kuvvetler farklılık gösterebilir. Bu noktada devreye giren difüzör, yol tutuş güvenliğini sağlamak amacıyla aracın altına giren hava akışının basıncını azaltır. Böylelikle aracın yere sağlam oturmasını sağlar. Peki difüzörün temel işlevleri nelerdir, hangi araç için hangi öneme sahiptir?

Difüzör Ne İşe Yarar?

Diğer adıyla dağıtıcı olan difüzör, esasen rüzgar akışını dağıtan bir aksam yani araç elemanıdır. Araçların hem arka hem de ön tarafında bulunan dağıtıcı, aracın altına giren havayı istenilen şekilde yönlendirir. Böylelikle hava akışından kaynaklı yüksek basınç düşürülür. Difüzör çalışma prensibi gereği yüksek hızlarda direksiyon yani yol tutuş kabiliyetinin düzenli şekilde ilerlemesine yöneliktir. Genel olarak araba difüzörü aşağıdaki işlevleri yerine getirir:

• Aracın altından giren havayı doğru şekilde yönlendirerek türbülansı azaltır.
• Hava basıncını azaltarak aşağı yönde kuvvet oluşturur. 
• Yüksek hızlarda ve virajlarda aracın yola daha iyi tutunmasını sağlar.
• Daha düşük hava direnci sağladığı için motorun ve yakıtın da verimliliğini artırır. 
• Aracın genel görünümüne de estetik bir dokunuş kazandırır. 

Difüzörün varlığı, rüzgarlı havalarda araca avantaj sağlar. Hava akışı hem aracın önünden hem de arkasından temas ettiği için her iki yönden de bu akışı kesen difüzöre ihtiyaç vardır. Ayrıca difüzör, motor verimliliğini sağlarken görünüş açısından da araca estetik bir tasarım kazandırır. Özellikle spor ve yarış arabalarında difüzör hem işlevsellik hem de tasarım amacıyla kullanılır. 

Difüzör Modelleri Nelerdir?

Özellikle yarış arabaları söz konusu olduğunda farklı işlevleri yerine getiren difüzör modellerinden bahsetmek gerekir. Bu modeller, aerodinamiğin verimliliği artırmak üzere tasarlanmıştır. Tek ve çift katmanlı difüzör modelleri, temel olarak yere tutunma kuvvetini artıran mekanizmasıyla yarış arabalara avantaj sağlar. Bu modellerin genel özellikleri ise şu şekildedir:

• Tek Katmanlı Difüzör: Aracın arkasından giriş yapan hava akışını hızlandırır. Hızlanan hava akışının aracın arka kısmından çıkmasını sağlar. Düşük basınç uygulayarak da yere tutunma kuvvetini artırır. Tek katmanlı dağıtıcı, motor ve şanzımanın yanında yer alır. 
• Çift Katmanlı Difüzör: İlk kez 2009 Formula 1 yarışlarında tanıtılmıştır. İki ayrı kanaldan oluşan çift katmanlı difüzör, alt ve üst kanal aracılığıyla hava akışı etkileşimi sağlar. Tek katmanlı modellere göre yere tutunma kuvveti çok daha fazladır. Bununla birlikte bu model difüzörler, rekabet üstünlüğü elde etmeye yaradığı için yarışların bitmesiyle yasaklandı. 

Buradan hareketle difüzör takmak yasak mı konusuna da açıklık getirmek gerekir. Teknik şartları yani güvenli bir montaj ve bakımı karşılayan difüzörlü araçlar yola çıkarabilirler. Bununla birlikte Formula yarış sezonları için difüzör kullanım özel bazı düzenlemelere tabidir. Haksız rekabeti önlemek amacıyla difüzörün kullanımına dair düzenlemeler ve şartlar, FIA (Uluslararası Otomobil Federasyonu) tarafından denetlenir.

 Yine bazı ülkelerde tasarım ve güvenlik gerekçesiyle difüzörün kullanımı yasal düzenlemelere bağlıdır. Genel olarak difüzör taktırmak yasak değildir; fakat montajında izlenen modifikasyon ve güvenlik hataları nedeniyle bazı kullanım sınırlamasına da tabidir. 

Oto Difüzör Her Araca Olur Mu?

Difüzör her arabaya olur mu sorusu, difüzör tercih etmek isteyenlerin sorduğu sorulardan biridir. Bu aşamada difüzörün nereye takıldığını da bilmek gerekir. Difüzör aracın arka tamponuna takılır. 

Çoğunlukla yarış ve spor arabalarında kullanılan oto difüzör, her araç için gerekli değildir. Genel olarak performans odaklı bir otomobil sahibiyeniz yüksek hızlara çıkarken difüzör sizin için bir avantaj olabilir. Eğer difüzör taktırmayı tercih edecekseniz mutlaka Karayolları Trafik Kanununun da 30. maddesinde belirtilen teknik şartlara uygun montaj yapılmalıdır. 

Difüzör nedir sorusu eşliğinde aracın rüzgara karşı nasıl korunduğunu aktardık. Dağıtıcı gibi işlev gören bir başka araç elemanı olan spoiler hakkında da gerekli bilgiler için Spoiler Nedir, Ne İşe Yarar adlı yazımıza göz atabilirsiniz. 

Dingil Mesafesi Nedir?

Dingil mesafesini anlamak için öncelikle aks nedir, ne işe yarar sorusunun cevabını bilmek gerekir. Motorlu araçlarda diferansiyelden alınan dönme hareketini tekerleklere ileterek aracın hareket etmesini sağlar. Ön ve arka akslar sayesinde aracın tüm yükü dingile yüklenir ve güvenli bir dönme hareketi elde edilir. Aksa dair detaylı bilgiler için bir başka blog yazımız Aks Nedir, Ne İşe Yarar adlı içeriğimize göz atabilirsiniz. 

Aks aralığı ise ön tekerlek merkezi ile arka tekerlek merkezi arasındaki mesafedir. Dingil mesafesi aracın yerden yüksekliğini ve yol tutuşunu da belirleyen etkenlerden biridir. Bununla beraber dingil mesafesi aracın ne kadar uzun olduğuyla ilgili değildir. Dingil mesafe, tüm araç tiplerinde bulunan bir ölçümdür. Aracın kullanım deneyimine uygun mesafelenen bu ölçüm, binek araçlar ile birlikte spor arabalar, kamyon ve tır gibi farklı araç türlerinde farklı şekilde mesafe üretir. Peki dingil mesafesi ne işe yarar, sürüş deneyimi açısından önemi nedir?

Dingil Mesafesi Ne İşe Yarar?

Dingil veya aks mesafesinin önemi, aracın üretimine göre sürüş konforunu artırmasıdır. Kısa dingil mesafesine sahip araçlarda salınım eğilimi yani araç titreşimi azalır. Yine yumuşak süspansiyona sahip olarak aracın daha hızlı dönüş yapmasını sağlar. Küçük dönüş çapı sayesinde de dar ve virajlı yollarda park yapmayı kolaylaştırır. 

Uzun dingil mesafesi ise frenleme ve hızlanma durumunda aracın ön ve arka kısmının kopmasının önüne geçer. Ayrıca uzun aks aralığına sahip araçların yolcu kabini de geniştir. Bu özellik sayesinde ön ve arka aksa düşen yük de azdır. Böylelikle çok daha konforlu bir oturma ve yolculuk deneyimi yaşanır. Uzun dingil mesafesine sahip araçların daha fazla yük taşıma kapasitesi de bulunur. Kamyonlar ve bazı ticari araçlar buna örnektir. Genel olarak dingil mesafesi aracın sürüş dengesinin ideal şekilde olmasına yardımcı olur. 

Araç AKS Mesafesi Nasıl Ölçülür?

Karayolunun güvenliği için araçların belirlenen araç ağırlığı ve boyutundan daha yüksek olmaması gerekir. Bu kapsamda, aks aralığının da belirlenip ölçülmesi gerekir. Araç aks mesafesinin ölçümü ise manuel veya dijital ölçüm cihazları ile kolaylıkla yapılabilir. Elinizdeki mezura ile ön ve arka aksların arasındaki uzunluğu ölçebilirsiniz. Araç sınıflandırılmasındaki ölçümlerden biri olan aks mesafesi, Hızlı Geçiş Sisteminde araç sınıflarının ve araç sınıfına göre ücretin belirlenmesini etkiler. Peki HGS ile aks mesafesi arasındaki ilişki nedir? 

HGS Sınıfları ve AKS Mesafesi Önemi 

HGS etiketi, yani Hızlı Geçiş Sistemi, araçların dingil mesafesine göre verilir. Bu kapsamda dingil mesafesine göre HGS araç sınıfları şöyledir:

Hızlı Geçiş Sisteminin geçerli olduğu köprü ve otoyollardaki araçlar, ait oldukları sınıfın HGS etiketini taşımak zorundadır. Bu etiket sayesinde geçiş ücreti kolaylıkla ödenir ve yola devam edilir. Araç sınıflarını belirlerken ölçülen dingil aralığının mutlaka doğru ölçülmesi gerekir. Yanlış bir ölçüm, HGS ücretinin de yanlış belirlenmesine yol açacaktır. 

Dingil mesafesi nedir, araç tipine göre dingil aralığı ne kadar sorularını yanıtladık. Otomobil dünyasına dair güncel bilgi ve merak ettiklerinizi Toyota Blog sayfamızda bulabilirsiniz. 

Yakıt Filtresi Ne İşe Yarar?

Yakıt filtresi, motorun verimli şekilde çalışmasını sağlayan temiz yakıt elemanlarından biridir. Yakıtın içindeki kir, toz, tortu gibi maddelerin filtreleyerek bunların enjeksiyon yani motora giden elektronik sisteme girişini engeller. Böylece enjeksiyon sisteminin temiz bir şekilde akışkan sıvıyı pürüzsüz kıvamda iletebilmesi sağlanır. Genel olarak yakıt filtresi kullanımının faydaları şu şekildedir:

• Yabancı maddeleri filtreleyerek motorun daha iyi çalışmasını sağlar,
• Paslamayı önleyerek enjeksiyon sisteminin daha iyi performans göstermesine önayak olur,
• Yakıt tankındaki suyu süzerek metal paslanmasının önüne geçer,
• Temizlenen yakıt ile yakıt pompasının da daha iyi çalışması ve uzun ömürlü olmasına katkı sunar,
• Yüksek kaliteye sahip yakıt filtreleri enjeksiyon ve pompa ile ilgili sorunları önler,
• Yakıt filtresinin sunduğu temiz yakıt pompası, kirli ve çevreye zararlı egzoz-emisyon oranını da azaltır. 

Yukarıdaki faydaları barındıran yakıt filtreleri, benzin ve motor- dizel yakıt filtresi olarak ikiye ayrılmaktadır. Araç benzin ile çalışıyorsa benzinli filtre, araç dizel motora sahipse dizel yakıt filtresi kullanılır.  Araç filtre kullanımı, yakıt verimliliğinin korunmasındaki en önemli etkenlerden biridir. Bundan dolayı yakıt filtre seçiminde, ucuz yöntemler yerine koruyuculuğu yüksek yakıt filtre ürünlerine yönelmek daha doğru olacaktır. Bu kapsamda yakıt filtre seçimi yaparken yakıtın araç modeline ve motoruna uygunluğunu göz önünde bulundurmak gerekir. Yakıt filtre seçiminde etkili olan diğer faktörleri ise şöyle sıralamak mümkündür:

• Yakıt türüne göre 
• Aracın kullanım amacı ve performansına göre
• Yakıt filtresinin değişim sıklığına göre
• Yakıt filtre fiyatına göre

Eğer araç kilometresi yüksek bir model söz konusuysa yakıt daha fazla yakacağı için yüksek performansı filtreler tercih edilmelidir. Araç kilometresinin artmasıyla filtredeki tortu ve kir de artacaktır. Bunu önlemenin yolu da modele özgü tasarlanmış kaliteli yakıt filtrelerine yönelmekten geçer. Yine kilometrenin artmasıyla yakıt filtre değişimi ihtiyacı da doğmaktadır. Yakıt filtresi değişiminin habercisi ise bazı yakıt filtre arıza belirtileridir. 

Yakıt Filtresi Arızası Nasıl Anlaşılır?

Yakıt filtresi arızası veya tıkanması, araçta görülen birkaç durum ile kendini gösterir. Bunlardan başlıcası, aracın sürekli stop etmesidir. Vitesi boşa aldığınızda sürekli stop durumu ile karşılaşıyorsanız yakıt filtresi tıkanmış olabilir. Motorun çalışmak için yeterli yakıtı bulamaması durumunda, yakıt filtresi arızası meydana gelmektedir. 

Aracın motoru zor çalışıyorsa veya hiç çalışmıyorsa bunun nedeni de yakıt filtre arızasından kaynaklı olmaktadır. Yakıt filtresi arıza belirtilerinden biri olarak su dolması da uyarı ışığı ile sürücüye iletilir. Dizel araçlarda ortaya çıkan yakıt filtre uyarı ışığı durumunda filtrenin altında yer alan su tahliye tapasını açarak suyu boşaltmak gerekir. Düzenli olarak yakıt filtresinin arıza durumunu kontrol etmek, su tahliye tapasının da doğru şekilde çalışmasını destekler. 

Yakıt Filtresi Nasıl Değiştirilir?

Yakıt filtre değişimi, oto tamircinin periyodik bakım işlemi ile birlikte ele alınmaktadır. Bununla birlikte arıza belirtilerinin ortaya çıkmasıyla oto tamirciye giderek kolayca yakıt filtre değişimi de yapılır. Filtre değişimi; pense, temizleme bezi, tornavida, yeni yakıt filtresi ve anahtar gibi ekipmanlar gerektirir.  Bu ekipmanları temin ederek kendi başınıza filtre değişimi yapabilirsiniz. Bununla beraber teknik araç ve motor bilginize güvenmiyorsanız yakıt filtre değişimi için oto servis hizmetinden yararlanarak daha doğru bir işlem gerçekleştirebilirsiniz. Yakıt filtre fiyatlarını ve filtre modellerini araştırarak bütçe ile araca uygun yeni filtreyi bulabilirsiniz. 

Yakıt Filtresi Ne Kadar Sürede Değiştirilmelidir?

Yakıt filtresi, motorun sağlıklı çalışması adına değiştirilmesi gerekilen bir filtredir. Yakıt filtre değişiminin genel olarak iki yılda bir yapılması ve 30.000 km ile 40.000 km’de uygulanması gerekir. Yakıt filtresini değiştirmek için yakıt filtresinin nerede olduğunu da bilmek önemlidir. Benzinli araçlarda yakıt filtresi, aracın arkasında, yakıt deposu kapağının iç kısmındadır. Dizel yakıt filtresi ise motor bölmesindeki kaputun altında yer alır. Yakıt filtresinin ne zaman değişeceği, araç markasına ve modeline göre ortaya çıkmakla birlikte periyodik bakımlarda yakıt değişikliğine ihtiyaç olup olmadığı belirlenir. 

Toyota Türkiye olarak Yakıt filtresi nedir, ne işe yarar sorularını yanıtlayarak motorun çalışma mekanizmalarından birini aktardık. Araç motorunun çalışmasını sağlayan bir diğer filtre olan yağ filtresi ile ilgili bilgiler için de “Yağ Filtresi Nedir?” başlıklı içeriğimizi inceleyebilirsiniz.

Araç Yol Kamerası Nedir?

Araç yol kamerasının asıl amacı, sürücünün sürüş deneyimini ve güvenliğini arttırmaktır. Bu sayede kazalar daha kolay tespit edilir. Trafik ihlalleri kaydedilmiş olur. Park etme esnasında sürücünün işi kolaylaşır. Bazı yol kameraları sürücüye şerit takibi ve hız limiti uyarısı yapar.

Araç yol kayıt kameraları genel olarak SD kart ya da dahili bellek içerisinde görüntülerin kaydolmasını sağlar. Kaydedilen görüntüler daha sonra incelenmesi ve gerektiğinde kullanılması için saklanabilmektedir.

Bazı yol kayıt kamerası modellerinin Wi-Fi kablosuz bağlantı seçeneği ile cep telefonuna veyahut öteki cihazlara görüntü aktarabildiği bilinir. Gelin hep beraber diğer ayrıntıları da inceleyelim: İşte bilmeniz gereken her şey!

Araç Yol Kamerası Ne İşe Yarar?

Araç yol kamerası; kaza tespiti, kazaya dair kanıt sunma, sürüş güvenliği, geri görüş ve güvenlik gibi konularda devreye girerek sorunların çözüme ulaştırılmasına etki eder. 

1. Kaza Tespiti Yapar

Yol kamerası, araç etrafında gerçekleşen her bir kazayı kaydeder. Bu kayıtlar; kazanın tam olarak nasıl yaşandığını, hatalı tarafın kim olduğunu belirleme konusunda etkilidir. Kaza esnasında çarpışmayı algılayan özel bir sensöre sahip olduğu için kaydı durdurmaz, devam ettirir. 

2. Kanıt Sunmaya Yardım Eder

Araç yol kameralarının her biri de trafik ihlalleri ya da öteki hukuki meseleler ile alakalı olarak kanıt sağlamaktadır. Örneğin trafik kazasında veyahut bir hırsızlık olayında yol kamerasının kaydettiği görüntülerin mahkemede delil olarak kullanılması yasaldır.

3. Sürüş Güvenliği Sağlar

Araç içi yol kayıt kameraları, sürücülerin dikkatini artırma ve güvenli sürüş koşulları sağlama konusunda oldukça başarılıdır. Örneğin şerit değiştirme uyarıları ya da kör nokta uyarıları gibi işlevlere sahip olan kameralar sürücüyü tehlikeli durumlara karşı korumaktadır.

4. Arka Yolun Daha Rahat Görülmesini Sağlar

Araçlardan bazıları, geri manevra yapıldığı sırada görüşü iyileştirmek adına arka kamera sistemine sahip haldedir. Bu tarz sistemler, arkadaki bölgeyi izlemek ve aracı park etmek gibi konularda sürücüye yardımcı olmaktadır. Daha fazla görüş alanı kazandırır.

Araç Kamerası Nereye Takılır?

Araç kamerası, çoğunlukla aracın içine yerleştirilir. Takılacak konum, kullanıcının tercihine ve kamera yerleştirme amacına bağlı biçimde değişkenlik gösterir. Şu şekilde özetleyebiliriz:

1. Arka Görüş Kamerası

Aracın arka kısmına takılan bir kamera olmaktadır. Park etme esnasında aracın arkasındaki kısmı görmek için kullanılır. Çoğu zaman arka tampona, plaka üzerine ya da arka camın yan kısmına monte edilmektedir. 

2. Ön Görüş Kamerası

Aracın ön bölgesine takılır. Genel olarak aracın ön camının içine yerleştirilerek yolu izlemek ve şerit takibi yapmak gibi amaçlar için kullanılır.

3. İç Görüş Kamerası

Araç içerisinde gerçekleşen her bir olayı kaydetmek için kullanılır. Çoğunlukla ön camın iç kısmına ya da dikiz aynasının olduğu bölüme monte edilir.

4. Yan Görüş Kameraları

Aracın yan kısımlarına takılan kameralardır. Sürücüye şerit değiştirme esnasında yardımcı olmaktadır. Yan aynaların alt bölgesine ya da sinyal lambalarının hemen bitişiğine monte edilebilir. 

Bir yol kamerasının yerleştirilmesinde aracın konumu, modeli gibi detaylar çok önemlidir. Ayrıca kameraların doğru biçimde takılması adına profesyonel bir hizmet almak gerekir.

Araç Kamerası Kullanmak Yasal mı?

Ülkemizde araç içi video kameraları yasaklayan herhangi bir mevzuat hükmü yoktur. Görüş ve trafik güvenliğini olumsuz anlamda etkilemediği sürece araçların içerisine istendiği gibi yol kamerası yerleştirilebilir. Günümüzde özellikle taksi şoförlerinin ve gece yolculuğu yapan bireylerin araç içerisinde kamera kullandığını görüyoruz. Bunun nedeni ise geceleri güvensiz bir trafik ortamının oluşmasıdır. 

Araç Kamerası Alırken Nelere Dikkat Edilmelidir?

Araç kamerası almadan önce bilmeniz gerekenler şu şekildedir:

Kamerada Döngüsel Kayıt Özelliğinin Varlığını Kontrol Edilmeli

Bu özellik, hafıza kartı dolsa da kayda devam edileceğini gösterir. Cihaz, eski kayıtları siler ve yenisini kaydetmeye başlar. Böylelikle hiçbir durumu kaçırmazsınız.

Çözünürlüğü Yüksek Olmalı

Güçlü bir araç kamerası, yüksek çözünürlüklü olmalıdır. Ancak bu şekilde net görüntüler sağlayabilir. 1080p ya da daha yüksek çözünürlüklü olması tavsiye edilir. Ancak 720p de sizi her koşulda idare edecektir.

Geniş Görüş Açısına Sahip Olmalı

Geniş bir görüş açısı, kameranın daha fazla alana odaklanmasını sağlar. En az 120 dereceyi görebilen bir kamera seçmeye özen gösterin.

Gece Görüşü Güçlü Bir Kamera Tercih Edilmeli

Kötü ışık olanaklarında bile net görüntüler sunabilen, gece görüşü güçlü bir kameraya odaklanın. 

Park Modu Bulunmalı

Araç park halinde iken bile kayda devam eden bir yol kamerası seçmeye dikkat edin. Park modu, araç hareket halinde değilken dahi olası çarpışmaları ve hırsızlık girişimlerini önleyecektir. Engelleyemese bile kayda alacağı için problemler çözülecektir.

Depolama Alanı Yeterli Olmalı

Hafıza kartı yuvası olan ve depolama kapasitesi yüksek bir kamera seçin. Böylelikle daha uzun süreli kayıtlar yapabileceksiniz.

Kullanımı Kolay Olmalı

Kolayca kurulabilen ve kullanılabilen bir kamera tercih etmenizi öneririz. Araç içerisine rahatlıkla yerleştirebilmeli ve gerektiğinde yine konforlu bir şekilde yerinden çıkarabilmelisiniz. 

Güvenilir Bir Markanın Ürünü Alınmalı

Herkesçe bilinen bir markadan yol kamerası satın almak mantıklı fikirdir. İyi bir araştırma yapmalı, güvenilir marka tercih etmeye dikkat etmelisiniz.

Fiyat Araştırması Yapılmalı

Bütçe önemli! Yol kamerası piyasasını araştırarak bütçenize en uygun olan seçeneği belirleyin. Bu şekilde bir fiyat filtrelemesi yaparak daha kısa sürede karar verebilirsiniz. 

Siz de içerisine kamera yerleştirip güvenli bir şekilde yolculuk edeceğiniz araç modellerinin her birini Toyota bünyesinde bulabilirsiniz. Keyifli sürüşler dileriz!

Köprü Yaklaşım İşareti Ne İşe Yarar?

Güvenli bir sürüş deneyimi açısından köprülere yaklaşırken birtakım işaretler ile karşılaşılır. Köprü yaklaşım levhası, güvenli ve kontrollü şekilde köprüye doğru yaklaşılması gerektiğini belirtir. Sürücüler, levhayı gördüklerinde hızlarını kontrol edecek şekilde geçerler. Bununla birlikte köprü ve köprü yaklaşım işaretinin işlevleri şu şekilde sıralamak mümkündür:

• Köprülerdeki Yol Bakım ve Onarımına Dikkat Çeker

Köprülerde zaman zaman yol bakım ve onarım çalışmalarına rastlanır. Sürücülerin bu durumdan haberdar olmalarına ve alternatif güzergahlara yönelmeleri amacıyla köprü levhası kullanılır. Böylece sürücüler, yol bakım-onarım sürecine karşı bilgilendirilir ve başka yollara yönelebilir.

• Köprünün Kapatıldığını İşaret Eder

Bazen köprünün geçişi olarak kapatıldığını göstermek amacıyla köprü levhası işareti kullanılır. Bu durumda sürücülerin acil olarak diğer rotaları takip etmeleri önerilir. 

• Köprüye Giriş ve Çıkışların Kontrolünü Sağlar

Köprü levhalarının genel işlevi, trafik akışının düzenini teminat altına almaktır. Köprüler trafik akışının oldukça yoğun olduğu yerlerden biridir. Bu noktada düzeni sağlamak ve olası kazaları önlemek için çeşitli köprü levhaları kullanılır. Köprüye giriş-çıkışların kontrol altına alınması ile beraber ani manevraları önlemek için de köprü levhası işe yaramaktadır. Köprü levhası ile kötü hava koşullarında da sürücünün köprüye kontrollü şekilde ulaşması amaçlanır. 

• Yol Durumlarına Karşı Hazırlar

Bazı köprülerde özel ve acil durumlardan kaynaklı olarak uyarı işaretleri konur. Köprü yaklaşım levhası ve diğer köprü levhalarını gördüğünüzde buradaki yol durumlarına karşı da hazırlıklı olmalısınız. Örneğin, ileride kasisli ve eğimli bir yol varsa bu durumda kasisli köprü yaklaşım levhası ile karşılaşırsınız. 

• Çevresel Etkenlere Karşı Dikkatli Olunmasını Sağlar

Su üstü ve vadi üzerinde bulunan köprüler, bu özelliğiyle dikkatli olunması gereken yerlerden biridir. Sürücüleri olası çevresel faktörlere karşı uyarmak için de başta köprü yaklaşım levhası olmak üzere diğer köprü ile ilgili levhalar da kullanılır. Özellikle buzlanma durumunda köprü üzerinde buzlanma levhasına yer verilir. 

Köprü ile İlgili Diğer Levhalar Nelerdir?

Köprüye yaklaşım işareti dışında güvenli sürüş için başka köprü levhaları da mevcuttur. Bu levhalar ve temel işlevleri şu şekildedir:

• Kasisli Köprü Yaklaşımı Levhası: Yolun kasisli olduğunu ve sürücünün azami hızda yola devam etmesini işaret eder. 
• Köprüde Bakım Çalışması Levhası: Köprüde yol bakım-onarım yapıldığını gösterir. Bazı durumlarda alternatif yolların takip edilmesi gerektiğini de belirtir. 
• Köprü Üzerinde Rüzgar İşareti: Yoğun ve yüksek rüzgarın olduğuna işaret eder. Bu durumda yan yüzeyi olan ve ağırlık taşıyan araçların özellikle dikkat etmesi gerekir. 
• Köprü Üzerinde Buzlanma Uyarı İşareti: Kötü hava koşulları ve bilhassa buzlanma durumuna karşı sürücüleri uyarır. Yollar kaygan olabileceği için daha dikkatli hareket edilmesi gerekir. 
• Köprü Altı Geçiş Yüksekliği Levhası: Köprü altındaki geçişlerde belirlenen maksimum yüksekliği gösterir. Bu işaret ile yüksek araçların köprü altında takılmaması sağlanır. 
• Yüklü Ağırlık Sınırlaması Levhası: Yükseklik gibi köprünün taşıyabileceğini maksimum ağırlık da bu levha ile gösterilir. Belirlenen ağırlık limitinin üzerindeki araçların köprüyü kullanmalarına izin verilmez. 
• Köprü Daralma Levhası: Köprünün belli bir yerinde daralma olduğunu işaret eder. Bu işareti gören geniş araç sürücülerin özellikle dikkat etmeleri gerekmektedir. 

Genel olarak köprü yaklaşımı levhasının amacı, trafik düzenini sağlamaktır. Tüm trafik işaretlerinde olduğu gibi bu işaretin de temel işlevi, trafiğin olağan akışta devam etmesine yardımcı olmaktır. Köprü yaklaşım levhası görüldüğünde mevcut hızı düşürmek ve köprü geçişi boyunca aynı hızda devam etmek gerekir. 

Toyota Türkiye olarak köprü yaklaşımı levhası nedir, ne işe yarar sorusunu cevapladık. Otomobil dünyası ve trafik güncellemeleri hakkında güncel bilgilere blog sayfamızdan ulaşabilirsiniz. 

Her biri ayrı avantaj ve dezavantajlar getirse de doğru yerde kullanıldıklarında amaçlarına hizmet ederken bazen sürüş hazzı, bazen verimlilik için doğru seçenekler olacaklardır. Hadi beraber bu motor tiplerinin kısa tarihlerine ve kimliklerine bakalım.

Sıralı Motorlar (Inline)

İsmini silindirlerin düz bir şekilde dizilmesinden almıştır. Arka arkaya veya yan yana gelen silindirler motorun yatay veya dikey konumlandırılmasına göre değişiklik göstermektedir. Silindir sayısının artması ile beraber kaplanan yer değişmektedir ve bu yüzden üç veya dört silindirli motorları genelde yatay yerleştirmede görürken, sıralı altı gibi daha çok alan kaplayacak motorların diklemesine yerleştirildiğini görmekteyiz.

1900’lerin başından itibaren yaygın olan bu motoru gündelik araçlarımızın hemen hemen hepsinde görmekteyiz, avantaj ve dezavantajlarına bakalım:

Avantajları:

• Uzunlamasına bir tasarıma sahip bu motorlar yakıt tüketiminde oldukça verimlidir.
• Tamir işlemleri ve geliştirmeler için üzerinde çalışması diğer tiplere (V veya Boxer Motorlar) göre daha kolaydır.
• Mimarisinin karmaşık olmaması üretimini ve servis süreçlerini kolaylaştırır.
• Maliyet olarak diğer motor tiplerine kıyasla en başarılısı olarak kabul edilir.
• Genel olarak gündelik kullanım araçlarında karşımıza çıksa da uzunlamasına yapısı sayesinde dik yerleştirilerek spor araçların olmazsa olmazı 50/50 ağırlık dağılımı pozitif etkisi olduğundan tercih edilmektedir.
• Özellikle sıralı 6 motorlar titreşim konusunda oldukça başarılıdır, yüksek derecede dengeli ve titreşimsizdir.

Dezavantajları:

• Sıralı 6 motorlarları bloğun büyüklüğünden ötürü soğutmak zordur.
• Sıralı 3 motorlar titreşimleri ile anılmaktadır.
• Güç üretimi konusunda “V” motorlara göre zayıf kalmaktadır.

V Motorlar

İsmini tıpkı diğerleri gibi silindirlerin karşılıklı olarak tıpkı V harfi gibi dizilmesinden almaktadır. Akıllarda 6, 8, 10 ve 12 silindirli tasarımlarla yer etmiştir. Genel kullanımı performans için tasarlanan otomobillerde karşımıza çıkmaktadır.
İroniktir ki ilk kez 1889’da Paris’te iki silindirli olarak tanıtıldı yani ilk V motor bir V2’ydi. Temel amaçlarından birisi de V şekilde yapı ile krankı daha hızlı döndürmenin mümkün olması. Bu yüzden özellikle atmosferik V12 ve V10’lar bugün hâlâ otomotiv tutkunları için bir senfoni.

Toyota tarihinden Lexus LFA ise Yamaha ses mühendislerinin ince dokunuşları ile en güzel motor seslerinden birine sahip olarak anılmaktadır.

Yine başka bir yazımızda değineceğimiz konu ise Amerikan ve İtalyan V motorlarının birbirinden tamamen ayrı karakterleri ve sebepleri ama şimdilik sesleri bir kenara bırakalım.

V motorlar ayrıca “Sıralı” motorlara göre daha düşük ağırlık merkezi sunmak üzere tasarlanmaya uygun bir mimariye sahiptir. Tabii bu markanın araç karakterini nasıl bir yöne çekmek istediğine göre değişebilir.

Avantajları:

• Kompaktlık konusunda özellikle çok silindirli bir motor adına konuşulduğunda çok daha küçük bir paketleme sunar. Örnek olarak bir V6 ile sıralı altı kıyaslandığında V6 çok daha az hacim kaplayacaktır.
• Silindirler farklı açılarda konumlandırılarak motorun paketlemesi değiştirilebildiği gibi bu tasarım farkı ile ağırlık merkezine etkisi üzerinde hassas ayar yapılabilir. (120°, 90°)
• Yakıt tüketimi yüksek olsa da yüksek güç üretmek için doğru tercihtir.
• Aracın ağırlık merkezi düşüktür, çok daha keskin bir sürüş dinamiği sunar.
• Özellikle V12’ler simetrik yapıları sayesinde neredeyse titreşimsizdir.

Dezavantajları:

• Sıralı motorlara kıyasla karmaşık sistemlerdir, üzerinde çalışması daha zorludur.
• Sıralı motorlara kıyasla daha yüksek bakım maliyetine sahiptir.
• Sıralı motorlara kıyasla yakıt tüketimi yüksektir.

Toyota’da Kullanılan V Motorlar ve Başlıca Otomobiller:

• 1GR-FE 4.0L: Hilux, Land Cruiser, Tacoma
• 2GR-FE/FKS/FXE: Camry (V6), Highlander
• 1UZ-FE: Lexus LS400(Toyota’da kullanılan demişiz ancak Lexus örneği verilmiş doğru mudur?)
• 1LR-GUE: Lexus LFA

Boxer (Düz) Motorlar

Tıpkı diğer motor mimarileri gibi bu motor tipi de pistonların karşılıklı dövüşen iki boksör gibi davranmasından bu ismi almıştır. Krank mili bu motor tipinde tam ortaya alınır ve 180 derecelik açılarla yerleştirilen silindir ve pistonlar krankı döndürür, bu sayede ürettiği gücü iletir.

İlk kez 1896’da tanıtılsa da otomotiv dünyasında yaygınlığını ilk kez 1920’de kazanmıştır. Modern dönemde başlıca markalar bu motor tipini benimseyerek sürüş dinamiklerinin olmazsa olmazı, imzası haline getirmiştir.

Yapısı gereği “V” motorlar veya “Sıralı” motorlara göre neredeyse tamamen farklı bir sürüş dinamiği sunarlar. Çok daha net ve kararlı bir araç ön bölümü davranışı sunan (eğer motor öndeyse) ralli dünyasında bugün hâlâ Toyota ile ortak motor üretimi yapan Subaru ile ünlenmiştir.

Geçmişten bugüne Toyota GT86 ve GR86 bu mimariye sahip FA20 ve F24 motorlar ile can bulmaktadır.

Avantajları:

• Düz yapısı sayesinde motor daha aşağıya yerleştirilmiştir, bu sayede çok daha düşük ağırlık merkezi sağlanır. Aracın viraj kabiliyetine pozitif etkisi yüksektir.
• Doğal bir dengeye sahip olması ile titreşimsizdir.

Dezavantajları:

• Geniş bir yapıya sahiptir, paketlemesi zor bir motor profilidir.
• Üretim maliyetleri yüksektir.
• Belli başlı üreticiler tarafından benimsendiği için üzerinde uzmanlaşmış kişi sayısı azdır.

Toyota’da Kullanılan Boxer Motorlar ve Otomobiller:

• FA20/FA24 Motor – Toyota GT86, Toyota GR86

Bütün bu üç mimaride görüldüğü üzere markanın ve modelin amaçları doğrultusunda farklı yerlerde kullanılmakta. Her biri ayrı bir karakter, ayrı bir dinamik ve zevkle kullanıcısına hizmet etmekte.

Mimarisi ne olursa olsun otomotivlerin kalplerini ayrı ayrı sevmeyi öğrenmek her otomotiv tutkununun yolculuğunun bir parçası.

Hacimleri, silindir sayılarını, üretilen güçleri bir kenara bırakıp yaşattığı deneyime odaklanmak; siz direksiyonunuz ile yön verirken pedallardan aracınızın motoruyla konuştuğunuzda duyduğunuz senfonik sesler ve mimarisinin verdiği dinamiklerin tadını çıkartmak ise bu aşkın en saf hali.

Tüm motor çeşitleriyle alakalı bilgi edinmek isterseniz “Motor Çeşitleri Nelerdir? Kaç Çeşit Otomobil Motoru Vardır?” yazımıza göz atabilirsiniz.

·        Taşıtların sayısı ve dönüş hareketleri

·        Yolun fiziksel özellikleri (şerit sayısı, yaklaşım kollarının eğimi vb.)

·        Taşıtların sınıfları

·        Yayaların sayısı yoğun olarak tercih ettikleri rota

·        Bisikletlilerin sayısı

·        Her yaklaşım kolu için taşıt hızları

·        Bölge bilgisi

·        Toplu taşıma durakları ve tesisleri

·        Araç-yaya ve araç-araç arasındaki tehlikeli kesişmeler

·        Zirve saatlerindeki saha gözlemleri

Kavşak Sayımları

Kavşak sahasında yapılan araç sayımları, trafiğin yoğunluğu ve zaman aralıkları içerisindeki değişimleri hakkında aydınlatıcı bilgi verirler. Kapasitenin gözlenmesi, sinyal sürelerinin hesaplanması, kontrol türünün seçimi gibi konular için trafik sayımlarının önemi büyüktür. Verilecek kararlarda yerel şartlar da mutlaka dikkate alınmalıdır. Bu konuda akımlarda yapılan araç sayımları önemlidir. Böylece her akımın yoğunluğu belirlenebilir. Araçlar önce çeşitlerine göre ayrı ayrı sayılırlar, daha sonra bu değerler Otomobil Birimi Eşdeğeri’ ne (OBE) çevrilirler. Bu çevirimler (TSE, 2013-2)’ de detaylıca tarif edilmiştir.

Sinyalizasyon programlarına esas olacak sayımlar, prensip olarak hafta içi iş günlerinde trafiğin değişimine göre 16 saatlik sayımlar halinde yapılmalıdır (06:00 – 22:00 arası). Ancak 4’ er saatlik (06:00 – 10:00 ve 15:00 – 19:00) veya ikişer saatlik sayımlarda yapılabilir. Bütün sayım yöntemleri o güne ait maksimum trafik değerlerini kapsamalıdır. Bundan başka haftanın belirli günleri (Cumartesi – Pazar tatil) trafik daha kuvvetli ve farklı kompozisyonda olabilir. Yıl içerisinde özel günler için (Bayram, fuar, anma günü vb.) yapılan sayımlarda göz önüne alınmalıdır. Sayım değerlerinin kesinliği için genellikle kısa zaman aralıklarında sayım yapılmalıdır. Saatlik, yarım saatlik veya en uygunu 15’er dakikalık sürelerle sayımlar yapılabilir. Ayrıca haftanın ilk ve son iş günlerine ve hafta sonu ile tatil günlerine ait değerlerin çok değişken oluşu nedeniyle Salı, Çarşamba, Perşembe günlerinden birinin sayım günü olarak seçilmesi uygun olur. Bunlara ek olarak, okulların kapalı olduğu dönemler, ramazan ayı, yerel pazarların kurulduğu günler, olağanüstü hava olaylarının yaşandığı günler, yaz-kış saati uygulamasının başladığı günler vb. durumlarda sayım tarihinin belirlenmesinde dikkate alınmalıdır.

Sayım sırasında oluşan bazı olağanüstü durumlar; sayım yapılan kavşakta kaza meydana gelmesi, ani olarak hava durumunun araç veya yaya akışını etkilemesi, kavşak alanında ya da kavşak kollarında bakım çalışması yapılıyor olması da sayımın iptal edilmesine veya başka bir zaman aralığına ötelenmesine sebep olabilir.

Şehirlerin küresel olarak birbirine bağlı bir ekonomide rekabet etme ve kent sakinlerinin refahını sürdürülebilir bir şekilde sağlayabilme ihtiyacı ülkeleri ve şehirleri yeni teknoloji ve yenilikçi yaklaşımları değerlendirmeye yönlendirmektedir. Bu motivasyon, söz konusu teknoloji ve yaklaşımların getirdiği karmaşıklık ve değişim hızı, geleneksel silo çözümleri geliştiren ekosistem paydaşlarını zorlamakta, şehir çözümlerinin bütüncül ve sistematik olarak ele alınması ihtiyacını ortaya çıkarmaktadır. Bu ihtiyacın karşılanmasında, paydaşlar arası iş birliği ile geliştirilen birlikte çalışabilir sistemlerin veri ve uzmanlığa dayalı olarak gelecek öngörüleriyle beklenti ve problemleri karşıladığını güvence altına alan Akıllı Şehir yaklaşımı çözüm olmaktadır. Daha açık bir ifade ile Akıllı Şehir ile amaçlanan:

• Şehrin mevcut ve gelecek beklenti ve problemlerini şehrin tüm mekânlarında ve sistemlerinde tetikleyici güç hâline getirmek,
• Fiziksel, sosyal ve dijital planlamayı birlikte ele alabilmek,
• Ortaya çıkan zorlukları sistematik, çevik ve sürdürülebilir bir şekilde öngörmek, tanımlamak ve karşılamak,
• Şehir içindeki organizasyonel yapılar arası etkileşimi sağlayarak bütünleşik hizmet sunumu ve yenilik üretme potansiyelini ortaya çıkarmaktır.

Akıllı Şehir, şehirlerin geleceği için statik bir yaklaşım tarif etmemektedir. Daha ziyade, teknoloji ve verinin yenilikçi kullanımının, organizasyonel değişim ile birlikte ele alan, gelecekteki şehirler için daha etkin, etkili ve sürdürülebilir yollarla farklı dinamik şehir vizyonlarının sunulmasına yardımcı olabilecek yönlendirici hususları ele almaktadır. Birbaşka deyişle şehirlerin geleneksel olarak kullandıkları yönetişimi dönüştürmek hedeflenmektedir. Bir şehrin geleneksel yönetişim modeli, genellikle kullanıcı ihtiyaçları etrafında inşa edilmeyen, birlikte işlemeyen dikey silolar olarak çalışan işlevsel yönelimli hizmet sağlayıcılarına dayanmaktadır. Akıllı Şehirlerin, bu dikey silolar arasında yenilik ve işbirliğini teşvik eden yeni işletim modelleri geliştirmeleri ihtiyacı bulunmaktadır. Bu durumda kent sakini ve iş dünyasının, kendi ihtiyaçlarını karşılayan kesintisiz ve bağlantılı bir hizmet almak yerine her bir silo ile ayrı ayrı iletişime geçmek zorunluluğu bulunmaktadır. Bununla birlikte veri ve uzmanlık, bu silolar içinde kalmış olup bu durum şehir genelinde işbirliği ve yenilik potansiyelini ve veri ve uzmanlığın şehrin değişim hızını artırma potansiyelini kullanmasını sınırlamaktadır.

Akıllı Şehir bu potansiyeli değerlendiren son zamanlarda ülkemizde ve dünyada önem kazanan bir yaklaşım olarak ön plana çıkmaktadır. Daha iyi yaşam alanları oluşturmak ve hayata değer katan şehirler inşa etmek amacıyla Akıllı Şehir alanındaki çalışmalar ivme kazanmıştır.

Kaynak: 2020-2023 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı

Akıllı kavşak konusu Türkiye’de son 5 yıldır, 50’den fazla şehirde aktif olarak kullanılmaktadır. Akıllı kavşaklar sayesinde sadece süre optimizasyonu değil, kavşak yoğunluğu ve araç sayımı, merkezi sistemden tüm kavşağın izlenilmesi ve yönetilmesi, arıza durumlarının uzaktan tespiti ve önlem alınması gibi bir çok konuda işlem yapılabilmektedir. Türkiye’deki uygulamalarda, akıllı kavşaklar sayesinde bekleme sürelerinin ortalama %30 azaldığı (kavşak yapısı ve kapasitesine göre %3 ile %50 arası değişebilmekte) görülmektedir.

 Akıllı kavşak uygulamalarında her kavşak için kullanılması gereken ekipmanlar şu şekildedir:

1. Yön sayısı kadar “Araç Sayım Kamerası” (Akıllı Kamera)
2. Akıllı Kavşak Yönetim Modülü
3. Kavşak İzleme Kamerası
4. Akıllı Kavşak Kontrol Cihazı
5. Akıllı Kavşak Merkezi Yazılımı
6. Kamera Direkleri, Kablolar, Router vb. bağlantı ekipmanları

Sinyalize olmuş bir kavşağı Akıllı kavşağa çevirmek için yapılması gerekenler ise şunlardır:

1. Kavşaktaki bilgilerin merkeze aktarılması için fiber hat yoksa her kavşak için 1 adet 4G data hattı alınmalıdır.
2. Her yön için en az 8 mt. yüksekliğinde kamera direği dikilmeli, her kamera direğine kameralara enerji sağlamak için 220 V enerji kablosu çekilmelidir.
3. Veri aktarımı için her kamera direğine 1 adet CAT6 Ethernet kablosu çekilmelidir.
4. Altyapı ve kablolama işleri tamamlandıktan sonra araç sayım kameraları, kavşak izleme kamerası, akıllı kavşak yönetim modülü montajları yapılmalıdır.
5. Kalibrasyon ve son kontroller ile devreye alma tamamlanmalıdır.

1. TAŞIT KAVŞAKLARI

Kesişim noktasında taşıt-taşıt çıkışmalarının olduğu kavşaklardır. Bu tip kavşaklarda aynı zamanda taşıt-yaya kesişimi de olabilmektedir ancak taşıt hacminin daha yoğun olması ve kesişim noktasında bu çakışmalarının güvenliğinin ön planda olması sebebiyle taşıt kavşağı olarak sınıflandırılmaktadır. Temel olarak bu kavşaklar kendi içinde, kesişim noktasındaki kol sayısına göre, üç kollu, dört kollu, rotary adalı ve dönel adalı kavşaklar olmak üzere dört farklı tipte sınıflandırılmaktadır.

1.1. Üç Kollu Sığınmalı Kavşaklar

Bu gruptaki kavşaklarda kollar arasındaki açının dik açıya yakın olması istenir. Kavşaktan sola dönecek araçlar için cep oluşturularak araçların cepte depolanması, kavşak güvenlik ve işletim performansı açısından yüksek önem arz etmektedir. Kavşaktan sağa dönecek araçların da dönüş adaları ile ana yoldan ayrılması, kavşak kapasitesini artıracaktır. Bu tip kavşaklarda, gece belirlenen saatten sonra devreye alınan flaş modunda, tali yollar ve dönüş cepleri kırmızı flaş, ana yollar ise sarı flaş ile çalıştırılır. Sağa serbest katılımlarda ise sağa oklu tekli sinyal lambası kavşak içi hız görüş açısı gibi etmenlere bağlı olarak sarı veya kırmızı flaş yapacak şekilde programlanabilir.

1.2. Dört Kollu Sola Sığınmalı Kavşaklar

Bu gruptaki kavşaklarda üç kollu kavşaklarda olduğu gibi kollar arasındaki açının dik açıya yakın olması istenir. Bu tip çok kollu kavşaklarda çok fazla akım olması nedeniyle yön değiştirecek taşıtların bir kanala alınarak o yöne yönlendirilmesi, kavşak içinde kargaşa oluşmasını engelleyecek ve kavşak performansını olumlu yönde etkileyecektir. Bu kavşaklarda yaya geçişlerinin güvenliği açısından da dönüş adaları oluşturulması ve görüş açısını engelleyecek unsurların bulunmaması istenir. Sağa sola dönüş akımlarının hacmine bağlı olarak yardımcı şeritler ilave edilerek hız düzenleme şeritleri oluşturulabilir. Bu tip kavşaklarda, gece belirlenen saatten sonra devreye alınan flaş modunda; tali yollar ve dönüş cepheleri kırmızı flaş ile çalıştırılır. Sağa serbest katılımlarda ise sağa oklu tekli sinyal lambası kavşak içi hız ve görüş açısı gibi etmenlere bağlı olarak sarı veya kırmızı flaş yapacak şekilde programlanabilir.

1.3. Rotary Adalı Kavşaklar

Rotary adalı kavşaklar, dönel adalı kavşaklardan farklı şekilde kavşak kullanıcılarına hizmet vermektedir. Oluşturulan ada, sürücülerin hızlarını düşürmemekte ve bu sebepten dolayı da bu tarz kavşaklar sinyal kontrollü olarak işletilmektedir. Bu tip kavşaklarda, gece belirlenen saatten sonra devreye alınan flaş modunda; tali yollar ve ada içleri kırmızı flaş, ana yollar ise sarı flaş ile çalıştırılır. Sağa serbest katılımlarda ise sağa oklu tekli sinyal lambası kavşak içi hız ve görüş açısı gibi etmenlere bağlı olarak sarı veya kırmızı flaş yapacak şekilde programlanabilir.

1.4. Modern Dönel Kavşak

Trafik akımının merkezi bir ada etrafında yönlendirildiği ve ada etrafındaki araçların ilk geçiş hakkına sahip olduğu işaretlerle belirlenmiş kavşak tipidir. Bu tip kavşaklarda ada çapı fazla tutularak, kavşağa girecek olan araçların hızları düşürülür ve kavşağa giren araçların kavşak çıkışlarına kadar güvenli bir şekilde seyahat etmeleri ve kavşağı terk etmeleri amaçlanır. Bu tip kavşaklarda, gece belirlenen saatten sonra devreye alınan flaş modunda; tali yollar, ana yollar kırmızı flaş ve öncelikli olduğu için ada içleri ise sarı flaş yapacak şekilde programlanmalıdır.

2. YAYA KAVŞAKLARI

Yalnızca taşıt-yaya kesişimi olan kavşaklardır. Kurulum amacı, yaya-taşıt çakışmalarının yoğun olduğu ve yaya güvenliğinin tehlikede olduğu noktalarda, yayaların güvenli geçişinin sağlanmasıdır. Projelendirilme ve programlama aşamasında göz önünde bulundurulması gereken en önemli faktör yaya hızlarıdır. Sinyalize yaya kavşakları pelikan ve kademeli olmak üzere ikiye ayrılmaktadırlar.

2.1. Pelikan Yaya Geçidi

Yayaların butona basması ile taşıt trafiğini durdurarak karşıya geçiş hakkı aldıkları kavşaklardır. Yol kesit genişliğinin 12 m’den daha az olduğu noktalarda uygulanması tavsiye edilir (TSE, 1990-1). Ancak kesit genişliğinin 12 m’yi geçtiği orta refüj genişliğinin 4 m’den az olduğu çift yönlü yollarda veya orta refüjün olmadığı tek yönlü yollarda da pelikan yaya geçidi uygulaması yapılabilir. Bu tip kavşaklarda yayalara yol kesitinin tamamını geçmeleri için gereken sürelerin işletilmesi gerekmektedir. Kaldırımda geçiş hakkı bekleyen yayaların güvenliğinin sağlanması ve yaya koridorunun belirlenmesi içinde koruyucu engeller korunmalıdır. Ayrıca bu kavşakların kurulacağı noktalarda tekerli sandalye kullanan engelli yayaların geçişinin sağlanması için kaldırım düşümlerinin yapılması gerekmektedir. Bu düşümler kaldırım noktasının yol ile birleştiği noktalarda maksimum %8 eğim ve minimum 150 cm genişliğinde oluşturulmalıdır. Görme engelli yayalar için ise kabartmalı yüzeyler kesişim noktasında uygulanmalıdır.

2.2. Kademeli Yaya Geçidi

Yaya kesitinin 12 m’den orta refüj genişliğinin 4 m’den fazla olduğu çift yön yollarda uygulanan yaya geçididir. Aynı zamanda refüjde uygulanacak yaya sığınma alanı genişliğinin minimum 10 m olması tavsiye edilir. Bu tip geçitlerde yayalar, iki kademede geçirilmekte ve kademe oluşturulurken yayaların geçiş aksı değiştirilmektedir. Her kademe geçişi için yaya butonuna talep verilmesi gerekmektedir. Pelikan yaya geçitlerinde uygulanan güvenlik önlemlerinin yanı sıra orta refüjdeki sığınma alanı da bariyerler ile çevrilmelidir. Sığınma alanında görme engelli yayalar için yürüme aksı boyunca kabartmalı yüzeyler kullanılmalıdır. Bu tip yaya geçidin de öncelik yaya güvenliğinin sağlanmasıdır. Yaya geçiş süreleri daha az, ancak bekleme süreleri daha uzundur. Taşıtlar için ise her yönde daha kısa yaya geçiş süresi uygulandığından bekleme süreleri, pelikan yaya geçidine göre daha azdır. Bekleme süresinin daha aza indirilmesi için kavşak kademeleri arasında yeşil dalga uygulaması yapılabilir.

Gelişen teknoloji ile birlikte projeler, kağıt pafta ortamından sayısal ortamlara taşınmış, bu ortam verinin tasarlanması, güncellemesi ve saklaması gibi konularda çeşitli imkanlar sağlayarak proje geliştirme yöntemlerine farklı boyutlar kazandırmıştır. Birçok proje türünde olduğu gibi sinyalizasyon projeleri de dijital yöntemlerle sayısallaştırılmakta ve saklanmaktadır. Bu dijitalleştirilme yöntemleri farklı tür yazılımlarla sağlanmaktadır. Bunların başında son yıllarda güncelliğini ve yaygınlığını koruyan CAD ve CBS yazılımları gelmektedir. Bu yazılım türlerinin her birinin sinyalizasyon projelerinde sağladığı olanaklar farklıdır. CAD ve CBS yazılımlarının sağladığı olanaklar ve karşılaştırılmaları alt başlıklarda irdelenecektir.

1. Bilgisayar Destekli Tasarım (CAD)

Bilgisayar destekli tasarım (CAD); tasarım, çizim ve grafik bilgilerinin gösterilmesi için bilgisayar teknolojisinin kullanılmasıdır. Çeşitli alanları kapsayan, kullanımı olan yazılımlardan biridir. Mimarlık, mühendislik, inşaat ve ürün tasarımı için çözümleri olup tüm iş akışınızı güçlendirmenize yardımcı olur. 2B ve 3B tasarımlar sunabilen güçlü ve esnek özellikleri olan bir yazılımdır.

2. Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS)

Coğrafi bilgi sistemleri mekânsal ve mekânsal olmayan veriyi depolayan, işleyen, analiz eden, istenilen amaç doğrultusunda kullanılan çözümleyen ve görüntüleyen bilgi sistemidir. Coğrafi veri alt yapısının asıl amacı bölgesel ve ulusal coğrafi bilgi sistemlerinin, birbiriyle iş birliği yapabildiği teknoloji aracılığıyla etkileşimi kurabildiği bir ortam sağlamaktır. Son yıllarda, yeryüzüne ait (özellikle kalabalık şehirlerde) mekânsal ve mekânsal olmayan tüm verilerin bilgisayar ortamına aktarılıp sorgulanması ve analiz edilmesini sağlayan Coğrafi Bilgi Sistemleri önemli bir ihtiyaç haline gelmiştir. CBS, bilgiye farklı bakış açılarıyla yaklaşım imkanı sağlayarak yönetimi, paylaşımını ve üretimini kolaylaştırmaktadır.

Ülkemizde ulusal ve uluslararası beklentilere katkı sağlayabilecek, kurumsal paydaşlar arasında koordinasyon sağlayabilecek, uygulanabilir, sürdürülebilir, geliştirilebilir, coğrafi veri yönetim stratejilerine ihtiyaç duyulmaktadır.

CBS’ nin bileşenleri temel olarak donanım (bilgisayar), yazılım (kullanılan CBS programları), coğrafi veriler, veri yönetimi, çözümleme yöntemleri ve kullanıcılardır. Yeryüzünde nokta, çizgi ve poligon olarak gösterilen her nesne CBS’ de bir veri tabanında depolanmakta ve yönetilmektedir. CBS’ nin veri yönetimi ve işleyişindeki en önemli özelliklerden birisi de CBS’ nin katmanlı yapısıdır. CBS’nin kendine has bu yapısında veriler farklı katmanlar halinde depolanır ve işlemler yapılır. Örneğin bir araziye ait haritada jeolojik özellikler, yer altı sularının durumu, akarsular, arazi kullanımı vb. ayrı ayrı katmanlar halinde depolanır ve kullanıcı tarafından istenilen katmanlar üst üste getirilerek ekranda gösterilir.

2.1.  CBS’nin Projeler İçin Sağladığı Olanaklar

CBS, kişi, kurum ve kuruluşların mekânsal veriler üzerinde yapacakları çalışmalarda karar vermelerine yardımcı olmaktadır. Yani CBS, hem veri tabanı yönetimi hem inceleme hem örnekleme yeteneği hem de çalışmalar sırasında karar destek düzeneği gibi önemli özellikleri içerisinde barındırmaktadır.

Bu gibi yetenekler de Coğrafi Bilgi Sistemleri’ni diğer sistemlere göre her zaman daha avantajlı kılmaktadır.

CBS yararları bakımından birkaç örnek verilebilir;

• Bilgi akışını hızlandırır,
• Daha iyi karar verme mekanizması sağlar,
• İş verimliliğini arttırarak daha verimli üretim ve belge yönetimi sağlar,
• Maliyet tasarrufu sağlar,
• Geliştirilmiş iletişim sağlar,
• Etkili ve doğru incelemeler (ivedi duruma karışma, önemli bilgi incelemeleri vb.) sağlar,
• Veri güncelleme kolaylığı sağlar,
• Veri tekrarının önüne geçilmesini sağlar,
• Geometrik verilerin kendi içinde tutarlı kalmasını sağlar,
• Kolaylıkla entegre edilebilmeyi sağlar,
• Mekânsal çözümler için altılık işlevi görerek, yol gösterici ve sonuç ürün odaklı olmayı sağlamaktadır.

Coğrafi bilgi sistemleri yazılımlarının mekânsal ve mekânsal olmayan öznitelik verilerini kullanması, topolojiyi geometriden bağımsız bir şekilde gösterebilmesi, bilgisayar destekli çizim ve tasarım amaçlı yazılımlardan ayrılan en önemli özelliklerden biridir.

Coğrafi bilgi sistemlerinde konumsal ilişkileri topolojik veri yapısı ile depolanması;

• Konumsal analizlerin gerçekleştirilmesini,
• Mükerrer veri tekrarlarının önüne geçilmesini,
• Geometrik verilerin kendi standartlarının olmasını
• Veriye daha hızlı erişmesini sağlamaktadır.

Braille Alfabesi, görme engelli kişilerin okuyup yazması için kullanılan bir yöntemdir. Her bir harf, rakam veya noktalama işareti, 6 adet kabartılmış noktadan oluşmaktadır. Noktaların bulunduğu yere göre harfin ne olduğu belirlenmektedir. 6’lı nokta sistemi, kabartma yazı sistemi veya Braille yazım sistemi, 1821’den beri kullanılmaktadır. 1827 yılında bu yazım sistemine uygun ilk kitap basılmıştır. Braille Alfabesi ile yazı yazmak için özel tip daktilolar kullanılmaktadır. Türk Braille Alfabesi, “ç”, “ş” gibi Türkçe karakterleri de içermektedir.

Braille alfabesi genellikle görme engelli insanlar tarafından kullanılır. Braille, görme engelli insanların yaşamı için kritik derecede önemlidir. Görme engelli kişiler, sayfa üzerindeki küçük kabarıklıklara parmak uçlarıyla dokunarak hisseder. Bu şekilde küçük noktacıkları harf ve rakamlar olarak yorumlar.

Braille bir dil değildir. Tüm dillerin yazılabileceği ve okunabileceği bir kodlama çeşididir. Görme engelli kişiler braille alfabesini kullanarak yazıları okuyabilir ve anlayabilir.

Günümüzde bina içi yönlendirme ve bilgilendirmelerden ilaç kutusuna, dış ortam yönlendirmelerinden uçak biniş kartına, yaya geçitlerinden trafik yol güvenlik ekipmanlarına kadar bir çok yerde görebildiğimiz Braille Alfabesi ile yazılan metinler sayesinde görme engelli kişilerin hayatı kolaylaşıyor.

Trafik lambalarının hem yaya hem de araç yoğunluğunun olduğu bölgelerde birbiri ile belirli zaman aralıklarında sistemli çalışmasına sinyalizasyon denir. Günümüzde gelişmiş teknolojiden faydalanarak ortaya çıkmış sinyalizasyon çeşitleri bulunmaktadır. Karayolu, Denizyolu, Demiryolu ve Havayolu sinyalizasyon çeşitleri bulunmaktadır. Karayolu sinyalizasyonu Demiryollarında tren kontrolü için kullanılan ışıklardan esinlenilerek ortaya çıkmıştır.

Karayolu sinyalizasyonu da kendi için de merkezi sistem kontrollü ve cihaz kontrollü olarak ayrılmaktadır. Merkezi sistem kontrollü sinyalizasyonlar yoğun trafik ağlarının bulunduğu büyük şehirlerde yapılmaktadır. Merkezi sistem kontrolünde amaç gereksiz trafik kuyruklarını önlemek için merkezden trafik yoğunluğuna göre kavşak süreleri değiştirilmektedir. Cihaz kontrollü sinyalizasyonlar ise güvenli geçişin sağlanması için sabit süreli kontrolün yeterli olduğu küçük şehirlerde uygulanmaktadır. Cihaz kontrollü sistemde sabit zamanlı, değişken zamanlı ve dedektörlü kontrol çeşitleri bulunmaktadır. Yere döşenecek dedektör sayesinde trafiğin yoğun olduğu yollarda yeşil süresi uzun tutulmaktadır. Sabit zamanlı kontrolde cihaz kavşağı 24 saat sabit sürelerde çalıştırmaktadır. Değişken zamanlı kontrolde ise belirli saat aralıklarında belirli yolların geçiş süreleri uzun tutulmaktadır. Bunun haricinde sinyalizasyon çeşitlerinin kullanılmadığı ilçe ve küçük kavşaklarda çeşitli uyarı levhaları ile kontrolsüz geçiş sağlanmaktadır. Kontrolsüz geçişte yaya önceliği önemlidir.

Demiryolu, Denizyolu ve Havayolu sinyalizasyonunda Karayolu sinyalizasyonundan farklı olarak sesli sinyalizasyonda kullanılabilmektedir. Özellikle Demiryolu sinyalizasyonunda geçişlerin sağlanması ve trenlerin güvenli bir şekilde durdurulması için yapılması gereken ince detaylı hesaplamalara göre ayarlanma yapılmaktadır.

Sinyalizasyon, kullanılan araç türünün bir önemi olmaksızın can güvenliğinin sağlanması için kullanılan sistemlerden biridir. Sinyalizasyon sadece trafikte değil çocuklar için basit sinyalizasyon sistemli pistlerde trafik kurallarını öğrenmesinde de kullanılmaktadır. Özellikle günümüzde çocuklarımızın daha bilinçli olması adına gerek okullarda gerekse özel olarak çocuklar için yapılmış trafik eğitim pistlerinde özel öğretmenler ve trafik polisleri eşliğinde eğitimler verilmektedir.

Kontrolsüz kavşaklar; birleşimdeki her yolun aynı özelikte olduğu, herhangi bir trafik işaret ve levhalarının bulunmadığı kavşaklardır. Bu kavşaklarda geçiş üstünlüğü her zaman karıştırılmakta olup, sürücülerin tedirgin olduğu kavşaklardır. Kontrolsüz kavşaklarda geçiş üstünlüğü düz giden araçlardadır. Daha çok mahalle aralarında bulunan kavşaklarda her zaman sağdan gelene yol vermek gereklidir.

Kontrollü kavşaklar; isminden de anlaşılacağı üzere geçiş üstünlükleri belli olan trafik levhalarıyla sürücüleri uyaran, genellikle ana yol tali yol ayrımlarında bulunan kavşaklardır. Yol üstünlüğü her zaman ana yoldan gelen araçlarda olmakla beraber, bu yoldaki araçlarında kavşak öncesinde dikkatli olmaları ve yavaşlamaları gerektiği uyarıcılarla belirtilir. Dönel kavşaklar da trafik levhalarıyla belirlenen ve dönel kavşak içindeki sürücünün geçiş üstünlüğüne sahip olduğu sinyalize olmayan kavşak türüdür.

Sinyalize kavşaklar; kavşaklarda trafik ışıklarıyla kuralları belirleyen sistemdir. Bu kavşaklarda sürücüler geçiş üstünlüğü kargaşası yaşamazlar. Trafik ışıklarıyla kavşak işleyişi düzenlenir. Günümüzde artık ihlal tespit sistemleriyle takip edildiğinden ceza almamak için maksimum hassasiyet gösterilen noktaların başında gelmektedir. En güvenilir ve en yaygın kavşak türüdür. Özelikle şehir içinde, trafiğin yoğun olduğu alanlarında sıkça karşımıza sinyalize kavşaklar çıkmaktadır.

Köprülü kavşaklar; genellikle şehirler arası yollarda ya da geniş şeritli yollarda tercih edilmektedir. Hız sınırının şehir içine oranla daha yüksek olduğu noktalarda tercih edilen köprülü kavşaklar trafik akışını durdurmamak ve kesişen noktalarda araç trafiği oluşturmamak için yapılmaktadır. Bu noktalarda geçiş önceliği gibi durumlar olmayıp kavşağın durumuna göre trafik levhaları ile kurallar belirlenmektedir.

Kavşak türleri, mevcut yapılarına göre çeşitlendirilebilir ancak önemli olan kavşakların uyarıcılarla hangi şekilde olduğunu bilmek ve duruma göre sürücülerin, yayaların kavşaklarda güvenliklerini sağlayacak şekilde dikkatle hareket etmeleridir. Öncelikli olarak trafik işaret ve işaretçilerini tanımak gerekir. Böylece kazalar en aza indirilebilir.

Her ne kadar günümüz teknolojisinde araçlarda park sensörü, kamera gibi aksesuarlar yaygınlaşmış olsa da bu aksesuarların kullanılmadığı araçların da fazlaca kullanılması veya park noktalarında sensörlerin kör noktasında kalan duvar gibi araca zarar verecek engellerin bulunması stoper ihtiyacını doğurmaktadır.

Stoperler hem park yerlerinde düzeni sağlarken, hem de araçları ve yapıları korumaktadır. En yaygın kullanım otomobil park alanlarında olup, 180 – 200 cm uzunluğundaki ürünler tercih edilmektedir. Genellikle her araç için uygun olması sebebiyle 12 – 15 cm yüksekliğinde üretilmektedir. Fabrika, terminal gibi büyük araçların kullanıldığı alanlarda ise ölçüler daha da büyük olmaktadır. Kullanıcı tercihine göre farklı ölçülerde kullanılmakta olup, asıl amacı aracın iki tekerinin de stoperlere dayanmasıdır. Tek parça ya da iki parça olarak kullanıcı tercihini birinden yana kullanır.

Demirden üretilen stoperler, borunun bükülmesi, flanş eklenmesi işlemlerinden sonra elektro statik toz boya ile boyanarak üretilir ve son olarak görünürlüğü artırmak adına üzerine birkaç adet reflektif folyo yapıştırılarak üretilmektedir. Genellikle boru tip araç stoperi olarak bilinmektedir. Kauçuk, plastik ya da PPC stoperler ise o stopere özel hazırlanmış kalıplar yardımıyla üretilmektedir. Ömür olarak çok daha uzun sürelidir. Özelikle kauçuk stoperler, hammaddesindeki plastik olanlara göre yumuşaklığı sebebiyle darbelere karşı eski formunu almasıyla kırılma riskini azaltmaktadır.

Stoperlerin montaj şekli ise her türü için benzerdir. Yaygın olarak vida ve dübel ile montaj yapılarak sabitlenmektedir. Zemine bağlı olarak kimyasal yapıştırıcılar ya da ankraj da kullanılabilmektedir. Kullanım faydalarının yanı sıra görsel olarak da otoparkların tamamlayıcı ürünlerinden bir tanesidir. Stoperler ayrıca araçların park şeklini de düzenleyerek park yerlerini daha optime kullanmayı da sağlamaktadır.

Hiç beklemediğiniz bir anda, yolda kaldığınızı düşünün. Otobanda hızla ilerlerken aracınızın stop ettiğini ya da lastiğinizin patladığını aklınıza getirin. Bu gibi durumlarda yardım almadan üstesinden gelebilecek çok küçük bir azınlığa dahil değilseniz olayın şokunu atlattıktan sonra yapacağınız ilk iş telefon aracılığıyla yardım istemek olacaktır.

Kaza arıza gibi durumlarda kimden yardım alacağınızı bilmiyorsanız, telefonunuzda internetten yol yardım hizmeti alabileceğiniz firmaları araştırmaya başlarsınız. Bir şekilde bir yol yardım firması buldunuz ve beklemeye başladınız. Peki, güvenli bir biçimde asistans hizmeti beklediğinizden emin misiniz?

Yol yardım aracı beklerken yapılması gerekenler

Yol yardım firmaları genellikle 7 gün 24 saat boyunca hizmet sağlarlar. Ancak her firma size anında bir çekici veya destek ekibi gönderemez. Bir kurtarıcı beklerken güvende kalmanın birkaç yolu vardır.

Güvenli bir yer bulun!

Araba kullanırken bir şeylerin yanlış gittiğini hissediyorsanız hemen aracı güvenli bir yere çekin. Mesela otoyolların emniyet şeritleri, dinlenme alanları, tır parkları gibi. Eğer emniyet şeridini veya bir caddede yol kenarını seçtiyseniz, trafiği aksatmadığınızdan ve diğer sürücüleri tehlikeye atmadığınızdan emin olun.

Duracağınız noktanın viraj veya yokuşların tepe noktasından hemen sonraki alanlar olmamasına dikkat edin. Örneğin, düz ve yoğun bir otoyolun kenarında kaldıysanız, aracı mutlaka emniyet şeridine çekin ve yardım gelene kadar emniyet kemeri ile aracınızda kalın. Arabanızdan çıkmanız gerekiyorsa, en güvenli çıkış yolunun şoför koltuğunun yan tarafındaki, yolcu  kapısı olduğunu unutmayın. Yan kapıdan çıkmak, kapınızı trafikte açmak zorunda kalmanızı önler ve başka bir aracın size zarar vermesini önler.

Aracınızda bir arıza meydana geldiyse;, aracınızın tekerlerini sağa doğru çevirin, yokuş aşağı durmak zorunda kaldıysanız aracı geri vitese, yokuş yukarı stop ettiyseniz aracı birinci vitese takın. El frenini çektiğinizden ve aracı stop ettirdiğinizden emin olun.

Otomobilinizi görülebilir yapın!

Akünüz bitmediyse öncelikle 4‘lü ikaz lambalarını yakın. Ardından güvenli bir mesafeye reflektörlerinizi yerleştirin. Reflektörün aracınızdan en az 30 metre mesafede olduğundan ve diğer sürücüler tarafından minimum 150 metreden görülebildiğinden emin olun.

Özellikle geceleri daha farkedilebilir olmak, hem yol yardım firmalarının işini kolaylaştıracaktır hem de diğer sürücülerin sizleri daha kolay görmelerini sağlayacaktır.

Aradığınız firmanın yardıma geldiğinden emin olun!

Özellikle gece aracınız bozulduysa, yardıma gelen çekicinin telefon açtığınız firmadan olduğuna emin olun. En ufak bir tereddüt yaşıyorsanız araçtan çıkmadan önce yardıma gelen kişiye kimlik sorun. Ya da daha önceden gelecek aracın plakasını öğrenin ve yanınıza yaklaşan yol yardım aracı ile size verilen plakanın eşleştiğinden emin olun.

Bugün 8.000’i aşkın hizmet sağlayıcının oluşturduğu dev bir network, 400’ün üzerinde operatörün 7/24 hizmet verdiği çağrı merkezi ile Tur Assist Türkiye’nin her yerinde 7/24 acil yol yardım hizmeti vermektedir.

Türkiye sınırları içerisinde nerede olursanız olun, yol yardım hizmetleri ve yol yardım ile ilgili yalnızca bilgi almak istediğiniz her konuda yardım almak için, 7 gün 24 saat bizi arayabilirsiniz.

Yol yardım kategorimize geri dönebilir ya da Hizmetlerimiz hakkında ayrıntılı bilgi alabilirsiniz.

Yol yardım çekici hizmeti nedir?

Aracı ile sorunsuz ve güvenli bir sürüş yapmak herkesin arzusudur ancak yolculuk esnasında hepimizin başına birtakım aksilikler gelebilir. Kazalar, arızalar, benzin bitmesi, lastik patlaması gibi sevimsiz durumlardan sizleri yol yardım çekici hizmeti kurtarır. Yol yardım çekici hizmeti, hangi sebeple olursa olsun, hareketsiz kalan ya da hareket etmesi sakıncalı olan araçları kurtarır ve aracınızı problemin giderilmesi için doğru kuruma teslim eder.

Yol yardım çekici hizmeti için ne zaman iletişime geçmeli?

Kaza yapmadığınız, aracınızın bozulmadığı, başınıza herhangi bir aksiliğin gelmediği durumlarda çekici hizmeti aklınıza bile gelmeyecektir ancak trafikte her an karşılaşabileceğimiz bir aksilik yaşanması durumunda doğal olarak yolumuz yol yardım çekici hizmeti ile kesişir. Örneğin;

• Benzin ikaz ışığını atladınız ya da ikaz ışığınız arızalandı ve benzininiz bittiği için yol ortasında çaresiz kaldınız.
• Aracınızın aküsü bitti ve araç hareket edemez hale geldi.
• Mekanik bir arıza sebebiyle aracınız yolda kaldı.
• Bozuk bir yola girdiniz ve birden fazla lastiğiniz hasar aldı.
• Aracınızın elektronik sisteminde bir arıza yaşadınız ve arabanız çalışmadı.
• Uzun bir yolculuğa çıktınız ve molada aracınızın anahtarını kaybettiniz.
• Bir kaza yaşadınız ve arabanız hareket edemeyecek bir duruma geldi.

İşte bu ve benzeri birçok durumda yol yardım çekici hizmeti ile temasa geçmeniz gerekir. Şunu hatırlatmakta fayda görüyoruz, bu sevimsiz anlarda, Türkiye’nin neresinde olursanız olsun aracınıza ulaşabilecek, 7/24 hizmet verecek, gerekirse küçük arızaları mobil servis ekipleriyle çözebilecek bir firma ile çalışmanız önem arz eder.

Tur Assist sayesinde aracınız ve sevdikleriniz güvende!

Tur Assist güvencesindeki On Road yol yardım paketleri, yolculuk sırasında sizin ve sevdiklerinizin başına gelebilecek onlarca aksiliğe karşı tek telefonla çözüm üretir.

Yolculuğunuz sırasında lastiğiniz patlarsa, arabanız birden bozulup bir çekiciye ihtiyacınız olursa, gece açık unuttuğunuz farlar akünüzü bitirirse ya da yolda ne yapacağınızı bilemediğiniz her durumda On Road yardım hattını arayabilirsiniz.

Türkiye sınırları içerisinde nerede olursanız olun, yol yardım hizmetlerinden faydalanmak veya yalnızca bilgi almak için, 7 gün 24 saat bizi arayabilirsiniz. Dilerseniz On Road yol yardım paketlerimizi www.yolyardimturkiye.com sitesi üzerinden de kolayca satın alabilirsiniz.

Yol Yardım Çekici Hizmeti İle Güvenli Sürüşler yazısından Yol Yardım kategorisine gidebilir ya da Tur Assist katkılarıyla hazırlanan Yol Yardım Türkiye Blogu’na geri dönebilirsiniz.

Lastik yol yardımı, aracınız ile yolculuk ederken olası lastik arızaları için size destek sağlanmasıdır. Bir başka deyişle, hizmet aldığınız kurum tarafından görevlendirilen bir yetkilinin olay yerine intikal ederek problemli lastiği aracınızdaki mevcut olan yedek lastikle değiştirmesidir.

Lastik yol yardımı için ortalama ücret nedir?

Bu kapsamda size hizmet veren yol yardım firmaları, hizmet bedelini, sıkıntının yaşandığı yer ile firmanın bulunduğu lokasyon arasındaki mesafeye göre hesaplar. Ancak Tur Assist yol yardım paketleri bu işlem özelinde sizden ekstra bir ücret talep etmez.

Tur Assist yol yardım paketleri hangi hizmetleri kapsar?

Tur Assist yol yardım paketleri sizlere birçok konuda ayrıcalıklı çözümler sunar. Üstelik tüm Türkiye’de 7/24 kesintisiz hizmet sağlar.

⦁ Yakıtınız biterse, yol kenarı yardım ekibimiz aracınıza yakıt desteği sağlar ya da çekici ekiplerimiz aracınızı en yakın benzin istasyonuna çeker.

⦁ Akünüz biterse, aracınız birkaç basit işlemle çalışabilir hale getirilecek bir arıza yaşarsa, yol kenarı yardım ekiplerimiz aracınızı olay yerinde onararak yola devam etmenizi sağlar.

⦁ Yol kenarı yardım ekibinin olay yerinde çözemeyeceği bir arıza yaşadığınızda, çekici hizmetimiz devreye girer ve aracınızı servise çeker.

⦁ Aracınızın anahtarını kaybederseniz tek bir telefon ile oto çilingir hizmetimizden faydalanabilirsiniz. Olay yerine ulaşan uzman ekipler sorununuzu çözer.

⦁ Uygun fiyatlarla Türkiye’nin her noktasından araç kiralayabilirsiniz.

⦁ Aracınız ikametgah adresinizin dışında bulunan herhangi bir noktada arıza nedeniyle serviste onarım görmek zorunda kalırsa, Yol Yardım paketlerimiz otelde konaklamanızı sağlar ya da seyahatinize devam etmeniz veya ikametinize dönmeniz için seyahat masraflarınızı karşılar.

⦁ İkametinizin dışındaki illere yaptığınız seyahatlerde ani yaralanma ve hastalık durumlarında tüm Türkiye’de ambulans ile en yakın tıbbi merkeze naklinizi sağlar.

⦁ Yol yardım, seyahat, konaklama, ulaşım, sağlık kuruluşları, kültürel aktiviteler, özel etkinlikler, tercüme hizmeti, çiçek gönderimi, restoran ve eğlence merkezi ile ilgili organizasyonlarda size destek olur.

Unutmayın, Tur Assist tarafından size sunulan On Road yol yardım paketleri sadece lastik yol yardımı veya standart çekici hizmeti vermez. Yolculuk sırasında sizin ve sevdiklerinizin başına gelebilecek onlarca aksiliğe karşı tek telefonla çözüm üretir.

Lastik kategorimize geri dönebilir ya da lastik ölçüleri hakkında detaylı bilgi alabilirsiniz.

Şüphesiz aracınızla ansızın yolda kalmak, bir sürücü için kötü bir anı olarak hafızasında yer edecek olaylardan biridir. Genelde yolculuğun yarıda kalmasına yol açan bu deneyimler karşısında sürücüler hazırlıksız yakalanırlar. Hatta böyle bir olayla daha önce karşılaşmamışlarsa, bu durumlarla ilgili muhtemelen önlem de almamışlardır. Şüphesiz sürücülerin önlem olarak satın aldığı yol yardım paketi ya da hizmeti bu gibi durumlarda hayatlarını kolaylaştıracaktır. Peki, yol yardım paketi en çok hangi sorunlarla karşılaşıldığında hayat kurtarır?

Akü bitmesi

Anahtarınızı kontağa takıp marşa bastığınızda araçtan bir tık bile gelmediğine belki de hepiniz şahit olmuşsunuzdur. Üstelik bu basit arıza, sorunu çözemeyeceğiniz kadar komplikeyse ve aceleniz de varsa daha sinir bozucu bir hal alabilir.. Halbuki yol yardım paketine sahip olduğunuzda bu gibi sıkıntılı anlarda telefon rehberinizi ya da internet sitelerini ümitsizce araştırmanıza gerek kalmadan hızlıca yol yardım paketi satın aldığınız firmadan destek alabilirsiniz.

Lastik patlaması

Yol yardım paketine sahip olmak için bir başka önemli neden de lastik patlamasıdır. Lastik değiştirmeyi bilmeyen bir sürücü için oldukça can sıkıcı bir sorun olan lastik patlaması, bu değişim işlemini bilen sürücüleri bile epey zorlamaktadır. Peki kendiniz lastik değişim işlemiyle uğraşmak yerine tek bir telefonunuzla bulunduğunuz yere bir yol yardım ekibi gelse, patlak lastiğinizi değiştirip yerine sağlam yedek lastiğinizi taksa, üstelik bu hizmet için ekstra hiçbir ücret ödemeseniz, nasıl olurdu?

Benzin bitmesi

Benim başıma gelmez demeyin! İster benzin göstergesindeki bir arıza sebebiyle olsun, ister yoğun hayat temposundaki koşturmaca nedeniyle, arabanızdaki yakıtın tükenmesi oldukça istenmeyen bir şekilde sizi yolda bırakabilir. Yol yardım paketleri aracınızın benzini bittiğinde de yardımınıza koşar.

Anahtarın kaybolması

Bir an için ailenizle bir tatile çıktığınızı, tatil boyunca hiç araba kullanmadığınızı düşünün. Geri dönüş için hazırlık yaparken anahtarlarınızı bulamazsanız ne yaparsınız? Ya da aracınızın merkezi kilit sistemi bozulduğunda veya aracınızın immobilizer sistemi arızalandığında? Kurumsal bir firmadan alacağınız yol yardım paketi tüm Türkiye’de oto çilingir hizmetini de kapsar. Tıpkı Tur Assist tarafından bireysel müşterilerin beğenisine sunulan On Road yol yardım paketleri gibi.

İspanya’nın önde gelen sigorta, reasürans ve asistans grubu Mapfre’ye bağlı Mapfre Asistencia’nın Türkiye kuruluşu olarak 1996 yılından beri 11 milyonu aşkın lehdara hizmet veren Tur Assist bir çağrınızla tüm Türkiye’de yardımınıza koşar.

Bugün 8.000’i aşkın hizmet sağlayıcının oluşturduğu dev bir hizmet ağı 400’ün üzerinde operatörün 7/24 hizmet verdiği çağrı merkezi ile Tur Assist Türkiye’nin her yerinde 7/24 acil yol yardım hizmeti vermektedir.

On Road paketleri yol kenarı yardım, benzin bitmesi, çekici hizmeti, lastik değişimi, indirimli kiralık araç desteği, oto çilingir, hastalık durumunda nakil, infoline bilgi hizmetleri ile tüm ihtiyaçlarınıza cevap vermektedir.

Türkiye sınırları içerisinde nerede olursanız olun, yol yardım hizmetleri ve yol yardım ile ilgili yalnızca bilgi almak istediğiniz her konuda yardım almak için, 7 gün 24 saat bizi arayabilirsiniz. Ayrıca On Road yol yardım paketlerini www.yolyardimturkiye.com sitemizden de alabilirsiniz.

Yol yardım kategorimize geri dönebilir ya da 7/24 yol yardım hizmetlerimiz hakkında ayrıntılı bilgi alabilirsiniz.

Araç sahibi olmak, birtakım sorumluluklar ve riskleri de beraberinde getirir. Günümüzde toplu taşıma özellikle büyük şehirlerde ne kadar yaygınlaşsa da artan nüfusla birlikte toplu taşıma araçlarının yolculara sağladığı konfor hala istenen düzeyde değildir. Toplu taşıma araçları, her ne kadar zamandan tasarruf sağlasa da bahsettiğimiz konfor handikapından dolayı hususi aracı olan kişiler tarafından tercih edilmemektedir.

Dolayısıyla araç sahibi kişiler daha konforlu ve güvende hissetmeleri nedeniyle kendi hususi araçları ile seyahat etmektedirler. Ancak sürücüler için büyük bir öneme sahip olan bu araçlar da sürücünün elinde olmayan bazı nedenlerden dolayı yolda kalabilmektedir. Bu tatsız durumların yaşanmasına ve yolda kalma durumlarına; trafik kazaları, beklenmedik teknik arızaların yanı sıra lastik sorunları vb. birçok farklı durum neden olabilir.

Kötü senaryolara hazırlıklı olmak, her şey yolunda iken dahi size güvende olma hissi verir. Özellikle, sıkça karşılaşabilecek bir durum olan “lastik patlaması” gibi seyahat esnasında sorun yaratacak durumlar için her araç sahibi önlemler almalıdır. Buna karşın bazen bu önlemleri almakta geç kalabiliriz ya da yaşanan sorun önlem alınamayacak bir durum da olabilir.

Trafik kazası ve beklenmedik araç arızası gibi durumlar, genellikle sürücülerin önlem alamayacağı konular olmaktadırlar. Yaşanması asla istenilmeyecek bu olaylar meydana geldiği zaman, hızlı ve güvenilir bir müdahale ihtiyacı doğar. Bu müdahale şüphesiz ki yol yardım olacaktır.

Her ne kadar tüm bakımlar düzenli yapılsa da aracınız arızalanabilir veya tüm gerekli trafik kurallarına uyulsa da trafikte kaza yapma olasılığınız olabilir. Üstelik sizi istediğiniz yere ulaştıran, hızlı hareket etmenizi sağlayan araçlarınız ile çok farklı zaman dilimlerinde, merkez bölgelerden uzak yerlerde de yolda kalabilirsiniz. İşte bu an geldiğinde, alacağınız senelik yol yardım hizmeti ile anlaştığınız kurumun sizi bulunduğunuz durumdan bir an önce kurtarması beklersiniz.

Trafikte hiçbir aksilik yaşamamanızı dileriz. Ancak bu gibi istenmeyen durumlarda, size en yakın ve güvenilir yol yardım dostunuz olan bizlere haftanın 7 günü, 24 saat boyunca ulaşabilirsiniz.

Neden Senelik Yol Yardım Hizmeti İçin Tur Assist?

Tur Assist İspanya’nın önde gelen sigorta, reasürans ve asistans grubu Mapfre’ye bağlı Mapfre Asistencia’nın Türkiye kuruluşu olarak 1996 yılından beri 11 milyonu aşkın lehdara hizmet veren bir asistans şirketidir.

Bugün 8.000’i aşkınhizmet sağlayıcının oluşturduğu dev bir hizmet ağı 400’ün üzerinde operatörün 7/24 hizmet verdiği çağrı merkezi ile Tur Assist Türkiye’nin her yerinde 724 acil yol yardım hizmeti vermektedir.

On Road paketleri yol kenarı yardım, benzin bitmesi, çekici hizmeti, lastik değişimi, indirimli kiralık araç desteği, oto çilingir, hastalık durumunda nakil, infoline bilgi hizmetleri ile tüm ihtiyaçlarınıza cevap vermektedir. Ayrıca On Road yol yardım paketlerini www.turassistleyasam.com sitemizden de alabilirsiniz.

Türkiye sınırları içerisinde nerede olursanız olun, yol yardım hizmetleri ve yol yardım ile ilgili yalnızca bilgi almak istediğiniz her konuda yardım almak için, 7 gün 24 saat bizi arayabilirsiniz.

Yol Yardım kategorisine gidebilir ya da Tur Assist yol yardım numarasını öğrenebilirsiniz.

Diferansiyel nedir?

Diferansiyel, güç aktarma organları içerisinde moment artışını ve araç viraj dengesini sağlayan dişli sistemdir. Motordan üretilen hareket debriyaj ve vites kutusundan geçtikten sonra diferansiyele gelir.

Diferansiyele şaft adı verilen bir mil aracılığıyla gelen hareket, iki ayrı milden oluşan akslara aktarılır, oradan da tekerleklere iletilir.

Diferansiyellerin görevleri nelerdir?

Diferansiyel öncelikle, virajlarda iç taraftaki tekerleğin yavaş, dış taraftaki tekerleğin de daha hızlı dönmesini sağlayarak tekerleklerin sürtünmeden ve aracın savrulmadan viraj almasını sağlar. Bununla birlikte vites kutusundan şaft aracılığıyla gelen hareketin hızını düşürerek momentini arttırır. Önden çekişli araçlarda gelen hareketin yönünü değiştirirken, arkadan çekişli araçlarda vites kutusundan gelen hareketin açısını 90 derece kırar, ardından akslar vasıtasıyla tekerleklere iletir.

Diferansiyel hangi parçalardan oluşur?

Diferansiyelleri arkadan itişli ve önden çekişli olmak üzere iki gruba ayırabiliriz. Her iki modelin yapı ve parçalarında köklü bir farklılığın olmadığını söyleyebiliriz. Diferansiyeli oluşturan temel parçalar aşağıdaki gibidir:

• Pinyon dişlisi
• Ayna dişlisi
• Diferansiyel dişli kutusu ve muhafazası
• 2 adet aks dişlisi
• 2 veya 4 adet istavroz dişlisi
• Diferansiyel gövdesi ve muhafazası
• Yağ doldurma tapası

Diferansiyeller kaça ayrılır?

Diferansiyeller araçtaki yerinin yanı sıra (önden çekişli ve arkadan itişli) ayar yapılarına ve kullanıldıkları araçlara göre sınıflandırılır. Söz gelimi ayar şimli diferansiyeller ve ayar somunlu diferansiyeller ayar yapılarına göre aralarındaki ayrımı ifade eder.

Öte yandan standart diferansiyeller, kontrollü kayma yapabilen diferansiyeller ve kayma yapmayan diferansiyeller, kullanıldıkları araçlara göre yapılan bir gruplamadır. Konuyu biraz daha açmak gerekirse:

Standart diferansiyeller

Standart diferansiyelli bir araç ile özellikle kaygan yollarda tekerleğin biri patinaja geçtiği zaman aracı yürütmek zordur. Yerde sabit kalan tekerleğe herhangi bir moment aktarımı olmadığından, dişli kutusunun yapısı patinaja geçen tekerleğin patinaj halini sürdürmesine imkan tanır. Standart diferansiyellerdeki bu dezavantaj, özellikle ağır araçlar için ciddi sıkıntılar yaratır. Lastikler daha çabuk aşınır, kaza riski daha yüksektir.

Kontrollü kayma yapabilen diferansiyeller

Kavrama diskli diferansiyel modelinde bir istavroz mili yerine iki istavroz mili, iki istavroz dişlisi yerine dört istavroz dişlisi kullanılır. İstavroz milleri birbirini keser fakat birbirine bağlı olmadan her biri ayrı ayrı çalışır. Patinaj kontrollü diferansiyel modelinde ise konik kavrama kullanılır. Daha çok otomobillerde kullanılır.

Kayma yapmayan diferansiyeller

No-spin ve tork-moment dağılımlı şeklinde iki alt gruba ayrılır. Özellikle, iş makineleri, hafriyat makineleri gibi ağır araçlar için idealdir.

Diferansiyel arızaları nelerdir?

Virajlarda diferansiyelden ses gelmesi

Aracın dönüşü sırasında aks ve istavroz dişlileri çalışır. Dönüşlerde karşılaşılan sesin kaynağı genellikle bu dişlilerin deforme olmasından ya da kırılmasından kaynaklanır. Arızanın giderilmesi için bu dişlilerin değiştirilmesi önerilir.

Diferansiyeldeki yağ kaçakları

Yağ kaçaklarının genellikle 3 sebebi bulunur. Bunlardan birincisi yanlış yağ kullanımıdır. Vites kutusu ve diferansiyelde 75 ile 95 numara kalınlık arasında bir dişli yağı kullanılmadıysa yağ kaçağı ile karşılaşılabilir. Bunun yanında yağ keçeleri veya contalar bozulduğunda diferansiyel yağ sızdırır. Keçe ve contaların değiştirilmesi sorunu giderir. Son olarak, gereğinden fazla yağ konulduğunda yağ kaçağı sıkıntısı ile karşılaşılır. Seviyenin ayarlanması yağ kaçağının giderilmesi adına yeterli olur.

Aracın ilk hareketindeki vuruntu sesi

Ayna ve mahruti dişlileri arasındaki boşluk fazladır. Dişliler aşınmış olabilir. Bu durumda sülyen boya ile yapılan iz kontrolünün yapılması ve boşluğun ayarlanması önerilir. Eğer gerekli ayarlar yapılmazsa bu sıkıntı dişlilerin kırılmasına yol açabilir.

Diferansiyelden gelen sürtünme sesi

Bu ses ağırlıklı olarak diferansiyel rulmanlarından gelir, rulmanların değiştirilmesi önerilir.

Diferansiyelde meydana gelen uğultu sesi

Uğultu sesi ayar problemlerinden kaynaklanır. Ayna dişli ile mahruti dişli arasındaki boşluk ayarı bozuktur veya hatalı ayar yapılmıştır. Dişlerin aşınmasına ve kırılmasına neden olabilir. Bu nedenle kontrol edilip katalog değerlerine göre doğru ayar yapılması önerilir.

Diferansiyeldeki aralıklı uğultu

Bu sıkıntı ayna dişlinin salgı ve çarpıklık ayarının yapılmamasından kaynaklanır. Gerekli ayarların yapılmaması durumunda dişlilerin yıpranması ile karşılaşılabilinir.

Arızaların önüne geçmek adına diferansiyelde yapılan ayarlar nelerdir?

Ayar ve bakım işlemleri 4 aşamadan oluşur.

Mahruti dişli yataklarının sıkılık ayarı

Ön yükleme ayarı olarak da adlandırılan bu işlem esnasında mahruti dişli yerine takılır. Arka taraftan ön yatak zarfı, şim, mafsal flanşı ve masal somunu takılır. Ancak bu test esnasında yağ keçesi takılmaz. Somun 35–40 kgm torkunda bir torkmetre aracılığıyla sıkılır. Mahruti dişli birkaç tur sıkıldıktan sonra bir torkmetre ile döndürülmeye çalışılır ve bu esnada döndüğü moment kayıt edilir. Bu işlem birkaç tur yapılarak çıkan değerlerin ortalaması alınır. Bulunan değerin 12–25 kgm arasında olması gerekir. Yeterince sıkı ise şim çıkarılır. Az ise şim ilave edilerek istenilen değerlere getirilir.

Ayna dişlinin çarpıklık/yalpa kontrolü ve ayarı

Diferansiyel tamamen söküldüğü veya ayna dişlisi değiştirildiğinde ayna yalpasının kontrol edilmesi önem arz eder. Gerekli kontrol ve ayarların yapılabilmesi için mıknatıslı komparatörün ayağı aynanın sırtına gelecek şekilde bağlanır. Komparatör saati sıfırlanrak ayna dişlinin bir tur döndürümesi sağlanır. Bu işlem esnasında sıfırın sağındaki en yüksek değerle solundaki en düşük değer 0,15 mm’yi geçerse aynanın çarpık olduğu anlaşılır. Bu durumda aynanın değiştirilmesi önerilir. Ancak en başında da ifade edildiği üzere, değişimden sonra mutlaka ayna torkunun sıkılıp sıkılmadığı kontrol edilir.

Ayna dişli ile mahruti dişli arasındaki boşluğun kontrolü

Bu kontrol için ayna dişlinin arka yüzeyine dayanacak şekilde bir komparatör yerleştirilir. Ayna dişli mahruti dişliye doğru itilir ve komparatör bu esnada sıfırlanır. Ayna dişli, mahruti dişliden uzaklaşacak şekilde döndürülmeden itilir ve komparatörün değeri okunur. Bu kontrol en az dört yerden yapılır ve arasındaki boşluk değerinin 0,1–0,2 mm arasında olup olmadığı gözlemlenir. Eğer boşluk fazla ise ayna dişli, mahruti dişliye doğru bir şim veya somun ile itilir.

Ayna dişli ile mahruti dişli arasındaki iz ayarı

Diferansiyellerdeki diş temaslarının gereken değerler arasında olması için yapılan ayardır. Bu ayarın atlanması durumunda diferansiyele ait ayna ve mahruti dişlileri daha hızlı aşınır. Diş temas ayarı kontrolü için öncelikle dişlerin birbirleri ile olan temas şekilleri tespit edilir. Bunun için ilgili dişlere sülyen boya ya da başka bir renkli madde sürülür. Renkli maddenin üç veya dört dişi kapsayacak şekilde ve dört ayrı noktaya sürülmesi önem arz eder. Her iki yönde tam bir tur olacak şekilde ayna dişli döndürülür. Bu esnada dişlerin birbirine tam oturabilmesi için ayna dişlinin dönmesi sırasında bir baskı uygulanır. Yani ayna dişli, mahruti dişliye doğru bastırılarak döndürülür. Bu test esnasında boyalı dişler ile diş boşlukları gözlenir. Şekiller değerlendirilir ve istenilen doğru diş teması oluncaya kadar şimlerle ayar yapılır.

Tur Assist tarafından size sunulan On Road yol yardım paketleri, yolculuk sırasında sizin ve sevdiklerinizin başına gelebilecek onlarca aksiliğe karşı tek telefonla çözüm üretir.

On Road Pratik ve On Road Plus yol yardım paketleri, araç arızalarından benzin bitmesine, lastik sorunlarından anahtar kaybolmasına kadar geniş bir yelpazede aracınızı güvence altına alır, gerekli durumlarda aracınızın servise çekilmesini sağlar. Hatta ani yaralanma ve hastalık durumunda ambulans veya refakatçi doktor tarafından, en uygun kabul edilen herhangi bir nakil aracıyla, en yakın tıbbi merkeze götürerek sizleri de koruma altına alır.

On Road yol yardım paketlerimizi www.yolyardimturkiye.com sitemiz üzerinden de kolayca satın alabilirsiniz!

Türkiye sınırları içerisinde nerede olursanız olun, yol yardım hizmetleri veya yalnızca bilgi almak için, 7 gün 24 saat bizi 0850 202 47 99 numaralı telefondan bizleri arayabilirsiniz!

Yol Yardım kategorimize geri dönebilir ya da 7/24 yol yardım hizmetlerimiz hakkında ayrıntılı bilgi alabilirsiniz.

Yol Yardımı Nedir?

Yol yardımı, arabanız istenmeyen bir kaza veya arıza sebebiyle hareketsiz kaldığında imdadınıza koşan bir hizmettir. Yolculuğunuz sırasında lastiğiniz patlarsa, aracınızın anahtarını kaybederseniz, arabanız birden bozulup bir çekiciye ihtiyacınız olursa, gece açık unuttuğunuz farlar akünüzü bitirirse ya da benzininiz tükenirse, o anda en önemli ihtiyacınız yol yardımı hizmeti olacaktır.

Yol yardımı hizmeti almak için

Aslında yol yardımı hizmeti almak için yapmanız gereken tek şey, www.turassistleyasam.com sitemizi ziyaret etmek ya da 0 850 202 47 99 no’lu çağrı merkezimizi aramak. 400’e yakın operatörümüz, Türkiye’nin neresinde olursanız olun, hangi saatte ararsanız arayın, en yakın yol yardım ekibini size yönlendirecektir.

Neden yol yardımı? Neden Tur Assist?

Tur Assist güvencesindeki On Road paketleri, tüm Türkiye’de gönül rahatlığıyla yolculuk yapmanızı sağlar. Çünkü, İspanya’nın önde gelen sigorta, reasürans ve asistans grubu Mapfre’ye bağlı Mapfre Asistencia’nın Türkiye ayağı olarak 1996 yılında kurulan TUR ASSİST, bugün 11 milyonu aşkın lehdara anında hizmet vermektedir. Tur Assist, her an her yerde sizi güvende hissettirir.

Yol yardımı hizmeti neleri kapsar?

Yol yardım hizmeti seyahatiniz sırasında aracınız ile yollarda karşılaşabileceğiniz tüm risklere karşı sizi güvence altına alır. Sözgelimi:

– Aracın servise gitmesini gerektirmeyen küçük arızalarda, örneğin bir akü probleminde, mobil servis ekipleri aracın arızalandığı yere ulaşarak en kısa zamanda problemi giderir.

– Aracınız mekanik bir arıza yüzünden hareket edemez hale gelirse, en kısa zamanda yanınıza gelen çekici ekibi, ücretsiz olarak aracınızı servise götürür.

– Lastiğiniz patlarsa, yolda tamir ekipleri anında bulunduğunuz noktaya gelerek lastiğinizi değiştirir. Tabi ki bu hizmet için de herhangi bir ücret alınmaz.

– Aracınızın anahtarını kaybeder ya da aracınızın anahtarını araç içinde unutursanız, bir telefonunuzla aracınızın olduğu yere gelen yol yardımı ekibi, aracınızın kapılarını açar.

– Diyelim ki seyahat ederken aniden rahatsızlandınız ve kendinizi araç kullanacak kadar iyi hissetmiyorsunuz. Ambulans veya refakatçi doktor tarafından en uygun kabul edilen nakil aracıyla uygun olan en yakın tıbbi merkeze veya bir tıbbi merkezden diğerine nakliniz sağlanır ve bu hizmet için de herhangi bir ücret ödemezsiniz.

– Ayrıca size özel fiyatlarla Türkiye’nin her noktasında araç kiralayabilir, telefonda yol tarifi hizmetinden, araç muayene organizasyonuna, çiçek gönderiminden periyodik bakım organizasyonuna kadar geniş bir yelpazedeki asistans hizmetlerinden faydalanabilirsiniz.

Kışın aracınızla seyahat halindeyken hava koşulları bir anda kötüleşirse birçok aksilik yaşayabilirsiniz. Aracınız kötü hava koşullarından dolayı arızalanabilir, tipiye yakalanmanız ilerlemenize imkan tanımayabilir ya da yollar kar sebebiyle kapanabilir. Bu durumda ne yapmalısınız?

Mevsimden bağımsız nereye giderseniz gidin, kendinizi ve aracınızı en kötü senaryoya karşı hazırlamanız önem arz eder. Tur Assist olarak yardımınıza koşana kadar sizi soğuk havanın etkilerinden uzak tutmak ve sakinleşmenize yardımcı olmak için hazırladığımız önerileri aşağıda bulabilirsiniz:

1. Hazırlıklı olun:

Aracınızda kışın mutlaka el ısıtıcısı, el feneri, yedek pil, kar botu, kar montu bir miktar su ve atıştırmalık bulunsun. Unutmayın acil durum kiti hayat kurtarır, zira karda yol yardım ekiplerinin size ulaşması zaman alabilir.

2. Kışın aracınızın deposu mümkün olduğu kadar dolu olsun:

Kış aylarında yakıtınız asla yarım deponun altına inmesin.

3. Sakin olun ve aracınızı en güvenli yere çekin:

Araç sürmenize engel teşkil edecek kadar kötü yol koşullarında aracınızı mümkün olduğunca trafikten uzakta bir alana çekmeye gayret edin.

4. Kar fırtınasında aracınız arızalanırsa ve sığınacak ya da yardım bulacak bir yer yoksa asla aracınızı bırakmayın:

Bir kar fırtınasında yapabileceğiniz en kötü şeylerden biri aracınızı terketmektir. Mutlaka aracınızın içinde kendinizi sıcak tutun. Soğuk hava koşullarında hipotermi 10-15 dakika içerisinde etkisini gösterebilir.

5. Her saatte 10 dakika aracınızı çalıştırın:

Motorunuzu her saatte 10 dakika çalıştırın, bu esnada karbon monoksit solumadığınızdan emin olun. Bunun için egzoz sisteminin tıkanıp tıkanmadığını kontrol edin. Egzozun kar kümesine gömülmesine engel olun.

6. Sıcak kalın:

Vücut ısısıyla sıcak kalabilmek için battaniye veya ekstra mont kullanın ve varsa arabadaki diğer yolculara yakın oturun.

7. Tur Assist’i arayın:

Unutmayın, Tur Assist bir çağrınızla, Türkiye’nin neresinde olursanız olun yardımınıza koşar.

İspanya’nın önde gelen sigorta, reasürans ve asistans grubu Mapfre’ye bağlı Mapfre Asistencia’nın Türkiye kuruluşu olarak 1996 yılından beri 11 milyonu aşkın lehdara hizmet veren Tur Assist bir çağrınızla tüm Türkiye’de yardımınıza koşar.

Bugün 8.000’e yakın hizmet sağlayıcının oluşturduğu dev bir hizmet ağı, 500’ün üzerinde operatörün 7/24 hizmet verdiği çağrı merkezi ile Tur Assist Türkiye’nin her yerinde 7/24 acil yol yardım hizmeti vermektedir.

On Road  yol yardım paketleri; yol kenarı yardım, benzin bitmesi, çekici hizmeti, lastik değişimi, indirimli kiralık araç desteği, oto çilingir, hastalık durumunda nakil, infoline bilgi hizmetleri ile tüm ihtiyaçlarınıza cevap vermektedir.

Türkiye sınırları içerisinde nerede olursanız olun, yol yardım hizmetleri ve yol yardım ile ilgili yalnızca bilgi almak istediğiniz her konuda yardım almak için, 7 gün 24 saat bizi arayabilirsiniz. Ayrıca On Road yol yardım paketlerini www.yolyardımturkiye.com sitemizden de kolay bir şekilde alabilirsiniz.

Yol yardım kategorimize geri dönebilir ya da 7/24 yol yardım hizmetlerimiz hakkında ayrıntılı bilgi alabilirsiniz.

Arabamızla yola çıktığınız zaman her şeyin kusursuz bir şekilde devam edeceğini düşünürüz;ama binlerce parçadan oluşan araçlar hiç ummadığımız zamanlarda bize kötü sürprizler yaşatır. Mekanik arızalar, elektrik problemleri, lastik patlaması, benzin bitmesi sık karşılaşılan problemlerdendir. Üstelik taşıdığımız risk sadece kendi aracımızın ilgili yaşanan aksaklıklar değil, trafikteki diğer araçlardan dolayı yaşayabileceğimiz kazalardır. İşte yol yardım hizmetleri bu noktada devreye girer ve aracımız ile başımıza gelebilecek sevimsiz olaylarda bize yardım eli uzatır.

Yol yardım hizmetleri.

Zorlu hava şartları, engebeli yollar, araçlarla ilgili problemler sürüş esnasında risk arz eder. Bazen çok ufak bir arıza bile tüm planlarımızı alt üst eder. Basit bir tamir işlemi neticesinde tekrar trafiğe çıkmaya hazır hale gelecek aracımız, yolda kalarak tüm işlerimizi aksatır. Hayatımızın vazgeçilmez bir parçası olan araçlarımızı, kendimizi ve sevdiklerimizi yol yardım paketleri ile güvence altına alabiliriz. Yol yardım hizmetleri, sizin ve aracınızın ihtiyaçları doğrultusunda anında harekete geçer.

Yol yardım hizmetleri neleri kapsar?

Arabanızın hareketsiz bir şekilde kaldığı, arıza, kaza ya da başka bir beklenmedik durumda yardımınıza koşan yol yardım hizmetleri sizlere birçok avantaj sağlar. Örneğin:

• Aracınızın aküsü bittiği zaman, aracınıza yeniden akü doldurulur ya da en yakın anlaşmalı servis noktasına götürülür.

• Aracın yakıtı bittiği takdirde yol yardım hizmetleri ile en yakın benzin istasyonuna ulaşım sağlanır.

• Aracı kullanan kişi, yola devam edemeyecek bir durumda ise (rahatsızlık, hastalık vs.) yola devam edebilmek için sürücü sağlanır.

• Aracın anahtarı unutulduysa, kaybolduysa ya da çalındıysa ve hiçbir şekilde araca giriş sağlanamıyorsa çilingir hizmeti ile kilit açılır.

• Lastik patlaması ya da lastiklerle ilgili başka bir sorun söz konusuysa lastik değişimi yapılır.

• Araçta bulunan hasar eğer 2 gün içerisinde tamir edilemezse ve araç sahibi ikamet adresinden uzak bir bölgede ise, araç sahibinin konaklama ihtiyacı karşılanır, gitmek istediği yere kadar olan dönüş masrafı ödenir ya da başka bir araç temin edilir.

Yol Yardım Hizmetleri İle Yolunuz Hep Açık yazısından Yol Yardım kategorisine gidebilir ya da Tur Assist katkılarıyla hazırlanan Yol Yardım Türkiye Blogu’na geri dönebilirsiniz.

Trafikte seyrederken birtakım aksiliklerle karşılaşma riskiniz yüksektir. Sizin çok iyi bir sürücü olmanız ya da yol boyunca uyulması gereken trafik kurallarına harfiyen uymanız, arabanızın aniden arızalanmayacağı ya da herhangi bir sebeple sizi yolda bırakmayacağı anlamına gelmez. Yardıma ihtiyacınız olan bu zamanlarda profesyonel bir yol yardım hizmeti almak hayati önem taşır.

Ne zaman yol yardım hizmeti almalısınız?

Seyahat esnasında birçok farklı nedenden dolayı aracınız hareketsiz kalabilir ve yol yardım hizmeti almak durumunda kalabilirsiniz. Motor kaynaklı ya da mekanik bir arıza sebebiyle aracınız çalışmayabilir, akünüz boşalabilir, yakıtınız bitebilir. Karşılaşabileceğiniz bu gibi sorunların dışında lastikleriniz patlayabilir ya da beklenmedik bir anda meydana gelen bir trafik kazası, aracınızı hareket edemeyecek hale getirebilir.

Hangi durumlarda yol yardım hizmetleri devreye girer?

Aslında yol yardım, yolda karşılaşabileceğiniz her türlü sorunda size hizmet veren bir ayrıcalıktır. Yukarıda kısaca değinilmiş aksiliklerde, yol yardım hizmet ekibi, çağrınız üzerine bulunduğunuz yere gelir; size o an için aşılamayacak gelen her bir sorun, yol yardım hizmet ekibi sayesinde çözüme kavuşur. Detaylandırmak gerekirse:

– Eğer aracınız herhangi bir arıza nedeniyle hareket edemiyorsa, yol yardım ekibi önce aracınızı yerinde onarmaya çalışır. Eğer sorun, mobil servis ekipleriyle o an için giderilemeyecek kadar ciddiyse, hizmet ekibi aracınızı yetkili servise yönlendirir. Üstelik, eğer tamirat aynı gün servislerin kapanış saatine kadar yapılamıyorsa daimi ikametgahınıza dönüş için seyahat masraflarınız ödenir, kazanın il dışında yapılması halinde ise konaklama masraflarınız karşılanır.

– Arabanızla bir kaza yaptığınız zaman yol yardım hizmetleri yine devreye girer.

– Aracınızın yakıtının bitmesi durumunda yol yardım hizmeti sayesinde aracınızı en yakın yetkili servise çektirebilirsiniz.

– Arabanızın kapılarının bozulması, anahtarı çaldırmanız ya da kaybetmeniz durumunda yol yardım hizmet ekibi size oto çilingir hizmeti sağlar.

– Akünün bitmesi durumunda da yol yardım hizmetlerinden yardım talep edebilirsiniz.

– Aracınızın lastiklerinin patlaması durumunda yol yardım ekibi anında yardımınıza koşar. Eğer bir lastiğiniz deforme olduysa, lastiğiniz olay yerinde değiştirilir. Eğer birden fazla lastikte problem varsa, çekici hizmeti ile arabanız yetkili servise götürülür.

– Sağlık açısından kendinizi yola devam edemeyecek durumunda hissediyorsanız, yol yardım hizmet ekibini arayabilirsiniz. Çağrınız üzerine hemen yanınıza gelen ekip size bir sürücü temin ederek yola devam etmenizi sağlar.

Tur Assist Yol Yardım ile yolda yalnız değilsiniz!

Aracınız ile yolda kaldığınız zaman canınızı sıkmak yerine, 1996’dan beri asistans konusunda uzman Tur Assist’in yol yardım hizmetlerinden faydalanmak için Tur Assist ile iletişime geçebilirsiniz.

Tur Assist’in On Road yol yardım paketlerinin Türkiye sınırları dahilinde 7 gün 24 saat boyunca sunduğu yol yardım hizmetlerini kullanabilirsiniz.

Üstelik Tur Assist ile aşağıdaki ayrıcalıklı hizmetlerden de faydalanabilirsiniz:

– Özel şoförlü transfer hizmeti,
– Motorlu taşıtlar vergisi, poliçe vade hatırlatma gibi bilgi ve hatırlatma servisleri,
– Periyodik bakım organizasyonu ile bakım randevusu alınmış olan aracın, randevu saatine göre belirtilen adresten sürücü kullanımı veya çekici ile aldırılması, bakımın yapılacağı servise bırakılması, bakımın bitişinde de aracın servisten alınarak araç sahibine teslim edilmesi,
– Araç muayene hizmeti ile aracın muayeneden geçmesi için gerekli olan teçhizatlar ve evrakların hatırlatılması, aracın teslim alınarak muayene ettirilmesi, muayene işlemleri bittikten sonra aracın teslim edilmesi,
– Profesyonel sürücü hizmeti,
– İndirimli araç kiralama,
– Yol/kaza/hava durumu bilgileri,
– Özel eşyalarınızın ya da bagajınızın getirilmesi,
– Çiçek gönderiminden kültürle aktivite bilgilerine, turistik bilgilerden konaklama ile ilgili bilgilere kadar geniş bir asistans hizmeti.

Kısaca kurulduğu günden bu yana, asistans dendiği zaman akla gelen ilk firma olan Tur Assist, seyahatiniz boyunca sizin ve sevdiklerinizin başına gelebilecek onlarca aksiliğe karşı tek telefonla çözüm üretir.

Türkiye sınırları içerisinde nerede olursanız olun, yol yardım hizmetleri veya yalnızca bilgi için, 7/24 bizi arayabilirsiniz. Dilerseniz On Road yol yardım paketlerimizi www.turassistleyasam.com sitesi üzerinden de kolayca satın alabilirsiniz.

Yol Yardım ile Güvenli Seyahat yazısından Yol Yardım kategorisine gidebilir ya da Tur Assist katkılarıyla hazırlanan Yol Yardım Türkiye Blogu’na geri dönebilirsiniz.

Buji, motorlarda gazın tutuşmasını sağlayan, yakıt-hava karışımını ateşleyen bir parçadır. Silindire alınmış olan karışımın, sıkıştırma zamanı sonunda gerçekleşecek tutuşma için ihtiyaç duyduğu arkı yani elektrik kıvılcımını sağlar. Bu elektrik kıvılcımı sayesinde silindir içerisindeki yanma olayı başlar ve yanma da aracı hareket ettiren benzini ateşler. Bu yüzden buji, silindir içerisinde sıkışmış yakıt-hava karışımını her şartta en iyi ateşleyebilecek yapıdaki motor için çok önemli parçalardan biridir.

Bujinin genel yapısı

Günümüzde yapısı klasikleşmiş ve tek düze olan buji; diş açılmış olan gövde kısmı, porselen yalıtkan, merkez (orta) elektrodu, şasi elektrodu ve buji başlığından oluşur. Tüm silindirlerin kendine ait bir ısıtma bujisi vardır. Özellikle soğuk havalarda yanma odasındaki ilk ateşlemeyi gerçekleştiren ısıtma bujisi, motor çalışmadan önce kontağın açılması ile birlikte devreye girer. Motor çalıştığında ise bujinin yüzeyi 850 dereceye ulaşır ve bu yüzey üzerine püskürtülen yakıt sıcak yüzey tarafından tutuşturulur. Bu sayede araç soğuk havalarda bile tek seferde çalışabilir.

Buji çeşitleri

Çalışma sıcaklıklarına göre bujiler, yüksek ısı kapasiteli ve alçak ısı kapasiteli bujiler olmak üzere ikiye ayrılır.

Vida çaplarına göre bujilerin 8 mm, 10 mm, 12 mm, 14 mm, 16 mm, 18 mm ve 22 mm’lik çeşitleri vardır.

Vida boylarına göre de bir ayrıma tabi tutulan bujilerden vida boyu uzun olanlarına “uzun paso buji”, vida boyu kısa olanlarına da “kısa paso buji” adı verilir.

Oturma yüzeylerine göre bir ayrıma gidildiğinde bujiler contalı buji ve konik oturma yüzeyli buji olmak üzere ikiye ayrılır.

Elektrot sayısı göz önüne alındığında, bujiler ağırlıklı olarak yandan tek tırnaklı, üstten tek tırnaklı, yandan çok (iki, üç ya da dört) tırnaklı olmak üzere 3’e ayrılır.

Bunların dışında aşağıdaki tipte bujilerde otomotiv sanayinde sıklıkla kullanılır.

Atlama aralıklı bujiler: Orta elektrot iki parçalı olup üst izolatör içinde kalan parça ile alt izolatör içinde kalan parça arasında bir atlama aralığı bırakılan bujilerdir.

Parazit filtreleme dirençli bujiler: Ateşleme sistemlerinin yarattığı paraziti engelleyen dirençli bujilerdir.

Platin ve iridyum uçlu özel bujiler: Merkez elektrot ile şasi elektrotunun üzeri özel olarak kaplanan bujilerdir.

Isıtma bujisi arızası

Isıtma bujisi farklı sebeplerden dolayı arızalanabilir. Özellikle araç sabahları çok zor çalışıyor ya da çoğu zaman çalışmıyorsa ısıtma bujisi arızasından şüphelenmek gerekir. Isıtma bujisi arızalarının belirtilerinden biri de egzoz kısmında beyaz bir dumanın çıkmasıdır.

Isıtma bujisi arızası nasıl anlaşılır?

Normal şartlarda bujide bulunan izolatör beyaz gri renktedir. Üzerinde ise az miktarda tortu bulunur. Buji bu durumdayken doğru çalışma sıcaklığında işlevini sürdürdüğünü gösterir. Bujinin renk ve tortusu incelenerek motorun sağlıklı çalışıp çalışmadığı kontrol edilebilir. Eğer üzerinde kurum ya da herhangi farklı bir madde bulunuyorsa bujiler temizlenip ayar yapıldıktan sonra tekrar kullanılabilir.

Mekanik bir hasar sebebiyle de bujiler arızalanabilir. Herhangi bir sebepten dolayı detonasyona uğrayan bujinin arızasını anlamak için kapağın açılıp başka bir yabancı maddenin pistonlara ya da gömleğe hasar verip vermediğini kontrol etmek gerekir.

Bujinin aşırı yağlanması da ısıtma bujisi arızası belirtilerinden biridir. Yanma odasına motor yağının girmesi sonucu oluşan bu durumda yağlanan buji temizleme sıvısı ile yıkanarak kurulanır ve ayarları yapıldıktan sonra tekrar yerine takılır. Tüm bu sebepler dışında bujinin aşırı ısınması, kurum bağlaması ya da iletkeninin donuklaşması da ısıtma bujisi arızası yaşanmasına yol açan etkenler arasında yer alır.

Araç Arızaları kategorimize geri dönebilir ya da lastik yol yardımı hakkında bilgi alabilirsiniz.

Motor soğutma sistemi, motoru ideal ısısına en kısa zamanda yükseltir ve motorun optimum güç verecek şekilde çalışma sıcaklığında kalmasını sağlar. Bunun için motor parçalarının ve motor yağının aşırı ısınmasını engeller. En sık karşılaşılan soğutma sistemi arızalarına değinmeden önce araç motorlarının neden hararet yaptığını özetleyelim:

Araçlar; uygun vites ve hızda gidilmemesi, radyatör peteklerinin tıkanması, radyatörde suyun azalması, termostatın arızalı olması, otomatik fanın arızalı olması, vantilatör kayışının gevşemesi veya kopması, motor yağının azalması, motor soğutma suyu kanallarının tıkalı olması gibi sebeplerle hararet problemi yaşarlar. Dolayısıyla hararetin tek sebebi soğutma sistemindeki arızalardan kaynaklanmaz. Soğutma sistemindeki meydana gelebilecek diğer arızalar ise şunlardır:

Radyatör arızası

Radyatör, motordan alınan ısıyı havaya aktaran bunun için maksimum miktarda suyu kendi içindeki kanallarda tutarak ve olabilecek en büyük yüzeyini atmosferle temas ettirerek soğutma işlemini gerçekleştiren bir araçtır. Yani radyatörün temel görevi soğutma suyundan aldığı ısıyı gerektiği şekilde havaya iletmektir.

Radyatör aldığı darbeler sebebiyle ek yerleri veya lehim dikişleri kopabilir, giriş ve çıkış boruları deforme olabilir. Radyatörün hava geçitleri ve hava geçit kanatçıkları tıkanarak kapanabilir.

Termostat arızası

Termostat arızası, en çok karşılaşılan soğutma sistemi arızalarından biridir. Termostat, maksimum motor performansını elde etmek için ideal soğutma suyu sıcaklığının 80 – 120 °C arasında olmasına yardımcı olur. Termostat bunun için radyatör içerisinden devridaim edilen soğutma suyunun hacmini değiştirir.

Termostat arıza öncesinde anlaşılan bir belirti göstermez. Termostat supabı çok yüksek ısı değişikliği sebebiyle zamanla aşınıp ve bükülebilir. Suyun içindeki zamanla biriken pas, kir gibi yabancı maddeler termostatın çalışmasına engel teşkil edebilir.

Su pompası arızası

Araçlardaki su pompaları krank milinden aldıkları hareketle suya basınç kazandırıp, suyu motor su kanalından dolaşıp soğuması için radyatöre gönderir. Su pompaları vantilatör kayışlarının kopması veya gevşemesi nedeni ile arızalanabilir.

Pompa paletlerinin veya kanatçıkların suyun içindeki pislik sebebiyle kırılması veya palet odasının aşınması yine sık görülen su pompası arızalarındandır. Motor suyu donarsa palet ve paleti pompa miline bağlayan pim deforme olabilir. Vantilatör kayışı gevşerse pompanın devir sayısı azalabilir. Pompa bağlantı cıvatalarının iyi sıkılmaması durumunda su pompası gevşeyerek su sızdırır.

Su kanalı arızası

Motor çalışırken ısınan motor parçalarının soğutulması için silindir ve silindir kapağı etrafına soğutma suyunun dolaşabilmesi maksadıyla su kanalları monte edilir. Su kanalları zamanla kireçlenerek tıkanabilirve su ceketleri çatlayabilir.

Müşir arızası

Soğutma sistemi arızaları denince aklan gelen bir diğer sıkıntı da müşir arızasıdır. Soğutma sisteminde sıcaklık müşiri ve fan müşiri kullanılır. Müşirler çalışma alanlarındaki dengesizliklerden dolayı deformasyona uğrayarak arızalanabilir.

Araç Arızaları kategorimize geri dönebilir ya da en sık karşılaşılan vites kutusu  arızası hakkında bilgi alabilirsiniz.

Sanayi devriminden bu yana sıkça kullandığımız araçlarımızın ilerleyen teknolojik devrimler ile daha fazla elektronik donanımı bünyesinde barındırmaya başlamıştır. Bunun sonucunda, dijital arıza bulucu cihazlar artık her otomobil servisinde kesinlikle bulunması gereken gereçlerden biri halini almıştır. Günümüzde serviste onarımı tamamlanan araçların motor denetim sistemi çalıştırılarak, çalışmayan verilerin silinerek değişen parçaların kalibrasyonlarının yapılması, bir arıza kumandasından faydalanarak gerçekleştirilebilir. Üstelik bu işlem kullanılan aracın elektronik yapısına bakılmaksızın onarımı tamamlanan tüm araçlar için yapılmaktadır.

Araç elektroniği arızaları nelerdir?

• Araç klima ve havalandırma sistemi
• Şanzıman ve elektronik ateşleme sistemi
• Far, sinyaller ve stop lambaları
• Otomatik camlar ve otomatik açılabilen sunroof panelleri
• Radyo, teyp ve ses sistemi
• Otomatik ve triptonik vites şanzımanı
• Isıtmalı ve otomatik ayarlanabilir koltuklar
• Bazı fren sistemleri

Araç elektroniği arızaları nasıl anlaşılır?

Seyir halindeyken elektronik arıza sinyali veren araç, sıradan bir durma halindeyken stop edebilir ve aracın elektronik marş motoru çalışmayabilir. Bu durumda motor arıza lambası uyarı verir. Aracın elektrik çıkışında sorun var ise far dahil elektrikli hiçbir donanım çalışmaz.

Bazı araçlarda elektronik frenleme sistemi kullanım dışı kalır. Bu tür bir hal ile karşı karşıyaysanız denetimli bir şekilde yolun sağ yönüne yanaşarak yol yardımı hizmeti aldığınız firma ile bağlantıya geçebilir ya da servisiniz ile görüşebilirsiniz.

Genelde araçlarda meydana gelebilecek elektronik aksam arızaları ne yazık ki arıza meydana çıktıktan sonra fark edilir. Trafikte seyir halindeyken bu tür olumsuz neticeler ile karşılaşmamamız aracınızı bakımlarını da günü gününe yaptırmanız çıkarınıza olacaktır.

Servisler elektronik arızaları nasıl saptar?

Otomobil servisleri, karmaşık elektronik sistemler üstüne kurulu araçları oto bilgisayarına bağlayarak arızaların hangi sistem üzerinden kaynaklandığını görebilmekteler. Bu şekilde, arızalanan araçlara süre kaybetmeden noktasal olarak müdahale edilebilmektedir.

Araç elektroniği arızaları nasıl giderilir?

Kullandığımız otomobillerin elektronik aksamlarında görülen bir bozukluk, programsal bir hata ise program güncelleme ya da yeni program yüklenme ile kapatılabilir. Kablolarda meydana gelen kopma ve yırtılma gibi durumlarda kablolama sistemi değiştirilerek, meydana gelmiş durum en az zarar ile kapatılmaya çalışılır. Ancak meydana gelen parça bozuklukları halinde o parçanın tamamı ile değiştirilmesi gerekebilir.

On Road Basic ve On Road Plus yol yardım paketleri, araç elektroniği arızalarından, benzin bitmesine, lastik sorunlarından, anahtar kaybolmasına kadar geniş bir yelpazede aracınızı güvence altına alır, gerekli durumlarda aracınızın servise çekilmesini sağlar. Hatta ani yaralanma ve hastalık durumunda ambulans veya refakatçi doktor tarafından, en uygun kabul edilen herhangi bir nakil aracıyla, en yakın tıbbi merkeze götürerek sizleri de koruma altına alır.

Türkiye sınırları içerisinde nerede olursanız olun, yol yardım hizmetlerinden faydalanmak veya yalnızca bilgi almak için, 7 gün 24 saat bizi arayabilirsiniz. Dilerseniz On Road yol yardım paketlerimizi www.turassistleyasam.com sitemiz üzerinden de kolayca satın alabilirsiniz.

Arıza kategorimize geri dönebilir ya da Motor Sistem Arızası hakkında bilgi alabilirsiniz.

Alternatör ya da halk arasında bilinen adıyla şarj dinamosu aracın çalışmasında son derece kritik rol oynayan parçalardan bir tanesidir. Temel fonksiyonu krank milinin dönmesi sonucunda ortaya çıkan mekanik enerjiyi, elektrik enerjisine dönüştürmektir. Alternatör arızası son dönemde üretilen araçlarda gösterge tablosunda akü işareti şeklinde bir araç arıza göstergesi ile belirtilmiştir. Böylece sürücünün bu arızayı fark edip tedbir alması sağlanmıştır.

Alternatör arızası nasıl tespit edilir?

Gösterge tablosu üzerinde bulunan akü ışığı alternatörün voltajını bildiren bir bilgisayar sistemine bağlıdır. Akü ikaz ışığının sönük olması voltaj düzeyinin normal seviyede olduğu anlamına gelir. Ancak bu uyarı ışığı yanıyorsa alternatör çıkışındaki voltajın limitler dışında hareket ettiğini belirtir.

Alternatörler genellikle 13-14 volt aralığında çalışır. Eğer araçtaki radyo, silecek, koltuk ısıtması, far, rezistans gibi donanımlar çalışırsa daha fazla güç ihtiyacı olacağından alternatör de yüksek kapasitede çalışarak gerekli ihtiyacı karşılayan voltajı üretir. Bu aşamada şarj dinamosu arızası yani alternatör arızası varsa yeterli voltaj üretilemeyeceği için uyarı ışığı yanmaya başlar.

Arabanın elektrik ihtiyaçlarını karşılayan alternatör işlevini kaybetmeye başladığı zaman arıza belirtileri aracın elektronik aksamlarında görülmeye başlanır. Sürücüler bu arızaları elektrikli camların yavaş açılıp kapanması, devir göstergelerinin bir anda durması, gösterge ışıklarının veya farların zayıflaması şeklinde ortaya çıkan belirtilerden anlayabilir.

Araçtan gelen farklı sesler, örneğin motorun hırıltılı çalışması gibi olağan dışı durumlar, yanık tel veya kauçuk kokusu alternatör arızası sebebiyle oluşabilir. Düzgün çalışmayan kasnak, sürtünmenin artmasından dolayı aşırı ısınacağından kayış üzerinde koku oluşmasına sebep olacaktır. Alternatör arızalarında akü, alternatörün yerine geçerek onun görevini yapmaya başlar. Fakat kullanım bu şekilde devam ettiği sürece akü bu kapasiteyi taşıyamayarak işlevsiz hale gelecektir.

Arızanın aküden mi yoksa alternatörden mi kaynaklandığını anlamak için aracınız çalışır vaziyette iken akünün kablolarını hızlı bir şekilde çıkartıp beklemek gerekir. Eğer alternatör arızası yok ise sorun aküdedir ve araç

çalışmaya devam edecektir. Ancak arıza alternatörden kaynaklı ise araç bir süre sonra stop edecektir. Bu da alternatörün sistemi desteklemede yetersiz olduğunun, yani arızalı olduğunun göstergesidir.

Dilerseniz “Alternatör Arızası Belirtileri Nelerdir?” yazımızdan “Araç Arızaları” kategorimize geri dönebilir ya da “Araç Elektroniği Arızaları” hakında bilgi alabilirsiniz.

Araç motorları, depolarındaki benzini yaktığında oluşan kimyasal tepkimeyle birtakım zararlı gazlar üretir. Bu zararlı gazları daha az zararlı hale getirmek için katalitik konvertör (aynı zamanda katalizör veya katalist şeklinde de isimlendirilir) kullanılır.

Dolayısıyla katalitik konvertör arızası, otomobilin ürettiği zararlı gazları azaltamayacak ve aracı çevreye daha da zararlı hale getirecektir. Yapılan yeni düzenlemelerle hem dizel hem de benzinli araçlara katalitik konvertör kullanım zorunluluğu getirilmiştir. Egzoz emisyonu için de belirlenen standartlara uymayan araçların trafiğe çıkışı yasaklanmıştır.

Katalitik konvertör nasıl kontrol edilir?

Günümüzde üretilen birçok araç katalitik konvertörün arızalanması durumunda uyarı verir. Gösterge panelinde arıza uyarı ışığı devamlı yanar. Bunun dışında servislerde ve araç muayene istasyonlarında bulunan diagnostik cihazlarla veya egzoz emisyonu ölçme araçlarıyla konvertör testi yapılabilir. Ayrıca test sürüşü ve fiziki kontrollerle de katalitik konvertör arızası tespit edilebilir.

Katalitik konvertör arızaları nelerdir?

Egzozdan sıra dışı kötü kokular çıkması, motor performansının ve yakıt tüketiminin belirgin derecede değişmesi durumlarında katalitik konvertörün arızalanmış olması muhtemeldir.

Bazı yaygın katalist arızalarına şunlar örnek olarak verilebilir:

Kurşun zehirlenmesi
En sık rastlanan arızalardan biri katalistin kurşun zehirlenmesine uğramasıdır. Otomobile kurşunlu benzin doldurulduğunda dönüştürücü kurşunla kaplanır ve gerekli tepkimeleri sağlayamaz. Dolayısıyla katalist çalışması gerektiği gibi çalışamaz ve depoda yanan zehirli gazların birçoğunu doğaya salar.

Monolit erimesi
Monolit erimesi arızası tam olarak konvertörden kaynaklanmasa da etkileri konvertör üzerinde görüldüğünden arızaya dönüştürücünün sebep olduğu sanılır. Konvertörün içersindeki monolitin erimesi bu arızaya yol açar. Erime, katalitik konvertöre yanmamış benzin kaçması durumunda gerçekleşir. Sıvı halde kataliste kaçan bu yakın katalistin içerisindeki yüksek sıcaklık ile tutuştuğunda katalistte bulunan monoliti eritir.

Kırılma veya kopma
Konvertör içerisinde monolitin bulunduğu petek yapı, fiziksel bir darbe ile kırılırsa motordan titreşimli sesler

gelecektir. Özellikle aracınızın altını sert bir şekilde sürttükten veya vurduktan sonra bu sesleri duyuyorsanız konvertörün değişmesi gerekmektedir. Aksi halde otomobilin egzozu tıkanabilir, çekiş gücü düşer ve yakıt tüketimi tıkanma derecesine göre artış gösterir.

Tıkanma ve dolma
Sorunsuz çalışan bir motorda katalitik konvertör tıkanmaz, ancak katalitik konvertör arızası ya da farklı bir sorun ile karşılaşıldığında sistem tıkanabilir veya dolabilir. Örneğin aracın herhangi bir sebeple motor yağı yakması (yağ yakma başlı başına bir arızadır) katalitik konvertörü tıkayacaktır.

Katalitik Konvertör Arızası için de Tur Assist!

7 gün 24 saat Türkiye’nin her yerinde hizmet veren Tur Assist Yol Yardım hizmeti, akü bitmesi gibi yerinde giderilebilen arıza durumlarında aracınızı olay yerinde onararak yola devam etmenizi sağlar. Lastiğiniz patladığında olay yerine mobil ekip gönderir ve aracınızın lastiğini yerinde değiştirerek, yola güvenle devam etmenizi sağlar.

Sık karşılaşılan araç arızaları kategorimize dönebilir ya da Araç Elektroniği Arızaları hakkında bilgi alabilirsiniz.

Kullanıcılara büyük kolaylık sağlayan otomatik vites arabalar en üst teknoloji ile üretilmelerine rağmen, kimi zaman kullanıcı hatası kimi zaman da üretim hatası nedeniyle çeşitli arızalar vermektedir. Bu arızalar arasından otomatik vites arızaları ve çözümleri hakkında sizlere detaylı bilgi vereceğiz.

Otomatik vites arızaları – mekanik kontrol ünitesi arızaları

Araç özellikle yokuşlarda güç kaybı veya çekiş düşüklüğü yaşıyorsa, motor standartlardan daha fazla yakıt harcıyorsa, vites geçişleri sert ve gecikmeli olarak gerçekleşiyorsa kavramadaki pleytlerin (çelik lamellerin) ve balatalı disklerin aşınmasından şüphe edebilirsiniz.

Kavrama bantları aşınırsa veya arızalanırsa da fazla yakıt tüketimi ve vites geçişlerinde zorluk problemi ile karşılaşılabilir. Ancak bu arıza performans düşüklüğü ve vites geçişlerinde sertleşme yaratmaz.

Planet dişli sistemindeki dişliler kırılırsa, araç vitese alındığında ciddi bir gürültü duyulur. Tek yönlü kavrama da bir sıkıntı ile karşılaşılması durumunda,       araç yokuşlarda geriye kayar.

Mekanik sistemde görülen en nadir arızalar ise balatalarda çatlama ya da kavrama bandının kırılmasıdır.

Otomatik vites arızaları – elektronik kontrol ünitesi arızaları

Elektronik kontrol ünitesi, motorun çalışmasından durdurulmasına kadar olan sürecin tamamında, bütün transmisyon devrelerindeki sistemleri yönetir ve kontrol eder.

Yukarıdaki durumlarda vites uyarı ikaz lambası yanar. Vitesin arızalanması durumunda ise tamiri çok zordur. Çünkü sistem pres baskı şeklinde kapalı bir muhafazaya alınır ve bu sebeple tamiri zorlaşmaktadır. Arızanın cinsi bilgisayarla arıza kontrolünde görülebilir.

Otomatik vites arızaları nasıl anlaşılır?

Elektrik sistemi ile ilgili arızalar elektronik kontrol ünitesi tarafından tespit edilir ve gösterge panelindeki ikaz lambasının yanıp sönmesiyle öğrenilebilir. Mekanik arızalar ile ilgili 4 test bulunur.

Gecikme testi: Bu test vites kolu N konumunda iken, D veya R konumuna alındığında hareket hissedilinceye kadar geçen zamanı ölçer. Bu ölçüm kavrama veya fren malzemesinin aşınmasını gösterir. Yani hidrolik devrenin çalışması kontrol edilir.

Bayılma testi: Motor ve transmisyonun genel performansı kontrol edilir. Araç hareket etmeyeceği bir lifte alınır, vites D ve R konumuna alınıp gaza tamamen basılır ve motor devri ölçülür.

Yol testi: Araç yola çıkartılarak sürülür ve ses çıkarma, kaçırma, gibi problemler gözlemlenir.

Hidrolik basınç testi: Belirli bir hızda ve belirli bir motor devrinde sistem basıncını ölçmek için bu test yapılır. Basınçlar katalog değerleri ile karşılaştırılır.

Tur Assist otomatik vites arızalarında da yanınızda!

Türkiye sınırları içerisinde nerede olursanız olun, yol yardım hizmetleri veya yalnızca bilgi almak için, 7 gün 24 saat bizi 0850 202 47 99 numaralı telefondan bizleri arayabilirsiniz!

Araç Arızaları kategorimize geri dönebilir ya da “Diferansiyel Nedir? Arızaları Nelerdir?” hakkında ayrıntılı bilgi alabilirsiniz.

Trafikte olmak sadece yolda gitmek anlamına gelmez. Hepimizin uyması gereken kurallar, gördüğü an tanıması ve bilmesi gereken işaretler vardır. Nasıl ki trafik levhaları ve işaretleri esas alındığı sürece hayatlar kurtulur, aynı şey araba arıza işaretleri için de geçerlidir.

Aracınız, araba arıza işaretleri ile dile gelir

Arabanızın gösterge panelinde yanan ışıklar aracınızın bir nevi dilidir. Aracınız, araba arıza işaretleri sayesinde sizinle iletişime geçer. Araba arıza işaretleri, size aracınızla ilgili bütün sorunları aktaran iletişim sinyalleri olduğundan onları dikkate almak oldukça yerinde olacaktır. Kazalara sebebiyet vermemek için bu işaretlerin ne olduğunu bilmeli ve uyarılara dikkat etmelisiniz.

Araba arıza işaretleri nelerdir?

Farklı araç ve modellerde araba arıza işaretleri sembol olarak değişebilse de, anlam olarak aynı şeyi ifade ederler. Simgelerin bize tam olarak ne anlattığını bilecek olursak, çok daha sağlıklı bir sürüş yapmış oluruz.

Önce hepimizin bildiği bir simgeyle, emniyet kemeri uyarısıyla başlayalım; bu simge emniyet kemerinin takılı olmadığını ve takılması gerektiğini ifade eder.

Start/Stop simgesini gördüğünüz zaman motorun yeniden çalışması için ayağınızı frenden çekmeniz gerekmektedir.

Elektromekanik direksiyon devre dışı olduğu zaman ise elektromekanik desteği uyarısı yanmaya başlar.

Araba arıza işaretleri arasında bir diğer önemli simge ise sistemdeki yağ basıncının azaldığını gösteren motor yağ basıncı uyarısıdır. Bu işaretle karşılaştığınız zaman hemen yetkili servisle iletişime geçmeniz gerekir.

El freni çekili değilken yanan fren sistemi uyarısı fren hidroliğinde bir sorun olduğunu işaret eder.

Egzoz gazı uyarısı yanıyorsa aracı hızlı bir şekilde kullanmamalı ve yine hemen yetkili servisle irtibata geçmelisiniz.

Lastik basınç uyarısı ise, lastik basıncının düştüğü zamanlarda ve arabanızın lastiğine zincir takmanız gerektiğinde yanan önemli bir uyarıdır.

ABS sistemi devre dışında kaldığı zaman, ABS fren sistem uyarısı yanmaya başlar.

Acilen yetkili servise başvurmanızı gerektiren bir diğer uyarı da alternatör uyarısıdır. Bu durumda gerekli olmayan bütün elektrik aksamını kapamanız gerekir.

Araba arıza işaretleri içinde sizi hemen yetkili servise yönlendirecek bir diğer işaret de soğutma sistemi uyarısı olarak karşınıza çıkar. Bu simge, motor soğuma suyu sıcaklığının olması gereken seviyeden çok daha yüksek olduğunu ya da su seviyesinin çok alçak olduğunu gösterir.

Freninizin balatalarının da bir ömrü vardır, balatalar aşınmaya başladığı zaman fren balatası aşınma uyarı lambası yanmaya başlar.

Motorunuzun yağ seviyesi olması gerektiğinden daha düşük olduğu zaman motor yağı seviye uyarısı ile uyarılırsınız. Bu durumda yağ takviyesi yapmalı ve yetkili servisle görüşmelisiniz.

Hava süspansiyon uyarı işareti aktif halde ise; aracınızın dengesini ve zeminden yüksekliğini etkileyecek bir sistem arızası olduğunu anlayabilirsiniz. Bu durumda yine aracınızı yavaş ve dikkatli bir şekilde sürerek yetkili servise gitmeniz gerekir.

Aracınızın kontak anahtarı açık olduktan dört saniye sonra sönmesi gereken servis arıza uyarı lambası yanmaya devam ediyorsa, aracınızın acil olarak servise gidip bakıma girmesi gerekmektedir.

Araba arıza işaretleri arasında, yandığı an hemen yetkili servise gitmenizi gerektirecek bir diğer uyarı da adaptif süspansiyon amortisör uyarı ışığıdır.

Sağlıklı Yolculuklar Dikkatle Başlar

Size aracınızla ilgili tam olarak ne yapmanız gerektiğini anlatan araba arıza işaretleri, can ve mal güvenliğiniz açısından oldukça önem taşırlar. Yukarıda bahsedilen işaretlerden herhangi biri gösterge panelinizde yandığında, ileride daha büyük sorunlar yaşamamak adına, kulak ardı etmemelisiniz. Sağlıklı ve keyifli sürüşler yapabilmeniz için bütün bu uyarıları dikkate almalı, yetkili servisinizle irtibatınızı kesmemelisiniz.

Tur Assist tarafından size sunulan On Road paketleri, yolculuk sırasında sizin ve sevdiklerinizin başına gelebilecek onlarca aksiliğe karşı tek telefonla çözüm üretir.

On Road Basic ve On Road Plus, araç arızalarından, benzin bitmesine, lastik sorunlarından, anahtar kaybolmalarına kadar geniş bir yelpazede aracınızı güvence altına alır, gerekli durumlarda aracınızın servise çekilmesini sağlar, hatta ani yaralanma ve hastalık durumunda ambulans veya refakatçi doktor tarafından, en uygun kabul edilen herhangi bir nakil aracıyla, en yakın tıbbi merkeze götürerek sizleri de koruma altına alır.

Türkiye sınırları içerisinde nerede olursanız olun, yol yardım hizmetleri veya yalnızca bilgi almak için, 7 gün 24 saat bizi arayabilirsiniz.

Araba Arıza İşaretleri Hayat Kurtarır yazısından Arıza kategorisine gidebilir ya da Tur Assist katkılarıyla hazırlanan Yol Yardım Türkiye Blogu’na geri dönebilirsiniz.

Günümüzde araçlar, insanların neredeyse en yakın dostu. Birçok randevuya onlarla yetişirken, işimize, arkadaşlarımıza hatta eğlenceye kadar birçok yere onlarla gidiyoruz. Bununla birlikte hepimizin yakından bildiği üzere birçok teknolojiyi içinde barındıran ve binlerce parçadan oluşan araçlarda çok çeşitli arızalar meydana gelebiliyor. Motor kulağı arızası da bunlardan bir tanesi. Peki, motor kulağı arızası nedir?

Motor kulağı ne işe yarar?

Motor kulağı, bir başka deyişle motor takozu, motordan gelen tüm titreşimleri ve sarsıntıları emen, kauçuklu ya da yağlı, basit bir süspansiyon sistemidir. Motor kulağı, motor ve şanzımanı şasiye sabitlerken motor sarsıntılarının şasiye iletilmesini emilim yaparak engeller. Bir başka deyişle, motorun titreşimini susturarak, titreşimin tüm araca yayılmasını önler.

Motor kulağı arızası nasıl anlaşılır?

Zamanla ve kullanıma bağlı olarak, kauçuktan yapılanmotor kulağı eskir ve yırtılır. Dolaysıyla sarsıntılar, şasiye iletilmeye başlar,araçtaki titreşim, belli sıkıntılara yol açar. Öncelikle ses ve sarsıntı yapar, araçtaki konfor azalır ve söz konusu sıkıntılar kullanıcı şikayetlerine yol açar. Bu noktada, araç sahibi motor kulağının tamiri için servise gitmezse plastik aksam ses yapmaya başlar. Sarsıntılar emilemediği için sorun, motor ve şanzımana kadar uzar.

Aracınızda motor kulağı arızası var ise, vites geçişlerinizde sarsıntı hissedebilirsiniz. Bununla birlikte motoru salladığınızda aracınız boşluk varmış gibi sallanabilir.

Motor vibrasyonu artacağı için rölantide titreşim hissedebilir, gazı bırakıp yüklendiğinizde vuruntu hissi ile karşılaşabilirsiniz.

İyice bozulmuş bir motor kulağı, aracın aşırı sarsıntılı çalışmasına ve stop etmesine sebep olabilir.

Bu yüzden aracınızda herhangi bir sarsıntı hissettiğinizde, aracınızı bir tamirciye ya da tercihen servisine götürmelisiniz. Şayet aracınızın motor kulağında bir arıza var ise, bu parça serviste orijinali ile değiştirilecek ve sorun ortadan kalkacaktır.

Dilerseniz Arıza kategorisine gidebilir ya da Tur Assist katkılarıyla hazırlanan Yol Yardım Türkiye Blogu’na geri dönebilirsiniz.

Motor takozu, araçların motor kısmının altında bulunan motorun yol açtığı vibrasyonu emici görevi olan ve savrulmaya karşı aracın dengesini sağlayan bir aksamdır. Bu aksama motor kulakları da denir. Motor takozu diğer aksamların yanında önemsiz gibi görünse de sürüş güvenliği açısından çok önemli bir parçadır. Motor takozu arızası zaman zaman motorun aldığı darbelerden, aşınmalardan ya da işçilik hatası gibi nedenlerden dolayı ortaya çıkar.

Motor takozu neden önemlidir?

Bazı araç modellerinde birden fazla motor takozu bulunabilir. Bunlar hepsi birden arızalanıp kırılabileceği gibi teker teker de bu arızalar meydana gelebilir. Birinde arıza oluşması durumunda kesinlikle arızalı takozun değişmesi gerekir. Aksi takdirde artan vibrasyon diğer takozların da kırılmasına yol açabilir.

Motor, tüm takozların kopması halinde şase üzerine düşüp, şanzıman ve tüm motor bağlantı noktalarına zarar verebilir. Böyle bir durum kaza riski oluşturacağı için çok büyük hasarlara ve buna paralel olarak ek maliyetlere yol açabilir. Kısaca, motor takozu arızası ile ilintili en ufak bir şüpheniz varsa kesinlikle aracınızı servisinize gösterin.

Motor takozu arızası nasıl anlaşılır?

Araçlarda 80.000-100.000 kilometre arasında aşınma, çatlama ya da kırılma riski başladığından, olası arızalara karşı tetikte olmak yerinde olacaktır. Aslında motor kulağı arızası çok kolay anlaşılır; olası deformasyonlar sürüş konforunu etkileyeceğinden bunu hemen fark edebilirsiniz. Aşağıdaki belirtileri gözlemliyorsanız, aracınızda motor takozu arızası meydana gelmiş olabilir:

– Gaz pedalına sonuna kadar bastığınızda motorun araca vurmasını hissedersiniz,
– Vites değiştirirken aracınız sarsılabilir,
– Kırılmış bir motor takozu, aracınızın yüksek vibrasyonda seyretmesine sebep olur,
– Sarsıntılı çalıştığından seyir halindeyken aracın stop etmesine neden olabilir,
– Araç en düşük güçte çalışırken yüksek devirdeymiş gibi titreşim hissedersiniz.

Motor takozu değişimi nasıl yapılır?

Değişim için birkaç parça alet ve evde bulundurulması pek mümkün olmayan gereçlere ihtiyaç olduğundan bunu kendiniz yapamayabilirsiniz.. Motor takozu servis ortamında çıkarılıp takılması kolay ve maliyeti düşük bir parça olduğundan motor takozunuzu her serviste kolaylıkla değiştirebilirsiniz.

Tur Assist tarafından size sunulan On Road yol yardım paketleri, yolculuk sırasında sizin ve sevdiklerinizin başına gelebilecek onlarca aksiliğe karşı tek telefonla çözüm üretir.

On Road Basic ve On Road Plus yol yardım paketleri, araç arızalarından benzin bitmesine, lastik sorunlarından anahtar kaybolmalarına kadar geniş bir yelpazede aracınızı güvence altına alır, gerekli durumlarda aracınızın servise çekilmesini sağlar. Hatta ani yaralanma ve hastalık durumunda ambulans veya refakatçi doktor tarafından, en uygun kabul edilen herhangi bir nakil aracıyla, en yakın tıbbi merkeze götürerek sizleri de koruma altına alır.

Ayrıca On Road yol yardım paketlerimizi www.turassistleyasam.com sitemiz üzerinden de satın alabilirsiniz.

Türkiye sınırları içerisinde nerede olursanız olun, yol yardım hizmetleri veya yalnızca bilgi almak için, 7 gün 24 saat bizi arayabilirsiniz.

“Motor Takozu Arızası Nedir? “ yazımızdan Arıza kategorisine gidebilir ya da “Dizel Motor Arızaları Hakkında Dikkat Edilmesi Gerekenleri” inceleyebilirsiniz.

Amortisör arızaları sürücüler tarafından kolay anlaşılmaz. Zaman içerisinde bozulabilen amortisörlerin arıza belirtilerine özellikle dikkat edilmezse sürücü arıza olduğunu fark etmeden araç kullanmaya devam edebilir.

Ani fren yapıldığında araç öne doğru her zamankinden daha fazla yığılıyorsa ya da araç sürüş esnasında yan rüzgarlardan fazlasıyla etkilenmeye başladıysa amortisörler arıza belirtisi veriyor demektir.

Bu durumda direksiyon kutusu, dişli kutusu, aks bilyeleri, şaft istavrozu, helezon, diferansiyel, lastikler, kauçuk burçlar, süspansiyon, rot gibi birçok bağlantılı parçada deformasyon oluşur. Amortisör arızalarından bazıları aşağıdaki gibidir.

En sık karşılaşılan amortisör arızaları ve olası sonuçları

1. Amortisör kilitlenmesi: Amortisörün kilitlenmesi aracın tüm bağlantı parçalarına zarar verir. Bu durum aracın güvenliğini azaltarak tüm darbelere açık bir şekilde maruz kalmasına yol açar.

2. Amortisör bağlantılarında arıza: Parçaların aşırı korozyon ya da metal yorulması sonucu zayıflaması bağlantılarda kırılma ya da kopma tehlikesi oluşturabilir.

3. Amortisör gövdenin deformasyonu: Gövdede meydana gelen deformasyon pistonun aşağı yukarı hareketini yavaşlatır; hatta amortisörün kilitlenmesine yol açar.

4. Amortisörde yağ kaçağı: Amortisörün fonksiyonel görevlerini yapmasını engeller.

5. Amortisör piston mili arızası: Amortisör piston mili arızalanarak paslanırsa amortisör yağ kaçırmaya başlar. Ayrıca yağ keçesi daha çabuk aşınır.

6. Amortisör bağlantı burçlarının arızası: Burçların çatlaması ya da aşırı şekilde deforme olması aracın kalkış, duruş ve kasisli yollardan geçişinde ses oluşturur.

Amortisör arızalarının belirtileri nelerdir?

Arızalı bir amortisör seyir halindeyken aşağıdaki belirtileri verir:

• Direksiyonda sertleşme meydana gelir.
• Aracın kullanımı zorlaşır, sürücünün araç kullanımından dolayı yorgunluğu artar.
• Fren sistemi zayıflar, bu durum ise kaza riskini artırır.
• Direksiyonda titreme meydana gelir.
• Süspansiyon sisteminde yumuşama oluşur.
• Aracın yol tutuşu zayıflar.
• Islak zeminde ise araç kayma yapabilir. Amortisörleri %50 oranında aşınmış bir araç, zemini 6mm su ile kaplı bir yolda, amortisörleri sağlam olan bir araca göre %10 daha düşük bir hızda kaymaya başlar.
• Amortisörün arızalı olması aracın gece görüşünün bozulmasına, gece görüşünün tehlikeli ve yorucu olmasına yol açar. Ayrıca arızalı amortisör ile aracın gövdesinin sürekli ve aşırı bir şekilde sallanması araç farlarının karşı yönden gelen sürücüleri rahatsız etmesine sebep olur.
• Eğer amortisör % 50 oranında aşınmış ise aracın emniyet hızı viraj ve kuru zeminde azalır. Bu azalma oranı % 10 ‘dur
• Lastiklerde düzensiz bir aşıntı meydana gelir. Çoğu zaman bu bölgesel aşıntılar çok hızlı oluşur.

Sizler de; Oto çekici, Yol Yardım, Arıza hizmetleri ihtiyaçlarınızda TurAssist kalite ve güvencesini tercih edebilir, güvenilir hizmetlerimizle tanışabilirsiniz.

Araç Arızaları kategorimize geri dönebilir ya da 7/24 yol yardım hizmetlerimiz hakkında ayrıntılı bilgi alabilirsiniz.

Güvenle seyahat etmek ve aracınızın lastik ömrünü uzatmak için lastiklerinizin basıncını düzenli olarak kontrol etmelisiniz. Lastik basıncı kontrolünü, olması gerektiği gibi bilimsel değerlere uygun olarak yapmak için ise, lastik hava basıncı tablosu gerekir. Bu tabloda yer alan değerlere göre lastiğinizi kontrol ederek en sağlıklı sonuca ulaşabilirsiniz.

Lastik hava basıncı tablosunda hangi veriler bulunur?

Lastik hava basıncı tablosunda birinci sütunda aracın markası, ikinci sütunda ise modeli yer alır. Öncelikle aracınızın marka ve modelinin yer aldığı satırı bulmalısınız. Sonraki sütunlarda aracın motor hacmi ve lastik boyutu yer alırken en sondaki dört sütunda ise karşılaştırmanız gereken değerler bulunur. “Ön-yüksüz, ön-yüklü, arka-yüksüz, arka-yüklü” sütunlarında yer alan iki basamaklı sayılar, lastiğinizin olması gereken basınç değerleridir.

Lastik Basıncının Önemi

Eğer lastiğinizin basıncı, lastik hava basıncı tablosundaki değerlerden daha düşük ise aracınızda bazı olumsuz etkiler yaratabilir. Özellikle ıslak bir yolda giderken fren mesafeniz uzar, hatta aracınız virajları alırken kayabilir. Ani fren yapmanız gereken bir durumla karşılaşırsanız, aracınızın durma mesafesi normal basınçlı halinden çok daha uzun olacaktır. Bütün bunlar ise hiç istenmeyen kazalara neden olabilecek tehlikelerdir.

Tam tersi bir durum söz konusuysa, yani lastiğinizin basıncı lastik hava basıncı tablosundaki değerlerden daha yüksek ise, yine olumsuz sonuçlarla karşılaşabilirsiniz. Lastiğinizin yüzeyi yüksek basınç nedeniyle yol ile daha az temas edeceği için sürüş konforunuz düşer. Aracınızın süspansiyonlarını yıpratan bu durumda, aracınızın içindeki ses de artacaktır.

Lastiklerinizi en doğru basınca getirmek için, lastik basınç tablosu kullanarak 15 günde bir bu değerleri kontrol etmenizi, her uzun yol öncesi bu kontrolü tekrarlamanızın güvenliğiniz açısından son derece önem taşıdığını hatırlatmak isteriz. Bu kontrolü nasıl yapacağınız hakkında bilgi almak için lastik hava basıncıyla ilgili yazımıza da göz atabilirsiniz. Tur Assist’ten lastik desteği alabilirsiniz.

Bütün kontrolleri yapmanıza rağmen seyir halinde lastiğiniz patlarsa, yoldaki en büyük yardımcınız Tur Assist, Türkiye’nin neresinde olursanız olun, bir telefonunuzla 7/24 size destek olacaktır.

Lastik Hava Basıncı Tablosu Nedir? yazımızdan Lastik kategorisine gidebilir ya da Tur Assist katkılarıyla hazırlanan Yol Yardım Türkiye Blogumuza geri dönebilirsiniz.

Soğuk kış aylarının geldiği bu günlerde, kışlık lastikler, araç bakımı gibi alınacak birkaç önlem hayat kurtarır. Özellikle kar yağışlarının yaşandığı, hava sıcaklıklarının eksi derecelere düştüğü bir bölgede yaşıyorsanız, bu önlemler daha da önem kazanır. Aksi halde, olumsuz durumlarla karşılaşabilirsiniz. Bu durumda hem kendinizi hem de başkalarını riske atma ihtimaliniz yüksek olacaktır. Peki, hava sıcaklıklarının düştüğü kış mevsimlerinde alınacak önlemler nelerdir?

Araç bakımı düzenli yaptırılmalı

Her araç, belirli periyotlarla bakıma girer. Özellikle soğuk mevsimlerde araçlarda çeşitli arızaların ortaya çıkmasını önleyen bu bakımlar, daha güvenli ve huzurlu bir şekilde yolculuk etmenize yardımcı olur.

Özellikle marş motoru ve akü arızaları da bu mevsimlerde çok sık karşımıza çıkar. Sıfırın altına düşen sıcaklıklar bu arızaları tetikleyen en önemli unsurlardandır. Aracın çalışmasını ya da güvenli bir sürüş yapmanızı engelleyen bu arızalardan kaçınmanın yolu yapılacak periyodik bakımlarla aracın kış bakımlarının atlanmamasıdır. Unutmayın, bakımlar, kaza ve yolda kalma riskini minimize eder.

Hava koşullarına uygun lastikler tercih edin!

Standart lastikler, kış aylarında buzlanma ya da kar yağışı halinde işlevini kaybeder. Araçlara takılması zorunlu kılınan kışlık lastikler soğuk hava koşullarına özel üretildiğinden, 4 derecenin altındaki sıcaklıklarda aracın kaymasını ve buna bağlı oluşabilecek kazaları engeller.

Uzmanlar kış aylarında meydana gelen araba kazalarının çoğu zaman kışlık lastik tercih edilmemesi sebebiyle oluştuğunun altını çiziyor. Kışlık lastikler, yol tutuşunu arttırmak üzere farklı bileşenlerden üretilir. Eksi derecelerde de esnekliğini koruyan bu lastikler, yol tutuşun korunması kadar fren mesafesinin uzamamasında da etkin rol oynarlar.

Dolayısıyla ekim ayı itibariyle araçlara kışlık lastiklerin takılması olası kazaların önüne geçilmesinde hayati bir rol oynar.

Her şeye rağmen yolda kaldıysanız…

Araçların yoğun kar yağışı, yolların buzlanması, araç arızası gibi sebeplerle yolda kalması kış aylarının vazgeçilmez sahnelerindendir. Herhangi bir sebeple yolda kalmanız durumunda yapmanız gereken tek şey Tur Assist’i aramak!

1996 yılından bu yana Türkiye’nin her noktasında acil yardım hizmetleri sağlayan Tur Assist, On Road paketleri ile müşterilerine yol yardımı ve çekici hizmeti sunmaktadır. Çekici gereken durumlarda Türkiye’nin her yerinden Tur Assist yol yardım paketiniz kapsamında 7/24 müşteri temsilcisini arayabilir, aracınızın güvenle ve hızla çekilmesini sağlayabilirsiniz.
Lastik Yol Yardım kategorisine geri dönebilir ya da Lastik Hava Basıncı hakkında bilgi alabilirsiniz.

Kış aylarında çivili lastik kullanmak kimilerine göre karın keyfini çıkarmak için en iyi fırsatlardan biri olurken, kimilerine göre ise zorunlu bir ihtiyaç halini alıyor. Şehir içinde araç kullanan pek çok sürücü çivili lastik kullanmayı tercih etmese de özellikle dağlık ve yüksek kesimlerde yaşayanlar için kış aylarında çivili lastik edinmeden araç kullanmak da zorlaşıyor.

Çivili Lastik Nedir?

Çivili lastik, özellikle zorlu kış koşullarında yüksek performans sağlayan, yüzeyinde sonradan çivi takılabilmesi amacıyla delikler bulunan bir tür kış performans lastiğidir. Kış lastiklerinin tutunma sağlayamadığı buzlu zeminlerde imdada yetişen çivili lastikleri buzsuz zeminlerde kullanmak ise tehlikeli durumlara yol açabilir.

Çivili Lastikler Nereden Satın Alınır?

Çivili lastikler, çivi giriş alanı açık şekilde yetkili lastik satıcılarında kolaylıkla bulunabilir. Çiviler sonradan isteğe bağlı olarak takılabildiği için bu lastikler çivisiz şekilde de kullanılabilir.

Çivili Lastiklere Nerede Çivi Taktırabiliriz?

Çivili lastiklerin çivileri genellikle sabit bir standartta olduğundan dolayı hemen hemen her yetkili lastik bayisinde bulunabilir ve takılabilir. Ayrıca internetten araç donanımı satılan sitelerden de sipariş verilebilir.

Çivili Lastiklere Nasıl Çivi Takılır?

Aldığımız çiviler, tüm lastikçilerde bulunan havalı bir kompresör tabancası vasıtasıyla lastiğe çakılır. Bazı lastikçiler kompresör yöntemi yerine el ile çakma tekniğini uygulayabilirler. Bu uygulama, çivilerin el ile geçirilip somunlanarak küçük kaynak makinesi ile kaynaklanma işleminden oluşur.

Çivili Lastiklerin Avantajları Nelerdir?

Çivili lastikler genellikle sert buzlu zeminlerde performans gösterdiğinden ülkemizin İç Anadolu, Güneydoğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinin kış şartlarına oldukça uygundur. Buz üzerinde herhangi bir kayma yaratmaz ve 100 km/h hıza kadar çıkılabilir. Ayrıca lastiklerin çivileri çıkartıldığında lastikler yeniden kullanılabilir.

Çivili Lastiklerin Dezavantajları Nelerdir?

Çivili lastikler buzsuz zeminlerde kullanılıyor ise yol tutuşunda önemli ölçüde azalma görülür. Virajlarda kayma ya da daha kötü sonuçlar doğurabilir. Ayrıca çivilerin asfalt ile teması sırasında çiviler lastikten çıkabilir. Bu lastiklerin asfaltta kullanılmasın en büyük dezavantajlarından biri de aşırı ölçüde ses çıkarıyor olmasıdır.

Tur Assist, 1996 yılından bu yana, acil yol yardım, oto çekici ve oto çilingir hizmeti gerektiren on binlerce olaya anında müdahale etmiştir. 500’e yakın çağrı operatörü ve binlerce hizmet birimiyle tüm Türkiye’de 7 gün 24 saat kesintisiz hizmetler vermektedir. Hakkımızda detaylı bilgi için Hemen Tıklayın!

Lastik kategorimize geri dönebilir ya da “Lastik Hava Basıncı” hakkında bilgi alabilirsiniz.

Lastiklerin her türlü hava ve yol koşulunda kilometre yaptığı düşünülürse, lastik performansı hem güvenli sürüş hem de yakıt verimliliği açısından oldukça önem arz eder. Lastik performansını bir birey olarak takip etmek kolay olmadığından, yapılan lastik testleri, lastik seçiminde önemli bir referans olarak kabul görür. Her türlü hava ve yol koşulunda çok sayıda teste tabi tutulan otomobil lastikleri, hassas bilgisayarlar tarafından incelenir, dolayısıyla lastiklerin kalite ölçümü bu testler sayesinde belirlenir.

Lastik testi uygulamaları

Otomobil lastikleri birçok dinamik teste tabi tutulur, böylece markalar ve modeller arasında kıyaslama yapma ve net veriler elde etme şansı buluruz. Örneğin bir lastiğin, performans açısından ıslak ya da kuru zeminde veya asfalt ya da toprak zeminde kullanılması gözle görülür farklılıklar sergiler. Sürüş hissi, yol tutuş, güvenlik, aşınma gibi veriler bu testler neticesinde analiz edilir. Kısaca lastik testleri aklınıza gelebilecek her konuda sağlıklı ve faydalı bilgiler verir.

Lastik testleri hangi aşamalardan oluşur?

Hangi lastik türünde olursa olsun lastik testi kriterleri genellikle dayanıklılık, yuvarlanma direnci, aşınma, gürültü ve konfor, frenleme, kavrama kabiliyeti, sürüş özellikleri gibi hususları içerir.

Dayanıklılık testi

Hava şartları ve aşırı yükleme bu testlerde dikkate alınan hususlardır. Normal ve zor sürüş şartları altında lastiğin performansı incelenir. Bu test sırasında lastiklerde oluşabilen hasarlar yakından gözlenir. Lastik parçalayan modern makinelerle hedeflenen yerden numune alınır ve laboratuvara gönderilir. Parçalar uzmanlar tarafından analiz edilir.

Yuvarlanma direnci testi

Araç sabit bir hızda giderken lastikler nedeniyle aracın yakıt tüketiminin incelenmesi, bir diğer test konusudur. Farklı yuvarlanma dirençleriyle üretilmiş lastikler, aynı model araçlarla, aynı hızda test edilir. Düşük yuvarlanma direnci, düşük yakıt tüketimini de beraberinde getirir. Dolayısıyla lastiğin maruz kalacağı yük ya da basınç değeri gibi, lastiğin kullanım şartları da bu test kapsamında göz önüne alınır.

Aşınma Testi

Lastik testleri arasında üçüncü sırada yer verdiğimiz aşınma testi, lastik sırtı denen kısmın aşınmaya karşı lastiğin direncini, bir anlamda lastiğin kilometre ömrünü ölçmek için kullanılır.

Kesintisiz olarak uzun yola birlikte çıkan aynı model araçlar arasında kıyaslama yapılır. Birkaç bin kilometre mesafeden sonra lastikler analiz edilmeye başlanır.

Temizlenerek lastikler üzerinde yapılan ölçüm sonuçları kaydedilir. Bu testler bazen de sonuçları gerçeğe en yakın şekilde simüle eden makinelerde gerçekleştirilir.

Gürültü ve konfor testi

Asfalt pist ya da diğer pistler üzerinde gerçekleştirilen bir test türüdür. Bu test ile, iç gürültü seviyesi ve aracın genel konfor düzeyi ölçülür. Test gerçekleştirilirken, değişik özelliklerdeki alanlar kullanılır. Akabinde lastiğin diş yapısının çıkardığı sesleri özel cihazlarla ölçebilmek için, pürüzsüz bir yüzeyde yeni bir test işlemi gerçekleşir.

Bazı durumlarda, yoldaki düzensizlikleri emip emmediğini ölçebilmek için yola engeller döşeyerek, bu test daha da detaylandırılır. Öte yandan yol kenarına yerleştirilmiş sensörlere sahip tespit pistlerinde dış gürültü seviyesi ve bu gürültünün çevreye etkisi de ayrıca incelenir. Bu performans değerleri yönetmeliğin belirlediği değerlere uygun olmalıdır.

Frenleme ve kavrama kabiliyeti

Araç lastiğinin düz yolda yapılan ani freni sonucunda durma kapasitesini ölçmek için kullanılan bir test türü olarak bilinir. Böylelikle lastiğin boylamasına kavrama yeteneği görülmüş olur. Bu test kuru ve ıslak zeminde ayrı ayrı gerçekleştirilir. Frenleme esnasında aracın kaydettiği mesafeyle, lastik araç uyumuna bakılır.

Sürüş özellikleri testi

Bu test sürüş keyfi ve güvenliğini ölçmek amacıyla gerçekleştirilir. Lastiklerin frenleme, direksiyon kırma ve hızlanma şartlarındaki ölçümleri yapar. Araca yerleştirilen cihazlar sayesinde veriler toplanır, ıslak ve kuru zemin sonuçları ayrıca incelenir.

Lastik patlaması araç sahiplerinin en çok karşılaştıkları sorunlardan biridir. Şu ana kadar park halindeki aracınızın bir ya da birkaç lastiği hiç patlamamışsa ya da seyir halindeyken patlayan lastik sorunuyla hiç karşılaşmadıysanız oldukça şanslısınız. Bu problemi birçok kez yaşayanlar bilirler ama biz yine de lastiğiniz patladığı zaman ne yapmanız gerektiğine bir göz atalım. Patlak lastik nasıl değiştirilir?

Neredeyse her gün bir noktadan bir noktaya yolculuk yaptığınız aracınızın lastikleri kilometreleri devirirken hasar görebilir ve hiç ummadığımız bir anda patlayabilir. Aracınız park halindeyken lastikleriniz patladıysa kaza yapma tehlikeniz olmadığı için daha şanslısınız, şayet aracınız seyir halindeyken lastikleriniz patlarsa kesinlikle panik yapmayın. Böyle bir durumda aracınızın hızını düşürün ve zaman kaybetmeden aracınızı uygun bir yerde durdurun. Her iki durumda da patlak lastik ile stepnedeki yedek lastiği yer değiştirmeniz gerekecek.

Adım adım patlak lastik değiştirme.

Patlak lastiği değiştirirken şu parçalara ihtiyacınız olacaktır: yedek lastik, bijon anahtarı, kriko, iş eldiveni, acil durum reflektörü, üçgen kedigözü uyarı levhası, yere sermek için muşamba, naylon ya da birkaç çöp torbası. Şayet gece lastik değiştirmek zorundaysanız, bunlara ışık kaynağını da ilave etmeniz gerekecek. Dolayısıyla aracınızda her daim bu ekipmanların bulunmasına özen gösterin!

1. Adım: Güvenli bir yer bulun!

Eğer lastiğiniz otoyolda seyir halindeyken patlayacak olursa, güvenli bir biçimde aracınızı durdurun. Emniyet şeridine yerleşin ve lastiğinizi değiştirmek için öncelikle profesyonel bir servisten yardım almayı deneyin.  Patlak lastik değiştirmek kimileriniz için çok kolay olsa da,  otobanda kendinizi riske atmadan profesyonel bir ekip tarafından hızlıca sorunun giderilmesi akılcı bir yaklaşım olacaktır.

Daha ıssız bir yoldaysanız, trafikten uzak, mümkün olan en müsait ve güvenli bir yerde durmaya çalışın. Aracınızı, yolun uzun bir mesafe boyunca düz uzandığı bir noktada kenara çekmeyi tercih edin. Bu noktada virajlardan, eğilimli zeminlerden kaçının ve mutlaka zeminin sağlam olduğu bir yerde durmaya özen gösterin. Aracınızı durdurmak için uygun bir yer yakaladığınızda, aracı park durumuna getirin ve el frenini çekin. Karanlık ise, uyarı aletlerinin hepsini gereken yerlere yerleştirin. Aracınızın kapılarını kapatın ve anahtarı yanınıza almayı unutmayın.

2. Adım: Ekipmanlarınızı hazırlayın!

Yanınızda muşamba, naylon veya çöp torbası gibi malzemeleriniz varsa, bunları değiştireceğiniz patlayan lastiğe yakın bir yere serin ve temiz bir çalışma ortamı yaratın. Eldivenlerinizi giyin genellikle araç bagajının alt bölmesinde bulunan yedek lastiğinizi çıkarın. El fenerinizi, bijon anahtarınızı da yanınıza almayı unutmayın.

3. Adım: Tekerlek bijonlarını çıkarın!

Lastiğin üzerinde bir jant kapağı bulunuyorsa, bilyelere ulaşmak için öncelikle onu kriko sapının düz yüzeyini ya da tekerlek kilidini kullanarak çıkarın.

Eğer özel bir jant kapağı veya kilit vidaları kullanıyorsanız, bunların nasıl çıkartılacağına dair aracınızdaki kullanıcı kılavuzuna göz atın.

Bijonları çıkartıp bijon anahtarının uyan tarafını vidalardan birine yerleştirin ve saat yönünün tersine doğru döndürmeye başlayın. Bilyeleri birkaç tur çevirerek gevşetin ama tümüyle çıkarmamaya dikkat edin. Tüm bijonları bu şekilde gevşetin.

4. Adım: Aracı krikoyla kaldırın!

Kriko üstündeki yuvaya taktığınız kriko kolunu saat yönünde çevirerek krikoyu yükseltin. Arabanın tabanına değecek yüksekliğe geldiğinde, kriko noktasına yerleştirin. Sonra kriko kolunu saat yönünde çevirerek aracı yerden 17 cm kadar yükseltin.

5. Adım: Tekerleği çıkartın!

Bijonları sağlam bir yere koyduktan sonra, patlak lastik kolayca yerinde çıkacaktır; patlayan lastiği iyice kavrayıp dışa doğru çekin ve çıkartın.

6. Adım: Yeni tekerleği takın!

Yedek lastiği alıp, kenarlarından tutarak yerine yerleştirin. Bütün bijonları elinizle yerlerine takın. Bu bijonları aracınızı yere indirdikten sonra sağlamlaştıracaksınız.

7. Adım: Arabayı alçaltın!

Patlak lastiği aracın altından çekin. Krikoyu ters yöne çevirerek aracı yere indirin. Krikoyu aracın altından çekin ve kolu tamamen kapatıp kenara bırakın. Tüm bijonları iyice sıkın. Ardından jant kapağını takabilirsiniz.

8. Adım: Yolunuza devam edin!

İşinizi bitirdikten sonra tekrar yola çıkabilirsiniz. Eğer geçici bir yedek lastik taktıysanız, fazla hız yapmayın ve en yakın zamanda servisinize giderek patlak lastiği tamir ettirin ya da hasar gören lastiği kalıcı bir lastikle değiştirtin.

Tur Assist, 1996 yılından bu yana, acil yol yardım, oto çekici ve oto çilingir hizmeti gerektiren on binlerce olaya anında müdahale etmiştir. 500’e yakın çağrı operatörü ve binlerce hizmet birimiyle, tüm Türkiye’de 7 gün 24 saat kesintisiz hizmetler vermektedir.

Dilerseniz “Lastik Yol Yardım” kategorisine gidebilir ya da Tur Assist katkılarıyla sizlere sunduğumuz hizmetlerimizi inceleyebilirsiniz.

Lastikler arabanızın yolda ilerlemesini sağlayan en önemli parçalardan biri olan aracınızın zeminle tek temas noktasıdır. Lastiklerinizin sağlam olması, güvenilir bir sürüş açısından oldukça önem taşır. Yıpranmış, eskimiş, hava basıncı azalmış lastikler ile yola çıkmak tehlikeli ve istenmeyen sonuçlara sebep olabilir. Unutmayın, birçok lastik patlaması lastiklerin tamamen inmesine sebep olmaz. O yüzden lastiklerinizi düzenli olarak kontrol etmeli, özellikle de lastik hava basıncı ile ilgili doğru bilgilere sahip olmalısınız.

Lastik hava basıncı ne zaman kontrol edilir?

Öncelikle, arabanızla hareket haline geçmeden önce yani lastikler soğukken lastik basıncı kontrolü yapmanız gerektiğini hatırlatmakta fayda var.  Lastiklerinize hava basıncı uygularken, aracın taşıdığı yükü göz önünde bulundurmalı, taşıdığı yüke göre aracınıza doğru bir şekilde lastik basıncı uygulamalısınız. Gerekli olan basınç değerinden daha az ya da daha çok uygulanması lastiklerinizde aşınmalardan amortüsör sistemlerine kadar aracınıza bir dizi zarar meydana getirebilir. Lastik hava basıncı, araca ve modele göre değişir. Bu noktada arabanın modeli, markası, motor gücü ve beygiri önem kazanır.

Lastik hava basıncı nasıl kontrol edilir?

Lastik hava basıncını kontrol etmek için iki yöntem bulunuyor. Basınç ölçer ile kendiniz kontrol edebilir ya da aracınızı servise götürebilirsiniz.

Eğer lastik havası kontrolünü kendiniz yapacaksanız;

1. Henüz sürüşe geçmemiş ve arabanızı çalıştırmamış haldeyken, lastikleriniz ısınmadan lastik hava basıncı kontrolü yapmalısınız.

2. Aracınızın lastiğinde bulunan supap kapağını çıkartarak basınç ölçüm aletini yerleştirmelisiniz.

3. Duyacağınız hafif bir tıs sesinden sonra, lastiğiniz için uygun görülen bar değeri ile basınç ölçerdeki çıkan bar değerini karşılaştırmalısınız.

4. Çıkan sonuca göre basıncı yeniden ayarlayarak lastiklerinizi bu doğrultuda şişirmelisiniz.

5. Supap kapaklarını tekrar takarak işlemi sonlandırmalısınız ancak unutmayın ki, tek bir lastiği kontrol ederek bir sonuca varamazsınız.  O yüzden bu işlemi diğer lastiklerde de tekrarlamalısınız.

Eğer aracınızdaki lastiklerin hava basıncı düzenli olarak düşüyorsa, mutlaka en kısa zamanda profesyonellerden yardım almalısınız.

On Road Basic ve On Road Plus, lastik patlamasından, araç arızalarına, benzin bitmesinden, anahtar kaybolma durumuna kadar geniş bir yelpazede aracınızı güvence altına alır. Gerekli durumlarda On Road yol yardım paketleri aracınızın servise çekilmesini sağlar, hatta ani yaralanma ve hastalık durumunda ambulans veya refakatçi doktor tarafından, en uygun kabul edilen herhangi bir nakil aracıyla, en yakın tıbbi merkeze götürerek sizleri de koruma altına alır.

Türkiye sınırları içerisinde nerede olursanız olun, yol yardım hizmetlerinden yararlanmak ya da bilgi edinmek için, 7 gün 24 saat bizi arayabilirsiniz.

Tüm Türkiye’de 7/24 yol kenarı yardım hizmeti

Lastik Hava Basıncı Şakaya Gelmez yazısından Lastik kategorisine gidebilir ya da Tur Assist katkılarıyla hazırlanan Yol Yardım Türkiye Blogu’na geri dönebilirsiniz.

Araçla trafiğe çıkmadan önce yapılması gerekenlerin en başında lastik kontrolü gelir. Aracın yol ile temasını sağlayan lastiklerin bakımı da bu anlamda hayati önem taşır. Üstelik lastik bakımı, araç performansını arttırmak ve yakıt tüketimini azalmak anlamında da etkin bir rol oynamaktadır.

Lastik kontrolü ve lastik bakımı

Lastik kontrolü konusunda yapılması gerekenleri ise şu şekilde sıralayabiliriz: hava basıncı kontrolü, şekil kontrolü, hasar kontrolü ve diş derinliği kontrolü. Lastik bakımı anlamında yapılması gerekenler ise rot-balans ayarı, lastik yerlerinin değiştirilmesi, hatalı yüklemeyi önleme, fren bakımı, otomobile uygun lastik kullanılması, hava şartlarına uygun lastik kullanımı olarak sıralanabilir.

Lastik ne zaman değiştirilir?

Öncelikle şunu belirtmekte fayda görüyoruz. Lastiğinizin patlamadığını, kalıcı bir hasar almadığını göz önünde bulundurursak, kilometre ya da diş derinliği gözetilmeksizin, lastiklerin 5 sene sonra profesyonel bir kontrolden geçmesi, üretim tarihi 10 yılın üzerinde ise değiştirilmesi tavsiye edilmektedir.

Lastik bakımı

Yukarıda lastik bakımı ile bahsettiğimiz tüm hususları inceleyelim.

Lastik hava basıncı

Tüm lastiklerde aynı oranda olması gereken ve lastik soğukken ölçülen hava basıncı, üretici firma tarafından daha önce belirlenmiş ideal değerlere göre kontrol edilir. Bu bilgiler lastik üreticisi firmadan temin edilebileceği gibi, aracın kullanım kılavuzunda, kapı çerçevesinde ya da yakıt deposunun kapağında da ayrıca detaylandırılmıştır.

Uzun yolculuklardan önce ya da araç standartlar dahilinde maksimuma yakın bir şekilde yüklüyken, lastik basıncı, lastiklerin ekstra aşınmaması adına iki bar arttırılabilir. Lastik hava basıncının her ay düzenli olarak kontrol edilmesi önerilir.

Rot balans ayarı

Rot balans ayarı, hem aracın sürüş konforunu ve performansını arttırır hem de lastiklerin belirli kısımlarının aşırı yıpranmasının önüne geçer. Bu bakımdan rot balans ayarı lastiklerin zarar görmemesi ve konforlu bir seyahat için gerekli olan, ilerde yüksek masraflar doğurabilecek arızaların önüne geçilmesini sağlayan önemli bir husustur. Düz yolda ilerlerken, aracın direksiyonu serbest bırakıldığında, araç bir yöne doğru kayma yapıyorsa, direksiyonda boşluk bulunuyorsa, tekerlekler düz haldeyken direksiyon olması gerekenden farklı bir açıya sahipse, virajlarda lastiklerden ses geliyorsa rot balans ayarı bozulmuş demektir.

Belirli dönemlerde lastik yerlerinin değiştirilmesi

Lastik rotasyonu, 4 lastiğin de aynı oranda aşınması bakımından önem arz eder. Kullanıma bağlı olarak ön ve arka lastikler ya da sağ ve sol lastikler farklı aşınma seviyelerine sahiptir. Özellikle araca yapılacak dengesiz yükleme, bu eşitsizliği arttırarak, bazı lastiklerin çok daha fazla yıpranmasına sebebiyet verir. Bu bakımdan her 10-15 bin kilometrede bir lastiklerin yerlerini değiştirmek lastik ömrünü uzatan bir çözüm olarak karşımıza çıkar.

Lastik derinlikleri

Lastik diş derinliğinin belirlenen ölçünün altına inmesi aracın çekiş gücünü ve yola tutunmasını engelleyen bir problemdir. Kullanım, hava ve yol koşullarına bağlı olarak lastiklerin aşınmasını yakından takip etmek, diş derinliklerini belirli periyotlarda ölçmek lastik bakımı anlamında önem arz eden bir süreçtir.

Frenler

Fren kampanalarındaki arızalar, fren ayarının zamanında yapılmaması ve kontrol edilmemesi lastiklerde düzensiz aşınmaya sebebiyet verir. Dolayısıyla fren bakımı, lastik ömrünü uzatmak anlamında önem teşkil eder.

Otomobile uygun lastik kullanılması

Üretici firmanın belirlediği ölçülerde lastik kullanılmaması, yakıt tüketiminden, yol tutuşa, lastik aşınmasından, fren mesafesine kadar bir takım problemlere sebebiyet verebilir.

Hava koşulları

Mevsime bağlı olarak uygun lastik kullanımı, özellikle kış aylarında, lastiklerin hava koşullarından en az şekilde etkilenmesini sağlamak için kış lastiği kullanımı önem arz eder. Kış aylarında aracın çekiş performansında bir azalma olmaması için, lastik diş derinliğinin 3 mm’nin altında olmaması ve lastik hava basıncının 2 bar daha arttırılmış olması tavsiye edilir.

Lastik temizliği önemli

Araç lastikleri yoldaki çamur, mıcır, taş gibi dış etmenlerden olumsuz etkilenir. Lastik temizliği, lastiklerin ömrünü uzatmak açısından önemli olmakla beraber, lastiklerin kimyasal maddeli ilaçlarla temizlenmemesi, temizleme işlemi için sadece su kullanılması önem arz eder.

Lastik bakımı ile ilgili diğer ipuçları

Kullanılmayacak olan lastiklerin havaları alınmış inik durumda muhafaza edilmesi gerekir. Ayrıca lastiklerin subap kapaklarının kapalı tutulması, sert ve ani frenlerden kaçınılması, lastiklerin patinaj yapmasına engel olacak şekilde araç kullanımı lastiklerinizi korumanıza yardımcı olur.

Unutmayın, lastik bakımının uygun şekilde yapılması, araçların yol performansını arttırır, sürücülerin güvenli seyahat yapmasına olanak tanır ve yakıttan tasarruf yapılmasına olanak sağlar.

On Road Basic ve On Road Plus yol yardım paketleri, lastik patlamasından, araç arızalarına, benzin bitmesinden, anahtar kaybolması durumuna kadar geniş bir yelpazede aracınızı güvence altına alır. Gerekli durumlarda On Road yol yardım paketleri aracınızın servise çekilmesini sağlar. Hatta başınıza gelebilecek ani yaralanma ve hastalık durumunda ambulans veya refakatçi doktor tarafından, en uygun kabul edilen herhangi bir nakil aracıyla, en yakın tıbbi merkeze götürerek sizleri de koruma altına alır.

Türkiye sınırları içerisinde nerede olursanız olun, yol yardım hizmeti almak ya da bilgi edinmek için, 7 gün 24 saat bizi arayabilirsiniz.

Dilerseniz, Lastik kategorisine gidebilir ya da Tur Assist katkılarıyla hazırlanan Yol Yardım Türkiye Blogu’na geri dönebilirsiniz.

Eyvah lastik patladı!

Patlak lastik tamiri ya da değişimi trafikte emniyetli sürüş açısından önemli unsurlardan biridir. Çünkü yolda giderken yol ile temasınızı sağlayan tek şey olan aracınızın lastikleridir; dolayısıyla sürüşünüze güvenle devam edebilmeniz açısından lastikler aracınızın en önemli unsurudur. Arabanızla yaptığınız yolculuk sırasında başınıza gelebilecek en büyük aksiliklerden birisi aracınızın lastiğinin patlamasıdır. Bu durumda patlak lastik tamiri hakkında bilgi sahibi olmak, başınıza gelebilecek diğer aksiliklerin önüne geçeceği gibi, bu sevimsiz durumdan hızlıca kurtulmanızı sağlayacaktır.

Lastik patladığında ne yapmalı?

Lastik patlamasının en bilinen sebebi, yabancı cisimlerin lastiğe batmasıdır. Bazen birdenbire oluşan hava kaybı ile kolayca anlaşılan lastik patlağı bazen de çok daha uzun bir süre belirti vermediğinden, olayın gerçekleşmesinden daha sonraki bir süreçte anlaşılır. Her iki durumda da paniğe kapılmadan, yol hakimiyetini kaybetmeden müsait bir yerde durarak ya lastiğinizi değiştirmeli ya da patlak lastik tamiri için hazırlıklarınızı yapmalısınız.

Patlak lastik tamiri nasıl yapılır?

Lastik patlağı hemen hemen herkesin başına gelebilecek bir olaydır. Lastiğiniz patladığı zaman, lastikten bir ses duysanız dahi çoğu zaman bunu önemsemeyebilir, aman nasılsa bu hafta bakıma götüreceğim, diyebilirsiniz;ancak unutmamanız gerekir ki ihmal ettiğiniz bu durum, sizi her an yolda bırakabilir. Böyle bir durumla karşı karşıya kaldığınız zaman yapacağınız şeylerden biri patlak lastik tamiri yapabilmektir. Patlak lastik tamiri kulağa zor gelebilir ancak merak etmeyin, bazı püf noktaları bildiğiniz sürece bu işlem oldukça kolay hale geliyor.

Öncelikle bir kriko yardımı ile aracınızı kaldırdıktan sonra lastiğinizle çok daha rahat bir şekilde temasa geçebilir, lastiğinizin tam da ne sebepten dolayı patladığını daha kolay bir şekilde görebilirsiniz. Bundan sonra yapacağınız ilk hareket lastiği sabitlemiş olan vidaları bijon tabancası ile sökmek ve lastiği çıkarmak olmalıdır. Patlak lastik tamiri işleminin ilk aşamasını tamamladığınıza göre artık lastiği janttan ayırabilirsiniz.

Daha önce de söylediğimiz gibi lastiğinizin cam, çivi ya da vida gibi yabancı maddeler lastiğinizin patlamasına sebebiyet vermiş olabilir. Lastiği janttan ayırdığınıza göre, bu yabancı maddeler eğer hala lastiğin üzerindeyse, bir kerpeten desteği ile bu maddelerden kurtulabilirsiniz.

Çıkarttığınız bu maddelerden sonra gözünüze yırtık bir bölge çarpacaktır. Sonrasında buraya yama işlemi uygulanacağından, zeminle lastik arasında yükselti kalmaması için yırtık kısmı tıraşlayarak inceltmeniz gerekecektir.

İncelttiğiniz bu alana bir yapıştırıcı sürerek yamayı eklemek için yapışkanın kurumasını bekleyeceksiniz.

Mantar yama olarak adlandırılan bu işlemi yamayı yapıştırarak sonlandırabilirsiniz. Nasıl ki bir yerinizde yara açıldığı zaman o bölgeye tentürdiyot gibi ilaçlar sürülür, lastiğin yara almış olan bölgesine de kuşingam adlı malzeme ile kapatmanız gerekir.

Kuşingamı sıcaklık vererek yara alan bölge üzerinde pişirip geri koyduktan sonra yara onarım işleminiz bitmiş demektir.

Patlak lastik tamiri işleminin son aşamasını tamamladığınıza göre lastiğinizi tekrar janta geçirerek, hava basıp yerine monte edebilirsiniz.

Patlak lastikte erken tespitin önemi

Unutmamalısınız ki, lastiğinizin patlamış olduğunu erken teşhis etmek özellikle de iç lastiğinizin sağlığı açısından oldukça önemlidir. Farkına varmadan patlak lastikle yola devam ettiğiniz sürece iç lastiğiniz ve jantlarınız da zarar görebilir. Patlak lastik tamiri yapmak çok kolay görünmese de kulağınız ve gözünüz her daim aracınızda olmalı ki yolculuğunuz sorunsuz bir şekilde devam etsin.

 Lastik Patlaması kategorisine gidebilir ya da Tur Assist katkılarıyla hazırlanan Yol Yardım Türkiye Blogu’na geri dönebilirsiniz.

Tekerlekler, araçlarımızın yol tutuşu ve emniyeti açısından motor aksamına paralel düzeyde en önemli unsurlarıdır. İklim şartlarına bağlı olarak kullandığımız lastiklerin cinsi kadar hava basıncı da önemli bir etkendir. Lastik hava basıncı, lastiklerin hava ile şişirilmesi sonucunda oluşan basınç demektir.

Lastiklerinizin hava basıncı, aracınızın tavsiye edilen lastik standartlarına uygun olarak ayarlandığında hem güvenliğinizi riske atmamış hem de lastiğinizin ömrünü uzatmış olursunuz. Verilecek hava basıncını araç üreticinizin aracınıza özel olarak belirleyeceği  rakamlara göre hareket ederek düzenli aralıklarla kontrol ettirebilirsiniz.

Araç lastiklerinin basıncı, olması gerekenden seviyeden daha düşük ise aracınızda birçok olumsuz etki meydana gelecektir.

Lastik hava basıncı düşük olduğunda karşılaşabileceğiniz durumlar:

• Daha kötü bir yol tutuşu ile karşılaşabilirsiniz.
• Isınma oranı artacağından patlama riski ile karşı karşıya kalabilirsiniz.
• Aracınızın performansı düşeceğinden kullanım konforunu kaybedersiniz.
• Ani frenlemede durma mesafesi uzayacaktır.
• Virajlarda kayma ve savrulma etkisi daha fazla olacaktır.
• Yakıt tüketimini arttırdığından dolayı kesenize ciddi anlamda zarar verebilir.
• Aracın dengesizleşmesine sebep olur.

Lastik hava basıncı yüksek olduğunda karşılaşabileceğiniz durumlar nelerdir?

• Sürüş konforu düşecektir.
• Lastiklerinizin daha erken yıpranmasına, yırtılma ve patlama riskinin artmasına sebep olacaktır.
• Yer ile temas eden yüzey düşük olacağından yol tutuşu azalacak ve daha zor bir kullanım ile karşılaşacaksınız.
• Çarpışmayı absorbe oranı azalacaktır.

Lastik hava basıncı nasıl kontrol edilmelidir?

Öncelikle ayda en az bir kere aracınızın lastik basınçlarını mutlaka kontrol etmelisiniz. Eğer aracınızla sık sık uzun yol katediyorsanız, bu süre iki haftaya da düşürülebilir. Kontrol etmek için araç servislerinden yardım alabilir ya da benzin istasyonlarında bulunan basınçölçerler kullanılabilir. Eğer basınç düzeyi azalmış ise hava pompasıyla basınç ilave ederek lastikleri yola çıkmaya uygun hale getirebilirsiniz. Lastiklerinizin basıncı çok fazla ise yola çıkmaya uygun hale gelecek şekilde lastik basıncını azaltın. Mümkün olduğunca aracınızın dört lastiğini de aynı basınçta kullanmaya çalışmanız siz ve sevdiklerinizi güvende tutacaktır.

Lastik kategorimize dönebilir ya da lastik ölçüleri hakkında da detaylı bilgi alabilirsiniz.

Araçların en önemli donanımlarından biri lastiklerdir. Aracın yol ile temasını sağlayan lastikler, sürücüleri trafik kazalarından koruduğu gibi, bakımsız lastikler de trafik kazalarına neden olmaktadır.
Lastik patlaması, Türkiye’de sürücü ve yaya kusurlarından sonra en çok kazaya neden olan araç kusurudur. Peki, hangi durumlar lastik patlamasına yol açar? Lastik patladığında ne yapılmalıdır?

Bir sabah işe gitmek üzere evden çıkıp, arabanıza yaklaştığınızda lastiklerden birinin patlamış olduğunu görmüş ve gününüzün kötü başladığını mutlaka düşünmüşsünüzdür, veya yolda giderken lastiklerinizden biri patlamış, bu yüzden kaza yapmış ya da kaza yapmaktan son anda kurtulmuşsunuzdur.Böylece, sürücü kursu kitaplarında çok önemsemeden geçtiğiniz lastik konusunun öneminin farkına varmışsınızdır.

Araştırmalara göre, Türkiye’de sürücü ve yaya kusurlarından sonra en çok kazaya neden olan araç kusuru lastik patlamalarıdır. Lastik patlamasının da birçok sebebi olmakla beraber en çok karşılaşılan durum, ani hava kaybına yol açan yabancı bir cismin lastiğe batmasıdır.

Yabancı bir cisim lastik patlamasına sebep olabilir

Bazen lastiğe batan bir cisim lastiğin havasını yavaş yavaş azaltır, sürücü bunu fark etmez ve lastiği normalden daha düşük bir lastik basıncı ile aracı kullanır. Bu durum, lastiğin ısıyı atma kabiliyetini ortadan kaldırarak, yapısını bozar ve patlamasına neden olur.

Darbe lastik patlamasına sebebiyet verebilir

Bunun dışında, lastik, geçmişte aldığı bir darbe sonucunda patlayabilir, yolda bir çukur veya çıkıntıya çarptığında darbe hasarı oluşabilir, ilk başlarda küçük olan darbe hasarı zamanla büyüyerek lastiğin patlamasına sebep olabilir.

Peki, lastiklerinizden biri patladığında ne yapmalısınız?

Sakin olun!
Seyir halindeyken lastik patlaması ile karşılaşmanız halinde en önemli kural sakin olmaktır. Böyle bir durumda aniden frene basmak ya da direksiyonu aracın patlayan lastiğinin çektiği yöne doğru kıvırmak kaza riskini arttıracaktır, bu yüzden, önce sakin olun.

Yavaşlayın!
Aracınız hızla giderken lastiğiniz patladıysa, mutlaka yavaşlamalısınız; halk arasında motor freni olarak tabir edilen, vitesi düşürerek yavaşlamak ve hafifçe frene dokunarak kontrollü bir biçimde aracı durdurmak en doğru davranış olacaktır.

Yol kontrolünü kaybetmeyin!
Aracınızın ön lastiklerinden biri patladıysa, aracınız patlak lastik yönüne doğru çekme yapacaktır. Böyle bir durumda direksiyona iyice sarılın ve yol kontrolünü kaybetmemeye çalışın. Direksiyonu aracın döndüğü yönün aksi yönüne doğru çevirin. Araç belirli bir sürate düşene kadar direksiyonu sabit tutmak ve aracın yoldan sapmasına izin vermemek önem arz eder.

Durun, flaşörlerinizi yakın, ikaz işaretlerinizi koyun!
Aynı şekilde, lastik patlaması aracınızın arka lastikleri ile ilgiliyse, direksiyonu sıkıca tutun ve fren basıncını yavaşça artırarak güvenli bir alana doğru ilerleyin. Tabi bunu yaparken aynalardan arkadan gelen araçları kontrol etmek, sinyal vermek ve akan trafiğe risk arz etmeyecek bir yerde aracı durdurmak olası bir kaza riskini minimize edecektir.

Kendinize ve aracınıza yol kenarında uygun bir yer bulup yanaştığınızda, flaşörlerinizi yakmayı ve ikaz işaretinizi koymayı unutmayın.

Lastiğinizi değiştirin!
Gerekli önlemleri aldıktan sonra patlayan lastiği değiştirin. Bunun için araçlarda yedek lastik (stepne) bulundurulması zorunludur. Lastik değiştirirken şu adımları takip edin:

Aracınızın kaymaması için lastiklerin önüne ve arkasına takoz koyun ve el frenini çekmeyi ihmal etmeyin.

Krikoyu, değişecek olan lastiğin bulunduğu dingil ya da karoserde bulunan kriko yerine yerleştirin.

Kriko kaldırılmadan jant kapağını çıkarın, bijon somunlarını gevşetin. Lastiği kriko ile kaldırarak bijon somunlarını sökün. Yedek lastiği yerine takarak bijonları sıkın.

Lastik tamircisine gitmeyi unutmayın!
Aracı krikodan indirin, bijonları tekrar kontrol ettikten sonra jant kapaklarını yerine takın ve en uygun sürede bir lastik tamircisine giderek lastiğinizi değiştirmeyi unutmayın.

Tur Assist tarafından size sunulan On Road paketleri, yolculuk sırasında sizin ve sevdiklerinizin başına gelebilecek onlarca aksiliğe karşı tek telefonla çözüm üretir.

On Road Basic ve On Road Plus, lastik patlamasından, araç arızalarına, benzin bitmesinden, anahtar kaybolmalarına kadar geniş bir yelpazede aracınızı güvence altına alır, gerekli durumlarda aracınızın servise çekilmesini sağlar, hatta ani yaralanma ve hastalık durumunda ambulans veya refakatçi doktor tarafından, en uygun kabul edilen herhangi bir nakil aracıyla, en yakın tıbbi merkeze götürerek sizleri de koruma altına alır.

Türkiye sınırları içerisinde nerede olursanız olun, 7 gün 24 saat bizi arayabilirsiniz.

Dilerseniz Lastik Patlaması kategorisine gidebilir ya da Tur Assist katkılarıyla hazırlanan Yol Yardım Türkiye Blogu’na geri dönebilirsiniz.

Çekiciler, römork ve yarı römorkları çekmek içim imal edilmiş olan ve yük taşımayan motorlu araçlar olarak tanımlanır. Çekiciler, ağır hasar görmüş, kaza yapmış veya bozulmuş araçları servise götürmede ya da trafikte yanlış yere park edilmiş olan araçları çekmede kullanılır.

Neredeyse her gün trafikte gördüğümüz çekiciler, yanlış yere park ettiğimiz araçlarımızı çektiklerinde kâbusumuz, araçlarımız bozulduğunda imdadımıza yetiştikleri için ise kurtarıcımızdır. Peki, trafikte bu denli önemli bir role sahip olan çekici ne demek? Çekici ne zaman ne için kullanılır?

Trafik ve park kurallarını ihlal ettiğimiz zaman karşılaştığımız çekiciler!

Büyük şehirlerde trafik sorunu yüzünden yılda binlerce araç çekici tarafından Trafik Otoparkı’na çekilir. Araçları çekilen kişiler, araçlarını kurtarabilmek için çekici ve otopark barınma hizmetine denk gelen bir ceza öderler. Bu ceza ile karşılaşmamak ve aracınızdan ayrı kalmak için trafik park kurallarına uymalısınız.

Yanlış yere park etmek, araçların çekilmelerindeki en temel nedenlerden biridir. Şehirlerdeki işlek cadde, sokak, bulvar ve kaldırım kenarlarının genelinde park yasağı vardır.  Park yasağı olan yerlerde “Park Yapılmaz” levhası veya uyarısı bulunur.

Bu işaretleri tanımak ve park esnasında  bu ve benzeri işaretlerin bulunduğu alanlara park etmemek, olası sevimsiz durumlardan kaçınmanıza yardımcı olacaktır. Bu uyarıları bilmenize ve görmenize rağmen izin verilmeyen noktalara aracınızı park ederseniz, aracınızın çekici tarafından çekilerek Trafik Otoparkı’na götürüleceğinden emin olabilirsiniz.

Hangi koşullarda aracınız bir trafik çekicisi tarafından çekilir?

Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 119. Maddesi hangi durumlarda aracınızın bir çekici aracılığıyla kaldırılacağını belirtmektedir.

a) Duraklamanın yasak olduğu yerlerde,

b) Geçiş yolları önünde ve üzerinde,

c) Belirlenmiş yangın musluklarına her iki yönden 5 metrelik mesafe içinde,

d) (Değişik:09.09.1997-23105) Kamu hizmeti yapan yolcu taşıtlarının duraklarını belirten işaret levhalarına 15 metrelik mesafe içinde,

e) Üç veya daha fazla ayrı taşıt yolu olan karayolunda ortadaki taşıt yolunda ve üç veya daha fazla şeritli yollarda aksine bir düzenleme veya işaretleme yapılmadıkça sağ şerit dışındaki şeritlerde,

f) (Değişik:02.11.2000-24218) Kurallara uygun şekilde park etmiş araçların çıkmasına engel olacak yerlerde,

g) (Ek:09.09.1997-23105) Geçiş üstünlüğü olan araçların giriş ve çıkışının yapıldığının belirlendiği işaret levhasından 15 metrelik mesafe içinde,

h) Kamunun faydalandığı yerlerin giriş çıkış kapılarının önünde ve her iki yönünde 5 metrelik mesafe içinde,

ı) Belirli kişilerin ve tatil günleri dışında, kurum ve kuruluşların araçları için ayrılmış ve bir işaretle belirlenmiş park yerlerinde araçlarınızın bulunması durumunda, bir çekici tarafından kaldırılır.

Hayatımızı kolaylaştıran çekiciler

Çekici ne demek sorusuna verdiğimiz cevaplardan biri de hayatımızı kolaylaştıran çekicilerdir. En kısa zamanda görmek istediğimiz bu kurtarıcılar, aracımız arızalandığı veya kaza anında ihtiyaç duyduğumuz oto kurtarıcılardan başkası değildir. Bu gibi durumlarda mümkün olan en kısa zamanda profesyonel bir hizmet alabilmek tek önceliğimizdir.

Özellikle Türkiye’nin herhangi bir yerinde, 7/24 çekici hizmeti alabileceğimizi bilmek, güvenle araç kullanmamızı sağlayacaktır. İşte bu yüzden Tur Assist On Road Basic ve On Road Plus paketleri araç arızalarından, benzin bitmesine, lastik sorunlarından, anahtar kaybolmalarına kadar geniş bir yelpazede aracınızı güvence altına alır, gerekli durumlarda aracınızın servise çekilmesini sağlar. Hatta ani yaralanma ve hastalık durumunda ambulans veya refakatçi doktor tarafından, en uygun kabul edilen herhangi bir nakil aracıyla, en yakın tıbbi merkeze götürerek sizleri de koruma altına alır.

Unutmayın, mekanik bir arıza sebebiyle yolda kalırsanız tek telefonla Türkiye’nin her noktasından aracınızın çekilmesini sağlayabilirsiniz. En kısa zamanda size ve aracınıza ulaşan ekipler ücretsiz olarak aracınızı servise çeker.

Dilerseniz, Çekici kategorisine gidebilir ya da Tur Assist katkılarıyla hazırlanan Yol Yardım Türkiye Blogu’na geri dönebilirsiniz.

Oto çekici, oto kurtarıcı, yol yardım aracı veya araba çekici olarak adlandırılan araçlar, genel anlamda “çekici” sınıflandırması içinde değerlendirilir. Hareket halinde olmayan araçların bir yerden başka bir yere nakledilmesi işleminde çekicilerden yararlanılır. Aracın arıza veya kaza yapması gibi nedenlerle hareket edemiyor oluşu, yardım amaçlı çağırmanın başlıca nedenidir.

Oto çekiciler, özel mekanizmaya sahip araçlardır. Bazı çekiciler hidrolik sistemle arabayı kaldırıp taşırken bazıları ise elektrikli sistemle çalışır. Çekicilerin kasa sistemleri de farklılık gösterir. Kayar kasalı çekiciler, sabit kasalı çekiciler ve ahtapot çekiciler arasından, çekilecek aracın özelliğine göre seçim yapılabilir.

Araçlar hangi durumlarda görevliler tarafından çekilir?

Kaza ve arıza haricinde bazı durumlarda araçlar görevlilerin temin edeceği çekiciler tarafından çekilebilir. Aracınızı yanlış park etmişseniz, bir süre sonra yerinde bulamayabilirsiniz.

1. Yaya kaldırımı ve yaya geçitlerine park edilen araçlar çekilir.
2. Toplu taşıma araçları, belirlenmiş taksi ve dolmuş duraklarında bulunan araçlar çekilir.
3. Kamu kurumları ve hastanelerin ve garajların önüne park edilen araçlar da çekici tarafından çekilir.
4. Tünel giriş ve çıkışlarına, kavşak bölgesine, köprü girişlerine bırakılan arabalar çekilir.
5. Engelliler için ayrılmış özel alanlara park edilen araçlar, yine çekiciler tarafından  götürülecektir.
6. Bütün bu bölgeler haricinde özel olarak belirtilen “park edilmez” levhalarının altına bırakılan arabalar da çekici tarafından çekilir. İstanbul’da park yasağı bulunan yerlerdeki araçların çekilme sorumluluğu İstanbul Trafik Vakfı adlı kuruluştadır.

Bireysel olarak çekici ihtiyacında Tur Assist güvencesi

Kurallara uyan, park ihlali yapmayan sürücülerin de çekiciye ihtiyacı olabilir. Seyir halindeyken bozulan, mekanik ya da elektronik kaynaklı arıza yapan ya da kazaya karışan arabaların hem tamir görmesi hem de trafiği aksatmaması için olay yerinden kısa süre içinde uzaklaştırılması gerekir.

1996 yılından bu yana Türkiye’nin her noktasında hizmet veren Tur Assist, @OnRoad paketleri ile müşterilerine yol yardımı ve çekici hizmeti sunmaktadır. Çekici gereken durumlarda Türkiye’nin her yerinden Tur Assist yol yardım paketiniz kapsamında 7/24 müşteri temsilcisini arayabilir, aracınızın güvenle ve hızla çekilmesini sağlayabilirsiniz. Hizmetlerimiz hakkında detaylı bilgi edinin!

“Çekici Nedir? Ne Zaman Çekici Gerekir?” yazımızdan Çekici Kategorisine dönebilir ya da “Araç Çekici Çeşitleri Nelerdir?” başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.

Oto Kurtarma Nedir?

Herkes aracıyla sorunsuz ve güvenli bir sürüş deneyimi yaşamak ister ancak hava, yol ve trafik koşulları her an karşınıza sevimsiz bir olay çıkartabilir. Trafikte seyreden dikkatsiz sürücüler, aracınızda oluşabilecek mekanik arızalar, lastik patlaması, yakıt bitmesi gibi birçok can sıkıcı durum, hiç ummadığınız bir anda trafikte sizi zor durumda bırakabilir. İşte bu gibi olaylarda, oto kurtarma ekipleri yardımınıza koşar.

Oto kurtarmaya ihtiyaç duyduğunuz anlarda, yol yardım desteği aldığınız firma, profesyonel bir ekip ise yukarıda saydığımız durumları dert etmezsiniz. Oto kurtarma ekipleri yardım çağrınız üzerine bulunduğunuz yere gelerek size hızlı bir şekilde çözüm üretmeye çalışır. Bunun için öncelikle aracınızdaki sorunu aracınızı yerinde onararak gidermeye çaba harcar. Eğer durum tahmin edilenden kötüyse, oto kurtarma ekipleri aracınızın en yakın yetkili servise ulaşmasını sağlar.

Oto Kurtarma Hizmetleri Hangi Durumlarda Devreye Girer?

Daha önce aracınız arızalanmamış ya da aracınızla kaza yapmamışsanız oto kurtarma hizmetine daha önce hiç ihtiyaç duymamış olabilirsiniz ancak aracınız aşağıdaki durumlarda trafikte hareketsiz kalırsa oto kurtarma ekiplerinden yardım almanız gerekebilir:

– Aracınız bir arıza durumu ya da meydana gelen kaza sebebiyle çalışmaz hale gelirse,
– Aracınızın anahtarlarını kaybederseniz, anahtarları aracınızın içinde unutursanız veya aracınızın kapılarında bir arıza meydana gelirse,
– Aracınız seyahat esnasında çalınırsa,
– Aracınız ile yolculuk ederken lastiğiniz patlarsa ya da herhangi bir hasar sebebiyle lastikleriniz seyahate izin vermeyecek derecede yıpranırsa,
– Aracınızın benzininin bitmesi halinde oto kurtarma ekipleri yardımınıza yetişir.

Tüm Türkiye’de 7/24 yol kenarı yardım hizmeti! Akü bitmesi, lastik patlaması gibi aksaklıklar sebebiyle aracınızla yolda kaldığınızda Tur Assist yanınızda. Türkiye’nin neresinde olursanız olun, Tur Assist yol yardım hizmeti 7 gün 24 saat imdadınıza yetişir. Mobil ekiplerimiz en kısa zamanda olay yerine ulaşarak aracınızın servise çekilmesine gerek kalmadan aracınızı olay yerinde onararak yola devam etmenizi sağlar.

Oto Kurtarma Hizmeti Sayesinde Aklınız Arabanızda Kalmasın yazımızdan Çekici kategorisine gidebilir ya da Tur Assist katkılarıyla hazırlanan Yol Yardım Türkiye Blogu’na geri dönebilirsiniz.

Güvenli ve sorunsuz bir sürüş her sürücünün hayalidir, ancak bazen maalesef aksilikler peşinizi bırakmaz. Kazalar, lastik patlaması, mekanik arızalar, yakıt bitmesi gibi istenmeyen durumlar sizi yolda bırakabilir. Bu gibi durumlarda devreye giren oto kurtarıcı hizmeti size yardım eli uzatır.

Zira oto kurtarıcı, kaza veya arıza sebebiyle hareket edemez hale gelen araçların çekilmesini sağlayan taşıt çeşididir. Sizin de aracınız herhangi bir sebeple hareketsiz kaldığında, çağrınız üzerine hemen bulunduğunuz yere gelen bir oto kurtarıcı aracınızı hemen en yakın servise ulaştırır.

Tur Assist sizi bir telefonla oto kurtarıcı ile buluşturur

1996 yılından beri asistans hizmetlerinde yanınızda olan Tur Assist, söz konusu aracınız olunca da sizinle. Türkiye’nin neresinde olursanız olun, aracınız yolda kaldığı anda Tur Assist tarafından size yönlendirilen bir araç kurtarıcı, aracınızı ve sizi içinde bulunduğunuz zor durumdan kurtarır.

Tur Assist güvencesindeki On Road Basic, aracınızla seyahat esnasında başınıza gelebilecek olumsuz durumlarda sizin için çözüm üreten, içerdiği yol yardım hizmetleri ile de 7 gün / 24 saat destek sağlayan bir yol yardım paketidir.

On Road Basic yol yardım paketine sahip müşterilerimiz; yol yardım, seyahat, konaklama, ulaşım, sağlık kuruluşları, kültürel aktiviteler, özel etkinlikler, tercüme hizmeti, çiçek gönderimi, restoran ve eğlence merkezleri ile ilgili bilgileri tek bir telefonla temin eder, gerektiğinde bu hizmetlerin organizasyonu için bilgi ve organizasyon hattımızdan yardım alabilirler.

Sadece oto kurtarıcı hizmeti değil!

On Road Basic yol yardım paketi;

• Akü bitmesi gibi yerinde giderilebilen arıza durumlarında, mobil yol yardım servisleri ile aracınızı olay yerinde onararak yola devam etmenizi sağlar
• Yakıtınızın bitmesi durumunda aracınızı en yakın benzin istasyonuna çeker
• Herhangi bir arıza sebebiyle aracınızla yolda kaldığınızda aracınızı servise çeker
• Lastiğiniz patladığında olay yerine mobil ekip gönderir ve aracınızın lastiğini 7/24 yerinde değiştirerek, yola güvenle devam etmenizi sağlar
• Aracınızın anahtarını kaybederseniz oto çilingir hizmeti sayesinde aracınızın kapılarını tek bir telefonla açtırır
• Uygun fiyatlarla Türkiye’nin her noktasında araç kiralamanıza yardımcı olur
• Arıza nedeniyle aracınızın serviste onarım gördüğü durumda otelde konaklamanızı sağlar ya da seyahatinize devam etmeniz veya ikametinize dönmeniz için seyahat masraflarınızı karşılar

Yukarıda sayılan tüm bu hizmetlerden ve hatta daha fazlasından yararlanmak için yapmanız gereken tek şey bizi 0 850 202 47 99 nolu telefonda aramak ya da www.turassistleyasam.com sitemizi ziyaret etmek.

Dilerseniz , Çekici kategorisine gidebilir ya da “Çekici ve Yol Kenarı Yardım Hizmetleri Hakkında” daha fazla bilgi alabilirsiniz.

Çekme belgeli araç, trafiğe çıkması kanunen engellenmiş motorlu taşıt anlamına gelir. Bir araca çekme belgesi ancak üç şekilde verilmektedir. Bunlar;

1. Trafikteki ömrünü doldurmuş olan araçlar. Yanmış, ağır hasar görmüş ve bunun gibi durumlar nedeniyle trafiğe çıkması sakıncalı araçlar örnek olarak verilebilir

2. İsteğe bağlı bir şekilde trafikten çekilecek olan araçlar

3. Çalınma sebebiyle trafikten çekilen araçlar

Yukarıda belirtilen üç durumda araç sahibinin araç üzerindeki hakkı düşer, dolayısıyla vergi, muayene, trafik sigortası gibi yükümlülükler işlevsiz hale gelir.

Araç için çalınma ya da özel sebeplerden dolayı çekme belgesi alınmışsa, geçmiş vergiler ödenerek tekrar trafiğe çıkartılabilir. Çekme belgesine haiz bir araç satılabilir ya da devredilebilir. Bunun için, noter işlemlerine ihtiyaç duyulur ancak araç tekrar trafiğe çıkacaksa, araçtaki hasar ve aksaklıklar giderildikten sonra tekrar muayeneye götürülür. Trafik tescil işleminin ardından araca yeni ruhsat çıkartılır.

Aracın hurdaya çıkarılması

Ekonomik olarak ömrünü doldurmuş olan araçlar, benzeri nedenlerden dolayı kullanılmaz duruma gelirler. Kanuni yükümlülüklerden kaçınmak için dilekçeyle birlikte tüm ilişik kesme belgeleri trafik tescil şubesine veya bürosuna ibraz edilir. Uygun görüldüğü takdirde araç trafik tescil şube veya bürosu tarafından hurdaya çıkarılır.

Bu işlem neticesinde aracın sahibine araç hurdaya çıkarılmıştır şerhi konularak bir belge verilir. Bu belge aracın sahiplik belgesi olarak kullanılır, tescil bürolarında bu evraklar yaklaşık olarak 2 sene boyunca tutulduktan sonra imha işlemi gerçekleştirilir. Bu sürenin sonunda aracın plakası başka bir araca verilebilir. Hurdaya ayrılmış bir araç yeniden onarılsa bile trafik tescili yapılamaz, dolayısıyla tekrar trafiğe çıkarılmaz. Ancak kullanılır durumdaki aksamlar başka araçlarda kullanılabilir. Kullanılan her parça diğer araç üzerine yeniden kayıt edilir.

Çekici kategorimize geri dönebilir ya da Hizmetlerimiz hakkında detaylı bilgi alabilirsiniz.

İşe giderken, işten gelirken ya da bir noktaya daha hızlı ulaşmaya çalışırken kısacası gün içinde birçok durumda araç kullanıyoruz. . Özellikle büyük şehirlerde yaşayanlarımız için trafik kazaları da trafik ve araç yoğunluğunu göz önünde bulundurduğumuzda daha sık karşılaşılan bir sorun olarak karşımıza çıkıyor. Bazı durumlarda kaza yapan araçlarımızı yeniden çalıştırıp yola devam etmek imkansız hal alabiliyor. Aynı şekilde şehirler arası ya da ıssız otobanlarda arızalanan araçlarımızı çalıştırmak da mümkün olmayabiliyor. Bu gibi durumlarda en iyi yöntem, araç çekicisi, başka bir deyişle kurtarıcı çağırmak ya da var ise yol yardım hizmeti aldığımız firmayla iletişime geçmek oluyor.

Araç çekicileri hangi tür araçlara hizmet veriyor?

Çekiciler hemen hemen her tip araç için hizmet verebiliyorlar. Sedan ya da hatchback her türlü binek araçlar, minibüsler, kamyonetler, kamyonlar, iş makineleri ve hatta motosikletler dahil tüm araçlarımız için araç çekicilerinden yardım alabiliyoruz.

Araç çekicilerin çeşitleri nelerdir?

Araç çekicilerinin çekecekleri araç türlerine göre farklı vinç çeşitleri mevcuttur. Bunlar;

– Çatallı çekici: Altına giren iki büyük çatal sayesinde araç, forklift düzeninde olduğu gibi kaldırılarak çekici kasasına konur. Bu sistemle yolun ve aracın uygunluğuna göre araç ister sağ ister ise sol taraftan çekiciye yüklenebilir. Kablolu kumandası mevcuttur. Araca hasar vermediği gibi 12 saniye gibi bir sürede işlem tamamlanır. Sürücü araç içerisindeyken de araç çekilebilir.

– Tepeden çekici: Genellikle trafik polislerinin kullandığı araç çekici sistemidir. Bu çekici tipi aynı zamanda ahtapot çekici olarak da bilinir. Tepeden inen vincin dörtlü çatalına tekerlekler bağlanarak çekilecek araç, çekicinin kasasına konur. Ayrıca arka kısımda bulunan çift tekerlek çekici sayesinde de iki araç birden taşınabilir. Bu çekici hizmeti esnasında araç kapılarının açılmasına gerek kalmaz.

– Vinçli kayar platform: Yolda kalan araç hareket ettirilebiliyorsa çekicide bulunan kayar platforma girmesi sağlanır. Eğer araç hareket ettirilemiyorsa çekicide bulunan vinç tarafından platforma çekilir. Bu çekici türü de arka kısmında bulunan çift tekerlek çekici sayesinde iki araç birden taşıyabilir.

– Oto transfer çekicisi: Çekicide bulunan hidrolik makaralı vinç vasıtası ile çekilecek araç damperli platforma çekilir. İndirilmek istendiğinde damper kaldırılarak kontrollü bir şekilde makara gevşetilir.

“Araç Çekici” yazımızdan Çekici kategorisine gidebilir ya da “Çekme Belgesi” hakkında detaylı bilgi alabilirsiniz.

Araba Çekici Nedir?

Aracınız bir arıza ya da kaza neticesinde hareket edemez hale geldiğinde aracınızın çekimi için yapmanız gereken ilk şey bir araba çekici ile iletişime geçmektir. Araba çekiciler, hangi sebeple olursa olsun, aracın hareket kabiliyetinin olmadığı durumlarda devreye girerek, aracınızı çeker ve gerekli işlemlerin yapılması adına sizin için en önemli adımı atmış olur.

Şunu belirtmekte fayda görüyoruz; trafikten men edilen ve yasak yerlere park edilen araçlar öncelikle resmi kuruluşlara ait çekici ve kurtarıcılar tarafından çekilir. Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 119, 120, 121 ve 122 no’lu maddeleri çekilen ve çekilecek araçlarla ilgili kuralları düzenlemektedir. Bu yazımızda iradeniz dışında çekilen araçlardan ziyade araba çekicileri hakkında genel bilgiler vermek istiyoruz.

Oto çekici modelleri.

Araba çekicileri genellikle, araçları çekme yöntemlerine göre 3’e ayrılır. Aracı  -kaldırarak yükleyen çekiciler, kayar kasa yardımıyla aracı kamyonetin kasasında taşıyan çekiciler, bir mekanizma aracılığıyla aracın ön ya da arka iki tekerinden kaldırıp götüren çekiciler.

Bir diğer ayrımda, tekli ve çoklu araç kurtarıcılarıdır. İsimlerinden de anlaşılacağı üzere taşıyabildiği araç sayısına göre bu ayrıma tabi olurlar.

Oto çekici ile araç çekiminde alınması gereken önlemler:

Öncelikle oto çekici, çekeceği aracın modeli ve ağırlığına göre lastik basıncını ayarlamalı, gerekli durumlarda çekeceği aracın  lastiğinin havasını indirmelidir. Duruma göre, kurtarılacak aracın yükü boşaltılmalıdır.

Çekme işlemleri esnasında aracın civarında kimsenin bulunmaması da çekim işlemi yapılırken önem arz eder.

Özellikle kazalı araçlarda oluşabilecek yangın ihtimaline karşı, yangın söndürme cihazlarının hazır bulunması gerekir. Oto çekici ile çekilen araca kimse bindirilmemelidir.

Kurtarıcının teknik imkanları, aracı kurtarmaya yeterli değilse kurtarma işlemine başlanmamalı. Örneğin devrilen bir araç ya da bir kamyonetin çekilmesi farklı teçhizatlar gerektirirken çekim işlemlerini yapan araçların ise K belgesine sahip olması bir zorunluluktur.

Tur Assist ile aklınız arabanızda kalmasın!

Unutmayın, mekanik bir arıza ya da kaza sebebiyle yolda kalırsanız tek telefonla Türkiye’nin her noktasından aracınızın çekilmesini sağlayabilirsiniz. En kısa zamanda size ve aracınıza ulaşan ekipler ücretsiz olarak aracınızı servise çeker.

Türkiye sınırları içerisinde nerede olursanız olun, yol yardım hizmetlerinden faydalanmak veya yalnızca bilgi almak için, 7 gün 24 saat bizi arayabilirsiniz.

Araba Çekici Hakkında Bilmeniz Gerekenler sayfasından Çekici kategorisine gidebilir ya da Tur Assist katkılarıyla hazırlanan Yol Yardım Türkiye Blogu’na geri dönebilirsiniz.

Beklemediğiniz bir anda yolda aracınız arızalanabilir ya da aniden bir kaza ile karşılaşabilirsiniz. Kimi zaman biten bir akü sebebiyle, kimi zaman arızalanan şanzıman sistemi yüzünden, kimi zaman da bir kaza anında yardıma ihtiyaç duyarsınız. İşte bu ve benzeri durumlarda, araba çekme işlemi için uygun araçlara sahip firmalar imdadınıza yetişir.

Eğer bu süreci farklı bir aracın yardımıyla yönetecekseniz yani bir ikinci otomobil çeki demiri yardımıyla aracınızı çekecekse aşağıdaki hususları bilmenizde fayda var.

Araba çekme işlemi esnasında çekilen ve çeken araçlar hakkındaki bilinmesi gerekenler:

– Çekilen araçların sürücü yönetiminde olması gerekir.

– Elektrik sistemindeki bir arıza sebebiyle farlar çalışmıyorsa, reflektör desteği gerekir.

– Çeken ve çekilen araçlarda yolcu bulunmaması, yolcuların güvenliği açısından önem arz eder.

– Çeken ve çekilen araçların bağlantıları, çelik halat gibi, araba çekme işlemi için uygun yapılmalıdır.

– Araçların arasında mesafe bulunması ancak bu mesafenin 5 metreyi geçmemesi gerekir.

– Çekilen aracın fren sisteminde bir arıza varsa, çeken aracın saatte 20 km hızı geçmemesi önemlidir.,

– Çekilen aracın ağırlığının çeken aracın limitlerini zorlamaması, dolayısıyla araçların kendi cinsinden araçları çekmesi gerekir.

– Başka bir araçla çekilmeyecek durumda olan araçlara da yalnız araba çekme ehliyetine sahip kurtarıcı araçlar tarafından çekilir.

Yukarıda çeken ve çekilen araçlarla ilgili detaylandırılan tüm kurallara Karayolları Trafik Yönetmeliği Madde 133’de yer verilmektedir.

Bununla beraber Tur Assist olarak bir önemli hususu daha hatırlatmakta fayda görüyoruz. Herhangi bir kaza sebebiyle aracınız hareket edemez duruma geldiyse, araba çekme işleminden önce maddi hasarlı trafik kazasını kayıt altına almanız gerekir.

Sadece maddi hasarla sonuçlanan kazalardan sonra kazaya karışan diğer sürücü veya sürücülerle anlaşmanız halinde, bir kaza tespit tutanağı ile kazanın oluş şeklini resmîleştirmeniz gerekir.

Sürücülerden birinin ehliyetinin olmaması, alkol şüphesinin bulunması, kaza sonucunda ölüm veya yaralanma olması gibi durumlarda 155 ya da 156 no’lu telefonlar aranarak yetkililere bilgi vermeniz gerekmektedir.

Unutmayın, Tur Assist güvencesindeki On Road yol yardım paketleri, yolculuk sırasında sizin ve sevdiklerinizin başına gelebilecek onlarca aksiliğe karşı tek telefonla çözüm üretir.

Türkiye sınırları içerisinde nerede olursanız olun, yol yardım hizmetlerinden faydalanmak veya yalnızca bilgi almak için, 7 gün 24 saat bizi arayabilirsiniz. Dilerseniz On Road yol yardım paketlerimizi www.turassistleyasam.com sitesi üzerinden de kolayca satın alabilirsiniz.

Dilerseniz, Çekici kategorisine gidebilir ya da Tur Assist katkılarıyla hazırlanan Yol Yardım Türkiye Blogu’na geri dönebilirsiniz.

Çekici nedir?

Aracınızla seyahat etmek her zaman hayal ettiğiniz kadar keyifli olmayabilir. Hiç gerçekleşmesini istemeyeceğiniz birtakım aksilikler, siz istemeseniz de peşinizi bırakmayabilir. Örneğin aracınızı park etmemeniz gereken bir yere park ettiğinizde ya da aracınız ile durmanızın yasak olduğu belirtilen yerlerde durduğunuzda aracınız resmi bir çekici ile çekilebilir ve cezai işleme maruz kalabilirsiniz.

Yukarıda saydığımız durumların dışında aracınız arızalandığında ya da kaza yaptığınızda ihtiyaç duyacağınız şey yine çekici hizmetinden yararlanmak olacaktır. Yol yardım desteği aldığınız kurumdan talep edebileceğiniz ya da bir telefonla bağımsız olarak çağırabileceğiniz çekici, en kısa zamanda bulunduğunuz yere gelerek sizi içinde bulunduğunuz zor durumdan kurtarır.

Hangi durumlarda aracınız, iradeniz dışında bir çekici ile çekilir?

Eğer trafik kurallarına harfiyen uymuşsanız, herhangi bir kaza durumu da söz konusu değilse, aracınızın çekici ile çekilmesi gibi bir durumla karşılaşmazsınız. Aracınızla trafikte seyir halindeyken trafik kurallarını ihlal ettiğiniz anlarda, park etmenin ve duraklamanın yasak olduğunun belirtildiği trafik işaretlerine riayet etmediğiniz durumlarda aracınız çekici aracılığıyla trafik ekiplerince çekilecektir.

Aracın çekilmesine sebep olacak duraklamalar:

– Duraklama yasağının trafik işaretleri ile belirtildiği noktalarda,
– İşaret levhalarına yakın alanlarda,
– Raylı sistem harici olan yolların sol şeridinde,
– Yaya ve okul geçitlerinde, rampa, bağlantı, kavşak ve köprü yollarında,
– Yetersiz görüşün bulunduğu tepe ve dönemeçlerde,
– Otobüs, taksi ve tramvay duraklarında duraklamanın yasak olması nedeniyle buralarda duraklayan araçlar çekici ile çekilir.

Aracın çekilmesine sebep olan park etme halleri:

– Park etmenin yasak olduğunun işaret levhaları ile belirtildiği yerlerde,
– Belirlenmiş olan yangın musluklarının iki yanından beş metreden az uzaklıklarda,
– Geçiş üstünlüğüne sahip olan araçların giriş çıkış yapacağını gösteren trafik levhalarının on beş metre yakınlarında,
– Üç ve üçten fazla taşıt yolunun bulunduğu karayolu ortasında,
– Kamu alanlarının giriş ve çıkış kapılarından beş metreden az uzaklıktaki mesafelerde,
– Kamu hizmetinde bulunan araçların duraklarının olduğu belirtilen levhalara on beş metreden az uzaklıktaki mesafelerde,
– İşaret levhalarında gösterilen park etme sürecini aşan durumlarda,
– Trafik kurallarına uymuş bir şekilde park etmiş olan aracın çıkışını engelleyecek şekilde park edildiğinde,
– Yaya yollarında, park için uygun olduğu gösterilmeyen alt ve üst geçitler ile köprülerde,
– Köprü ile alt ve üst geçitlerin on metreden az uzaklıkta park etmiş olan araçlar çekici ile çekilir.

Ayrıca, karayolu üzerinde trafik levhası ile belirtilmediği müddetçe, indirme-bindirme, yükleme gibi nedenler haricinde park etmiş olan kamyon, traktör, otobüs gibi araçlar da çekici yardımıyla çekilir.

Hangi durumlarda bir çekiciye ihtiyacınız olur?

Aracınız herhangi bir arıza ya da kaza sebebiyle hareket edemez hale geldiğinde; örneğin aracınızın aküsü boşaldığında, benzini bittiğinde, bir ya da birden fazla lastiği patladığında, kısaca mekanik ya da elektronik bir arıza yüzünden aracınız çalışmadığında veya hareket etmediğinde bir çekici çağırarak yardım alabilirsiniz.

Tur Assist tüm Türkiye’de 7/24 çekici hizmeti sunar!

1996 yılından beri asistans hizmetleri denince akla ilk gelen firma olan Tur Assist, 8.000’e yakın hizmet sağlayıcısı ile her zaman yanınızda. Yardım talebiniz üzerine, Türkiye sınırları içerisinde hızlıca bulunduğunuz noktaya gelen oto çekici ekibi, gerekli formları doldurup aracınızı çekerek sizi, içinde bulunduğunuz sıkıntılı durumdan kurtarır.

Türkiye sınırları içerisinde nerede olursanız olun, yol yardım paketlerimiz On Road’un sağladığı yol yardım hizmetlerinden faydalanmak veya sadece yol yardımla ilgili bilgi almak için, 7 gün 24 saat bizi arayabilirsiniz.

Dilerseniz On Road yol yardım paketlerimizi www.turassistleyasam.com sitemiz üzerinden de kolayca satın alabilirsiniz.
“Çekici ve Yol Kenarı Yardım Hizmetleri Hakkında” yazımızdan Çekici kategorisine gidebilir ya da Tur Assist katkılarıyla hazırlanan Yol Yardım Türkiye Blogu’na geri dönebilirsiniz.

Karayolları Trafik Yönetmeliği’ne göre oto çekici, römork ve yarı römorkları çekmek için imal edilmiş olan ve yük taşımayan motorlu araçtır. Aşağıda maddelendirilen kurallar, oto çekicilerin, tüm araçların uyması gereken kurallara ek olarak ayrıca riayet etmesi gerektiği hususları veya oto çekici ve kurtarıcıları ilgilendiren durumları içerir.

Madde 42: Çekici araçlar ile yüklü ağırlığı 750 kg’ın üstündeki römork ve yarı römorklar, (traktör römorkları hariç) bu yönetmeliğin 29. maddesindeki esaslara uygun olarak kaydedilir.

Çekici araçlar ile römork takacak araçların tescil belgelerine çekeceği römorkun taşıma sınırı yazılır.

Madde 53: Otomobil, kamyonet, minibüs, kamyon, çekici ve otobüslerde ön plaka 11×52, arka plaka 11×52 veya 21×32 cm plaka yerlerinin bu ölçülere uymaması halinde ölçüler 15×30 cm, en ve boyda olur.

Madde 64: Kamyon, çekici ve otobüslerde İçişleri ve Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlıklarının görüşlerini de alarak Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın belirlediği takograf, taksi otomobillerinde taksimetre, bulundurulması ve bunların kullanılır durumda olması zorunludur.

Yukarıdaki şartlara uymayan araçlara, eksikliklerinin giderilmesi amacıyla 125. maddedeki kurallara istinaden olarak trafiğe çıkış izni geçici olarak verilir. Ancak bu süre zarfında eksiklerini gidermeyen araçlar trafikten men edilir.

Madde 68: Araçların muayeneleri, Ulaştırma Bakanlığı’na ait muayene istasyonlarında veya bu bakanlık tarafından usulüne uygun olarak yetki verilen gerçek veya tüzel kişilere ait muayene istasyonlarında yapılır.

Muayene istasyonlarınca otobüs, kamyon, çekici ve tankerler için kanunda belirtilen muayene ücreti (KDV hariç) alınır.

Madde 75: Sürücü belgesi sınıfları ile belge sahiplerine sürme yetkisi verilen motorlu araçlar ve özellikleri aşağıda gösterilmiştir:

• C1 sınıfı sürücü belgesi azami yüklü ağırlığı 3.500 kg’nın üzerinde olan ve 7.500 kg’yı geçmeyen kamyon ve çekicileri kullanacaklara verilir.
• C sınıfı sürücü belgesi kamyon ve çekici kullanacaklara verilir.

Madde 98: Araç kullanma ve dinlenme sürelerine uyma mecburiyeti ve denetleme esaslarında uyulacak usuller aşağıda gösterilmiştir:

A) Ticari amaçla yük taşımacılığı yapan ve azami ağırlığı 3,5 tonu geçen araçların şoförleri ile ticari amaçla yolcu taşımacılığı yapan ve taşıma kapasitesi şoförü dahil 9 kişiyi geçen araçların şoförlerinin 24 saatlik herhangi bir süre içinde; toplam olarak 9 saatten ve devamlı olarak 4,5 saatten fazla araç sürmeleri yasaktır.

Bu gruba dahil olan şoförler, maksimum 6 gün araç kullanmak ve haftada 1 gün tatile çıkmak zorundadır. Yani haftalık tatilleri en az 24 saat olmalıdır. Rutin seferler haricinde gerçekleşen uluslararası yolcu taşımacılığı söz konusu olduğunda şoförler 12 gün süreyle araç kullanabilirler. Ancak bu sürecin sonunda 2 günlük hafta tatilini kullanmak zorundadırlar. 2 hafta içinde toplam araç kullanma süresi 90 saati geçemez.

Şoförler sürekli 4,5 saatlik araç kullanma süresi sonunda eğer dinlenmek için bir zaman ayırmıyorsa en az 45 dakika mola arası zorunludur. Bu molalar 4,5 saatlik araç kullanma süresi içinde az 15 dakikalık molalar şeklinde gerçekleşebilir.

Yukarıda belirtilen mola zamanlarında şoförler başka bir işle meşgul olamazlar. Hareket halindeki bir araçta, feribotta veya trendeki bekleme süresi ile araç kullanılmadan geçen süre, başka iş olarak addedilemez. Süreç içinde verilen kısa molalar, günlük dinlenme süresine dahil edilmez.

Şoförler her 24 saatte toplamda 11 saat kesintisiz dinlenmelidir. Bu süre, biri en az 8 saat kesintisiz olmak üzere iki veya üç ayrı mola şeklinde kullanılabilir. Ancak bu şekilde bölünürse günlük dinlenme süresine 1 saat daha eklenerek 12 saate çıkartılır. 11 saatlik kesintisiz günlük dinlenme süresi haftada 3 defadan fazla olmamak üzere en az 9 saate indirilebilir. Aracın en az iki şoförle kullanılması durumunda her 30 saatlik sürede her bir şoför en az 8 saat kesintisiz olarak dinlenecektir. Günlük dinlenme süresi yataklı ve özel dinlenme yeri olan araçlarda geçirilebilir. Şoförün rahat uyuyabileceği şekilde bölümleri bulunan araçlar gerekir. Araçların park yerine, garaja veya yerleşim yerleri dışındaki karayollarına park edilmesi ve gerekli tedbirler alınması halinde dinlenme gerçekleştirilebilir.

Araçların feribotla veya trenle taşınması durumunda günlük dinlenme sürelerinin kesintiye uğradığı günler olabilir. Günlük dinlenme süreleri arasındaki süre mümkün olduğunca kısa olmalıdır ve gümrük işlemleri de dahil gemiye, feribota binmeden önce veya indikten sonra 1 saati aşamaz. Bu şekilde kesintiye uğrayan dinlenme süresi 2 saat uzatılır.

B) Yük ve yolcu taşıması yapan araç işletenleri ile bu araçları sürenlerden;

a) Araç işletenlerinin;

1. Otobüs, kamyon ve çekici araçlarında takoğraf cihazı bulundurmaları ve bunların işler durumda olmalarını sağlamaları,
2. Araçlarına ait takoğraf kayıtlarını, kayıt tarihinden itibaren 1 ay süreyle araçlarda, 5 yıl süreyle de iş yerlerinde, iş yeri yoksa araçlarında muhafaza etmeleri veya ettirmeleri,
3. Trafiğe çıkardıkları taşıtların cins ve plakalarını, şoförlerin kimler olduğunu, işe çıkış yer, gün ve saati ile gidilecek yeri kaydettikleri bir defter veya liste düzenleyerek kayıtlarını tutmaları,
4. Yük ve yolcu nakliyatı yapan kuruluş yetkililerinin şoförlerin çalışma sürelerini ve bu süre içerisindeki kural dışı hareketlerini izlemeleri ve kuralları ihlal etmeyi itiyat haline getiren şoförleri eğitmeleri ve bu konuda önleyici tedbirler almaları,
5. Şehirler arası yük ve yolcu nakliyatı yapan araçlarda, bu yönetmeliğin öngörmüş olduğu çalışma ve dinlenme sürelerini göz önünde bulundurmak suretiyle, şoförlerin gideceği yer ve güzergahları dikkate almaları ve buna göre uğrayacağı, il, ilçe veya durak yerlerinde yedek şoförleri hazır bulundurmaları,

zorunludur.

b) Taşıt şoförlerinin;

1. Mesleki Yeterlilik Belgesi alarak araç sürmeleri,
2.  Zorunlu olduğu halde takografı bulunmayan veya takografları işler durumda olmayan taşıtları trafiğe çıkarmamaları,
3. Araçlara ait takograf kayıtlarını kayıt tarihinden itibaren 1 ay süreyle araçlarında muhafaza etmeleri,

zorunludur.

Bu şoförlerle ilgili yapılan kontroller, yıllık çalışma günlerinin en az %1’ini oluşturmalıdır. Kontrollerin en az % 15’i yol kenarında, % 25’i ise ilgili ve yetkililerce iş yerinde yapılır. Günlük araç kullanma süreleri, molalar, haftalık ve günlük dinlenme süreleri, kayıtlarda düzensizlik belirtileri, önceki kayıtlar, takograf cihazının doğru çalışıp çalışmadığı gibi rutin kontroller gerçekleştirilir.

Bununla birlikte ilgili ve yetkililerce iş yeri müştemilatında yapılan kontrollerde haftalık dinlenme süreleri ve bu süreler arasındaki araç kullanma süreleri, iki haftalık araç kullanma süre sınırlaması, indirilen günlük veya haftalık dinlenme sürelerinin telafi edilip edilmediği, kayıt belgelerinin kullanılıp kullanılmadığı, şoförün çalışma saatlerinin organize edilip edilmediğine de bakılır. Yetkili makamların talebi üzerine gerekli belgelerin teslim edilmesi ile yapılan kontroller de müştemilatta yapılan kontrol sayılır.

Şoförlerin araç kullanma, mola ve dinlenme saatleri ile denetim prosedürlerine ilişkin formlar İçişleri Bakanlığı ve Ulaştırma Bakanlığı tarafından belirlenir.

Madde 99: Takograf cihazı ile sürücü çalışma belgelerinin hangi cins taşıtlarda bulundurulacağına ve kullanılacağına dair esaslar aşağıda gösterilmiştir.

• Takograf cihazlarının, şehirler arası yük veya yolcu nakliyatı yapan otobüs, kamyon ve çekicilerde kullanılır durumda bulundurulması ve kullanılması zorunludur.
• Şehir içi ve belediye mücavir alanı içerisinde yolcu ve yük nakliyatı yapan otobüs, kamyon ve çekici türündeki taşıtlarda takograf cihazı bulundurma mecburiyeti aranmaz.

N2 ve N3 sınıfı kamyon ve çekiciler ile M2 ve M3 sınıfı minibüs ve otobüslerde hız sınırlayıcı cihaz bulundurulması ve kullanılması zorunludur. Bu hüküm aşağıda belirtilen motorlu araçları kapsamaz:

Yapısı itibariyle hızı 99 km/s’i aşmayan N2 ve N3 sınıfı kamyon ve çekiciler ile 110 km/s’i aşmayan M2 ve M3 sınıfı minibüs ve otobüsler.

Madde 100: Karayolları Trafik Kanunu’nda ve bu yönetmelikte yazılı kayıt ve şartlar dışında ve aksine bir işaret bulunmadıkça yol durumlarına göre römorksuz araç cinsleri için saatteki asgari ve azami hız sınırları bu maddede gösterilmiştir.

Çekici (N2-N3):

Yerleşim yeri içinde 50 km

Şehirler arası çift yönlü karayollarında 80 km

Bölünmüş yollarda 85 km

Otoyollarda 90 km

Hız sınırlayıcı cihaza sahip olma ve onu kullanma zorunluluğu bulunan araçlarda; yol ayrımı yapılmaksızın M2 ve M3 sınıfı otobüs ve minibüslerde hız sınırı ayarlaması 110 km/s, N2 ve N3 sınıfı kamyon ve çekicilerde ise 99 km/sdir. Bu araçlar şehir içi yollarda ise diğer araçların tabi olduğu azami hız sınırlarına uymak zorundadırlar.

Madde 118: Araçların park edilmesinde aşağıdaki esaslar uygulanır:

Eğimli yoldaki araç; kamyon, çekici veya otobüs ise, her iki arka tekerleğinin, ayrıca römorkların ve birden fazla ise, her bir römorkun arka tekerleklerinin inişte ön, çıkışta arka taraflarına niteliklere uygun takoz konulur.

Madde 122: Kanunlarda ve bu yönetmeliğin tamamında belirtilen ihlaller nedeniyle trafikten men edilen, muhafaza altına alınması gereken veya bulunduğu yerden kaldırılması gereken araçların çekilip götürülmesinde öncelikle trafik kuruluşları ile kamu kurum veya kuruluşlarına ait çekici / kurtarıcı araçlar kullanılır. İhtiyaç duyulması halinde, araç çekme, kurtarma ve götürme hizmetleri, ücretleri ile diğer usul ve esaslar belirlenmek şartıyla büyükşehirlerde ulaşım koordinasyon merkezlerince, diğer il ve ilçelerde ise il ve ilçe trafik komisyonlarında karar alınmak suretiyle gerçek veya tüzel kişilere de yaptırılabilir.

Araçların çekilmesi, kurtarılması, götürülmesi ve muhafazası işlemlerinin gerçek veya tüzel kişilerce yapılması hususunda ulaşım koordinasyon merkezlerince ve trafik komisyonlarınca yetki verilebilmesi için aşağıdaki şartlar aranır:

a) Otoparkın etrafının duvar veya tel örgü gibi fiziki engellerle çevrili olması,

b) Otoparkın geceleri yeterince aydınlatılması,

c) Giriş ve çıkışları ile içerisi ve etrafının 24 saat süreyle kamera sistemiyle izlenmesi ve kayıtların belirlenecek sürelerde saklanması,

ç) Yeterli yangın söndürme tüpü veya sistemi bulundurulması,

d) Sabit telefon hattının olması,

e) İş ve işlemlerin yürütülebileceği yeterli büyüklükte kapalı alanın bulunması,

f) Otopark ve müştemilatının yangın, sel, deprem ve benzeri afetlere karşı sigortalı olması,

g) Otoparkta güvenliği sağlamak amacıyla 24 saat süreyle bekçi veya görevli bulundurulması,

ğ) İşleticilerin, otopark çalışanlarının, çekici / kurtarıcı sahibi ve şoförlerinin; mal varlığına, topluma, kamu güvenliğine, kamunun sağlığına, kamu barışına, ulaşım araçları veya sabit platforma, genel ahlaka, millete ve devlete, devletin güvenliğine, anayasal düzen ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar başta olmak üzere belirlenecek diğer suçlardan hüküm giymemiş olmaları,

h) Çekici ve kurtarıcı hizmeti vermek üzere yetkilendirilenlerin hizmetin devamlılığını sağlayacak şekilde gece ve gündüz istendiğinde özel tertibatlı araç bulundurmaları.

Ulaşım koordinasyon merkezlerince ve trafik komisyonlarınca il veya ilçenin özelliğine göre yukarıda belirtilen şartlara ek olarak başkaca şartlarda belirlenebilir. Ayrıca, belirlenen otoparklara hangi bölgelerden çekilen, trafikten men edilen veya muhafaza altına alınması gereken araçların götürüleceği belirlenir ve o bölgedeki fiyat uygulamaları da dikkate alınarak çekme, kurtarma ve götürme ücreti ile otopark ücretleri tespit edilerek karara bağlanır.

Araçların çekilmesine, kurtarılmasına ve götürülmesine trafik zabıtası karar verir. Kanunlar ve bu yönetmelikte belirtilen ihlaller nedeniyle çekilmesi gereken aracın plakası ve ihlal durumu, çekilmesine karar veren görevlilerce fotoğrafla tespit edilir.

Madde 124: Bir trafik işareti ile izin verilmiş olması, duraklama ve arızalanma halleri dışında, yerleşim birimleri içindeki karayollarında; kamyon, çekici, otobüs veya bunların römorkları, lastik tekerlekli traktörler ile her türlü iş makinelerinin bulundurulmaları ve park edilmeleri yasaktır. Bu yasağa rağmen, yerleşim birimleri içindeki karayollarında park edilmiş bu tür araçlar yetkililerce kaldırılır.

Köy, kasaba gibi küçük yerleşim birimleri bu hükmün dışındadır.

Madde 125: 2918 sayılı kanun ve bu yönetmelik hükümlerine aykırılığından dolayı trafikten men edilen veya muhafaza altına alınması gereken araçlar ile araç sürmekten men edilecek sürücülerle ilgili olarak aşağıda belirtilen usul ve esaslar uygulanır:

Trafikten men edilecek veya muhafaza altına alınacak aracın yerleşim yeri dışında bulunması halinde, aracın en yakın yerleşim birimine götürülmesi sağlanarak men veya muhafaza işlemi burada gerçekleştirilir. Zorunlu mali sorumluluk sigortası bulunmayan araçlar trafikten men edilecekleri yere kadar çekici / kurtarıcı marifetiyle, bunun mümkün olmaması halinde karayolunda sürülerek götürülebilir. Karayolunda sürülmeye elverişli olmayan araçların trafikten men edilecekleri veya muhafaza altına alınacakları yere götürülmesi çekici / kurtarıcı araçları marifetiyle yapılır. Bu işlemlere dair masraflar araç sahibi, işleteni veya sürücüsü tarafından karşılanır.

2918 sayılı kanunun 21. maddesine istinaden trafikten men edilen araçların sürülerek götürülebilmesi için “C” geçici trafik belgesi alınması, çekici / kurtarıcı marifetiyle götürülmek istenmesi halinde ise izin belgesi (ek-33/A) tanzim edilmek suretiyle araç sahibine veya işletenine teslim edilir.

Işık donanımındaki bozukluk veya eksiklikler nedeniyle trafikten men edilen araçlara, günün kararması ile günün aydınlanması arasındaki zamanda geçici olarak trafiğe çıkış izni verilmez. Bu süre içerisinde trafikten men edilen ancak denetim mahallinde eksikliğini gideremeyen araçlar çekici / kurtarıcı marifetiyle çekilmek suretiyle trafikten men edilir. Bu işlemlere dair sorumluluk ve masraflar araç sahibi, işleteni veya sürücüsü tarafından karşılanır.

2918 sayılı kanunun 32’nci maddesi uyarınca trafikten men edilen araçlara, yapılan teknik değişiklikleri belgelendirip trafik tescil kuruluşunda tescil ettirmeleri ve belgelerine işlettirmeleri amacıyla Geçici Olarak Trafiğe Çıkış İzin Belgesi (ek-33) düzenlenmek suretiyle yedi iş gününe kadar izin verilir ve araç kayıtlarına gerekli şerh düşülür. Bu süre sonunda gerekli şartları sağlamadığı tespit edilen araçlar trafikten men edilir ve çekici / kurtarıcı marifetiyle götürülmek üzere İzin Belgesi (ek-33/A) düzenlemek suretiyle, sahibine veya işletenine teslim edilir ve kayıtlarına gerekli şerh düşülür.

2918 sayılı kanunun 34. maddesi gereğince trafikten men edilen araçlara, muayenelerini yaptırmak amacıyla Geçici Olarak Trafiğe Çıkış İzin Belgesi (ek-33) düzenlenmek suretiyle yedi iş gününe kadar izin verilir ve araç kayıtlarına gerekli şerh düşülür. Bu süre sonunda gerekli şartları sağlamadığı tespit edilen araçlar trafikten men edilir ve çekici / kurtarıcı marifetiyle götürülmek üzere İzin Belgesi (ek-33/A) düzenlenmek suretiyle sahibine veya işletenine teslim edilir ve kayıtlarına gerekli şerh düşülür. Muayenesinin yaptırılmadığının üç veya daha fazla tespiti halinde de her seferinde idari para cezası uygulanarak trafikten men edilir ve çekici/  kurtarıcı marifetiyle götürülmek üzere İzin Belgesi (ek-33/A) düzenlenmek suretiyle sahibine veya işletenine teslim edilir ve kayıtlarına gerekli şerh düşülür.

Madde 128: Karayollarında seyreden araçların yüklü ve yüksüz olarak uyacakları boyutların ve bu araçların karayolu yapısına zarar vermeden güvenle seyredebilecekleri ağırlıkların aşağıda belirtilen şartlara uygun olması zorunludur.

• Araçların azami genişliği 2,55 metre
• Araçların azami yüksekliği 4,00 metre
• Tahriksiz tek dingilde Dingil ağırlığı en çok 10 ton

Tahrikli tek dingilde Dingil ağırlığı en çok 11,5 ton

• İki dingilli motorlu araçlar ve römorklarda toplam ağırlık 18 tonÜç dingilli motorlu araçlarda (Tahrikli dingilin, çift lastikle ve havalı süspansiyon sistemi ile veya 97/27/AT Yönetmeliğinde tanımlandığı gibi eşdeğer kabul edilen bir süspansiyon sistemi ile donatılmış olduğu veya her bir tahrikli dingilin çift lastikli olduğu ve her bir dingilin azami ağırlığının 9,5 tonu aşmadığı durumlarda 26 tondur.*) toplam ağırlık 25 ton – 26 ton
• Üç dingilli yarı römorklu araçlarla mafsallı otobüslerde toplam ağırlık 28 ton
• Dört dingilli motorlu araçlarda toplam ağırlık 32 ton
• Dört dingilli römorklu ve yarı römorklu araçlarda toplam ağırlık 36 ton
• Dört dingilli yarı römorklu araçlarda yarı römork dingil grubu ağırlığı 20 ton olan araçlarda toplam ağırlık 38 ton
• Beş veya daha çok dingilli yarı römorklu veya römorklu katarlarda toplam ağırlık 40 ton 40 ft. boyutunda ISO konteyner taşıyan iki veya üç dingilli yarı römorka sahip üç dingilli motorlu araçlarda toplam ağırlık 44 ton

Çekici araçlarda dingil kapasiteleri, azami dingil ağırlıklarından en çok %20 (dahil) daha fazla, kurtarıcı, seyyar tamir ve bakım, beton karıştırma ve pompalama makine ve aksamlarının monte edilmiş olduğu araçlar ile benzeri özel amaçlı ve özel teçhizatlı araçlarda dingil kapasiteleri, azami dingil ağırlıklarından en çok %50 (dahil) daha fazla olabilir.

Özellikle tarım işlerinde kullanılmak için imal edilmiş araçlar ile yol bakım araçları, kurtarıcı araçlar ve itfaiye araçlarında azami genişlik 3,05 metre olabilir. Bu araçların 2,55 metreden fazla genişlikte olanlarına karayolu uygunluk belgesi verilemez ve trafik tescil kuruluşlarında tescil işlemine tabi tutulamaz. Bu araçların tescilleri ilgili kuruluşlarınca yapılır. Ancak tarım işlerinde kullanılmak üzere imal edilmiş ve genişliği 2,55 metre ile 3,05 metre arasında olan araçlar günün kararmasından itibaren gün aydınlanıncaya kadar karayolunda trafiğe çıkarılamaz.

Bu hususlar verilecek karayolu uygunluk belgesine işlenir. Çekici araçlar için bu maddenin yedinci fıkrası hükümleri saklıdır.

Madde 133: Herhangi bir nedenle çekilerek götürülmesi gereken araçlar, kurtarıcı olarak adlandırılan “Özel Amaçlı Taşıt” larla çekilir.

Kendi kendine hareket gücü olmayan römork ve benzeri arızalı araçlar ile çekici tarafından çekilemeyecek durumda olan arızalı yarı römorkların yalnız kurtarıcı araçlar ile çekilmesi mecburidir.

Madde 134: Otobüs, kamyon ve çekicilerin karayolu üzerinde arıza ve uzun süreli bırakılması halinde, normal hava şartlarında en az 150 metreden net olarak görülebilecek şekilde 150×25 cm ebatında Avrupa Topluluğu Direktifleri ve Avrupa Ekonomik Komisyonu Regülasyonlarından ECE 70’deki teknik şartlara uygun engel işaretinin konulması mecburidir.

Madde 137: Kamyon, otobüs, çekici, römork veya yarı römorklu bir aracın geri manevrası, sürücünün görüşüne açık alanda emniyetle sağlanamıyor ise, tehlikesizce geriye hareket edebilmeleri ve uyarılmaları için bir gözcü bulundurmaları mecburidir.

Görüş alanları dışında kalan yerler varsa veya araçları kamyon, çekici, otobüs veya römork takılı bir araç ise, tehlikesizce hareket edebilmeleri ve uyarılmaları için bir gözcü bulundurmaları mecburidir.

Madde 143: Karayolu yapısı ile kentsel yapının yapım, onarım, bakım ve işletilmesi ve karayolunun temizlenmesi işlerinde kullanılan araçlar, kurtarıcı araçlar, ağırlık ve boyutları bakımından özel izinle karayoluna çıkan ve bunlara eşlik eden araçlar hakkında aşağıda gösterilen hükümler uygulanır.

a) Bu araçların üstlerinde sarı renkli uyarı işareti bulunur. Bu işaret geçiş üstünlüğü hakkı vermez.

Sarı renkli ışıklı uyarı işareti sadece bu araçların kendilerini belli etmeleri, tehlikesizce sürülmeleri ve karayolunu kullananların uyarılması amacı ile kullanılır.

b) Bu araçların, kesin bir mecburiyet olmadıkça trafik akımının az olduğu yer, süre ve zamanları içinde çalıştırılmasına özen gösterilir.

Madde 150: M1 sınıfı otomobillerin, M1G ve N1G sınıfı arazi taşıtlarının, N1, N2, N3 sınıfı kamyonet, kamyon ve çekicilerin, M2 ve M3 sınıfı minibüs ve otobüslerin bütün koltuklarında bu yönetmeliğin ekinde yer alan (1) sayılı cetvelde yer alan “Emniyet Kemeri”nin bulundurulması ve kullanılması zorunludur. Yalnız araç dururken kullanılan koltuklar ile ayakta da yolcu taşıyan M2 ve M3 kategorisi Sınıf A ve Sınıf I otobüslerde, koltuklarda, emniyet kemeri bulundurulması zorunlu değildir.

1 Sayılı Cetvel: Araçlarda bulundurulması gereken teçhizat ile bunların niteliklerini gösteren cetvellerdir. Bu cetvellerde;

Otobüs, kamyon ve çekicilerde takograf: Sürücünün araç kullanma, dinlenme süreleri ile araç kullanırken yaptığı hızı belirleyecek, nitelikleri fonksiyonları ve teknik özellikleri bakımından Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca hazırlanan yönetmelik veya takograf teknik şartnamesine uygun olacaktır.

N2 ve N3 sınıfı kamyon ve çekiciler ile M2 ve M3 sınıfı minibüs ve otobüslerde hız sınırlayıcı cihaz: Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından  hazırlanarak Resmi Gazete’nin 5/6/2002 tarihli ve 24776 sayısında yayımlanarak yürürlüğe giren Motorlu Araçların Hız Sınırlayıcı Donanımları ve Bunların Takılması ile İlgili Tip Onayı Yönetmeliği’ne uygun olacaktır.

Otomobil, minibüs, kamyonet, otobüs, kamyon, çekici ve tehlikeli madde taşıyan bütün araçlarda yangın söndürme cihazı: Azami yüklü ağırlığı 12.000 kg’dan fazla olan kamyon ve çekicilerde toplam doldurma kapasiteleri en az 6 kg kuru toz olan yangın söndürme cihaz veya cihazları.

Otomobil, minibüs, otobüs, kamyonet, kamyon, çekici araçlar, lastik tekerlekli traktörlerde yedek malzeme ve takımlar: Kriko, bijon anahtarı, dış ışık donanımı için birer adet yedek ampul, pense, tornavida, seyyar lamba veya el feneri, karlı ve buzlu günler için bir çift patinaj zinciri, çekme halatı.

Otobüs, kamyon ve çekicilerde engel işareti: Karayolu üzerinde arıza veya uzun süreli bırakılması halinde, normal hava şartlarında en az 150 metreden net olarak görülebilecek, 150×25 cm ebadında ve Avrupa Topluluğu Direktifleri ve Avrupa Ekonomik Komisyonu Regülasyonlarından ECE 70’deki teknik şartlara uygun bir adet engel işareti bulunur.

Otomobil, kamyon, kamyonet, çekici ve her çeşit arazi taşıtları, şehirler arası otobüsler ve minibüslerde emniyet kemeri: EEC-77/541 sayılı Avrupa Topluluğu Direktifi veya ECE R 16 sayılı Avrupa Ekonomik Komisyonu düzenlemesine uygun nitelikte olacaktır.

Unutmayın, Tur Assist tüm Türkiye’de araç çekme hizmeti verir!

1996 yılından beri asistans hizmetleri denince akla ilk gelen firma olan Tur Assist, 6.000’e yakın hizmet sağlayıcısı ile her zaman yanınızda. Yardım talebiniz üzerine, Türkiye sınırları içerisinde hızlıca bulunduğunuz noktaya gelen oto çekici ekibi, gerekli formları doldurup aracınızı çekerek sizi, içinde bulunduğunuz sıkıntılı durumdan kurtarır.

Türkiye sınırları içerisinde nerede olursanız olun, yol yardım paketlerimiz Yol Yardım Türkiye’nin sağladığı yol yardım hizmetlerinden faydalanmak veya sadece yol yardımla ilgili bilgi almak için, 0850 202 47 80 numaralı telefondan 7 gün 24 saat bizi arayabilirsiniz.

Kara yolu üzerinde hareket halinde olan bir veya birden fazla aracın karıştığı, can veya mal kaybına neden olan olaylara trafik kazası adı verilir. Günümüzde motorlu araçların sayısı göz önüne alındığında trafik güvenliğinin ne kadar önemli bir ihtiyaç olduğu tartışılmaz bir gerçek olarak karşımıza çıkar. Trafik güvenliğinin sağlanamaması durumunda motorlu araçların karıştığı kazalar telafisi mümkün olmayan maddi ve manevi zararlara yol açmaktadır.

Ülkemizdeki trafik kazalarının oluş şekilleri yandan çarpma veya çarpışma, kafa kafaya çarpışma, arkadan çarpma, devrilme, yoldan çıkma, duran araca çarpma, yayaya çarpma, hayvana çarpma, araçtan insan ya da cisim düşmesi olarak özetlenebilir.

Kafa kafaya çarpışma, iki veya daha fazla aracın birbiriyle önden çarpışması ile meydana gelen kaza şeklidir. Şehir içi ve şehir dışında en çok karşılaşılan kaza çeşitlerinden biridir.

Akan trafikte güvenli takip mesafesine uyulmaması arkadan çarpma şeklinde gerçekleşen trafik kazalarının yaygın sebeplerindendir.

Duran araca çarpma şehir içinde ve şehirler arası yollarda kontrolsüzce bırakılmış araçların neden olduğu kaza çeşididir.

Yandan çarpma veya çarpışma ise ülkemizde açık ara en sık karşılaşılan kaza tipidir. Kara Yolları Genel Müdürlüğü verilerine göre kazaların %30’u yandan çarpma ve çarpışma şeklinde gerçekleşmektedir. Bu kaza çeşidini %18 ile yayaya çarpma, %15 ile yoldan çıkma, %11 ile devrilme, %10 ile arkadan çarpma, %7 ile karşılıklı çarpışma takip etmektedir.

2015 verilerine göre ülkemizde ölümlü ve yaralanmalı 183.011 kaza gerçekleşmiştir. Sürücü, yolcu ve yaya olmak üzere 7.530 kişi hayatını kaybetmiştir. 2015 yılı itibariyle toplam 20 milyon motorlu araç olduğu göz önünde bulundurulursa yukarıda detaylandırılan rakamlar durumun ne kadar vahim olduğunu göstermektedir. Bu sebeple Tur Assist olarak tüm sürücüleri sorumlu davranmaya ve tüm trafik kurallarına uymaya davet ediyoruz.

Tur Assist tarafından sizlere sunulan On Road yol yardım paketlerinin, yolculuk sırasında sizin ve sevdiklerinizin başına gelebilecek onlarca aksiliğe karşı tek telefonla çözüm ürettiğini hatırlatırız.

Türkiye sınırları içerisinde nerede olursanız olun, yol yardım hizmetlerinden yararlanmak veya yalnızca bilgi almak için, 0850 202 47 99 no’lu telefon numaramızdan 7 gün 24 saat bizi arayabilirsiniz.

Trafik Kazası kategorisine geri dönebilir geri dönebilir ya da 7/24 yol yardım hizmetlerimiz hakkında ayrıntılı bilgi alabilirsiniz.

Ülkemizde çözülemeyen en büyük sorunların başında trafik kazaları yer almaktadır. Özellikle metropollerde ve uzun süreli bayram tatillerinde yaşanan trafik kazalarının istatistiki verileri TÜİK (Türkiye İstatistik Kurumu) tarafından tutulmaktadır.

TUİK verilerine göre sadece geçtiğimiz yıl; 1 milyon 313 bin trafik kazası meydana gelmiş, bu kazalarda 7 bin 500 kişi yaşamını yitirmiş ve 304 bin kişi de yaralı olarak hastanelere kaldırılmıştır.

Devasa boyutlara ulaşan trafik kazalarının en önemli sebebi ise, dikkatsizlik olarak görülüyor. Kazaların en çok yaşandığı ilk iki şehrimiz ise İstanbul ve Ankara.

Trafik Kazalarının Nedenleri

Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün 2007 yılında yaptığı araştırmaya göre Türkiye’deki trafik kazalarına neden olan unsurlar belirlenmiş ve kamuoyunun bilgisine sunulmuştur. Buna göre;

• Sürücü, yaya ve yolcu olarak yolu kullananların davranışları
• Taşıtlardan kaynaklanan nedenler
• Taşıma ortamındaki dengesizlik
• Karayolu altyapısından kaynaklanan nedenler
• Çevre şartları
• Trafik yönetimi, denetimi ve uygulamaya ilişkin hususlar
• Hızlı ve plansız şehirleşme
• Kişilerin yeterli trafik bilgi ve eğitime sahip olmaması

ülkemizdeki trafik kazalarının başlıca sebepleri arasında gösterilmektedir.

Bunun yanında WHO’nun (Dünya Sağlık Örgütü) 2009 yılında yaptığı araştırma sonuçlarına göre ise;

• Alkollü araç kullanma
• Aşırı hız
• Emniyet kemeri takmama
• Kötü yol koşulları
• Yol güvenliği kurallarına uymama
• Kararsızlık

kazaların başlıca nedenleri olarak kabul edilmektedir. Ayrıca EGM’nin (Emniyet Genel Müdürlüğü) son yıllarda yürürlüğe giren maddesine göre, seyir halinde iken cep telefonu kullanmak yasaklanmıştı. Bunun nedeni ise, seyir halinde iken cep telefonu kullanan sürücülerde dikkat dağınıklığı yaşanması ve bu dikkatsiz sürücülerin trafik kazalarına neden oldukları gösterilmişti.

Yukarıda sayılan tüm sebepler, bizim, sevdiklerimizin, diğer sürücülerin ve sokaklardaki yayaların hayatını karartabilir. Tur Assist olarak tüm sürücüleri sorumlu davranmaya ve tüm trafik kurallarına uymaya davet ediyoruz.

Ayrıca trafik kazası gibi acil yardım gerektirecek durumlar da dahil olmak üzere Tur Assist tarafından sizlere sunulan yol yardım paketlerinin, yolculuk sırasında sizin ve sevdiklerinizin başına gelebilecek onlarca aksiliğe karşı tek telefonla çözüm ürettiğini hatırlatırız.

Tüm Türkiye’de 7/24 yol kenarı yardım hizmeti! Akü bitmesi, lastik patlaması gibi aksaklıklar sebebiyle aracınızla yolda kaldığınızda Tur Assist yanınızda. Türkiye’nin neresinde olursanız olun, Tur Assist yol yardım hizmeti 7 gün 24 saat imdadınıza yetişir. Mobil ekiplerimiz en kısa zamanda olay yerine ulaşarak aracınızın servise çekilmesine gerek kalmadan aracınızı olay yerinde onararak yola devam etmenizi sağlar.

Trafik Kazası kategorisine gidebilir ya da Motor Kazalarının Nasıl Engellenebileceği hakkında bilgi alabilirsiniz.

Günümüzde otomotiv sektöründeki üretici firmalar, emniyete odaklı yüzlerce araştırma ve deney yapmaktadır. Bunlardan en bilineni, araçlar içerisine insana benzeyen maketler (dummy ) oturtularak gerçekleştirilen çarpışma testleridir. Değişik hızlarda, farklı şekillerde oluşturulan bu kazalar ve bu esnada maketlerin durumları firma mühendisleri tarafından dikkatlice incelenir, oluşan hasarı en aza indirmek için yeni yöntem ve teknikler geliştirilir.

Fren Sistemleri

Bir taşıtı harekete geçirmekten ziyade durdurmak, can güvenliği açısından hayati önem arz eder. Araçlarda kullanılan fren sistemleri, sürtünme kuvvetinin etkisiyle taşıtı yavaşlatma ve durdurma görevini yerine getirir. Özellikle ABS (anti blokaj sistemi), ASR (patinaj kontrol sistemi) gibi sistemler olası kazaların önlenmesi anlamında 90’lı yıllardan itibaren hayatımıza giren en önemli yeniliklerdendir.

Lastikler

Araçların yol ile temasını sağlayan ve hareketine imkân veren lastik, otomotiv sektörünün en temel unsurları arasında yer alır. Her alanda olduğu gibi lastik teknolojilerinde de hızlı bir gelişme gözlemlenmektedir. Özellikle gelişen teknoloji lastiklere güvenlik, düşük yuvarlanma direnci ve konforlu sürüş anlamında ciddi yenilikler getirmiştir.

Yol Tutuş

Yol tutuş, lastikler ve lastiklerin zeminle yaptığı açılarla yakından alakalıdır. Direksiyon sistemi, rotlar ve denge çubuğu da (stabilizatör) yol tutuşunda önem arz eden unsurlar olmakla beraber bu hususta lastiklerin önemi oldukça yüksektir. Çünkü lastikler, yapısal özelliklerinin yanı sıra fiziksel özellikleriyle de yol tutuşuna, dolayısıyla güvenliğe katkıda bulunur.

Bununla birlikte üretici firmalar stabiliteyi güçlendirmek amacıyla birçok elektronik kontrollü sistem geliştirmiştir. Bunların en bilineni de ESP’dir. Bu sistem sayesinde tüm yol şartlarında, araçların yol tutuş kabiliyeti arttırılmıştır. ESP’nin en önemli özelliği, viraja hızlı girildiğinde, aracı devirmeye çalışan merkezkaç kuvvetine karşılık sistemin aracı yolda tutmasıdır.

Aydınlatma

Dış aydınlatma gece yolculuklarında, yağışlı ve sisli havalarda görüşü artırır ve sürüş emniyetine katkı sağlar. Gelişen otomotiv teknolojileri far sistemlerinde de devrim niteliğinde gelişmeler sağlamıştır. Söz gelimi akıllı far teknolojileri HD kalitesinde aydınlatma sunmanın yanı sıra sürüş ve yol bilgilerini yol üzerine yansıtmaktadır.

Tur Assist, 1996 yılından bu yana, acil yol yardım, oto çekici ve oto çilingir hizmeti gerektiren on binlerce olaya anında müdahale etmiştir. 500’e yakın çağrı operatörü ve binlerce hizmet birimiyle, tüm Türkiye’de 7 gün 24 saat kesintisiz hizmetler vermektedir

Türkiye sınırları içerisinde nerede olursanız olun, yol yardım hizmetlerinden yararlanmak veya yalnızca bilgi almak için, 0850 202 47 99 no’lu telefon numaramızdan 7 gün 24 saat bizi arayabilirsiniz.

Dilerseniz; Trafik Kazası kategorisine geri dönebilir ya da Trafik Kazalarının Şekilleri hakkında bilgi alabilirsiniz.

Araç konstrüksiyonu araçların genel olarak dış yapısını, dış yapıyı meydana getiren malzemeleri, bu malzemelerin bir araya getirilip birleştirilmesini ifade eder. Günümüzde sektördeki tüm mühendisler daha az yakıt tüketen, kaza anında sürücü ve yolcuların daha az hasar görmesini sağlayacak teknolojiler üzerinde yoğunlaşmaktadır. Peki, araç konstrüksiyonunda darbe şiddetini etkileyen sebepler nelerdir?

Elastikiyet: Araç konstrüksiyonunda kullanılan metal malzemelerin belirli bir elastikiyete ve plastikliğe sahip olması beklenir. Bu durum malzemenin darbe emici olma özelliğini de destekler. Özellikle sac malzemelerin bir kaza esnasında şekil değiştirmesi, ezilerek darbeyi emmesi istenir. Böylece sürücü ve yolcuların darbeden etkilenme seviyesi azalır.

Gerilme yoğunluğu: Kaza anında darbe alan gövde, darbenin enerjisiyle gerilir. Ancak bu gerilmenin darbe alan kısma yoğunlaşmasını engellemek, darbenin gövde üzerine yayılarak ilerlemesini sağlamak gerekir. Aksi takdirde yolcular darbenin etkisinden daha şiddetli etkilenir. Yani darbe bir dirençle karşılaşır gövde üzerinde ilerleyemezse oluşan tepki kuvveti, yolcuları ileriye doğru daha kuvvetli bir biçimde fırlatmaya çalışır. İşte bu yüzden taşıtın gövde tasarımını yapan mühendisler tüm gövde parçalarını sonlu elemanlar metoduna göre hesaplayarak ideal boy ve oranda üretilerek birleştirilmesine yardımcı olur.

Sacın deformasyon özellikleri: Günümüzdeki modern araçlarda, gövdenin en dış kısmı, kaza halinde darbe enerjisini emecek yani ezilecek şekilde mukavemet hesapları yapılarak, ince sac malzemelerden imal edilir. Daha kalın ve mukavemetli sac kullanılan eski araçlarda hem yakıt tüketimi hem de kaza hâlinde oluşan darbe enerjisi yüksektir. Üstelik ağır araçların kaygan zeminlerdeki yol tutuşu daha zayıftır. Günümüzdeki modern araçların omurgasını oluşturan şasi kısımları bile farklı tiplerde ve daha ince saclardan imal edilmektedir. Buna mukabil kapılar üstten ve ortadan desteklerle güçlendirilmiş, deformasyona karşı mukavemeti artırılmıştır.

Kısacası ilerleyen otomotiv teknolojileri sayesinde taşıt ağırlıkları, motor hacimleri ve taşıt ölçüleri azaltılmakta, özellikle araç konstrüksiyonu anlamında oluşacak kazaların sonuçlarını iyileştirmek için birçok önlem alınmaktadır.

Tur Assist tarafından sizlere sunulan On Road yol yardım paketlerinin, yolculuk sırasında sizin ve sevdiklerinizin başına gelebilecek onlarca aksiliğe karşı tek telefonla çözüm ürettiğini hatırlatırız. On Road yol yardım paketlerini www.yolyardimturkiye.com sitemiz üzerinden kolayca satın alabilirsiniz.

Türkiye sınırları içerisinde nerede olursanız olun, yol yardım hizmetlerinden yararlanmak veya yalnızca bilgi almak için, 0850 202 47 99 no’lu telefon numaramızdan 7 gün 24 saat bizi arayabilirsiniz.

Trafik Kazası kategorisine geri dönebilir ya da kazalarda ölüm ve ağır yaralanmaları en aza indirmek için geliştirilen sistemler hakkında bilgi alabilirsiniz.

Araçlarda sürücü ve yolcuların kazaları en az hasarla atlatmasını sağlamak amacıyla birçok teknoloji geliştirilmiştir. Özellikle 90’lı yıllardan itibaren hayatımıza darbe emici ya da darbe sönümleyici gibi yeni kavramlar girmiştir. Peki, motorlu araçlarda darbe emici kavramı neyi ifade ediyor?

Teknoloji ilerledikçe taşıt imalatı yapan mühendisler, farklı kazaları inceleyerek güçlendirmesi gereken yerlere takviyeler eklemek suretiyle taşıt gövdesinin güçlendirilmesini ve kazalardaki yaralanmaların en aza indirilmesini sağladılar. Gövdeye gelen darbelerin emilerek yok edilmesi için çeşitli bölgelerde takviyeler kullanmaya ve darbenin gövde üzerinde izleyeceği yolu kontrol altına almaya başladılar.

Zamanla taşıtların bu şekilde üretilmesi standardize edildi ve firmalar yaptıkları kaza testleriyle bu yapıları her geçen gün daha da kusursuz hâle getirdiler. Bu gelişmeler sadece mevcut aracın güçlendirilmesini değil karşıdaki araçlarında daha az hasar görmesi maksadıyla bazı kısımların da daha zayıf üretilmesini başlattı. Söz gelimi uzay kafes denilen gövde yapısında en önemli özellik şasi kısmının olmaması ve yapının kendisini taşıyacak şekilde tasarlanmasıdır. Böylece gövde ağırlığı azaltılmaktadır. Kafes yapıdaki uygulanan metot darbeyi tüm gövdeye yayarak azaltılması yani darbenin emilmesi yönündedir.

Darbe emiciler, aracın maruz kaldığı kinetik enerjiyi plastik deformasyon yoluyla belli bir oranda sönümler. Darbe emici profillerin sönümleme özellikleri dikkate alınarak tasarlanmaları, bu profiller akordiyon gibi katlanarak çarpışma sebebiyle oluşacak olumsuz etkileri azaltır. Çarpışma anında ilk darbeyi alan noktadan sonra, darbe emiciler üstündeki enerjinin bir kısmı absorbe edilir. Halen absorbe edilen enerji miktarını artırmak amacıyla birçok çalışma yapılmaktadır.

Süreç içerisinde özellikle önden ve yandan gelen darbelerin etkisini azaltmak için çelik barlar gibi takviyeler de kullanılmaya başlandı. Darbe etkisinin azaltılmasının yanı sıra emniyet kemeri bağlantı noktaları da takviye elemanlarıyla güçlendirildi. Bu takviyeler sayesinde kazalardaki yolcuların sıkışarak yaralanma ve ölüm olaylarıyla karşılaşması en aza indirildi.

Tur Assist tarafından sizlere sunulan Oto Çekici, Yol Yardım ve Oto Çilingir hizmetlerine sizler de son derece kaliteli ve güvenceli bir şekilde erişebilirsiniz. Detaylı bilgi için www.yolyardimturkiye.com adresimizi ziyaret edin!

Türkiye sınırları içerisinde nerede olursanız olun, yol yardım hizmetlerinden yararlanmak veya yalnızca bilgi almak için, 0850 202 47 99 no’lu telefon numaramızdan 7 gün 24 saat bizi arayabilirsiniz.

Trafik Kazası kategorisine geri dönebilir ya da Kaza Tutanağı hakkında bilgi alabilirsiniz.

Nüfusun son yıllardaki önlenemez artışı trafikteki araç sayısını da doğal olarak etkilediğinden, özellikle 2000’li yıllardan sonra ülkemizdeki trafik gitgide işin içinden çıkılmaz bir hale geldi. Hal böyle olunca trafik kazaları da diğer geçmiş yıllara kıyasla oldukça artmaya başladı. Özellikle kaza tutanağı prosedürünün yürürlüğe girdiği 2008 yılına kadar kaza sonrasındaki trafik keşmekeşi tüm sürücüleri çileden çıkartıyordu.

Kaza yapmış olmak zaten sürücüler için kötü bir deneyim iken, bir de kaza sonrasında kazazedelerin ve kaza sebebiyle trafiğe takılan diğer araçların saatlerce yolda kalması işin cabası oluyordu. Uzun bir süre beklenen trafik zabıtası, zabıta gelmeden araçların hareket ettirilmemesi gibi zorunluluklar zaten yeteri kadar sıkışmış olan trafiği daha da karmaşık bir hale getiriyordu. 2008 yılında bu uzun bekleyişler rafa kalktı ve Trafik Kanunu’na uymak kaydıyla kazaya karışan kişilerin anlaşmasına dayalı olarak kaza tutanağı prosedürü yürürlüğe girdi.

Maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağı

Maddi hasarlı kaza tutanağı, trafik kazasına karışmış olan kişilerin zabıtanın gelmesini beklemeye gerek duymadan, “Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı” formunu doldurarak kendi aralarına uzlaşmaya varması ve ilgili sigorta şirketlerine doldurdukları bu evrak ile başvurmasına imkan tanır.

Maddi hasarlı kaza tutanağının geçerli olmadığı şartlar nelerdir?

Birtakım özel durumlarda, maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağı geçerliliğini yitirir ve tutanak tutulmaz. Bu gibi vakalarda, trafik zabıtasının beklenmesi ve onun vesilesiyle zabıt tutulması gerekir. Kaza tutanağı formunun geçersiz sayıldığı durumlar şöyle sıralanabilir:

Eğer sürücü belgesi olmadan motorlu araç kullanımı varsa,

Kullandığı araç için var olan sürücü belgesi yetersiz kalıyorsa,

Sürücü, motorlu araç kullanmak için gereken yaşta değilse,

Kazaya karışmış olan araçlar kamu kurumlarına aitse,

Kamu kurumuna ait olan eşyalar zarar gördüyse,

Sürücü alkol almışsa,

Sürücünün akıl sağlığında bir problem bulunuyorsa,

Trafik kazası sonrasında üçüncü kişilerin eşyalarına zarar gelmişse,

Kazaya karışan kişiler kaza tutanağı imzalama konusunda bir anlaşmaya varamıyorsa,

Trafik kazasında yaralanma ya da ölüm gibi durumlar söz konusuysa kaza tutanağı geçerliliğini yitirir.

Maddi hasarlı kaza tutanağı hangi durumlarda düzenlenir?

Olası bir trafik kazası sonucunda eğer yaralı yoksa ve taraflar birbiriyle tutanak imzalama konusunda anlaşmışsa kaza tutanağı düzenlenir. Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı’nın düzenlenmesi şu esaslara bağlıdır:

Kaza yapmış olan araçlar bulunduğu yerden kaldırılmamalıdır.

Araçların kaza oluş biçimini gösteren fotoğrafları çekilmeli ve bu fotoğraflar tutanak ile birlikte teslim edilmelidir.

Kaza tutanağı, kazaya karışan tarafların bütünü tarafından ıslak imza ile imzalanmalıdır. Fotokopiler ve sahte imzalı tutanaklar geçersiz sayılır.

İhtiyaç doğrultusunda ya da ikiden fazla aracın karışmış olduğu trafik kazalarında birden fazla kaza tutanağı formu kullanılabilir.

Kazaya karışmış olan karşı tarafın trafik sigortasının, ehliyetinin ve ruhsatının fotokopileri tutanaklar ile beraber teslim edilmesi gerekir.

Tur Assist tarafından sizlere sunulan On Road yol yardım paketlerinin, yolculuk sırasında sizin ve sevdiklerinizin başına gelebilecek onlarca aksiliğe karşı tek telefonla çözüm ürettiğini hatırlatmak isteriz.

Türkiye sınırları içerisinde nerede olursanız olun, yol yardım hizmetlerinden faydalanmak veya yalnızca bilgi almak için, 7 gün 24 saat bizi arayabilirsiniz.

Kaza Tutanağı Nedir? yazısından Trafik Kazası kategorisine gidebilir ya da Tur Assist katkılarıyla hazırlanan Yol Yardım Türkiye Blogu’na geri dönebilirsiniz.

Teknolojinin gelişimi ile birlikte araçların çeşitliliği oldukça arttı. Bununla beraber araçlara pek çok yeni özellik eklendi ve otomobillerimiz daha lüks, daha albenili hale geldi. Tüm bu gelişmelerin doğal sonucu olarak trafikteki araç sayısı arttı.

Özellikle günümüz metropollerindeki yoğun trafikte araç kullanmak zorlaştı ve trafik kazaları kaçınılmaz hale geldi. Bugün trafik kazalarının çoğu bizim gibi gelişmekte olan ülkelerde gerçekleşiyor. Peki, araba kazaları neden olur ve bu kazalar nasıl önlenebilir?

Trafik kazalarına sebep olan etkenler

Trafik kazalarına sebep olan pek çok unsur var. Bunların en başında da insan faktörü geliyor. Yani şoförlerin araç kullanımı konusunda yeterli bilgi ve deneyime sahip olmaması araba kazalarının başlıca sebebini oluşturuyor.

İnsan hataları araba kazaları ile doğrudan ilişkilidir

Acemi bir şoförün kaza yapma olasılığı yüksektir. Bununla beraber trafikte hız yapan acemi bir şoförün kaza riski daha da artar, dolayısıyla kendini olduğu kadar diğer sürücüleri de riske atmış olur.

Deneyimi ne olursa olsun hız limitlerini zorlayan sürücüler de yine trafik kazalarının oluşmasında etkin bir rol oynar. Yapılan tüm araştırmalar, süratin kaza olasılığını artırdığını göstermektedir.

Bir diğer sık karşılaşılan tehlikeli durum ise alkollü olarak araç kullanmaktır. Alkol, sürücünün görüşünü zayıflatır ve reflekslerini yavaşlatır. Alkollü sürücüler ani tepki vermekte zorlanır, muhakeme yeteneğini kaybeder.

Aslında araba kazalarındaki insan unsurundan bahsederken yayaları da atlamamak gerekir. Çünkü sadece sürücüler değil yayalar da kazaya sebebiyet vermektedir. Yolu kontrol etmeden karşıdan karşıya geçmeye çalışan, geçitleri kullanmak yerine tehlikeli noktalarda araç yoluna çıkan yayalar da ciddi bir oranda kazalara sebebiyet vermektedir.

Hava koşulları araba kazalarına sebebiyet verir

Olumsuz hava şartları da araba kazalarının oluşmasında sık karşılaşılan etmenlerdendir. Özellikle kışın şiddetli yağış alan bölgeler, buzlanma görülen yollar, araç hakimiyetinin kaybolması sebebiyle kazalara sebebiyet vermektedir. Sakın unutmayın, olumsuz hava koşullarında direksiyon hakimiyetini korumak ve güvenli bir biçimde araç kullanmak için kışlık lastikler hayat önem arz eder.

Araç özellikleri de araba kazaları ile doğrudan ilintilidir

Aracınızın sahip olduğu özellikler de kazaların oluşumu veya olası kazalarda hasarın en aza indirgenmesi konusunda önemli bir yere sahiptir. Örneğin eski ve bakımsız araçlar kaza olasılığını arttırır.

Günümüzde özellikle gelişen teknolojinin de yardımıyla, yeni otomobillerde kaza önleyici ve hasar azaltıcı pek çok yeni donanım mevcuttur. Otomobil alırken tercih edilen aracın güvenliğinizi en yüksek düzeyde sağlayacak özelliklere sahip olmasına dikkat etmeniz hem kendinizin hem de başkalarının hayatı için önem arz eder.

Ayrıca çocuk oto koltuklarının kullanımı da olası kazalarda yaralanma riskini %75’e kadar azaltır. Dolayısıyla araçlarda gerekli donanıma sahip olunması kaza riskini azalttığı gibi olası araba kazalarında da yaralanma riskini minimize etmektedir.

Araba kazaları hakkında hatırlanması gereken bir diğer husus da araç bakımıdır. Aracınız ne kadar yeni ve ne kadar donanımlı olursa olsun, periyodik bakımların atlanması kaza riskini arttırır.

Söz gelimi, bir marş motoru arızası sadece aracınızın çalışmamasına sebebiyet verirken, fren sistemindeki bir arıza ciddi yaralanmalara yol açabilir.

Araba kazalarını engellemek adına alınabilecek önlemler:

• Araç kullanımı konusunda yeterli bilgi ve deneyime sahip olduğunuzdan emin olmadan yalnız trafiğe çıkmayın
• Ehliyetsiz araba kullanmayın

• Trafik kurallarına riayet edin
• Araç bakımlarını atlamayın
• Gerekli donanımları ihmal etmeyin
• Karşıdan karşıya geçerken yolu kontrol edin
• Şehir içinde aşırı hız yapmayın
• Kış mevsiminde kış lastiği ve gerekirse zincir kullanın
• Alkollüyken araç kullanmaktan uzak durun

Yukarıda detaylandırılan tüm sebepler, bizim, sevdiklerimizin, diğer sürücülerin ve sokaklardaki yayaların hayatına mal olabilir. Tur Assist olarak tüm sürücüleri sorumlu davranmaya ve tüm trafik kurallarına uymaya davet ediyoruz.

Tur Assist tarafından sizlere sunulan 7/24 Oto Çekici, Oto Çilingir ve Yol Yardım hizmetlerini hemen www.yolyardimturkiye.com adresimizden inceleyebilirsiniz.

Türkiye sınırları içerisinde nerede olursanız olun, yol yardım hizmetlerinden yararlanmak veya yalnızca bilgi almak için, 0850 202 47 99 no’lu telefon numaramızdan 7 gün 24 saat bizi arayabilirsiniz.

Trafik Kazası kategorisine geri dönebilir ya da Kaza Tutanağı hakkında bilgi alabilirsiniz.

Kaza oranları trafikteki araç sayısına bağlı olarak artış gösteriyor. Değişen kanunlar da bu gibi sevimsiz olaylarda bize yardımcı olmaya çalışıyor. Söz gelimi bir süredir devam eden kaza tutanağı uygulaması, kaza sonrasında polis çağırmamız ve aracı yolun ortasında olduğu gibi bırakmamız şeklindeki gereklilikleri kısmen ortadan kaldırdı.

Halk arasında kaza raporu olarak da bilinen kaza tespit tutanağı sayesinde kazaya dair her şeyi kayıt altına alarak sigorta şirketlerine bildirebiliriz. Kaza tespit tutanağı, maddi hasar yaratan trafik kazalarında otomobil sürücülerinin sigorta şirketleri ya da trafik polisine gerek kalmadan kaza ve hasar tutarı konularında anlaşarak kendi aralarında tuttukları bir tutanaktır.

Nisan 2008’den beri yürürlükte olan bu sistem , yalnızca maddi hasar yaratan trafik kazaları için geçerlidir. Bu sistem sayesinde kaza sebebiyle trafikteki duraklamalar ve zaman kaybı önlenebilmiş, ayrıca vatandaşların tutanaklarını internet ortamından takip edecekleri şekilde bir sistem kurulmuştur.

Kaza raporu yani kaza tespit tutanağı ne şekilde işler?

• Bir kaza sonrası kaza yapan tarafların doldurduğu kaza tutanakları bağlı bulundukları sigorta şirketlerinin eksperlerine iletilir. Bu aşamadan sonra sigorta şirketleri üç iş günü içinde bu tutanakları ve varsa tarafların çektikleri fotoğrafları web ortamında Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’ne (SBM) iletir.
• Bu aşamada doldurulan tutanaklar, SBM web sistemine girildikten üç iş günü içinde tarafların sigorta şirketlerikendi sözleşmelerince hata oranı değerlendirmesinetabi tutar. Hata oranları kusurlu kazalara karışan her bir araç için %0, %50 ve %100 oranlarında değişmektedir. Şayet sigorta şirketleri arasında bir çözüme ulaşılırsa (sigorta şirketleri tarafından eşit hata oranları görülür) kaza tespit tutanaklarının bulunduğu kaza dosyası sonuca bağlanır.
• Üç iş günü içinde sigorta şirketleri bir uzlaşmaya varamazsa (en az bir sigorta şirketi tarafından farklı hata oranları verilirse) tutanakların bulunduğu kusur dosyası, Tutanak Değerlendirme Komisyonu’na aktarılır. Bu komisyon, üç iş günü içinde hata raporunu sonuçlandıracaktır.
• Tutanak dosyası sonuçlandıktan sonra ise mükelleflere, raporun sonuçlandığına dair telefon ya da e-mail gelir. (Kaza raporunda iletişim bilgileri verildiyse SMS ile de bilgilendirme yapılabilir)

Kaza sigorta oranına nasıl itiraz edilir?

Mağdur olan iki tarafın da sigorta şirketi aynı ise sigortalılar SBM’nin internet sitesi üzerinden “Kaza Tespit Tutanağı Sorgulama” kısmında şirketlerin vermiş olduğu kararlara itiraz hakları vardır. İtiraz komisyona tekrar iletilir ve yeni karar beklenir. Ayrıca sigortalılar haklarını hukuk yolu ile de bölge idare mahkemelerine başvurak da arayabilirler.

Tur Assist tarafından sizlere sunulan On Road yol yardım paketlerinin, yolculuk sırasında sizin ve sevdiklerinizin başına gelebilecek trafik kazaları da dahil olmak üzere onlarca aksiliğe karşı tek telefonla çözüm ürettiğini hatırlatırız.

On Road yol yardım paketlerimizi www.yolyardimturkiye.com sitemizden kolayca satın alabilirsiniz.Türkiye sınırları içerisinde nerede olursanız olun, yol yardım hizmetleri veya yalnızca bilgi almak için, 7 gün 24 saat bizi arayabilirsiniz.

Trafik Kazası kategorisine geri dönebilir ya da Hizmetlerimiz hakkında detaylı bilgi alabilirsiniz.

Motor, kimileri için büyük bir tutku, kimileri için sadece bir korku, kimileri için ise trafikten kurtulmanın bir yolu… Çoğu zaman sürücü için özgürlüğün kapılarını açan motorlar, olası bir kazada insanı ölümle burun buruna getirebiliyor. Peki, motor kazası nedir ve nasıl önlenir?

Türkiye’de motor tutkusu her geçen gün sürücüler arasında yayılıyor. Trafikten kurtulmak, rüzgâra karşı gitmenin tadına varmak ve özgürlüğü iliklerine kadar hissetmek için motoru tercih edilen motor sürücüleri, aynı zamanda birçok kazanın sebebi veya kazazedesi olabiliyorlar.

Motor kazaları, diğer taşıtların yaptıkları kazalardan daha ölümcül ve tehlikeli olabilmektedir. Sürücünün dikkatsizliği, bilinçsizlik, kural tanımamazlık, aşırı güven, ıslak yollar, lastik kayması, fren mesafesini ayarlayamama veya başka araçlar tarafından tahrik edilme büyük ve hayati tehlike yaratan motor kazalarına sebep olmaktadır.

Peki, Türkiye’de özellikle yaz aylarında doruk noktasına ulaşan motor kazalarını önlemek için neler yapılabilir?

Sürücü kurslarında yeterli ve tam eğitim verilmeli
Motor kazalarının çoğunda sürücülerin ehliyetsiz oldukları, yeterli tecrübeye sahip olmadıkları, motorlarını iyi tanımadıkları ve sınırlarını bilmedikleri görülüyor. Bu nedenle, kazaları önlemek için öncelikle eğitim programlarının yaygınlaştırılması ve etkinliğinin artırılması gerekiyor.

Mesela, sürücü kurslarında yeterli ve tam eğitimin verilmesi ile diğer araç sürücülerinin motorlarla aynı trafik içinde nasıl davranacaklarının öğretilmesi alınması gereken ilk önlem olabilir. Bu konuda alınacak önlemler kazaları büyük ölçüde azaltacaktır.

Bunun dışındaki önlemler arasında motor sürücüsünü ilgilendiren noktalar neler, bir bakalım…

Motor kazası ile karşılaşma riskini azaltmak için güvenli sürüş tekniklerini öğrenin. Sokakta ve trafikte her şey her an değişebilir, yani, her an yeni bir olayla karşılaşabilirsiniz. Bu olaylarla başa çıkmak için öncelikle dikkatli ve kontrollü olmanız gerekmektedir. Bununla birlikte motor kazalarından kaçınmak için, motosikletle güvenli sürüş tekniklerini biliyor olmalısınız. Ancak bu şekilde, ıslak, tozlu, rüzgârlı ve engebeli yollarda nasıl kullanılacağından emin olabilirsiniz.

Motor kazalarını engellemek için görünür olun.
Güvenli motor kullanımı için en önemli noktalardan biri trafikte görünür olmaktır. Farlarınızı açık tutmak, diğer araçlar ve sürücüler açısından görünmenizi kolaylaştırır. Bununla birlikte, elbisenizde ve motorunuzda fosforlu şeritler ve etiketlerin olması diğer araçların sizi daha rahat görmesini sağlayacaktır.

Otomobil ve kamyonların kör noktalarından uzak durun. Eğer yavaşlamaya ve durmaya karar verdiyseniz önce stop lambanızı frene basarak yakın.

Bunlara rağmen sürücünün sizi görmediğini düşünüyorsanız, korna çalın ve kendinizi mutlaka fark ettirin.

Motor kazasında güvenli kıyafetler giyenlerin hayatı kurtuluyor.
Motor kullanımında güvenli kıyafet denince aklımıza ilk gelecek olan şüphesiz kasktır. Kaliteli bir kask takmayı ihmal etmeyin. Motor kazalarını önlemek için parlak bir elbise giymeyi ve renkli kask takmaya dikkat edin.

Deri veya benzer kalınlıkta koruyucu bir elbise giymelisiniz. Bununla birlikte, motorunuza oturmadan önce uzun kollu kıyafet, pantolon, bileklerinizi saran botlar ve eldiven giymeyi de unutmayın. Kaza anında yol ile sizin aranızdaki tek şeyin koruyucu kıyafetler olacağını aklınızdan çıkarmayın.

Motor kazası yaşamamak için akıllı stratejiler belirleyin ve onları uygulayın.
Trafikte karşımıza ne çıkacağı belli olmadığı için olası değişiklikler için sürekli yolu izleyin. Yolda diğer sürücülerin nasıl davranacaklarını görmek ve ona göre kendinizi ayarlamak için mutlaka araçlarla aranızda mesafe bırakın.

Trafikte şerit üzerinde ilerlerken en çok görüneceğiniz bölümde ilerlemeye özen gösterin ve şeritler arasında gezinmekten kaçının.

Dönen araçlar sizin için ciddi bir tehdit oluşturabilir, bu yüzden onlara dikkat edin.

Diğer araçların ve sürücülerinin sizin bir sonraki hamlenizde ne yapacağınızı anlamaları için sinyal vermeyi unutmayın.

“Motosikletin kaportası sürücüdür” diye çok yaygın kullanılan bir tabir vardır, kendinize zarar getirtmemek için motoru çok dikkatli kullanın, kuralları bilin ve onları uygulayın. Motor sürüşünüz boyunca hız limitlerine uymaya özen gösterirken, motosikletinizi tanımayı ihmal etmeyin.

Türkiye’de yaşanan trafik kazalarının sayısı her geçen gün artıyor. Özellikle tatil zamanlarında hayatını yitirenlerin sayısı, diğer ülkelerde olsa neredeyse olağanüstü hal ilan edilecek seviyelerdeyken ,ülkemizde trafik kazaları birçok haberin ve araştırmanın konusu oluyor. Peki, neden trafik kazası olur ya da trafik kazalarının nedenleri nelerdir?

Türkiye’de trafiğe çıkan araç ve sürücü sayısı gün geçtikçe artıyor. Bu, ülkenin gelişmişlik düzeyi açısından iyi bir gelişme olarak değerlendirilse de, bilinçsiz sürücülerin sayısındaki artış beraberinde trafik kazalarını da getiriyor.

Araç kullanmayı sürücü kurslarının kitaplarından öğrenen, simülatörlerle deneyen ve birkaç kez pratik yapma imkânı bulan kişiler, tek başlarına trafiğe çıktıklarında istenmeyen durumlarla karşılaşılabiliyor. Bununla birlikte, sürücüler çeşitli nedenlerden dolayı kaza yaparak birçok kişinin yaralanmasına ve hayatını yitirmesine sebep olabiliyor.

Peki trafik kazalarının nedenleri nelerdir?

1) Aşırı hız, trafik kazalarının nedenlerinden biridir.

Trafik kazalarının en büyük sebeplerinden biri aşırı hız sorunudur. Kimi evine hızlı gitmek istiyor, kimi işine, kimi arkadaşlarının yanına, kimi de ailesinin yanına … Böyle olunca sürücüler gaza yükleniyor ve hız göstergesini zorluyor. Ufak bir dalgınlık da aracı kontrolden çıkararak maddi ve manevi götürüsü büyük kazalara sebep oluyor.

2) Dikkatsizlik, trafik kazalarının sebeplerinden bir diğeridir.

Araba kullanmak bir sorumluluktur. Öncelikle sürücü kendi canının sorumluluğunu taşır, sonrasında aracında bulunanların, diğer araçlardakilerin ve sokaklardaki yayaların sorumluluğunu üzerine alır. Bu yüzden trafiğe çıkacak bütün sürücülerin önce kendilerini iyi hissetmeleri, yorgun ya da uykusuz olmamaları gerekir.

Yorgun ve uykusuz araba kullanmak, sürücünün dikkatinin dağılmasına neden olur. Dikkatini toplayamayan sürücü yola odaklanamaz ve kaza riskini kat be kat arttırır. Sürücünün gözlerinin bir an kapanması hem kendisi hem diğer araçlar hem de diğer sürücüler için büyük bir risk oluşturur ve ne yazık ki birçok büyük kaza, ufak dikkatsizlikler ve uykusuzluk sebebiyle yaşanıyor.

3) Bilinçsizlik ve acemilik de trafik kazalarının nedenleri arasında yer alır.

Ehliyeti olan ancak trafik kurallarını bilmeyen kişilerin sayısı her geçen gün artıyor. Bilinçsizce araba kullanan insanlar, trafikteki tüm araçların ve sürücülerin hayatını tehlikeye atıyorlar.

Dolayısıyla, bilinçsizce araba kullanmak, çoğu zaman büyüklü küçüklü birçok trafik kazasının sebebi oluyor.

Sürücülerin ehliyeti aldıkları gibi hiç pratik yapmadan ve kendilerini geliştirmeden trafiğe çıkmaları da trafik kazalarının başlıca nedenleri arasında yer alıyor.

Yol ve hava durumu, trafiğin akışı gibi konularda yeterince bilgi ve pratik sahibi olmadıkları için bu kişilerin birçoğunun trafiğe çıkışı çeşitli kazalarla sonuçlanıyor.

4) Alkollü araç kullanmak trafik kazalarının en temel nedenlerinden biridir.

Gazetelerde ve televizyonlarda, alkollü araç kullanan sürücülerin ne kadar ciddi kazalara sebep olduklarına tanık oluyoruz. Alkollü insanların refleksleri zayıflıyor, dikkatleri dağılıyor, bulanık görüyorlar ve düz yürüyemiyorlar.

Alkollü olarak trafiğe çıkan sürücüler araç kullanmamalı, biz de onların araç kullanmasına izin vermemeliyiz. Aksi takdirde bu sürücüler, hem kendi hayatlarını hem de başkalarının hayatlarını tehlikeye atarlar ve büyük kazalara sebep olurlar.

5) Trafik kurallarına uymamak da trafik kazalarının nedenleri arasında en sık karşılaşılanlardan biridir.

Bundan önce trafik kazalarının sebebi olarak gösterdiğimiz aşırı hız, dikkatsizlik, bilinçsizlik, acemilik ve alkollü araç kullanmak trafik kurallarına uymamanın örnekleri arasında yer alıyor.

Bunlarla birlikte, kırmızı ışıkta geçmek, yayalara yol vermemek, trafik levhalarına uymamak, araçları sollamaya çalışmak ve hatalı sollama yapmak, takip mesafesini iyi ayarlayamamak birçok trafik kazasına neden oluyor.

Trafik kurallarına uymayan sürücülerin yanısıra yayalar da trafik kazalarına yol açabiliyor.

Çoğu zaman yayalar, arabalar hızla gelirken yola çıkarak, ışıklara dikkat etmeden karşıdan karşıya geçerek ve ölümlü kazalara sebep olabiliyorlar.

Dilerseniz, Trafik Kazası kategorisine gidebilir ya da Tur Assist katkılarıyla hazırlanan Yol Yardım Türkiye Blogu’na geri dönebilirsiniz.

Sürdürülebilir kent içi ulaşım konusunda, birçok diğer konuda olduğu gibi gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde farklı yaklaşımlar ve ilerlemeler söz konusu. Örneğin, sürdürülebilir kent içi ulaşım araçları karbon ayak izinin azaltılmasına yönelik özelliklere sahip olur ama aynı zamanda tüm sosyal grupların kentsel ulaşım ihtiyaçlarını da karşılamalıdır. Bu nedenle, sürdürülebilir kent içi ulaşım konusu ele alındığında birden fazla disiplinin ve uzmanlık alanının tartışmalara dahil olması gerekir. Bu anlamda, sürdürülebilir kent içi ulaşımın ve hareketliliğin yalıtılmış bir konu olmadığını ve genel olarak kentsel yaşamın diğer birçok yönüyle ilişkili olduğunu anlamak oldukça kritiktir. Ancak bu yaklaşım, Türkiye de dahil gelişmekte olan ülkelerin şehirlerinde nadiren görülür. Türkiye’de toplumun tüm kesimlerinin erişebilirlik ve hareketlilik ihtiyacına cevap veren, bu ihtiyacı güvenli şekilde sağlayan, insan ve ekosistem sağlığını gözeten ulaşım politikalarının ve uygulamalarının geliştirilmesi için çalışan KAVŞAK Ağı da bunun için kurulan bir sivil toplum ağıdır.

Sivil Toplum Ağlar ve Platformlar Destekleme Programı kapsamında Avrupa Birliği tarafından desteklenen Türkiye Kent İçi Sürdürülebilir Ulaşım Ağı Projesi kapsamında kurulan KAVŞAK Ağı, sürdürülebilir ulaşım yaklaşımını benimsemek ve uygulamalarını ulusal ölçekte mümkün kılmak adına çalışan STK’lar başta olmak üzere kamu, özel sektör, akademi ve medya gibi farklı alanlarda faaliyet gösteren tüm gruplara ortak çalışma imkânı sağlıyor. Bu yazıda, KAVŞAK Ağı kurulma sürecinde proje faaliyetlerini etkin bir şekilde tasarlayabilmek adına, WRI Türkiye iş birliğiyle YADA Vakfı tarafından gerçekleştirilen “boşluk analizi” çalışmasında ortaya çıkan tabloya değinmek istiyorum.

Boşluk analizinin ilk aşamasında bir masabaşı araştırması yapıldı. Masabaşı araştırması kapsamında hem literatür taraması yapıldı hem de kent içi ulaşıma dair öne çıkan başlıklar, sürdürülebilir kent içi ulaşımın bileşenleri ve küresel ve ulusal ölçekte yürütülen öne çıkan çalışmalar hakkında bir tarama yapıldı. Bu ön araştırmadan çıkan sonuçlar ışığında çalışmanın ikinci ve üçüncü basamakları olan çevrim içi anket ve derinlemesine görüşmeler yapılandırıldı. Araştırmanın kapsamında proje ortaklarının da katkı sağladığı; konuyla ilgili birlikte çalışma yürütme, iş birliği yaratma ve/veya diyalog kurma imkânı olabilecek kişi, kurum ve örgütler ile ilgili bir paydaş analizi yapıldı. Bu analiz doğrultusunda ulaşım, iklim, şehir planlama, toplumsal cinsiyet eşitliği gibi çeşitli alanlarda uzman paydaşlarla derinlemesine görüşmeler gerçekleştirildi. Ek olarak, masabaşı anket ve derinlemesine görüşmelerin verileri aracılığıyla belirlenen konulara odaklanan sivil toplumdan katılımcılarla bir çevrim içi anket uygulaması yapıldı. Bu doğrultuda, araştırma çerçevesini, sürdürülebilir ulaşım denince akla gelenler, alandaki boşluklar, kent içi ulaşıma dair temel sorunlar ve mevcut durum, erişim, kent içi ulaşımda pozisyonlar, aktörler ve engeller oluşturuyor.

Yapılan masabaşı araştırma kapsamında sürdürülebilir ulaşımla ilgili üretilen literatüre bakıldığında sürdürülebilir ulaşımla ilişkili olarak konuşulan konuların; kısıtlı karbon emisyonu, erişilebilirlik, yaya güvenliği, toplu taşıma, hareketlilik, aktif ulaşım (özelde bisikletli ulaşım) olduğu görülüyor. Akademisyenler, özel sektör, yerel yönetimler, enformel gruplar, sivil toplum kuruluşları, aktivistler ve birçok farklı paydaş bu konuda bilgi üretiyor, tartışıyor ve konuyu gündeme getirmeye çalışıyor. Çalışmalardan yola çıkarak sürdürülebilir ulaşımın bileşenlerini; çevre, sağlık, erişim ve güvenlik başlıkları altında toplamak mümkün. Bu ana başlıklar altında ise en çok, hava, su, toprak, ses kirliliği, karbon emisyonları, iklim krizi, fiziksel hareket, kırılgan gruplar, ücretler, yaya, bisiklet ve aktif ulaşım, hareketlilik, kaldırım gibi konuların konuşulduğu söylenebilir.

Gelişmekte olan ülke şehirlerinin çoğunda erişilebilir ve uygun fiyatlı toplu taşıma hizmeti konusunda sıkıntılar yaşanıyor ve motorsuz ulaşım için güvenli altyapı bulunmuyor. Bu ülkelerde geleneksel ulaşım planlamaları hareketliliği artıyor ve bu planlamalar büyük ölçüde özel motorlu taşıtlar için altyapının genişletilmesi yönünde oluyor. Bununla birlikte, sürdürülebilir ulaşımı cazip hale getirebilen faktörler de var. Örneğin, yolların durumunun iyileşmesi, arazi planlamasının yapılması, toplu taşıma ücretlerinin azaltılması, yaya ve bisiklet yollarının güvenliğinin artırılması, araç paylaşım uygulamaları, yürümeye teşvik eden dijital uygulamalar gibi pratiklerin yaygınlaşması gelişmekte olan ülkeler için cazip görülebiliyor.

Türkiye’de duruma baktığımızda ise meselenin yalnızca alanla doğrudan ilişkilenen kişi ve kurumlar tarafından sahiplenildiği görülüyor. Konu; ulaşım, enerji, çevre alanlarında çalışmalar yapan akademisyenler, STK’lar, konunun öznesi olarak kabul edilebilecek aktivist ve gruplar ve yerel yönetimlerin merkezi gündeminde. Ancak gündem genel anlamda bisikletli ulaşıma sıkıştırılarak konuşuluyor. Konu en geniş anlamda kamunun gündemine makro seçim vaatlerinde geliyor, burada da toplu taşıma ve sürdürülebilir ulaşım, erişilebilirlik açısından değerlendiriliyor ve “herkesin” hareket edebilmesi üzerinden politik bir söylem öne çıkıyor. Bu fotoğraftan hareketle, sürdürülebilir ulaşımın kapsamlı bir şekilde tüm boyutlarıyla Türkiye’de tartışıldığını söylemek tam olarak mümkün değil. Sağlık, kadın, çocuk, engelli, göç gibi tematik alanlarda çalışan sivil toplum yapılarının da konuya dahiliyeti önem taşıyor. Uzmanlar, sürdürülebilir bir kent içi ulaşım söz konusu olduğunda entegrasyon, erişilebilirlik, düşük karbonemisyonu gibi bileşenlerin altını çiziyor. Ancak bu sürdürülebilir ulaşım modeline yaklaşmak için bazı engeller söz konusu. Araştırma katılımcıları, kent içi ulaşım alanındaki en önemli sorunların; aktif ulaşım yöntemlerinin desteklenmemesi, mevcut altyapının motorlu taşıt odaklı olması ve ulaşım planlarının yetersizliği olduğunu söylüyor.

Türkiye’de yaya ulaşımı ve bisikletli ulaşım gibi aktif ulaşım yöntemlerinin desteklenmemesi de temel sorun alanlarının başında geliyor. Yapılan derinlemesine görüşmelerde de Türkiye’de kent içi ulaşım alanındaki temel sorunlara yönelik katılımcılara görüşleri sorulduğunda, özellikle bisiklet ve yaya yollarının güvenliğinin ve devamlılığının sağlanmadığının altı çiziliyor. Diğer ulaşım yöntemlerinin desteklenmemesi de düşünülecek olursa mevcut altyapının motorlu taşıt odaklı olmasının en öncelikli sorunlardan biri olduğu söylenebilir. Bununla birlikte, hareketliliği sağlayabilmek adına ekolojik ve sosyal boyutların göz ardı edilmesinin şahsi araç sahipliğinde artışa neden olduğu, trafiği rahatlatmak yerine açılan yeni yollarla daha da sıkışıklığın arttığı bir tabloyla karşı karşıyayız.Tam bu noktada, toplu taşımaya yönelmenin önemine işaret ediliyor ancak bu konuda Türkiye’de karar vericilerin, politika yapıcılarının, sivil toplumun ve akademinin birlikte hareket ettiği etkin bir mücadeleye ihtiyaç var.

Toplu taşımanın, kapsayıcılık, güvenlik, hijyen, yolcu kapasitesi, entegrasyon, erişim, akıllı ulaşım sistemleri ve konfor gibi bileşenler etrafında tartışılması gerekiyor. Öte yandan, Türkiye’de kent içi hareketliliğin önündeki en büyük engellerden öne çıkanlar; özellikle kırılgan gruplar için uygun bir ulaşım alt yapısı ve toplu taşıma hizmeti olmaması. Kaldı ki sürdürülebilir kent içi ulaşım sistemlerinin gelişebilmesi için toplu taşıma sistemleriyle mikro hareketliliği sağlayan e-skuter gibi taşıtların birbirine entegre olabilecek şekilde planlanmasına ve böylece sürdürülebilir hareketliliğinin erişilebilir hale getirilmesine ihtiyaç var. Bu noktada da Türkiye’de mikro hareketliliği sağlayan bu tür araçların erişilebilir olmamasının, sürdürülebilir kent içi ulaşımın yeterli seviyeye taşınamamasında önemli bir bariyer olduğu rahatlıkla söylenebilir. Öyle ki, alternatif ulaşım sistemleri arttıkça toplu taşımaya yönelik talebin de artacağı öngörülse de kentsel planlama esnasında toplu ulaşımı merkeze koyan sistemlerin sürdürülebilir yapılarda olmaması da hala önemli bir boşluk alanı. Bunun gibi, sürdürülebilir kent içi ulaşım alanındaki tüm bu boşlukların doldurulabilmesi için farklı disiplinlerden birçok paydaşın bir araya gelerek çalışması ve alandaki gelişmeleri takip etmesi çok önemli. Bu anlamda, KAVŞAK Ağı gibi çok paydaşlı yapıların varlığı oldukça değerli.     

The rapid growth of cities due to industrialization and population growth has revealed the need for alternatives apart from the transportation service provided by pedestrians and horses. With the effect of this need and technological developments, public transportation alternatives have increased.

In the early 1600s, Phaeton Taxis were introduced in London and Paris. While in the 1800s, the process of public transportation began with the emergence of omnibuses, large carriages pulled by horses and used for public transportation, on the streets. Omnibuses, known to be used for the first time in Nantes, France, in 1825, were also very common in London at the same time. In 1832, it was recorded that there were 400 horse-drawn omnibuses plying around London. Istanbul, which started its journey of public transportation in the early periods, the Istanbul Tramway Company was permitted to operate omnibuses with the contract dated 1869 to the feasible places of the city without considering any privilege. At the same time, tram and commuter rail services started in the main cities of the world, including New York, Boston, London, and Istanbul. Over the years, public transport improved and transformed significantly.

In the 20th century, with the development of rapid transportation infrastructure and innovation in manufacturing, in parallel with the growth of the middle class, the demand for private vehicles became widespread.

However, today, with the impact of climate change and urban congestion, policymakers and city officials are under pressure to plan and implement transportation services for the citizens, where sustainability is prioritized by taking advantage of technology and considering the requirements of the age. Many local authorities are launching new initiatives to diversify and expand public transport systems. As developments occur and innovations are made, we see a new era in which inter-sectoral and inter-stakeholder cooperation within the sector comes to the front.

Kavşak Network Micro Grant Support

The “Türkiye Sustainable Urban Transportation Network (KAVŞAK)” project, prepared within the scope of the Civil Society Tool and Media – Civil Society Networks and Platforms Support Program financed by the European Union, is a network created to improve inter-sectoral and inter-stakeholder communication and cooperation. Kavşak Network, which prioritizes people and the environment, is a network that focuses on sustainable transportation systems and tries to meet the accessibility and mobility needs of all segments of society.

To achieve these goals, it is also among the main objectives to act together with the leading institutions and organizations and develop a culture of mutual learning and make this culture a system for the coming years.

One of the methods used within the scope of the project to achieve these goals was the Micro-Grant Program. Kavşak Network, Micro Grant Program, provided 12,000 Euros for the projects of 4 consortia, which were established under the leadership of non-governmental organizations and included public institutions, private sector organizations, and academic institutions, supporting local, sustainable urban transportation.

The project, “Share the Lane and Reach Safely,” focused on the bicycle being a common and reliable means of transportation in Sakarya and entitled to benefit from the Micro-Grant Program, it was aimed to increase the empathetic understanding between motor drivers and cyclists, and to raise awareness, and consciousness of drivers and bicycle users to comply with traffic rules.

All stakeholders involved in traffic in Sakarya were brought together within the project’s scope. The city’s deficiencies in sustainable transportation and the areas that need to be developed were discussed. Empathy training was given to cyclists and public transport drivers, and both groups were informed about the legal framework and the importance of attention and visibility in traffic.

Another project benefiting from the Micro-Grant program, “İzmit Bazaar Bicycle Courier Network,” aimed to provide urban package deliveries with sustainable transportation methods. The project, which actively implements Good4Trust in Izmit, one of the basic principles of Izmit Bazaar, supports the environment and nature-friendly production and package delivery stage of the production and makes it environment-friendly by using bicycle courier and also supports the communication between producers and consumers.

The upgradation works of bicycle tracks in Izmit were taken up, and the problems related to the safety of all commuters in the bicycle priority traffic were brought up in the agenda.

A guide booklet prepared within the project’s scope aimed to assist the cities and institutions that want to implement the bicycle courier project in their regions.

Another project that received support from the Kavşak Network Micro Grant Program was the “Safe Routes to Playgrounds” Project. The project is aimed to contribute to the improvement of the safety and accessibility of the roads leading to the playgrounds, which is the place where children are most active in the city, in the Bayraklı district of İzmir and to mobilize local governments to create a children-friendly transportation policy. In this context, a video and dialogue meeting was held to raise awareness.

The “Woman Reaching Public Transport – Topuk” project also received support from the funding. The project aimed to develop spatial interventions and participatory methods to make women’s access to public transportation safe, secure, and comfortable. In this context, Prof. Dr. Türkan Saylan Cultural Center (TSKM), located in Maltepe District, was designated as the pilot area. The project was designed as three modules: analysis, design, and implementation. Participation was prioritized at every stage. In addition to workshops and surveys, a model study was carried out around the Cultural Center and used to develop the area by taking the observations of the users of the vicinity, and site-specific suggestions were provided. In the design marathon, which was held with the participation of people studying different design disciplines such as architecture, interior architecture, city planning, industrial design, or new graduates, eight different design ideas were developed based on the opinions presented. As the outcome of all these studies, a street application activity based on the tactical urbanism approach was organized in the determined pilot area.

Starting from the side road in front of the Prof. Dr. Türkan Saylan Cultural Center and the IETT (Istanbul Electric Tramway and Tunnel Establishments) bus stop, in the area covering Nar street to the west of the cultural center, the floor was painted with round shapes and various colors. The pedestrian sidewalk was expanded, and awareness was raised in the area to make the streets safer for pedestrians; attention-grabbing colors were preferred to reduce the speed of vehicles, roads were narrowed to calm the traffic, and places, where pedestrians could spend time, were created. The trunks of perennial trees in the garden of TSKM were pruned to make the pedestrian paths more spacious and visible. Wooden game units for children to play were prepared, and modular seating units were assembled by the participants and put into use in the area.

In all projects, cooperation and participation were the main elements that stood out the most and were also necessary for the accomplishment of the projects. The projects carried out by the public, private sector, universities, and non-governmental organizations with a structure that is owned and participated by the public, apart from the consortia formed, innovative collaborations have also been developed that will ensure the continuation of these projects and carry them to different stages, which constitutes the main pillar of urban mobility.

Türkiye’de sürdürülebilir kent içi ulaşımı geliştirmek amacıyla birlikte hareket eden çeşitli sektörlerden kurumların bir araya geldiği bir sivil toplum örgütü olan KAVŞAK Ağı tarafından uygulanan “Türkiye Kent İçi Sürdürülebilir Ulaşım Ağı” projesi kapsamında üye kurum olarak Sürdürülebilir Kalkınma ve Girişimcilik Derneği’nin yürütücüsü olduğu, Adil Kentler Derneği ve İzmir ili Bayraklı Belediyesinin ortak olduğu “Oyun Alanlarına Güvenli Rotalar” projesinde çocukların sürdürülebilir kent içi ulaşım çalışmalarındaki mevcut durumu analiz edilerek çocukların yoğun olarak kullandıkları oyun alanlarına giden yolların güvenliği ve erişilebilirliği ele alınmıştır.

Sürdürülebilir ulaşım alanında sosyal etki oluşturmak için yalnızca ulaşım politikasını “teknik” olarak ele almak yeterli gelmemektedir. Kırılgan grupların, özellikle çocuklar, kadınlar, engelliler ve yaşlılar gibi ulaşım alanında sesini çok duyuramayan ve yerel politika süreçlerine etkin katılamayan grupların da ulaşım algıları ve gereksinimleri sağlıklı bir şekilde ele alınmalı ve sürdürülebilir kent içi ulaşım politikaları “katılımcı” bir şekilde hazırlanmalıdır. “Oyun Alanlarına Güvenli Rotalar” projesi bu arka plan çerçevesinde hazırlanmıştır. Türkiye’de 6-18 yaş arası çocukların büyük çoğunluğunun en sık ve yoğun olarak kullandıkları alanların başında gelen oyun alanlarına giden yollar ne yazık ki sürdürülebilirlikten uzak, çocukların erişimine ve güvenliğine uygun olmayan bir şekilde yapılandırılmıştır. Kent yöneticileri ulaşım politikalarında çocukların ihtiyaçlarını ele almadan geçici önlemlerle hareket etmekte; çocukların hak öznesi olarak ulaşım politikalarındaki
gereksinimleri göz ardı edilmektedir.

Sürdürülebilir Kalkınma ve Girişimcilik Derneği olarak uzun zamandır çocuk hakkı alanında çalışmalarımızı sürdürmekle birlikte çocuğun kent yaşamına dahil olmasını kolaylaştırma ve çocukların oyun hakkının güçlenmesine dönük çalışmalar gerçekleştirmekteyiz. Oyun hakkı, yalnızca çocukların boş zamanlarını geçirdikleri bir kavramın ötesinde bir hak alanını tanımladığı için oyun hakkını çapraz kesen bir yaklaşımla hareket etmekteyiz. Oyun alanlarının güvenliğini ve erişilebilirliğini bu yüzden önemli kavramlar olarak görmekteyiz.

Proje ile, Bayraklı ilçesinde bulunan oyun alanlarının çocukların güvenli ulaşımlarına uygun olup olmadıkları değerlendirilerek kısa video çalışması yapılmış olup bu video çalışması sosyal medya hesaplarımız üzerinden yaygınlaştırılmıştır. Ayrıca, faaliyetlerimiz arasında yer alan çocuk alanında çalışan sivil toplum temsilcilerinin katılımıyla gerçekleştirdiğimiz diyalog toplantısı çıktılarının yer aldığı sosyal medya gönderileri hazırlanarak, aynı şekilde sosyal medya hesaplarımızdan paylaşarak çocuk dostu ulaşım yaklaşımına dönük farkındalık çalışması gerçekleştirilmiştir.

İlçesinde yer alan parkların büyük çoğunluğunun çocukların güvenliğine uygun olmadığı, çocukların yoğun olarak hareket halinde oldukları alanların trafik aksında yer aldığı ve kaza risklerinin yüksek olduğu, hız yönetimi, trafik ışıklandırılması gibi ulaşım kavramlarından uzak oyun alanlarının kurgulanması gibi birçok sorun alanını proje kapsamında gözlemledik ve hazırladığımız kısa filmde de bu sorun alanlarına yer verdik.

“Çocuk Dostu Ulaşım Politikası İçin Sivil Toplum-Yerel Yönetim Diyalog Toplantısı” da proje kapsamında gerçekleştirilen
önemli bir etkinlik olarak görülmektedir.

İzmir’de çocuk hakları alanında çalışan sivil toplum temsilcileri ile yerel yöneticilerin katılımıyla düzenlenen toplantıda kent içi ulaşım politikaları, sürdürülebilirlik kavramı ve çocuk dostu ulaşım yaklaşımına dair tartışmalar yapılarak bir deklarasyon metni hazırlanmıştır.

Metinde öne çıkan önemli başlıklar şu şekilde ifade edilebilir:

• Bayraklı yerel sürdürülebilir ulaşım eylem planı başta çocuklar olmak üzere tüm paydaşların katılımıyla katılımcı bir yaklaşımla hazırlanmalıdır.
• Kent içi ulaşım sistemlerinde güvenli yolların sağlanması çocukların yürüme ve bisiklet sürme gibi ulaşım türlerini tercih etmesi teşvik edilmelidir.
• Oyun bölgesinin yol güvenliğini sağlamak amacıyla alana özgü tasarım geliştirilmelidir.
• Oyun bölgelerinde bulunan sokakların tasarım sürecinde katılım sağlanmalıdır. Süreçte tasarımla ilgili alınacak kararlara çocuklar da dahil edilmelidir.
• Yerel yönetimler plan çalışmalarında oyun bölgeleri için yol güvenliği özelinde plan notları hazırlamalı ya da oyun bölgeleri için ayrı bir eylem planı oluşturmalıdır.

• Kentleri ve oyun bölgelerini planlarken ve tasarlarken herkes için güvenlik yaklaşımı benimsenmelidir.
• Bayraklı özelinde yerel aktörlerin (muhtar, vatandaş vb.) kent özelinde karar alma mekanizmalarına dahil edilmesi için araçlar geliştirilmelidir.
• Kent özelinde oyun bölgelerine odaklanan trafik çarpışma yoğunluk haritaları oluşturulmalıdır.
• Sağlıklı yaşamı ve sosyalleşmeyi teşvik eden fırsatlara erişilebilirlik arttırılmalıdır.
• Çocukların yaya ve bisikletli olarak yolculuk yapabilecekleri oyun güzergahları; parklar, buluşma noktaları, bisiklet atölyeleri gibi çeşitli aktivite mekanları ile desteklenmelidir.

Proje kapsamında geliştirdiğimiz iş birliği alanlarının sürdürülebilir olması, gerek projenin gerekse de kurumsal sürdürülebilirliğin önemli bir bileşenidir. Bu açıdan projenin kurgusu aşamasından itibaren beraber çalıştığımız Adil Kentler Derneği ile proje sonrasında da yaratılan etkinin devam etmesine dönük olarak iş birliği alanları yaratmış bulunmaktayız. Özellikle yerelde sürdürülebilir ulaşım politikasında çocuk dostu yaklaşımın ana akımlaştırma sürecinde birlikte ilerleyeceğiz ve bu alanda yerel ölçekte savunuculuk ve izleme çalışmaları gerçekleştireceğiz. Kavşak Ağı kapsamında gerçekleştirdiğimiz faaliyetlerin ve kurulan ortaklığın sürdürülebilir kılınmasına dönük olarak ikinci iş birliği alanı ise çocuk hakları alanında çalışan aktörlerle oluşturduğumuz diyalog sürecidir. “Ulaşımda çocuk var” temasında başlattığımız bu çalışmada çocuk hakları aktivistleri ve örgütlerinin katılımıyla bir topluluk oluşturma sürecine başladık ve bu da yerelde ulaşım politikası özelinde ve çapraz kesen bir yaklaşımla çocukların ulaşım hakkına dönük eylem ve politikalar üretmemizi kolaylaştıracaktır. İş birliği alanlarımızın üçüncüsü ise mahalle muhtarlarıdır. Özellikle Bayraklı ilçesi Osmangazi mahallesi muhtarı ile gerçekleştirdiğimiz toplantı ve diyalog sürecinde kendilerinin desteğini aldık ve bu süreçte oyun alanlarının güvenliğine dönük yerel yönetimlere baskı unsuru oluşturma ve savunuculuk çalışmaları gerçekleştirme sırasında mahalle muhtarının ve mahalle halkının katılımı bizler için çok önemlidir.

Özetle belirtmek gerekirse proje kapsamında kurulan iş birliği ve dayanışma ağlarının çocuk dostu ulaşım yaklaşımının yerel ölçekte farkındalığın artmasına, oyun alanlarının güvenli ulaşım rotaları üzerinde kurulmasına ve bu yönde yerel yönetimleri harekete geçirmeye yönelik bir çalışma ekosisteminin oluşmasına olumlu yönde katkı sağladığını belirtmek isteriz.

Avrupa Birliği tarafından finanse edilen Sivil Toplum Aracı ve Medya – Sivil Toplum Ağlar ve Platformlar Destekleme Programı kapsamında hazırlanan “Türkiye Sürdürülebilir Kent İçi Ulaşım Ağı (KAVŞAK)” Projesi  kapsamında 7 bölgede düzenlediğimiz 7 Bilgilendirme Günü ve Çalıştay serisi ile bölgeleri temsilen sırasıyla İstanbul, Ankara, İzmir, Antalya, Trabzon, Van ve Şanlıurfa’da yaptığımız toplantılarda sürdürülebilir ulaşım konusunda ortak bir anlayış geliştirmeye ve kentlerin ve bölgelerin ulaşım sorunlarını yapılandırılmış sorularla anlamaya çalıştık.

Toplantıların ardından başlattığımız etkinlik serisinde, öngöremediğimiz bir gerçekle karşılaştık: Kent içi sürdürülebilir ulaşım kavramı ve bileşenleri her şehirde aynı şekilde algılanmıyor. Her kentin ulaşımla ilgili endişeleri, yeterlilikleri, çözüm geliştirme yöntemleri ve dünya gündeminde tartışılan konulara benzerliği birbirinden önemli ölçüde farklılaşıyor.

İstanbul ve İzmir’de konuşulan konuların birbirine daha çok benzediği söylenebilir. Uygulamada yeterince kendine alan bulamasa da en azından evrensel gündemin takip edildiği açık.

İstanbul’da yaşanan trafik sıkışıklığı yoğun kentsel nüfus yapısından kaynaklanıyor. Bu durumun üstesinden gelmek adına toplu taşıma yatırımları hızla geliştirilmekte, entegrasyon olanakları artırılmaktadır. Ayrıca bisiklet ve yaya yolları sahil kesimlerinde de olsa sürekli olarak geliştirilmektedir. Ancak bisikletlilerin sayısında beklenen artışa rağmen, asıl artış skuter ve motosiklet kullanımında yaşanıyor. Mevcut ulaşım türlerinin sorunlarına çözüm bulma fırsatı bulamadan, sistem yeni ulaşım türlerinin sorunları ve ihtiyaçları ile karşılaşıyor.

İzmir’in nüfusu, İstanbul’un yaklaşık 3’te biri kadar olmasına rağmen, şehir, kavşak düzenlemeleri ve yol geometrilerinden kaynaklanan trafik sıkışıklığıyla baş etmeye çalışıyor. Raylı sistem yatırımlarına ağırlık verilmesinin yanında İstanbul gibi skuter ve motosiklet gibi yeni ulaşım türlerinin mevcut sisteme entegrasyonu konusunda sorunlar ortaya çıkıyor. Bisiklet kenti olma yolunda planlama ve uygulama anlamında çeşitli gelişmeler olsa da gelecekte nüfusun hangi ulaşım aracını daha konforlu bulacağı ve tercih edeceği kentin kaderini belirliyor.

Ankara’da ise durum biraz daha farklı. Verilere göre Türkiye’nin en çok otomobil kullanan kenti olduğu belirlenen Ankara’da temel problem aynı şekilde otomobil kullanımını etkileyen zorluklar, yol tasarımları ve kavşak çözümleri olarak karşımıza çıkıyor. Toplu taşıma türlerinin yetersizliği ve en önemlisi, birbiriyle entegrasyondaki zorluklar, diğer bir gündem konusu. Yaya ve bisikletli ulaşım, son yıllarda gerçekleştirilen pilot niteliğindeki projelerle başlamış olsa da alınacak daha çok yol olduğunu söyleyebiliriz. Belki de öncelikle, yayaların ve bisikletlilerin farkında bile olmayan, geçişlerde önceliği kendisine hak olarak gören otomobil sürücülerinin farkındalık çalışmalarına yönelik adımlar atmak gerekiyor.

Antalya ve Trabzon’da ise kent içi ulaşımı etkileyen temel faktör göç olarak öne çıkıyor. Antalya’da yaşanan yoğun Rusya ve Ukrayna göçleri, Trabzon’da ise Arap kökenli göçmen nüfusu ve turistler, kentleri altyapı ve işleyiş açısından öngörmediği ve planlamadığı bir ulaşım yükünün altında bırakıyor. Yetersiz ulaşım altyapısı, yetersiz toplu taşıma ile birleştiğinde, bireylerin kendileri için bireysel çözümler geliştirmesine, taksi ve otomobil kullanımının artmasına sebep oluyor.

Van, 30 büyükşehir arasında yer almasına rağmen, altyapı ve beklentiler düzeyinde büyükşehir planlamasının uzağında kalmış durumda. Yaklaşık sekiz yüz bin kentsel nüfusa sahip olmasına rağmen, kent doğu-batı, kuzey-güney yönlü akış sağlayan, içinden şehirler arası otobüs, tır ve kamyonların da geçmesine müsaade edilen, bu sebeplerden ve yol boyu parklanma kaynaklı trafik sıkışıklığının sıkça yaşandığı bir kent konumunda. Toplu taşıma hizmetini otobüs ve dolmuşlar aracılığıyla sağlayan kentte, raylı sistem, bisiklet ve yaya ulaşımı gibi konular gündeme yeterince gelmemekte. Buna rağmen kente yatırım yapmış iki adet skuter firması bulunuyor. Yol altyapısı tamamlanmadan, bisiklet ve yaya ulaşımı için yeterli fırsatlar sunulmadan skuter kullanımının yaygınlaşmaya başlaması, şüphesiz ki kenti yeni sorunlarla karşı karşıya bırakacaktır.

Şanlıurfa son zamanlarda iki afetle karşı karşıya kaldı: biri deprem, diğeri ise sel felaketi. Bu bağlamda kentin odak noktasının dirençlilik olduğunu söyleyebiliriz. Ancak ulaşım ve kent planlama çalışmalarına ve altyapı-üstyapı yatırımlarına göz attığımızda, Şanlıurfa’da gerçekleştirilen planlama ve uygulamaların Türkiye’nin diğer kentlerinden pek de farklı olmadığını, yerel sorunları ve potansiyelleri gözeten bir planlamanın eksik olduğunu görmekteyiz. Yoğun turist ziyareti alan tarihi merkez ve çevresi ise yaya öncelikli olarak tasarlanmamış.

YANLIŞLAR TEKRARLANARAK MI DOĞRUYA ULAŞILACAK?

Dünya gündeminde 15 dakikalık şehir, sıfır karbonlu yaşam bölgeleri gibi yenilikçi ve sürdürülebilirlik odaklı yaklaşımlar varken ve Avrupa’nın pek çok yerinde bu yaklaşımlar geliştirilmeye çalışılırken, eski hataların tekrarlanarak önce konutları, ardından bu konutlara hizmet eden yolları inşa etmek; daha sonra bu alanların planlamasını yapmak; planların birbiriyle örtüşmemesi ve yaya ve bisikletli ulaşımın göz ardı edilmesi gibi bir yaklaşım mı sergilenmeli? Her bir kent, kendisinden bir adım ötede olan bir diğer kenti yanlış ve doğru uygulamalarıyla tekrar mı etmeli, yoksa bu aşamayı atlayarak kendisine farklı bir referans mı seçmeli?

Her kentin belli bir karakteri vardır; tarihi, gelenekleri, insanlarının alışkanlıklarıyla farklı nitelikler taşır. Bu nitelikler gözetilerek kentlere özgü kararlı bir duruş benimsenmeli ve günümüzün sürdürülebilirlik ihtiyaçlarına çözüm getirecek uygulamalara odaklanılmalıdır. Gündelik sorunlara anlık çözümler sunmak yerine, kent belleğini kullanarak, hem mevcut hem de gelecek çağın ihtiyaçları gözetilerek daha vizyoner projeler hayata geçirilmelidir.

Yazının başında vurgulandığı gibi, evrensel değerler ve kriterler her yerde aynı ölçüde geçerli olmadığı ve aynı düzeyde bulunmadığı için aynı şekilde algılanmamaktadır.

Bölgeler ve şehirler arasındaki farklılıklar varlığını sürdürecektir. Önemli olan, her kentin yapısına ve ölçeğine uygun, insanı ve toplumu önceliklendiren, sürdürülebilir bir yapıya kavuşturulmasıdır. Sadece belli bir eksende hareket sağlayan ve bir ağ oluşturmayan ulaşım altyapısı, temel sorun kaynağıdır. Nüfusun tek bir bölgede yoğunlaşması ve çekim merkezlerinin kent geneline yayılmaması ise bu sorunu daha da perçinleyen başka bir sorun alanıdır.

Çözüm, yine kentlerin kendi içinde saklıdır. Var olduğu ölçek dahilinde ulaşım altyapısı sağlayan ve en önemlisi insan ölçeğini unutmadan ve önceliklendirerek, yürüme ve bisikletle entegre olabilen bir toplu taşıma sistemi ile çok daha sürdürülebilir, erişilebilir, ödenebilir ve konforlu bir kent içi ulaşım altyapısına ulaşmak mümkün.

Kentler büyüdükçe ve geliştikçe, aslında hangi kullanıcı grupları için planlandıkları çok daha fazla önem kazanıyor. Yalnızca genç ve sağlıklı bireyler için tasarlanan kentler ne yazık ki kapsayıcılıktan giderek uzaklaşıyor. Toplumu oluşturan tüm bireylerin yani çocuklar, kadınlar, yaşlılar ve özellikle de engelli bireylerin ihtiyaç ve beklentilerine göre planlama yapmak ise giderek daha fazla önem kazanıyor.

Birleşmiş Milletler de Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları kapsamındaki hedeflerinden birini “şehirleri ve insan yerleşimlerini kapsayıcı, güvenli, dayanıklı ve sürdürülebilir kılmak” şeklinde tanımlıyor ve “herkes için, özellikle kırılgan durumda olan insanların, kadınların, çocukların, engellilerin ve yaşlıların ihtiyaçlarına özel önem gösterilerek, yol güvenliğinin artırılması, başta toplu taşıma sisteminin geliştirilmesiyle herkesin güvenli, ekonomik olarak karşılanabilir, erişilebilir ve sürdürülebilir ulaşım sistemlerine erişimini sağlama”yı amaçlıyor. Bu noktada özellikle çevre ile uyumlu, ekonomik olarak sürdürülebilir, herkesin kentsel hizmetlere eşit ve güvenli bir şekilde erişebilmesini sağlayan, etkin ve adil bir ulaşım altyapısının oluşturulması da kentlerin en önemli gündemlerinden biri haline geliyor.

Türkiye’nin mega kenti İstanbul da kayıtlı 16 milyon nüfusunun yanında göç kaynaklı kayıt dışı büyük bir nüfusa da hizmet sağlamak durumunda kalıyor. İstanbul’un yıldan yıla artan nüfusunu ve nüfusu oluşturan toplumsal grupların ihtiyaçlarında oluşabilecek farklılaşmaları daha yakından analiz etmek ve çözümleri kentte yer alan sivil toplumla birlikte geliştirmek amacıyla, WRI Türkiye Şubat 2024 itibariyle “Adil Şehirler için Daha Güçlü Sivil Toplum” projesini başlattı.

Avrupa Birliği tarafından Sosyal İçerme ve Gençlik Üzerine Çalışan Hak Temelli STÖ’lere Destek Hibe Programı kapsamında finanse edilen ve Marmara Belediyeler Birliği (MBB) iş birliğiyle hayata geçirilen üç yıl sürecek proje ile temel kentsel hizmetlere eşit erişimi savunan adil şehirler için sivil toplum kuruluşları (STK) destekleniyor.

STK’ların kapasitelerini ve farklı paydaşlarla diyaloglarını güçlendirmek, etkilerini artırmak ve sürdürülebilirliklerini desteklemek projenin temel hedefleri arasında yer alıyor. Proje ile genç, yaşlı, kadın, çocuk, engelli, vb. tüm dezavantajlı grupların kentsel hizmetlerden eşit faydalanmasını teşvik etmek de hedefleniyor. Proje, bu bağlamda özellikle eğitim, sağlık, barınma, güvenlik ve emniyet, ulaşım ve erişilebilirlik, kamusal alanlar ve yeşil alanlar gibi kentsel kullanımlara hem fiziksel hem de ekonomik anlamda erişimin önündeki engellerin kaldırılmasına ve toplumu oluşturan tüm sosyal grupların adil erişimine odaklanıyor.

Proje kapsamında, İstanbul’dan seçilecek 4 pilot ilçede yapılacak kapsamlı bir ihtiyaç analizi çalışmasını takiben STK’lara ve yerel yönetimlere yönelik eğitimler, yurt içi saha ziyaretleri, yurt dışı çalışma ziyaretleri, uluslararası örneklere ilişkin çevrim içi buluşmalar ve mikro hibe programı gibi birçok fırsatın sunulduğu kapsamlı bir kapasite güçlendirme programı hayata geçirilecek. Bununla birlikte İstanbul’da temel kentsel hizmetlere eşit erişimde karşılaşılan engeller ve çözüm önerilerine odaklanan “Adil İstanbul Raporu”, Türkiye ve AB’deki ilgili tüm politikaları ve politika oluşturma mekanizmalarını kapsayan “Beyaz Kitap” ve bu alanda yerel yönetimler tarafından benimsenebilecek politika, strateji ve eylemlere odaklanan “Yerel Yönetimler için Rehber” hazırlanacak ve özellikle daha kapsayıcı politikalar için karar alıcılarla paylaşılacak.

Kentlerde farklı ekonomik ve sosyal durumdaki kullanıcı gruplarının kentsel hizmetlere erişim düzeyleri arasındaki farklılıkları ifade eden “kentsel hizmetler açığı”nı kapatmanın tüm kente fayda sağlayacağına inanan “Adil Şehirler için Daha Güçlü Sivil Toplum” projesi İstanbul genelinde dönüştürücü değişimi başlatmayı hedefliyor.

Not: Proje hakkında ayrıntılı bilgi için proje sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

İstanbul’un Caferağa Mahallesi, kültürel zenginliği ve tarihi dokusuyla uzun süredir tanınıyor. Kaldırımlar boyunca sıralanan küçük kafeler, restoranlar ve barlar bu dokunun parçası. Canlı sanat ortamı ise farklı kesimlerden insanları cezbediyor. Kadıköy ilçesine bağlı, yaklaşık 22.000 kişinin yaşadığı Caferağa, her gün 2,3 milyondan fazla ziyaretçiyi ağırlıyor — bu yoğunluk, küçük mahalle sakinlerinin günlük yaşamını fazlasıyla zorluyor.

“Caferağa sokakları artık bu yükü kaldıramıyor,” diyor mahalle muhtarı Hanife Dağıstanlı. “Kaldırımlar çok dar ve çoğu zaman işgal edilmiş oluyor; insanlar yürüyebilmek için yola inmek zorunda kalıyor.” Aşırı kalabalık, özellikle yaşlılar, engelliler ya da çocuk arabasıyla dolaşanlar için günlük yaşamı zorlaştırıyor. Öte yandan, yoğun araç trafiği İstanbul’daki hava kirliliğini daha da artırıyor ve insanları bisiklet gibi daha çevreci ulaşım seçeneklerini kullanmaktan uzaklaştırıyor.

Caferağa bu sorunda yalnız değil. Dünyanın dört bir yanındaki popüler kentler, turizmin sağladığı ekonomik faydalar ile kent sakinlerinin ihtiyaçlarını ve sürdürülebilirlik hedeflerini dengelemenin yollarını arıyor. Bazı şehirler (örneğin Venedik), yoğun ilgi gören bölgelere günübirlik gelen ziyaretçilerden giriş ücreti almaya başladı. Paris ve Barselona gibi bazı kentler ise kısa süreli kiralamalara yönelik daha sıkı kısıtlamalar getirerek turizmin etkisini azaltmaya çalışıyor.

Ancak Caferağa bu yoğunlukla başka bir yoldan başa çıkmayı tercih etti: Mahalleyi herkes için daha temiz, daha güvenli ve daha yaşanabilir kılmak üzere birlikte yeniden tasarlayarak.

Caferağa’da Kentsel Sorunlar Birbirine Karışıyor

Caferağa, kalabalık kaldırımlar, kirli hava ve tıkanmış yollar gibi sorunlarla mücadele eden tek kentsel merkez değil; ancak daha iyi bir kentsel tasarım için dikkat çekici bir örnek oluşturuyor.

Mahalle, bir yarımada şeklinde konumlandığı için giriş-çıkışlar ağırlıklı olarak iki ana noktadan sağlanıyor ve bu durum trafiğin dar sokak ağı üzerinde yoğunlaşmasına neden oluyor. Ayrıca, mahallede ülke ortalamasının yaklaşık iki katı oranında yaşlı nüfus yaşıyor; bu da güvenli ve erişilebilir ulaşımı öncelikli bir konu haline getiriyor.

Öte yandan, Caferağa ve çevresinde yaşayanlar, gezegenin ısınmasıyla birlikte aşırı sıcaklar ve hava kirliliği gibi tehditlerle giderek daha fazla karşı karşıya kalıyor. İstanbul’daki sıcak hava dalgaları şimdiden şiddetlenmiş durumda ve önümüzdeki yıllarda çok daha ağır seyretmesi bekleniyor. Araç trafiğinden kaynaklanan egzoz gazları sorunu daha da derinleştirerek sıcak günlerde dışarıda bulunmayı daha da tehlikeli hale getiriyor.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi de bu duruma kayıtsız kalmadı. Caferağa, yakın zamanda İstanbul’un Sürdürülebilir Kentsel Ulaşım Planı kapsamında belirlenen üç pilot Düşük Emisyon Bölgesi’nden biri olarak seçildi. Bu plan, trafik sıkışıklığını, hava kalitesi sorunlarını ve ulaşım zorluklarını ele almayı hedefliyor. Meksiko, Buenos Aires, Madrid ve Roma gibi büyük şehirler, emisyonları azaltmak ve ulaşımı iyileştirmek için benzer düşük emisyon bölgesi stratejileriyle önemli başarılar elde etti.

Yaşlı nüfusun daha yoğun olması nedeniyle, Caferağa’nın da içinde yer aldığı Kadıköy ilçesi ayrıca İstanbul’un Sokak Dönüşüm Programı kapsamına alındı. Bu program, sürdürülebilir ve insan odaklı kentsel tasarımı desteklemeyi amaçlıyor.

Ancak bir mahallenin dönüşüm için öncelikli alan olarak belirlenmiş olması, işin tamamlandığı anlamına gelmiyor. Aksine, bu sadece bir başlangıç noktası.

Yaşanabilir Bir Kenti Baştan İnşa Etmek

Her şey, yalnızca bir sokak bloğuyla başladı. Eylül 2023’te Caferağa, mahallenin merkezindeki Mehmet Ayvalıtaş Meydanı’nı geçici olarak dönüştürdü — küçük ölçekli ama iddialı bir pilot uygulamaydı bu.

Araç trafiği geçici olarak sınırlandırıldı, su bazlı boyalar ve modüler kent mobilyaları kullanılarak meydan yayalara açıldı. Yeni banklar ve bitkilerle dinlenme alanları oluşturuldu. İlkokulun yakınındaki renkli yaya geçitleri görünürlüğü ve güvenliği artırdı. Normalde araçların hakimiyetindeki bu alan, neredeyse bir gecede mahalle sakinleri ve ziyaretçiler için canlı bir buluşma noktasına dönüştü.

Geçici olmasına rağmen bu düzenleme, mahalle sakinlerinin dikkatini çekti ve Caferağa sokaklarını birlikte yeniden tasarlamak için uzun soluklu bir iş birliğinin başlangıcını sağladı. Yerel yönetim, araştırmacılar, sivil toplum kuruluşları ve WRI Türkiye’nin Derinlemesine Çalışma (Deep Dives) Programı ekibiyle yapılan görüşmeler sonucunda, yaşam kalitesini artırmak ve sürdürülebilirlik sorunlarını ele almak amacıyla beş temel öneri belirlendi. Bu önerilerin tamamı şu anda belediye iş birliğinde farklı uygulama aşamalarında ilerliyor.

1) Yaya Alanlarının Önceliklendirilmesi

Yeniden tasarlanan Mehmet Ayvalıtaş Meydanı’na adım atmak, mahalle sakinleri için adeta taze bir nefes oldu. Canlı ve ferah bu alan, Caferağa’nın dar kaldırımlarında hareket etmeye çalışanların günlük deneyiminin tam tersini sunuyordu. Mahallenin yaşlı sakinlerinden Emel Budak’ın da belirttiği gibi, “Kafe masaları ve gelişi güzel park edilmiş skuterler kaldırımları o kadar kaplamış ki, yaşlılar ve engellilerin geçmesi neredeyse imkânsız hale gelmiş.”

Bu pilot proje, mahalle genelinde yaya bölgelerinin belirlenmesi gerektiğini ortaya koydu. Sakinler, daha geniş kaldırımlar, erişilebilir rampalar ve yükseltilmiş, görünür yaya geçitleri talep ederek bölgenin özellikle engelli bireyler için daha güvenli hale getirilmesini önerdi.

Öte yandan, ana yaya yolları boyunca ağaç dikilmesi hava kalitesini iyileştirmeye ve sıcak günlerde sokakların serinlemesine yardımcı olacak. Bankların yerleştirilmesi ise dinlenme ve sosyal etkileşim alanları yaratacak. Mahalle sakinleri ayrıca, görme engellilerin daha rahat hareket edebilmesi için yaya geçitleri ve kaldırım kenarları gibi yerlere dokunsal (kabartmalı) döşeme yapılması gereğine de dikkat çekti.

Bu çözümler birlikte, yürünebilirlik, konfor ve güvenlik açısından önemli ölçüde iyileşme sağlayabilir. Şehir bu değişiklikleri hayata geçirmeye başladıkça, mahalle sakinleri belediyenin “Erişilebilir Kadıköy” platformu üzerinden sürekli geri bildirim verebilecek; bu da gelecekte yapılacak iyileştirmeler için yol gösterici olabilir.

2) Bisiklet ve Skuterlere Yer Açmak

Caferağa’nın küçüklüğü, bisiklet ve skuter kullanımına oldukça uygun; bu da araç trafiğini azaltmaya yardımcı olabilir. Ancak mahallede birbirine bağlı bir bisiklet yolu ağı bulunmuyor. Park sorunu da önemli bir konu: Muhtar Dağıstanlı, bisiklet ve skuterlerin zaten kalabalık olan kaldırımları kapatması nedeniyle çok sayıda şikâyet aldığını belirtti.

Buna karşılık, Kadıköy Belediyesi bisiklet yolu ağını 2050 yılına kadar 18 kilometreden 58 kilometreye çıkarmayı, ayrıca e-bisiklet paylaşım sistemi ve özel bisiklet park alanları geliştirmeyi planlıyor.

Sakinlerin güvenlik ve erişilebilirlik konusundaki endişelerini gidermenin yanı sıra, bu adımlar ilçenin daha geniş kapsamlı sürdürülebilirlik çabalarını da destekleyecek. Kadıköy’ün 2030’a kadar sera gazı emisyonlarında %40 azalma ve 2050’ye kadar tam iklim nötrlüğüne ulaşma hedefleri doğrultusunda, elektrikli ve sıfır karbonlu ulaşım altyapısı kritik öneme sahip.

3) Yeni Bir Yerel Servis Sistemi Oluşturmak

Caferağa, büyük toplu taşıma merkezlerine yakın konumda bulunuyor. Ancak mahalle içerisinde erişilebilir bir ulaşım sistemine sahip değil. Bu durum, özellikle yaşlılar ve refakatçiler için mahallede hareket etmeyi ve Caferağa’yı şehrin diğer bölgelerine bağlayan metro ve vapur gibi toplu taşıma araçlarına ulaşmayı zorlaştırıyor.

Mahalle sakinleri, Kadıköy Belediyesi ve WRI Türkiye ekibi, yerel yolculukları kolaylaştırmak ve yakınlardaki ulaşım merkezlerine bağlantı sağlamak amacıyla ModaBüs adında yeni bir servis hizmeti önerdi. Kadıköy Belediyesi, topluluk üyeleriyle yakın iş birliği içinde çalışarak 17 durak belirledi ve konut alanlarını kamuya açık alanlar ve toplu taşıma noktalarıyla bağlayacak güzergahları değerlendirdi. Proje şu anda son planlama aşamasında.

2025 sonlarında hizmete girmesi planlanan ModaBüs, metro, tramvay ve vapur hatları dahil olmak üzere daha geniş toplu taşıma sistemiyle entegre olacak ve Caferağa’nın 22.000’den fazla sakini için ilk ve son kilometre bağlantısını sağlayacak. 65 yaş üstü kartı, engelli kartı ve anne kartı (annelerin ücretsiz seyahat etmesini sağlayan kart) sahipleri için ücretsiz hizmet verecek.

4) Düşünceli Bir Otopark Yaklaşımı Geliştirmek

Caferağa’nın temel sorunlarının başında aşırı kalabalık gelince, otopark (ya da otopark yetersizliği) sorununun öne çıkması şaşırtıcı değil. Ancak sakinler, sadece otopark alanı artırmanın trafiği ve kirliliği daha da kötüleştireceğinin farkında olarak, sürdürülebilir yönetim stratejileri önerdi. Bu stratejiler arasında ticari bölgelerde sokak üzeri parkın sınırlandırılması, daha etkili denetim ve düzenleme için dijital sistemlerin kurulması ve otopark önceliğinin mahalle sakinlerine verilmesi yer alıyor.

Mahallenin yaşlı sakinlerinden Nuran Kansu, futbol maçları gibi özel etkinliklerde otopark bulmakta zorlandığını belirterek, “Bu tür zamanlarda yakınlardaki okul bahçeleri ya da uygun açık alanların geçici otopark olarak kullanılması, sakinlere büyük rahatlık sağlar,” önerisinde bulundu. Mahalle sakinleri ayrıca, ziyaretçilerden alınacak otopark ücretleriyle gerekli altyapı iyileştirmeleri ve diğer iyileştirme çalışmalarının finanse edilmesini de değerlendiriyor.

Bu öneriler hâlâ planlama aşamasında. Onaylanmaları halinde, İstanbul’un Düşük Emisyon Bölgesi stratejisi kapsamında alınan önlemler üzerine inşa edilecek. Caferağa ayrıca, özellikle akşam ve hafta sonları yoğun saatlerde, mahalle sakinleri dışındaki araçların girişini sınırlamayı planlıyor.

5) Teslimat Süreçlerini İyileştirmek

Caferağa’da her gün 600’ün üzerinde motorlu teslimat aracı dolaşıyor; bu da mahallenin turizm ve hizmet sektörünü ayakta tutuyor. Ancak yoğun saatlerde kamyonlar ve kuryeler dar sokaklara park ederek yolları ve kaldırımları tıkayabiliyor. Gece geç saatlerde ya da sabah çok erken saatlerde yapılan teslimatlar da mahalle sakinlerinin huzurunu bozuyor.

Teslimatların yoğun saatler dışında planlanması, belirli yükleme boşaltma alanlarının tahsis edilmesi ve denetimlerin güçlendirilmesi, mahallede yaşam kalitesini artırabilir. Aynı zamanda karbon emisyonlarının azaltılmasına da katkı sağlar: WRI’ın tahminlerine göre, Caferağa’daki teslimatların yalnızca %30’unun elektrikli araçlara ya da aktif ulaşıma (örneğin bisikletli kurye sistemine) geçmesi, haftalık yaklaşık 425 kilogram CO₂ salımını ortadan kaldırabilir — bu da benzinli bir araçla yaklaşık 1.600 kilometre yol katetmeye eşdeğer.

Teslimat sürelerini kısaltmak ve emisyonları azaltmak amacıyla kargo bisikletine geçiş yapan Londra gibi şehirlerden ilham alan mahalle sakinleri, bölgedeki işletmelerin yaklaşık %70’ini de kapsayan geniş bir kesimle birlikte Caferağa için kapsamlı bir kargo bisikleti teslimat stratejisini destekliyor. Bu kapsamda bir pilot programın 2025 yılı sonunda başlaması planlanıyor.

Diğer Kentlerin de İzleyebileceği Bir Örnek

Caferağa’da önerilen değişiklikler yalnızca fiziksel altyapıyla ilgili değil; herkes için yaşam kalitesini artırmayı amaçlıyor.

Yeni stratejiler ve bu stratejilerin nasıl geliştirildiği benzer sorunlarla karşı karşıya olan diğer kentsel alanlara da önemli dersler sunuyor:

• Toplumun katılımı kritik önemde. Katılımcı ve kapsayıcı planlama süreçleri, etkili çözümler geliştirmek için vazgeçilmez. Yerel paydaşların ve sakinlerin karşılaşılan zorlukları anlamasını sağlamak ve çözüm üretme sürecine aktif olarak dahil olmalarını desteklemek, Caferağa’da gerçekten topluluk ihtiyaçlarına yanıt veren bir çerçevenin oluşmasını sağladı. Mahallede düzenli olarak gerçekleştirilen toplantılar ve ilçe belediyesinin dijital geri bildirim platformları sayesinde, sakinler yaşadıkları çevrenin iyileştirilmesine katkı sunmaya devam edecek.
• Çözümleri denemek ve geri bildirimlere yanıt vermek, sahiplenmeyi güçlendirir. Mehmet Ayvalıtaş Meydanı’nda uygulanan pilot proje, topluluğun sürece katılmasına ve anlık geri bildirim sağlamasına olanak tanıdı ve daha iyi sokak tasarımıyla nelerin mümkün olabileceğini gösterdi. Bu çaba, en başından itibaren güçlü bir katılım sağladı ve nihai öneri setine derinlik kattı.
• En başarılı çözümler, birden fazla sorunu aynı anda ele alanlardır. Hareketlilik, erişilebilirlik ve sürdürülebilirlik konularını birlikte ele almak; topluluk ihtiyaçlarına daha etkili ve bütüncül bir yanıt sunar. Örneğin, kaldırımlar ve bisiklet yolları boyunca gölgelik ağaçlar ve yeşil alanlar eklemek, kentsel ısıyı azaltırken yürümeyi ve bisiklete binmeyi teşvik eder, aynı zamanda mahalle sakinleri arasında aidiyet ve topluluk duygusunu da güçlendirir. Trafiği yatıştırmaya yönelik kapsamlı çabalar ise mahallenin daha güvenli, erişilebilir ve nihayetinde daha sürdürülebilir bir yer haline gelmesini sağlayacaktır.

Caferağa, İstanbul’un en özgün ve dinamik mahallelerinden biri. Ancak aşırı kalabalıklaşma ve kirlilik gibi sorunlar, müdahale edilmediği takdirde daha da derinleşecek. Mahallenin bu zorluklara yönelik benimsediği iş birlikçi ve aşamalı yaklaşım, daha yaşanabilir ve sürdürülebilir bir yolun önünü açabilir ve başka mahallelere de ilham verebilir. Şimdi, Yaşanabilir Bir Caferağa için paylaşılan bu vizyonu gerçeğe dönüştürme zamanı.

WRI Türkiye’nin Derinlemesine Çalışma Programı Hakkında

Yaşanabilir Caferağa projesi, WRI’ın Derinlemesine Çalışma Programı’nın bir parçası olup, şehir yöneticileri ve sakinleriyle uzun vadeli iş birliğini teşvik ederek daha sürdürülebilir ve dirençli kentsel ortamlar oluşturmayı hedefliyor. Projenin bir sonraki aşaması, Kadıköy ilçesinin tamamına genişletilecek ve kentsel ısı adası etkisini azaltmak için doğa temelli çözümler içerecek. Kadıköy’de doğa temelli çözümlerin kentsel ulaşım projelerine entegrasyonunu içeren kapsamlı bir kavramsal plan ve pilot uygulamalar geliştirmeyi amaçlıyoruz. Proje hakkında daha fazla bilgiye buradan ulaşabilirsiniz.

Hava kalitesini iyileştirmeyi, iklim değişikliğiyle mücadele etmeyi ve hayat kurtarmayı hedefleyen ilk küresel konferansıyla Dünya Sağlık Örgütü de bu konuya gösterdiği ilgiyi ortaya koydu. Temiz bir hava için verilen mücadelede artık tüm paydaşların bir araya gelmesinin zamanı geldi. Bir yandan politika, toplum ve bilim alanındaki liderler temiz havanın halk sağlığı açısından önemini  yakından incelerken; bir yandan da iklim dünyası daha geniş çaplı bir eyleme olanak sağlayacak önemli enstrümanlar sunuyor.

Hava kirliliği hem iklim hem de sağlık sorunu!

Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) tarafından yakın zamanda yayınlanan rapor da iklim eylemlerine dair durumu olabildiğince net bir şekilde ortaya koydu: iklim değişikliğinin en korkunç etkilerini bertaraf etmek için küresel ısınmayı 1.5 derece ile sınırlama hedefinden sapmış görünüyoruz. Kömür kullanımını sonlandırmak, yenilenebilir kaynakların kullanımını arttırmak, enerji verimliliğini iyileştirmek ve gıda üretimimizde neredeyse bir devrim yaratmak için rotamızı hızla değiştirmemiz gerekiyor. Bir yandan da sürdürülebilir üretim yapmamız, hava kalitesini iyileştirmemiz ve insanlar için de daha iyi yaşam koşulları sunmamız gerekiyor.

Bu konuya hem sağlık hem de iklim hedefleri dolayısıyla ilgi gösterilmeli. Yeterince ele alınmayan bir konu ise hava kirliliği ile iklim değişikliği sebeplerinin ne kadar örtüştüğü. Bazı durumlarda bahsi geçen kimyasallar bile aslında aynı.

Metan, siyah karbon, hidroflürokarbon (HFC) ve troposferik ozon gibi kısa ömürlü iklim kirleticileri küresel sıcaklıklar üzerinde güçlü etkiye sahip; bir çoğu da aynı zamanda tehlikeli hava kirleticileri. Örneğin metanı ele alacak olursak; metan önümüzdeki 20 yıl içinde karbondioksite kıyasla küresel ısınmaya 86 kat daha fazla etki edecek bir seragazı gücünde. Kirli hava kütlesinin de en büyük unsuru olarak zemin düzeyinde de en büyük öncü madde olan metan, bronşit ve astımın kötüleşmesine sebep olurken bir yandan da akciğer dokusunu zedeleyebilir. Tek başına troposferik ozona maruz kalmak bile her yıl yaklaşık 1 milyon kişinin erken ölümüne neden oluyor.

Diğer vakalarda ise sağlığa zararlı kirleticiler ile iklim değiştiren bileşenler aynı anda salınıyor. Örneğin enerji elde etmek için kömür yakıldığında karbondioksit, metan ve nitröz oksit gibi sera gazlarının yanı sıra kimi zaman toksik cıva ile beraber sağlığa zararlı ince parçacıklar da ortaya çıkıyor.

İklim Taahhütlerini Güçlendirmek Hava Kalitesini de İyileştirecek

İklim değişikliği ile ilgili geliştirilen enstrümanlar hava kirliliği ile mücadele ve halk sağlığını iyileştirme konularına da yeni bir ivme kazandırabilir. Tam da bu sebeple bu enstrümanlara sıkı sıkı sarılmalıyız.

Örneğin uluslararası Paris Anlaşması ülkelere 2020 yılına kadar daha güçlü ulusal eylem planı ya da “ulusal katkı beyanı”  (NDC) hazırlaması konusunda çağrıda bulundu. Finansmanı yönlendirip küresel salım eğrisini değiştirmek için bunlar önemli enstrümanlar.Bunları sadece ısınmayı 1.5 derece ile sınırlandırmak için gerekli diye düşünmemek lazım, ekonomik açıdan da oldukça etkili: New Climate Economy’nin bir araştırmasına göre cesur iklim eylemleri 2030 yılına kadar $26 trilyonluk küresel bir ekonomik kazanç sağlayabilecek.

Kısa ömürlü iklim kirleticileri ile mücadeleyi, güçlendirilmiş ulusal katkı beyanlarının merkezine yerleştirerek hem iklim hem sağlık hedeflerinde ilerleme sağlamak mümkün. Yakın zamanda yayınlanan bir çalışmaya göre iklim değişikliğinin önüne geçmek, hava kirliliğine bağlı ölümlerin önüne geçebilir; dolayısıyla iklim değişikliği ile mücadelenin faydaları emisyonları azaltmanın maliyetlerinin çok daha ötesinde. Bunlarla birlikte, sağlık eş faydalarının katma değeri bazen etki azaltma çalışmalarının maliyetinin iki katından bile fazla olabiliyor. Çin ve Hindistan için seragazı emisyonlarının maliyetlerini azaltmak başlı başına sağlık faydaları ile telafi edilebilir.

WRI&Oxfam’ın yeni yayınladığı bir makale de ülkelerin kısa ömürlü iklim kirleticileri ile ilgili kilit sektörlere dair hedef, politika ve eylemleri nasıl yeni ya da güncellenen ulusal katkı beyanlarına dahil edebileceğine dair seçenekler sunuyor. Böylece ülkeler,  bir yandan iklim ve sağlık faydalarının katma değerlerinden hızlı bir şekilde yararlanırken bir yandan da iklim değişikliğinden en az sorumluluğa sahip kişilerin giderek artmakta olan olumsuz etkilerle mücadelede yalnız kalmamalarını sağlayabilir.

Kısa ömürlü iklim kirleticileri ile mücadele

İklim değişikliğinin etkilerini ve hava kirliliğine bağlı riskleri azaltmanın aynı şey olmadığının altını çizmek gerekir. Ancak havadaki kirleticilerin yoğunluğu da iklim değişikliğinin odak noktalarından biridir. Sağlık eylemleri ile iklim eylemlerini birbiriyle uyumlu hale getirmekse, beraberinde pek çok yeni ve inovatif stratejiyi barındırır. Kısa ömürlü iklim kirleticileri ile mücadele etmek, hava kirliliğini ve iklim değişikliğini kontrol altına almak için önemli bir yol sunmaktadır.

Katherine Ross & Jessica Seddon tarafından kaleme alınan bu yazı 29 Ekim 2018 tarihinde World Resources Institute’un (Dünya Kaynakları Enstitüsü) blog sayfasında yayınlanmıştır. Orijinalini buradan okuyabilirsiniz. 

UNDP Türkiye’nin, iklim krizi ile mücadelede, gençler önceliğinde toplumun çok farklı katmanlarını kapsayacak bir ortak dil arayışı ile başlattığı İklimce Sohbetler, dört ayrı tema üzerine düzenlenecek. İklim krizinin dört kilit başlığı olan Su, Tarım ve Gıda, Afetler ve Şehir Yaşamı’nı kapsayacak.

Bu dört toplantı ile iklim krizinin etkilerini gören, geleceğe dair bir ufuk çizen ve iklim krizini gündelik yaşama tercüme etmemizi sağlayan çeşitli kesimlerden İklimdaşlar bir araya gelecek.

İklimce Sohbetler’in ilki 24 Eylül Salı günü “İklimce Sohbetler Su” başlığıyla gerçekleştirilecek. UNDP Türkiye İyi Niyet Elçisi Mert Fırat’ın ev sahipliğinde İstanbul Ataşehir’deki DasDas’ta yapılacak toplantıda, iklim krizi ile mücadele eden tarafların deneyimlerini paylaşması, ortak bir dil üretilmesi ve mücadelenin bütüncül anlayışla ele alınması planlanıyor.

İklim krizi ile karşı karşıya olan çeşitli toplumsal katmanların ve meslek gruplarının deneyimlerini ortaklamayı önceleyen toplantıda, Mercator-İstanbul Politikalar Merkezi Araştırmacısı Akgün İlhan, Arçelik’ten Fatih Özkadı ve Doğa Koruma Merkezi’nden Hatice Dinç Sarısoy konuşmacı olarak yer alacak. Etkinliğin moderatörlüğünü Mert Fırat yapacak.

İklimce Sohbetler, 8 Ekim Salı günü “Tarım ve Gıda”, 15 Ekim Salı günü yapılacak “Afetler” başlıklarıyla devam edecek ve 5 Kasım Salı günü “Şehir Yaşamı” oturumuyla sona erecek.

İKLİMCE SÖZLÜK

İKLİMCE SOHBETLER: İklim krizi mücadelesindeki sorun ve çözümlere dair deneyimlerin paylaşılacağı, bu konuda çalışan farklı uzmanlık alanlarına sahip taraflar ile ortak bir dilin ve bütüncül yaklaşımın geliştirilmesinin hedeflendiği toplantılar dizisi.

İKLİMDAŞ: İklim krizinden etkilenen, bu konuda kafa yoran, eyleme geçen ya da geçmek isteyen herkes.

İKLİMCE: İklim krizine dair hali hazırda kullanılan teknik dilin sadeleştirildiği ortak bir dil.

Ayrıntılı bilgi ve etkinlik kaydı için:
iklimce.org

UNDP Türkiye / Bikem Ahıska 0312 454 1168 / bikem.ahiska@undp.org

Ülkelerin net sıfır sera gazı emisyonlarına ulaşmak için yenilenebilir enerji ve sağlıklı ormanlar dahil çeşitli çözümlere ihtiyaçları var. Fotoğraf: Aaron Minnick/WRI

Bu aciliyetin farkında olan Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri, devlet liderlerinden  2050 yılına kadar net sıfır emisyon hedeflerini belirleyerek, Eylül 2019 tarihli BM İklim Eylem Zirvesi’ne katılmalarını ve burada bu hedeflerini duyurmalarını istedi. Pek çok ülke, eyaletleri, şehirleri ve şirketleri ile birlikte bu hedef için harekete geçmeye karar verdi.

Bu yazıda net sıfır hedefinin ne anlama geldiğini inceliyor ve hangi ülkelerin halihazırda bu tür taahhütler verdiğini ele alıyoruz.

1.      Net Sıfır Emisyona Ulaşmak Ne Anlama Geliyor?

Mevcut insan kaynaklı sera gazı emisyonları, atmosferdeki sera gazlarının giderilmesi (karbon giderimi olarak da bilinen bir işlem) ile dengelendiğinde net sıfır emisyonu yakalayacağız. Her şeyden önce, fosil yakıtlı araçlar ve fabrikaların sebep olduğu insan kaynaklı emisyonlar mümkün olduğu kadar sıfıra indirgenmelidir. Mevcut sera gazları, örneğin ormanları onararak veya doğrudan hava yakalama ve depolama teknolojisi ile eşdeğer miktarda karbon giderimi ile dengelenebilir. Net sıfır emisyon kavramı ‘‘iklim nötrlük (climate neutrality)’’ ile benzerlik göstermektedir.

2.      Dünyanın Net Sıfır Emisyona Ne Zaman Ulaşması Gerekiyor?

Paris Anlaşması kapsamında, ülkeler ısınmayı 2°C’nin altında ve ideal olarak da 1,5°C ile sınırlamayı kabul etti. Dünya geneline yayılmış olan iklim etkileri, sadece 1,1°C’lik ısınmayla bile buzulların erimesi, yıkıcı ısı dalgalarının ve sert fırtınaların gerçekleşmesi ile birlikte, sıcaklık artışının en az 1,5°C düşürülmesinin aciliyetini göstermektedir. Son araştırma, Paris Anlaşması sıcaklık hedeflerine ulaşmak için dünyanın net sıfır emisyona aşağıdaki zaman dilimlerinde ulaşması gerektiğini gösteriyor:

• Isınmayı 1,5°C’ye kadar sınırlayan senaryolarda, karbondioksit (CO2) ortalama olarak 2050 (hedefi az aşan veya hiç aşmayan senaryolarda) ile 2052 (sıcaklık artışının düşürülmeden önce 1,5°C’nin üzerine çıktığı, hedefin çok aşıldığı senaryolarda) yılları arasında net sıfıra ulaşır. Toplam sera gazı emisyonları ise 2063 ile 2068 arasında net sıfıra ulaşmaktadır.
• Isınmanın 2°C’ye vardığı senaryolarda ise CO2 ortalama olarak 2070 (2°C’ye kadar olan ısınmanın sınırlandırılma olasılığının %66’dan fazla olduğu senaryolarda) ile 2085 (%50-66 arası olasılık) yılları arasında net sıfıra ulaşır. Toplam sera gazı emisyonları ise yüzyılın sonuna doğru net sıfıra ulaşır.

Hükümetler Arası İklim Paneli’nin 1,5°C Küresel Isınma Özel Raporu, dünyanın net sıfır emisyona 10 yıl erken, yani 2040’a kadar ulaşması durumunda, ısınmayı 1,5°C’ye kadar sınırlandırma şansının oldukça yüksek olduğunu tespit etmiştir. Emisyonlar zirve noktasındayken ne kadar kısa sürede azaltılırsa, net sıfıra zamanında ulaşmamız da bir o kadar gerçekçi olur. Ayrıca, yüzyılın ikinci yarısında karbon giderimi işlemine de daha az bel bağlayabiliriz.

Daha da önemlisi, net sıfır emisyona ulaşmak için öngörülen zaman planı, sadece CO2’nin mi yoksa tüm sera gazlarının mı (metan, azot oksit ve yaygın olarak HFC’ler olarak bilinen hidroflorokarbonlar gibi ‘‘F gazları’’) kastedildiğine bağlı olarak önemli ölçüde farklılık gösteriyor. Aşılması daha zor olarak kabul edilen, tarımsal kaynaklı metan gibi, CO2 harici emisyonlar için net sıfır tarihi biraz daha geç olacaktır. Bununla birlikte, bu gazlar kısa vadede sıcaklıkları yükseltir ve 1,5°C’lik eşiğin de daha önceden geçilmesine sebep olur.

Bundan dolayı, ülkelerin net sıfır hedeflerinin yalnızca CO2’yi mi yoksa tüm sera gazlarını mı kapsadığını belirtmesi önemlidir. Kapsamlı bir net sıfır emisyon hedefi, CO2 harici gazların da azaltıldığından emin olmak için tüm sera gazlarını içermelidir.

3.      Tüm Ülkelerin Net Sıfıra Aynı Zamanda Ulaşması Gerekli mi?

Yukarıdaki zaman çizelgeleri genel ortalamaları gösteriyor. Ülkelerin ekonomileri ve gelişmişlik düzeyleri geniş çapta değiştiğinden dolayı her ülke için aynı zaman çizelgesinden bahsetmek mümkün değil. Bununla birlikte, küresel sıcaklık artışı Paris Anlaşması’nın kabul edilmiş hedefleriyle sınırlandırılırken, atmosferin kaldırabileceği toplam emisyonların da fiziksel sınırları var. En azından ABD, Avrupa Birliği ve Çin gibi başlıca emisyon yayan ülke ve bölgelerin 2050 yılına kadar net sıfır sera gazı emisyonlarına ulaşması gerekir. Yoksa bu denklem, diğer ülkelerin ne yaptığından bağımsız olarak geçersiz kalacaktır. En büyük ekonomilerin küresel emisyonların gidişatını belirlemede büyük bir rol oynadığı göz önüne alındığında, başlıca emisyon yayıcı olan bu ülkeler çok daha önce net sıfıra ulaşmalıdır.

4.      Kaç Ülkenin Net Sıfır Hedefi Var?

Butan, Kosta Rika, Danimarka, Fiji, Finlandiya, Fransa, İzlanda, Japonya, Marşal Adaları, Norveç, Portekiz, İsveç, İsviçre, Birleşik Krallık ve Uruguay olmak üzere on beş ülke hemen net sıfır hedeflerini benimsedi. Güncel ülkeler listesine buradan da ulaşabilirsiniz. Bu listeye her ay yeni ülkeler eklense de net sıfır hedefi ile giderilen küresel emisyonların oranı hala %5 civarındadır. Bu hedeflerin bazıları yasada, bazıları ise diğer politika dokümanlarında bulunuyor. Bazı net sıfır hedefleri doğrudan ülkelerin uzun vadeli, düşük emisyonlu kalkınma stratejilerine dahil edilmiştir, diğer ülkeler ise uzun vadeli bir strateji sunmadan önce net sıfır hedeflerini benimsemiştir.

5.      Net Sıfır Emisyon Hedefine Nasıl Ulaşırız?

Politika, teknoloji ve davranış biçiminin bir değişim geçirmesi gerekiyor. Örneğin, 1,5°C için yapılan projeksiyonlarda 2050 yılına kadar elektriğin %75-80’inin yenilenebilir enerji kaynaklarından karşılanması bekleniyor. Enerji verimliliği ve yakıt değiştirmeye yönelik önlemler ulaştırma sektörü için de kritik öneme sahip. Gıda üretiminde verimliliği artırmak, yemek yeme alışkanlarını değiştirmek, ormanların tahrip edilmesini durdurmak, vasfını yitirmiş arazileri onarmak ve gıda kaybını ve israfını azaltmak da emisyonları azaltmada önemli bir potansiyele sahip. Isınmayı 1,5°C ile sınırlandırmak için gerekli olan yapısal ve ekonomik geçişin, özellikle yüksek karbonlu sanayiler için ele alınması gerekir. Bu geçiş sürecinde iyi haber de şu: ihtiyacımız olan düşük karbonlu teknolojilerin çoğu zaten mevcut ve giderek daha uygun maliyetli hale geliyor. Piyasalar bu fırsatlara ve yüksek karbonlu bir ekonominin risklerinin farkına varıyor ve buna bağlı olarak da değişiyor.

Bunlara ek olarak, karbon giderimine yatırım yapılması gerekiyor. IPCC tarafından 1,5°C hedefini başarmak için değerlendirilen farklı yollar, farklı seviyelerde karbon giderimine dayanmaktadır. CO2’nin atmosferden kaldırılması, havacılık gibi sıfır emisyona ulaşmanın daha zor olduğu sektörlerden kaynaklanan emisyonları telafi etmek için gerekli olacaktır. Karbon giderimi, kara kökenli yaklaşımlar (ormanların onarılması ve toprağın karbon alımının arttırılması gibi) ve teknolojik yaklaşımlarla (doğrudan hava yakalama ve depolama veya madenleştirme gibi) gerçekleştirilebilir.

6.      Paris Anlaşması Ülkelerin Net Sıfır Emisyon Hedefini Yakalamasını Mümkün Kılıyor Mu?

Tek kelimeyle söylemek gerekirse, Evet.

Paris Anlaşması’nın uzun vadeli hedefi, içinde bulunduğumuz yüzyılın ikinci yarısında, eşitlik temelli ve sürdürülebilir kalkınma ve yoksulluğu ortadan kaldırma çabalarını gözeterek, insan kaynaklı sera gazı emisyonlarının salımı ile sera gazı emisyonlarının giderilmesi arasındaki dengenin sağlanmasıdır.

Isınmayı 2°C altına düşürmeye çalışan esas hedef ile 1,5°C’de tutmaya çalışan hedef birleştiğinde, Paris Anlaşması, hükümetlerden iklim değişikliğinin en kötü sonuçlarından kaçınmak için hızlıca emisyonlarını düşürmelerini ve zamanında net sıfır emisyonlara ulaşma çabalarını artırmalarını taahhüt ediyor. Paris Anlaşması, ayrıca ülkeleri net sıfır hedefler belirlemede bir araç olacak uzun vadeli ve düşük emisyonlu kalkınma stratejileri sunmaya davet ediyor.

*Bu yazının orijinali Kelly Levin ve Chantal Davis tarafından kaleme alınmış olup 1 Eylül 2019 tarihinde “What Does ‘Net-Zero Emissions’ Mean? 6 Common Questions, Answered” başlığıyla World Resources Institute’a ait blog sayfasında yayınlanmıştır. İngilizce aslına buradan ulaşabilirsiniz. 

COVID-19 ile birlikte hava kalitesine dikkat çekilmiş oldu. Yıllardır bu konu hakkında çalışan bilim insanları her ne kadar hava kirliliğinin tüm canlılara ve ekosisteme olan etkisini anlatmaya çalışmış olsalar da etkiyi gözle görülür bir şekilde anlatmak için COVID-19 salgını kadar etkili olamadı.  Bilhassa yayılma ve insanların hayatına mal olması sebebiyle virüs çok dikkat çekmiş olsa da, hava kirliliğine sebep olan bu kirleticilerin de aslında virüsten kalır tarafı yok. Erken ölüme ve çeşitli hastalıklara sebep olan bu hava kirleticilerini maalesef virüsten dolayı evlere kapanmadan önce de soluyorduk; gerekli önlemler alınmadıkça solumaya da devam edeceğiz.

Kaynak: New Nation India https://bit.ly/2W5CqVC

Hava kirliliğine en çok karbon monoksit, kükürt dioksit, azot oksitler ve partikül maddelerin salımına sebep olan fosil yakıt kullanılan motorlu taşıtlar ve endüstriyel prosesler sebep oluyor. Dünya Sağlık Örgütü’nün verilerine göre hava kirliliği dünya çapında yaklaşık 7 milyon kişinin erken ölümüne neden oluyor. Temiz Hava Hakkı Platformu’na göre ise Türkiye’de bu rakam yılda 32 bin kişi.

Hava kirliliğinin ne kadar ciddi bir sorun teşkil ettiğine tarihten çarpıcı bir örnek vermek gerekirse 1952 yılında Londra’da fosil yakıt kullanımı yaklaşık 12,000 kişinin ölümüne sebep olmuştu. Londra halkının ısınmak için yaktığı kömürde artış yaşanmış ve aynı dönemde şehirdeki elektrikli tramvayların yerini dizel yakıtlı otobüsler almıştı. Bu sürece yüksek basınçlı bölgesel rüzgar da eklenince ciddi bir hava kirliliği meydana gelmiş ve halk 5 gün boyunca astım, akciğer kanseri ve kardiyovasküler kalp hastalıklarına yol açabilen sülfür dioksit (SO₂) ve duman partikülleri gibi kirleticiler solumuştu. “Katil sis” manasına gelen “killer fog” olarak da anılan bu olayın ardından 12,000 kişi ve binlerce hayvan hayatını kaybetti ve 150,000 kişi ise çeşitli sağlık sorunları sebebiyle hastanede tedavi gördü.

Koronavirüs salgını adeta şehirlerin şalterlerini indirmesine neden oldu. Bu da sanayi ve ulaşım kaynaklı emisyonların büyük oranda azalması ile sonuçlandı. Stanford Üniversitesi bilim insanları tarafından yapılan yeni bir araştırmaya göre, Çin’deki korona virüs karantinası, fabrikalardan ve taşıtlardan kaynaklanan hava kirliliğini azaltarak on binlerce hayat kurtardı. Yapılan hesaplamalar kirliliğin azaltılması sayesinde kurtarılan hayatların, doğrudan korona virüs sebebiyle kaybedilen hayatların yaklaşık 20 katı olduğunu gösteriyor.

Earth Nullschool adındaki ve NASA verileri tarafından üretilen hava haritası, 2019 ve 2020 yılının aynı tarihlerine ait PM2.5 (çapı 2.5 µm’den küçük ve genellikle fabrika ve motorlu taşıtlardan salınan partikül maddeler) haritaları Hindistan’daki hava kirliliğinin bu yıl geçen yıla göre oldukça düşük olduğunu gösterdi.

Nisan 2020 tarihinde açıklanan Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile belediyelerin hava kalitesi ölçüm istasyonları verilerine göre, hava kirleticisi olan PM10 (çapı 10 µm’den küçük ve çoğunlukla duman ve toz şeklinde sanayi tesislerinden; zirai emisyonlardan ve yollardan kaynaklanan partikül maddeler) Türkiye’de bulunan 29 büyükşehirde yüzde 32 azaldı. İstanbul’un hava kalitesinde azotdioksit (NO₂) kirliliğinin mart ayının ikinci yarısında ilk yarısına göre İstanbul’da yüzde 36 azaldığını gösterdi. İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından paylaşılan İstanbul’daki ulaşım verileri ise İstanbul’da toplu taşıma kullanımında ilk kez %90’ı aşan bir azalma olduğunu gösterdi. Salgın tedbirleri kapsamında vatandaşların evde kalması ile birlikte toplu taşıma, özel araç kullanımı ve endüstriyel proseslerdeki kısıtlama ile özellikle İstanbul gibi emisyon salımının yoğun olduğu bir şehirlerde yük azaldı ve şehir bir nebze de olsa nefes aldı.

Kaynak: Anadolu Ajansı https://bit.ly/35geNxZ

Dünya liderleri salgın sonrasında neler yapılması gerektiğine dair çalışmalar yürütüyor. Bu çalışmaların ise Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli’nin (IPCC) küresel sıcaklık artışını 2 derecede sınırlandırma hedefini beslemeli. Bu süreç, ekonominin canlandırılması için yapılacak yatırımların önemli bölümlerini yenilenebilir enerji ekonomisine hızlı bir şekilde yönlendirmek için büyük bir fırsat sunuyor. Temiz ve yenilenebilir enerjiye geçiş hava kirliliğini, sera gazı emisyonlarını ve gelecekteki salgınların etkisini ciddi şekilde azaltacaktır.

Salgının ardından hava kalitesindeki iyileşmeyi korumak maalesef pek mümkün görünmüyor.  Ancak şunu da göz önünde bulundurmakta fayda var, PM2.5 olarak bilinen 2.5µm çapından küçük ve genellikle fabrika ve motorlu taşıtlardan salınan partikül maddelerde sadece 1 birimlik (1 μg/m3’lük) artış bile COVID-19 ölüm oranında % 15’lik bir artışa sebep olabiliyor. Ve bu, hava kirliliğinin sadece COVID-19 üzerindeki etkisi. Şayet bu salgın döneminde gösterdiğimiz bireysel ve kurumsal sorumluluklarımıza salgın sonrasında da tüketim alışkanlıklarımızı değiştirerek bilinçli tüketim ve verimli üretim ile devam edersek sadece hava kalitesinin salgın öncesi değerlere geri dönmesinin önüne geçmekle kalmaz, kötü hava kalitesinin sebep olduğu pek çok sağlık sorununun da önüne geçebiliriz.

Şehirler yüz milyonlarca insanın savunmasızlığının temelinde yatan çok daha uzun vadeli problemlerle karşı karşıya. Yoksulluk küresel olarak azalmış olsa da kentsel alanlarda yaşayan yoksul insanların payı dünya çapında artıyor. Şehirlerin sel ve aşırı sıcağa maruz kalma olasılığı geçmiş yıllara göre daha fazla ve düşük gelir grupları bunlardan en çok etkilenenler. Bu nedenle de şehirlerin hem iklim değişikliğini, hem de eşitsizliği birlikte ele alan çözümlere gittikçe daha fazla ihtiyacı var.

Fotoğraf: WRI Ross Center for Sustainable Cities

Bu yazının devamında kentsel eşitsizliğin nasıl azaltılacağına ve aynı zamanda iklim değişikliğine nasıl çözüm sağlanacağına dair beş önemli proje yer alıyor. 260’tan fazla başvuru arasından seçilen bu projeler 2020-2021 WRI Ross Center Prize for Cities‘in finalistleri.

1. Toplum tarafından yönetilen Kamusal Alanlar- Nairobi, Kenya

Nairobi’nin en büyük gecekondu mahallesi olan Kibera, Ngong Nehri boyunca tehlikeli bir şekilde konumlanmış durumda. 300.000’den fazla insanın yaşadığı bu gecekondu bölgesi, yetersiz kanalizasyon ve temizlik, güvencesiz evler ve sınırlı kamusal alanla boğuşuyor. Mahalleye çok az şehircilik hizmeti ulaşmakta. İklim değişikliği daha büyük fırtınalar ve şiddetli yağmurlar getirirken Nairobi’de en çok etkilenenler arasında olan Kibera halkı sel, lağım taşmaları ve çamur kaymalarıyla karşı karşıya. Mahalledeki evlerin %40’ı düzenli olarak sel yaşıyor.

2006 yılında, mevcut kanalizasyon ve temizlik altyapısının katılımcılık ve adım adım iyileştirilmesine yönelik bir yaklaşımla kar amacı gütmeyen Kounkuey Tasarım Girişimi Kibera’da hayata geçti. Toplum temelli kuruluşlarla birlikte çalışan bu girişimle; bölgeyi sellerden korumaya yardımcı olan ve Nairobi’nin nehir havzasındaki kirliliği azaltan bir kamusal alan ağı oluşturuldu.

Kounkuey Tasarım Girişimi ve bölge halkının ortaklaşa düzenlediği ve yönettiği 11 kamusal alan sadece sel kontrolü sağlamıyor. Bu kamusal alanlar aynı zamanda bölgedekilere oyun oynayabilecekleri, öğrenebilecekleri ve geçimlerini sağlayabilecekleri alanlar sunmakta. Bu proje, bölge halkı tarafından gururla sahipleniliyor ve tüm şehir sakinlerine de güvenli, erişilebilir ve iklime dirençli kamusal alanlar oluşturmanın mümkün olduğunu gösteriyor.

2. Dünyanın En Büyük Temiz Hava Bölgesi- Londra, Birleşik Krallık

İngiltere’nin başkentinde özellikle araç trafiğinden kaynaklanan hava kirliliği hem iklim değişikliği hem de sosyal adalet için sorun teşkil etmekte. Düşük gelir sınıfına sahip Londralıların, bireysel araç sahiplik oranı da düşük olmasına rağmen ulaşımdan kaynaklı kirli hava soluyorlar. Londralıların %95’inden fazlası yasa dışı ve tehlikeli hava kirliliğine maruz kalırken, özellikle savunmasız gruplar olan çocuklar, göçmenler ve beyaz olmayan insanlar halkın geri kalanına göre ortalama %16 daha kirli hava soluyor.

Londra’da hava kirliliğiyle mücadele çabaları şehir merkezinde tüm araçlara uygulanan trafik sıkışıklığı ücretini uygulamaya başladığı 2003 yılına dayanıyor. 2019’da Belediye Başkanlığı dünyanın ilk Ultra Düşük Emisyon Bölgesini yaratarak, bu çabaları bir adım ileriye taşıdı. Şimdi Londra’nın 21 kilometrekarelik şehir merkezinde tüm sürücüler araç emisyon standartlarına uymak veya ücret ödemek zorunda. Ücretten elde edilen gelir şehrin toplu taşıma sistemini geliştirmek için kullanılmakta.

Politika, şehirde her gün 44.000 daha az aracın trafiğe çıkmasını ve ilk 10 ayda özellikle yol kenarlarındaki yerleşim yerlerinde nitrojen dioksitin (insan sağlığına zararlı bir gaz) %44 oranında azalmasını sağladı. Daha az araç aynı zamanda iklim değişikliğine neden olan daha az sera gazı emisyonu anlamına da gelmekte.

Ultra Düşük Emisyon Bölgesi yaklaşımı; aynı zamanda elektrikli otobüs yatırımlarından; düşük emisyonlu okul bölgelerine kadar şehir genelinde hava kirleticilerini azaltmayı amaçlayan diğer aktiviteleri de içeriyor. Bu yaklaşım, en kirli havayı soluyan savunmasız gruplara öncelik vermekte. Bu nedenle de Ultra Düşük Emisyon Bölgesi’nin 2021 sonuna kadar Londra’nın dış bölgelerini de kapsayacak şekilde 18 kat daha fazla alanı kapsaması planlanıyor.

3. İklim Direnci için Kentsel Tarım- Rosario, Arjantin

Rosario şehri şimdiden iklim değişikliği nedeniyle artan sıcaklıklar ve yağışlarla mücadele ediyor. Bu problemler bir de Rosarioluların dörtte birinden fazlasının işsiz kaldığı Arjantin 2001 ekonomik krizinin üzerine kentsel eşitsizliği iyice artırıyor. Bu nedenle de şehir, 2014 yılında stratejik iklim planlamasına kentsel tarım programından başladı.

Rosario’nun kentsel tarım programı; düşük gelir gruplarına ekip biçmeleri için kullanılmayan kamu arazilerini veriyor. 75 hektardan fazla arazi, yedi yerel çiftçi pazarında satışı sağlanan meyve ve sebze bahçelerine dönüştürüldü. Arazinin bu şekilde dönüştürülmesi, yoksul kesime yeni bir gelir olanağı sağlıyor. Ayrıca şehrin sellere karşı direncini artırmasına ve kentsel ısı adası problemiyle mücadele etmesine yardımcı oluyor. Bahçeler, şiddetli yağmur sırasında suyu emerek zayıf kanalizasyon sistemleri üzerindeki basıncı azaltıyor ve doğal yolla havanın soğumasını sağlıyor.

Bu program, ayrıca daha fazla yerel gıda üretimi ile gıda tedariği esnasındaki ulaşımdan kaynaklı sera gazı emisyonlarının düşürülmesine de yardımcı olarak daha önce önemsenmeyen iklim değişikliğini azaltma çabalarını da daha belirgin hale getirdi.

4. Üniversite Önderliğinde Kompakt ve Bağlantılı Kentsel Tasarım- Monterrey, Meksika

Geçtiğimiz otuz yılda, Monterrey şehri yüksek çevresel ve sosyal maliyetlerle şehrin çeperine doğru genişleyerek büyüdü, böylelikle geniş ama düşük yoğunluklu bir şehir haline geldi. Şehir yayıldıkça pek çok şehir sakini ve işletme özel araca bağımlı dış mahalleleri tercih ederek şehir merkezini terk etti. Ayrıca ülkedeki uyuşturucu savaşından kaynaklanan yüksek suç oranı da Monterrey halkının daha sakin olan şehrin çeperlerine taşınmasına neden oldu ve böylece pek çok şehirlinin temel hizmetler için uzun mesafeler seyahat etmesi sorunu ortaya çıktı.

2010 yılında şehir merkezinde iki üniversite öğrencisinin öldürülmesiyle şiddet doruk noktasına ulaşınca Tecnológico de Monterrey Üniversitesi öğrencilerini güvende tutmak için ya şehir merkezinden taşınmak ya da başka bir çözüm geliştirmek seçenekleriyle karşı karşıya kalarak ikincisini seçti. Tecnológico de Monterrey daha yoğun, güvenli, arzu edilen şehir içi mahalleler yaratarak şehir sakinlerini Monterrey’e geri çekme girişimi olan DistritoTec‘i hayata geçirmek için bir ekip oluşturdu.

DistritoTec özel araçla seyahat ihtiyacını en aza indiren, parklar, toplum merkezleri, etkinlik alanları gibi bir dizi kentsel olanak sağlayan kompakt, karma kullanımlı mahalleler oluşturmak hedefiyle yola çıktı. DistritoTec; ayrıca Bütüncül Sokaklar Yaklaşımını takip ederek bisiklet yolları ve yaya geçitleri yaparak sürdürülebilir hareketliliği teşvik ediyor ve az kullanılan ve terk edilmiş alanları halka açık parklar ve meydanlara dönüştürerek yeniden canlandırıyor.

Üniversite liderliğindeki bu yeni işbirliği modeli tüm şehir sakinlerinin temel kentsel hizmetlere erişimini iyileştirerek, özel araçsız dolaşımı kolaylaştırarak Monterrey’in şehir politikasını daha eşitlikçi ve daha sürdürülebilir hale dönüştürdü.

5. Toplumsal İklim Direncine Liderlik Eden Kadınlar- Ahmedabad, Hindistan

Ahmedabad’da yoğun kentleşme ile birlikte iklim değişikliğinin neden olduğu aşırı sıcaklıklar, su kıtlığı, sel ve halk sağlığı problemleri de artıyor. Ahmedabad’da Nairobi gibi, büyük gecekondu bölgelerine sahip bir şehir olduğundan; bu şehirde de gecekondu sakinleri, evleri sele ve aşırı sıcağa karşı daha az korunaklı olduğu için bu problemlerden en çok etkilenenler. Gecekondularda yaşayan kadınların geçim kaynakları genellikle ev eksenli işlere bağlı olduğundan yukarıdaki problemlere evde yakalanma oranları daha fazla yani bu problemlere karşı daha savunmasızlar.

2010’da ölümcül bir sıcak hava dalgasının 1.300’den fazla can kaybına sebep olmasının ardından Mahila SEWA Konut Vakfı Ahmedabad’ın gecekondu mahallelerinde iklim hassasiyeti değerlendirmeleri yapmak için yerel kadın liderleri eğitmeye başladı. Konut Vakfı ayrıca evler ve mahalleler için pratik iklim dayanıklılığı çözümleri geliştirmek için teknik kurumlar, yenilikçiler ve teknoloji sağlayıcıları ile ortaklıklar geliştirdi.

Kadın liderler ve Konut Vakfı, kurduğu ortaklıklarla güneş ışığını çatılardan yansıtmak ve evleri daha serin tutmak için beyaz boya, şiddetli yağmurlar sırasında su toplamak için yağmur suyu toplama sistemleri ve topluluğun israfı önlemesine yardımcı olmak için su sayaçları gibi iklim risklerini azaltan, teknik ve finansal olarak uygun ürünler geliştirerek gecekondu sakinlerinin ihtiyaçlarını sağladı.

Bu proje; yerel toplulukların ve kadın liderlerin şehir düzeyindeki girişimlere ve karar alma mekanizmalarına erişimini arttırdı ve iklim direncinin bir belediye önceliği haline gelmesine yardımcı oldu. Ahmedabad’ın yanı sıra, Mahila SEWA Konut Vakfı şu anda altı Güney Asya şehrinde 107 gecekondu mahallesinde 125.000’den fazla kişiye hizmet eden benzer modellere de ilham verdi.

İklim Değişikliğinde Kapsayıcı Şehirler

İklim değişikliği, birçok şehirde kentsel eşitsizliğin önemli bir faktörü. Bununla birlikte, bu beş önemli projenin de gösterdiği gibi, iyi tasarlanmış ve kapsayıcı iklim eylemleri, şehirlerin sakinleri için daha eşitlikçi ve gelişen yerler olmasına yardımcı oluyor.

Bu yazının orijinali, Madeleine Galvin ve Anne Maassen tarafından kaleme alınmış olup 16 Aralık 2020 tarihinde www.wri.org’da yayınlanmıştır. 

Fotoğraf: Alyssa Bossom/Unsplash

Nelere Adapte Oluyoruz?

Bu adaptasyona uygun olan sektörler ve çalışma biçimleri, ofis bağımsız, uzaktan çalışma sistemine geçiş yaptılar. İlk etapta genel ulaşım talebinde bir düşüş yaşansa da, bu düşüşün daha sonra özellikle toplu taşıma sistemlerinde olduğu; en yaygın bireysel ulaşım türü olan özel araç kullanımının arttığı; bunun yanında gelişmiş dünya kentlerinde bisiklet ve scooter gibi diğer bireysel ulaşım biçimlerinin yaygınlaştığına şahit olduk.

Kentlerde hava kirliliği azalırken; insanoğlu müdahale etmediğinde çevrenin kendi kendini ne kadar hızlı yenileyebildiğine de tanık olduk.

Bunların yanında, salgın, özellikle kentlerin yapı ve insan yoğunluğunu sorgulamamıza sebep oldu ve kentsel nüfus yoğunluğunun nasıl planlanması gerektiği yeniden tartışılır oldu. Son 30-40 yıldır, kentsel planlamada yüksek yoğunluklu bir yapılanma idealize edilmekteydi. Ancak Covid-19 salgını, yaşamakta olduğumuz bu yapılaşma şeklini sorgulamamıza sebep oldu. Bu nedenle, kentsel yoğunluğun merkezsizleştirilmesi yani yoğunluğun farklı alt merkezlere dağıtılması yeniden tartışılmaya başlandı.

Şehirler Sorgulanıyor

Bu kriz ortamı, insan ölçeğinin yani gökdelenler ve yüksek katlı apartmanlar yerine, yanından geçerken kendinizi küçücük ve değersiz hissetmediğiniz; gökyüzünü görmenize imkan tanıyan az katlı binaların ne denli önemli olduğunu bizlere gösterdi. İnsanların kolayca erişebilecekleri parklar gibi kamusal alanların, apartman avlusu ya da bahçesi gibi yarı kamusal alanların ve balkon gibi kullanım alanlarının ne derece önemli ve insani bir ihtiyaç olduğunu artık daha iyi biliyoruz. Tüm restoranların, kafelerin, kültürel faaliyet alanlarının, alışveriş merkezlerinin, yani aslında yapılı çevrenin kapandığı ve yasaklandığı noktada elimizde kalanın doğal çevre ve açık yeşil alanlar olduğunu gördük. İnsanların sadece açık havaya erişiminin yaşam için ne derece kritik olduğu anlaşıldı. Tüm bunlara da bağlı olarak emlak piyasasında ise artık daha az katlı, daha az yoğun ve yeşil alan, orman içerisinde ya da yakınında inşa edilmekte olan sitelerin reklamlarının arttığını görür olduk. Bunun yanında insanların bahçeli ve kent merkezinden uzak konut talepleri de artmaya başladı. Kısaca, temel ihtiyaçlarımız nelerdir; ve bunları nasıl sürdürülebilir hale getiririzi sorguladığımız bir dönem yaşıyoruz.

Neler değişecek?

Covid-19 salgınıyla birlikte pek çok alanda, normal hayatlarımızdan uzakta ve sosyal mesafeyi merkeze aldığımız yeni bir hayat biçimi algısı oluşturduk. Salgın öncesi döneme kıyasla bireysel olarak zorluklar çekmekle birlikte, bu algımızı koruyabildiğimiz taktirde çevresel ve kentsel anlamda insanlığın geleceği için yararlı olabilecek adımlar atılması da mümkün.

Kentlerin tek bir çekirdek merkez etrafında büyümesinden ziyade çok merkezli ve karma kullanım yaklaşımıyla yani, konut alanlarının, alışveriş alanlarının, kültürel alanların, sağlık ve eğitim hizmetlerinin bir arada planlanması; belirli alanlarda yüksek nüfus yığılmalarını önleyecek ve böylesi kriz durumlarının çözümünü kolaylaştıracak. Bu yapılanma, beraberinde oturma ve çalışma alanlarının da dengeli dağılımını getireceğinden, oturma alanı-çalışma alanı arası ya da kent merkezi-kent çeperi arasında oluşan trafiği azaltmaya da sebep olacak ve daha çevreyle, yeşille uyumlu; sürdürülebilir kentler oluşturmaya da vesile olacak. Bu özelliklerle gelişecek bir kentin yaşama ve çalışma biçimlerindeki değişiklikleri takiben mesafelerin kısalmasıyla birlikte ulaşım biçimlerinde de önemli değişiklikler olması beklenmeli. İnsanlar, kısa mesafelerde yürüme ve bisiklete binme eğiliminde. Önemli olan bu talebe uygun altyapının geliştirilmesi ki, başta dünyanın önde gelen kentleri; sonrasında da diğer kentler olmak üzere salgınla birlikte yürüme ve bisiklet altyapısının geliştirilmesine ayrıca önem vermeye başlandı. Bu anlamda yaya ve bisikletlilerin ön plana çıktığı yavaş sokaklar (slow streets); yine yeşil alanlarla bütünleşmiş bisiklet ve yaya altyapısının geliştirildiği yeşil blok (green block) yaklaşımları gündemde.

Bunun yanında, zaten bizim geleneksel yerleşim anlayışımızda bulunan ancak son yıllarda terk etme eğilimi gösterdiğimiz; salgınla birlikte dünyada da çok popüler hale gelen “yaşanabilir mahalleler” yaklaşımı salgın dönemi sonrasında yaşam alanlarımızı nasıl geliştirmemiz gerektiği konusunda yön gösteriyor. Az katlı konut alanlarından oluşan, yerel üretim ve tüketim mekanlarına sahip, yeşille bütünleşmiş, bir yerden bir yere yürüyerek ya da bisikletle gidilebilen ancak bunun yanında toplu taşıma alternatifleriyle de desteklenmiş yaşam alanları, geleceğin sürdürülebilir ve kriz anlarına dirençli kent modellerinin ilk ayağını oluşturacak.

*Bu yazının orijinali InBusiness dergisinin Ocak 2021 sayısında yayımlanmıştır.

Fotoğraf: Zahara Milele/WRI

Yol güvenliği, daha çok aracın yola çıkmasıyla ve daha çok insanın kentlere taşınmasıyla dünyanın her yerinde zaten hayati bir sorunken; Afrika şehirleri bu sorundan orantısız bir şekilde etkilenmiştir. Küresel ölçekte Afrika motorlu araçların en az bulunduğu bölge olsa da yine de en yüksek trafik çarpışma oranına sahiptir. Afrika’da yollarda her gün 650 insan hayatını kaybetmekte ve çarpışmaların %39’unda yayalar ve diğer savunmasız yol kullanıcıları etkilenmektedir. Bilhassa da genç insanlar için sayılar hiç iç açıcı değil. Afrika’daki bir çocuğun hayatını kaybetme ihtimali dünyanın herhangi bir yerindeki çocuğa kıyasla iki kat daha fazladır.

Özellikle yayaların karşı karşıya olduğu asıl risk unsuru hız. Seyahat hızı saatte 30 km ya da altında olan taşıtların çarptığı yayaların %90 hayatta kalma ihtimali var. Ancak hız 45 km/saat olunca bu ihtimal %50’nin altına düşüyor. Öte yandan birçok Afrika şehri ve ülkesinin hız yapmaya ilişkin yasaları oldukça zayıf. Hız sınırı uygulamasının olduğu yerlerde ise hem bu sınırlar 50-60 km/saat gibi görece yüksek hızlarda belirlenmiş olup yetersiz yaptırım ve hız yönetim altyapısı yetersizliğinden ötürü de sıklıkla bu sınıra uyulmamaktadır. Ayrıca motorlu araçlar için altyapının genişletilmesine o kadar çok yoğunlaşılmıştır ki bunun neticesinde yayalar ve bisikletliler yolların planlamasında, tasarımında ve işletilmesinde göz ardı edilmiştir.

Tüm bunlara rağmen, kıta boyunca yol güvenliğine yönelik küçük kazanımlar da elde edilmiştir. 2015’ten bu yana Bloomberg Philanthropies Initiative for Global Road Safety kapsamında WRI; Addis Ababa, Akra ve yakın zamanda Kampala ve Kumasi’de şehir yönetimleri ile hızların düşürülmesi için kanıta dayalı politikaları iyileştirmeleri üzerinden kapsamlı hız yönetim planlarının geliştirilmesi, güvenli sokak tasarımı, daha iyi yaptırım ve kamuoyu farkındalık kampanyalarına dair çalışmalar yürütmektedir.

Bu çalışma, Mayıs 2021’de 6. BM Küresel Yol Güvenliği Haftası’nda başlatılan Yol Güvenliği Eylemi ikinci 10 Yıl ortasında artan bir aciliyet kazandı. İkinci 10 Yıl Eylemi yol güvenliğinin sürdürülebilir kalkınmadaki rolünün tanınması ve daha güvenli yürüme ve bisiklete binmeyi teşvik etme politikalarının yanı sıra yasalarda ve yaptırımlarda iyileştirmeleri de içeren bütüncül yaklaşımlı yol güvenliğinin önemini vurgulamaktadır. Addis Ababa, Akra, Kampala ve Kumasi’deki son gelişmeler bu hedefleri daha ileri taşıyan büyüyen devinimleri göstermektedir.

Uganda’daki Yol Güvenliği Düzenlemelerinin İyileştirilmesi 

Addis Ababa için 10 yıllık yol güvenliği stratejisinin geliştirilmesinden elde edilen deneyimden yararlanan WRI, Mart 2021’de başlatılanKampala Yol Güvenliği Stratejisi’nin geliştirilmesi çalışmasına destek verdi.

Kampala stratejisinin hedefi, Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’nın da hedefi olan trafik çarpışmalarından kaynaklanan yaralanmaların ve ölümlerin sayısını yarıya düşürmeyle örtüşmektedir. Kampala stratejisi kapsamında da trafik çarpışmalarını azaltmak amacıyla kanıtlara dayalı bir şekilde müdahale alanlarının belirlenip planlanmasını ve kent içindeki yolların tüm yol kullanıcıları için güvenli olması amaçlanmaktadır.

WRI, Kampala şehir merkezinde 2 km’lik motorlu araçların girişine izin verilmeyen pilot koridorda iyileştirmeler, yaya ve bisiklet altyapı uygulamalarının desteklenmesi de dahil olmak üzere Kampala Başkent Şehir Otoritesi’ni (KCCA) desteklemeye ve Çalışma ve Ulaşım Bakanlığı ile lobi yaparak KCCA’ya okul bölgelerini belirleyen ve okul bölgelerindeki hız sınırının 50 km’den 30 km’ye düşürülmesini belirleyecek düzenlemelerin yasalaştırılmasına rehberlik sağlamaya devam ediyor.

Fotoğraf: Zahara Milele/WRI

Gana’da Yol Güvenliği için Siyasi İradenin Güçlendirilmesi
WRI, yol güvenliğinin iyileştirilmesine dair ihtiyaca dair bir anlayışın benimsenmesi ve bu konuda bir taahhüdün sağlanması için devlet kurumları ve yetkilileri ile birlikte çalışmalar yürüttü. Yaptığı çalışmalarda güvenli sokak ve caddelerin temin edilmesi için elzem olan siyasi iradeyi oluşturmaya destek vermiştir. Örneğin Akra Büyükşehir Meclisi 2019 yılında program ortağı Bloomberg Philanthropies’in desteği ile bir hız yönetimi planını yürürlüğe koydu.

Programın başlamasından sonra şehir, seçilen alanlardaki okul bölgelerinde 30 km/saat hız sınırları, güvensiz kavşaklar ve çarpışma ihtimali yüksek diğer bölgelerde tasarım iyileştirmeleri dahil geniş çapta müdahaleleri uygulamalaya geçirmiştir.
Eylül 2021’e kadar belediye başkanlığı görevini yürüten Mohammed Adjei Sowah, düşük hızlı sokaklara ihtiyaç olduğunu ve 30 km/saat hız sınırının özellikle yayalar, bisikletliler, çocuklar, yaşlılar ve engelliler olmak üzere tüm yol kullanıcıları için daha güvenli ve sağlıklı olduğunu kuvvetli bir şekilde dile getirmiştir.

WRI tarafından 3,4 milyonluk Kuması şehrinde şehir yönetimi ile 8 koridorda yapılan hız alt yapı envanteri ve ön alt yapı değerlendirmesinde 3 koridorda %80’den fazla taşıtın hız sınırlarını aştığı tespit edilmiştir. Değerlendirmede dikkat çekilen alanlardan biri büyük okul ve hastanenin olduğu Prempeh Koleji koridorundaki Abrepo Kavşağı’dır. Değerlendirme bölgedeki yayalar için trafik çarpışma riskini azaltmak için yaya alt yapısının iyileştirilmesini ve diğer hız azaltım müdahalelerini önermektedir.

Fotoğraf: Nii Darko Darko/WRI

Etiyopya’da Çocukların ve Gençlerin Güvenliğinin Sağlanması
Afrika nüfusunun yaklaşık %60’ı 25 yaşın altındadır. Bu nedenle gençlerin güvenliğinin önceliklendirilmesi hayati önem taşımaktadır.

Addis Ababa, Güvenli Sistem yaklaşımını benimsemiştir ve yayalarla daha güvenli hız sınırlarını önceliklendirmiştir. Bu yaklaşımları neticesinde de 2021 Vision Zero for Youth Ödülü’nü almıştır.

Şehir kapsamlı bir hız yönetim planı geliştirmektedir. Plan kapsamında okul bölgeleri gibi paylaşımlı yollarda ve özel bölgelerde 30 km/saat ve ana yollarda 50 km/saat hız sınırları uygulanmakta ve şehir genelinde çarpışma ihtimali yüksek bölgelerde hız azaltma önlemlerini hayata geçirmektedir.
WRI, şehrin yürüme, bisiklete binme ve toplu taşıma kullanımını geliştirmeyi amaçlayan Menged Le Sewe otomobilsiz seyahat günü girişimini desteklemiştir.

WRI, Trafik Yönetim Birimi ile Menged Le Sewe faaliyetlerinin yönetimi ölçeklendirmesi ve koordinasyonunda mahallelere rehberlik edecek bir araç da geliştirmiştir. Ayrıca Addis Ababa’daki yollar için 30 yaya kavşağının tasarımına verdiği desteği sürdürmektedir.

Daha İlerisi
Yol Güvenliği için 10 Yıllık Küresel Eylem Planı 2021 – 2030 döneminin 2021’in Ekim ayında lansmanı yapılacak. Bu girişimle hükümetlerin Küresel Eylem Planı’nda önerilen faaliyetleri kendi ulusal yol güvenliği stratejilerine ilave edilmesinin teşvik edilmesinin etmenin yanı sıra 10 Yıllık Eylem Planı ve Sürdürülebilir Kalkına Amaçları’na ulaşmak için gereken siyasi iradeyi yaratmak amaçlanmaktadır. İhtiyaç duyulan yerlerde daha düşük hız sınırlarının hayata geçirilmesi için ulaştırma alanında karar veren kuruluşlara yol göstermek için şehirlere destek vermek amacıyla hız yönetimi konusunda WRI kamu oyunu ve politika tartışmalarını izlemenin yanı sıra Küresel Planın lansmanına kadarki süreçte teknik uygulamayı da desteklemeye devam edecek. WRI’ın Mayıs 2021’de Dünya Bankası bünyesindeki Global Road Safety Facility ile lansmanını yaptığı Low Speed Zone Guide (Düşük Hızlı Bölge Kılavuzu) Afrika’da ve diğer şehirlerdeki karar vericileri desteklemek için düşük hızlı bölgelerin planlaması, tasarlanması, inşası ve değerlendirilmesi için stratejiler sunmaktadır.

*Celal Tolga Imamoglu, Iman Abubaker, Emmerentian Mbabazi, Nii Darko Darko, Anna Oursler ve Jiregna Hirpa tarafından kaleme alınan bu yazının orijinali 30 Eylül 2021 tarihinde TheCityFix‘te yayınlanmıştır.

Fotoğraf: SDOT Photos/Flickr

WRI’ın “Büyük Fikirler Eylemlere Dönüşüyor” (Big Ideas Into Action) podcast serisinin bu bölümünde konu yolları neden ve nasıl herkes için güvenli yapmalıyız.

Podcast serisinin hepsini dinlemek için Soundcloud veya Apple Podcast’e kayıt olabilirsiniz.

Yayaların, bisikletlilerin ve çocukların yollarda yaralandığı veya öldüğü bir şehir gerçekten sürdürülebilir bir şehir olabilir mi? Dünya nüfusunun hızlı kentleşmesi göz önüne alındığında, yol güvenliği kritik bir kalkınma ve sürdürülebilirlik sorunu olarak karşımıza çıkıyor. WRI’ın “Büyük Fikirler Eylemlere Dönüşüyor” (Big Ideas Into Action) podcast serisinin bu bölümü, yolların neden ve nasıl daha güvenli hale getirileceği ele alınıyor.

Her yıl trafik çarpışmalarında 1 milyondan fazla insan ölüyor. 5 ila 24 yaş arasındaki çocukların ve genç yetişkinlerin can kaybının en büyük sebebi onlar. Etkileriyse, özellikle daha yoksul topluluklarda yıkıcı olabiliyor. Podcast’te, 2016’da meydana gelen bir çarpışma sonucu ağır bir şekilde yaralanarak işini kaybeden ve yoksulluğa düşen Etiyopyalı inşaat işçisi Habtamu Zerihun’un da hikayesi yer alıyor.

Türkiye, Afrika ve Kolombiya’da çalışan WRI uzmanları çalışmalarını ve bu çalışmaların yol güvenliği üzerindeki etkisini tartışıyor. Sürdürülebilir şehirlerin neden herkesin için güvenli yollara sahip olması gerektiğini açıklayan WRI’ın Sağlık ve Yol Güvenliği Direktörü de görüşlerini paylaşıyor.

Bu bölümde öne çıkan konular

“Mayıs 2016’da bir trafik çarpışması geçirdim. Ayağa kalkmaya çalıştım ama yapamadım. Bacaklarım ezilmişti. O güne kadar hiç feryad etmediğim kadar feryad etim. Çocuklarımın babalarını kaybedeceğini düşündüm. İnsanlar hep HIV türü hastalıklardan bahsediyor ama aslında bu hastalıklar kademeli olarak ilerliyor. Halbuki trafik çarpışmaları aniden hayatınıza girip her şeyi allak bullak ediyor.”

Habtamu Zerihun, İnşaat İşçisi ve Trafik Çarpışması Kurbanı, Addis Ababa, Etiyopya

“Aslında daha fazla yürüyen ve bisiklete binen insan olması lazım. Ama bu öyle tehlikeli bir yöntem oluyor ki insanlar bunu yapamıyor. Dolayısıyla bizim yol güvenliğini şehirlere daha sürdürülebilir, daha yaşanabilir kılacak bir unsur olarak düşünmemiz gerekiyor.”

Claudia Adriazola-Steil, Cities Sağlık ve Yol Güvenliği Direktörü, WRI Ross Center for Sustainable

“Ölümlü ve ciddi yaralanmalı çarpışmaların bir sorun olduğu düşük ve orta gelirli ülkelerde yol güvenliği ayrı bir öneme sahip. Aileleri, sağlık merkezlerini ve çarşıyı birbirine bağlayan bir unsur olarak yolların kalkınmada kritik bir rolü var. Dolayısıyla da yol güvenliğini desteklemek, küresel kalkınma mücadelesinin bir parçası olmalı.”

Tolga İmamoglu, Ulaştırma & Yol Güvenliği Yöneticisi, WRI Türkiye Sürdürülebilir Şehirler, İstanbul, Türkiye

“Kolombiya’da yol güvenliğini sağlamak içni karşılaştığımız en kritik sorun düşünce yapısını değiştirmek. Her ne kadar herkesin araba ya da bisiklet çarpışmasına karışmış, hatta hayatını kaybetmiş bir tanıdığı olsa da, çoğu insan yol güvenliğini bir sorun olarak görmüyor.”

Jessica Kisner, WRI Yol Güvenliği Koordinatörü, Bogota, Kolombiya

“Bence sadece Kolombiya ve Latin Amerika’da değil, tüm Küresel Güney’deki en büyük hata kentsel gelişim ile hareketliliği birbirinden ayrı şeyler olarak düşünmemiz. Daha yoğun, daha kompakt, daha temiz ve daha bağlı şehirler oluşturmalıyız. Kentsel gelişim tasarımında bu tür unsurlar insanların kent içinde nasıl hareket etiğini etkiliyor.”

Hector Donado, WRI Araştırmacı, Mexico

*Bu yazının orijinali 28 Ekim 2020 tarihinde Nicholas Walton tarafından WRI Blog sayfası için kaleme alınmıştır. 

Geçtiğimiz Nisan ayında, Parislilerin %90 gibi büyük bir çoğunluğu, e-skuterlerin yol kurallarını ihlal ettiği gerekçesiyle Fransız başkentinde kiralanmasını yasaklamak için oy kullandı. Paris, 2018 yılında e-skuterleri tanıtarak öncü bir rol üstlendi, çünkü şehrin yetkilileri çevreyi kirletmeyen kentsel ulaşım biçimlerini teşvik etmeye çalışıyordu. Ancak, özellikle gençler arasında iki tekerlekli araçların popülaritesinin artmasıyla birlikte, trafik çarpışmaları ve çatışmaların sayısı da arttı. 2022’de Paris’te e-skuterlerle meydana gelen çarpışma ve çatışmalarda 3 kişi hayatını kaybederken, 459 kişi yaralandı.

Paris’in sosyalist Belediye Başkanı Anne Hidalgo, yaptığı bir röportajda e-skuterlerin Parisliler için “gerilim ve endişe kaynağı olduğunu” ve yasağın kamusal alanlardaki “sıkıntıyı azaltacağını” belirtti.

“Burası, kültürel ve turistik cazibe merkezi olacak”

Genç ve görece düşük gelirli Parisliler ile turistlerin en yoğun kullandığı bu kent içi ulaşım türü, demokratik görünümlü bir referandumla (online katılım seçeneği olmadığından birçok genç, katılım gösteremedi) orta ve üst yaş grubundan zenginlerin katılımıyla mı yasaklandı, yoksa referandumla dünyanın en çok turist alan şehrinin silueti ileriye dönük maddi kaygılar ve yol güvenliği kılıfı ile mi kurtarıldı? Bu soruyu soran ilk kişi ben olmasam da bir ulaşım uzmanı olarak, kent içi ulaşım özelinde belirleyici bir yaklaşımın, referandum kılıfı altında yol güvenliği gibi ulaşımın en temel sorunlarından birinin kampanyası gibi sunulması, bu metodolojinin ilerde başka şehirler için de tasarlanmasının önünü açtı. Yakın gelecekte özellikle tarihi ve turistik şehirlerde bu tür referandumları görebiliriz…

İstanbul’da da Paris’teki referandumun yakın tarihlerinde, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreter Yardımcısı ve İETT Genel Müdürü Dr. Buğra Gökçe, sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşım ile İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB)’nin yeni elektrikli skuter düzenlemesini duyurdu. Eylem planı, genel olarak parklanma yönetiminde ücretlendirme teşvikini, bölgesel hız sınırlarını ve diğer kent içi ulaşım sistemleriyle entegrasyon gibi birçok gecikmiş iyileştirmeyi içeriyor. Bütün bu iyileştirmeler önemli adımlar olsa da e-skuterler özelinde ulusal olarak tutarsız bir yönetmelik mevcuttur. Bu bağlamda, size sormam gereken soru şu: Paris’ten bir tane İstanbul’dan kaç tane var?

Elektrikli araç endüstrisi için hava giderek kötüleşiyor. Parlak bir 2023’ün ardından, küresel satışlar 2024’ün ilk çeyreğinde durağan bir seyir izledi. Çin, ABD ve Avrupa’da (Fransa hariç), pazar payları Şubat ayında %12’ye daraldı (2023’ün tamamındaki %14,6’ya kıyasla), elektrikli araçların model tescillerinde düşüş yaşanarak bir türbülansa girildi.

Federal Otomobil Ajansı’nın 4 Nisan 2024 Perşembe günü yayınladığı verilere göre, Almanya’da Mart ayında yıllık bazda %29 oranında düşüş yaşandı. Sonuç olarak, elektrikli otomobillerin toplam satışlardaki payının Ren Nehri genelinde %12’ye düşmesine neden oldu; ki bu oran 2023 yılının tamamındaki ortalama %18,4 olarak gerçekleşmişti. Bu durum, sektörde uzmanlaşmış büyük üreticilerin performansını şimdiden etkilemiş durumda.

Çinli otomobil üreticisi BYD, 2023 yılında net kârını ikiye katlamış olmasına rağmen (3,8 milyar euro), hedeflerine ulaşamadı ve araç başına kârı ilk çeyrekte %25 oranında düştü. Bu, kötüye giden piyasa koşullarının doğrudan bir yansıması olan yoğun fiyat savaşının bir sonucu olarak görülüyor. Bu durum Avrupa ve Amerika’da yaşananlarla benzerlik gösteriyor. Aynı dönemde Çinli rakibine karşı elektrikli araçlarda liderliğini koruyan Tesla, teslimatlarını %8,5 oranında azalttı. Bu düşüş, mali analistlerin beklemediği şekilde Teksas merkezli şirketin hisse fiyatlarının da düşmesine neden oldu.

Ülkemizde ise Ocak-Mart döneminde “tam elektrikli” otomobil satış sayısı %275,9 artışla 14 bin 158’e yükseldi. Tam elektrikli otomobillerin toplam satışlar içindeki payı %2,1’den %6,1’e, hibrit otomobillerin payı ise %11’den %14,2’ye yükseldi. Tam elektrikli, uzun menzilli elektrikli ve hibrit araçlar ele alındığında, toplam pazarın %21,3’ünün elektrikli motorlu araçlardan oluştuğu görüldü.

Bu veriler fırtınanın henüz bize ulaşmadığını ve iç pazardaki enflasyonist baskının araç talebinde artışa neden olduğunu gösteriyor; ancak soğuk havaların ülkemize hep Avrupa üzerinden geldiğini unutmamalıyız.

Pandeminin kullanıcı davranışları üzerinde bıraktığı en kalıcı etki, çevrim içi uygulamalara olan bağımlılık olarak tanımlanabilir. Bu bağımlılık, 1 Ocak 2020’de %36,5 olan çevrim içi mal ve hizmet siparişi oranının 1 Ocak 2023’te %49,5 seviyelerine yükselmesiyle açıkça görülmektedir. Benzer şekilde, pandemiden önce %22,5 olan çevrim içi yemek siparişi oranı da 1 Ocak 2023 itibarıyla %47,6 seviyelerine ulaşmıştır.

Bu durumda, günümüzde her iki mal ve hizmet satın alımından biri çevrim içi platformlar aracılığıyla gerçekleşmektedir. Aynı şekilde, her iki yemek siparişinden biri de çevrim içi kanallarla verilmektedir.

Bu yoğun talebin en önemli çıktılarından biri moto kurye ölümleridir. Ne yazık ki, pandeminin etkileri motosikletli yol kullanıcıları için risk oluşturmaya devam ediyor.

Sektördeki hız baskısı, uzun çalışma saatleri, yetersiz güvenlik ekipmanları, esnaf kuryelik iş modeli, başlıca yapısal sorunlar olup, tüm bu faktörler doğrudan yol güvenliğini etkilemektedir. Daha açık bir ifadeyle, Türkiye’de her gün yüzbinlerce moto kurye yorgun ve uykusuz bir şekilde trafik kurallarını hiçe sayarak, hız yaparak ve hayatlarını riske atarak hizmet vermeye çalışmaktadır.

Kurye Hakları Derneği’nin raporuna göre, 2022 yılında trafik çarpışmalarında hayatını kaybeden moto kurye sayısı 58’dir. Bu kayıpların içinde, 16-18 yaş aralığında olan 7 kurye bulunurken, 27 kurye ise İstanbul’da hayatını kaybetmiştir. Kayıtlı kurye sayısının bilinmemesi nedeniyle, hayatını kaybedenlerinin sayısının daha fazla olabileceğini tahmin edilmektedir.

Pandemiden bu yana devam eden ekonomik zorluklar, motosiklet sahiplenme oranını diğer taşıt türlerine kıyasla son üç yılda hızlandırmıştır. Ne yazık ki, Emniyet Genel Müdürlüğü ve Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan veriler, kent içi trafik çarpışmalarında motosikletli türünde filtreleme yapma yetkisi vermemektedir. Bu tür bir analiz, motosikletli türün, özellikle kent içi trafik güvenliği açısından, hem kendi hem diğer türler dahilinde nasıl bir tehdit oluşturduğunu daha açık bir şekilde ortaya koymamıza yardımcı olacaktır.

Türkiye’de trafik güvenliğini denetleyen kurum ve kuruluşların, son üç yıl içinde yaşanan olumsuz gelişmelere karşı disiplinler arası bir tedbir paketi oluşturmaları elzemdir.

Araştırmacılar, ultra düşük emisyon bölgesinin tanıtımından önce 2018-19, tanıtımından sonra ise 2019-2020 yıllarında Londra’nın merkezindeki 44 okulda 1.000 çocukla okula nasıl gittiklerine dair bir anket yaptı. Benzer şekilde, Londra’nın merkezine demografik yapısı ve hane geliri açısından benzeyen Luton kasabasında, ultra düşük emisyon bölgesi dışında yaşayan benzer sayıda çocukla da aynı anket gerçekleştirildi. Sonuçlara göre, daha önce arabayla okula giden Londra’nın merkezindeki 10 çocuktan 4’ü ultra düşük emisyon bölgesinin uygulanmasından sonra yürüyüşe, bisiklete veya toplu taşımaya geçiş yaptı. Ancak Luton’da aynı dönemde bu geçişi yapan çocuk sayısı 10 çocuktan yalnızca 2’de kaldı.

15 sağlık, çevre ve iklim örgütünden oluşan Temiz Hava Hakkı Platformu’nun (THHP) hazırladığı ve Türkiye’de hava kalitesine dair önemli veriler sunan rapora göre, 2021 yılında İstanbul’da 4.848, Ankara’da 2.853, Türkiye genelinde en az 42 bin kişi hava kirliliğine bağlı hastalıklar nedeniyle hayatını kaybetti. Bu veriler, kent içi ulaşım kaynaklı emisyonları azaltmak için Türkiye’de yeni politikaların hayata geçirilmesi gerektiğini bir kez daha vurguluyor. Avrupa kıtasında başarılı örneklerin somut çıktılar vermeye başladığı bugünlerde, büyük şehirlerimizde yerel yönetimlerin, ilgili bakanlıkların koordinasyonuyla bu reçetenin uygulanması gerekir. Özellikle İstanbul Kadıköy, İzmir Alsancak gibi şehir merkezlerinde fosil yakıtlı motorlu taşıtlardan arındırılmış alanlar yaratmak ve toplu taşıma sistemleriyle entegre, etkileşimli aktif ulaşım (yürüme ve bisiklet) olanaklarını geliştirmek, iklim krizine karşı en etkili çözüm olacaktır.

KANUNDA NELER VAR?

– Kanun değişikliğiyle şu düzenlemelere gidildi:

-Karayollarında bisiklet yol ve şeritlerinde 15 yaşını bitirmiş olanlar elektrikli bisiklet ve e-skuter kullanabilecek. Sürücüler, sağa ve sola dönüşlerde, bisiklet yolundaki ve şeridindeki bisiklet ve e-skuter kullananlara ilk geçiş hakkını vermek zorunda olacak. Ayrı bisiklet yolu veya şeridi varsa e-skuterler taşıt yolunda, motorlu bisikletler ise bisiklet yolunda sürülemeyecek.

– Ayrıca, iki elle sürülmesi zorunlu olacak e-skuterlerde sırtta taşınabilen kişisel eşya dışında yük ve yolcu taşınamayacak. E-skuterler otoyol, şehirlerarası karayolları ve azami hız sınırı saatte 50 kilometre üzerinde olan kara yollarında kullanılamayacak. Yayalar bisiklet trafiğine engel olmamak şartıyla veya yaya yolu bulunmayan yerlerde bisiklet şeridini kullanabilecek.

– Bisiklet yollarının ve şeritlerinin, bisiklet ve elektrikli skuter park ve şarj istasyonlarının, yaya yollarının ve gürültü bariyerlerinin planlanması, projelendirilmesi, yapımı, bakımı ve onarımıyla ilgili işler belediyeler tarafından yürütülecek.

Kaynak: Gazete Kadıköy

ARTIK “BİSİKLET YOLU” YOK!

Teklifle beraber, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da değişikliğe gidildi. Kanuna göre, bisiklet yolu, “bisiklet ve e-skuter sürüşüne ayrılan, taşıt yolu ve yaya alanları ile kesişim noktaları hariç diğer araç ve yaya trafiğine kapalı yol” olarak yeniden tanımlandı. Tolga İmamoğlu, diğer bir ifade ile artık bisiklet yolunun sadece bisikletlilere ait olmayacağını vurguladı. Halihazırda bisiklet yollarının, motorlu taşıtların park ettiği alanlar olduğunu ifade eden İmamoğlu, “Bisiklet yolu, yetersiz kaldırım ve yürüme yolları yüzünden üzerinde yayaların yürüdüğü, motosikletlerin özellikle kuryelerin gittiği, e-skuterlerin hayatımıza girdiği ilk günden beri kullandıkları bir yol. Kısaca bisiklet harici her yol kullanıcısına yasal olarak kapalı olmasına rağmen yetersiz denetim nedeniyle bütün yol kullanıcılarına açık bir yoldu. Bu yeni teklifle beraber e-skuter bu denetim eksikliği üzerindeki baskıyı bir nebze olsun azaltacak çünkü onlar da artık bu yolların sahibi.” dedi.

“MİKRO HAREKETLİLİK YOLU OLMALI”

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’ndaki “bisiklet yolu” ifadesinin kaldırılması gerektiğini belirten İmamoğlu şu öneride bulundu: “Bu tanım ‘mikro hareketlilik yolu’ ile değiştirilmelidir. Çünkü kanunun bu güncellenmiş hali tanım ile terim arasında bir uyumsuzluk arz ediyor. Bu uyumsuzluk, ilgili kanunun, aynı maddesi dahilinde ‘bisiklet şeridi’ terimi için de geçerli olmalı ve mikro hareketlilik şeridi olarak değiştirilmelidir.”

“TANIM NET DEĞİL”

Kanunda “elektrikli skuter”, hızı en fazla saatte 25 kilometreye ulaşan, tekerlekli, ayak tahtası ve tutamağı olabilen, dikey bir direksiyon mekanizması içerebilen ve ayakta kullanılan taşıtlar şeklinde tanımlanıyor. İmamoğlu, scooter kullanımı ile ilgili şu noktalara değindi: “Hangi yol hiyerarşisinde ya da hangi yol kullanıcılarının bulunduğu yol ağlarında hangi hız limitlerine uyulması gerektiği belirtilmemiş. Düzenleme sadece, e-skuterlerin, otoyol, şehirlerarası karayolları ve azami hız sınırının saatte 50 kilometre üzerinde olan karayollarında kullanılmayacağını ifade ediyor. Buna ek olarak düzenleme, yayaların bisiklet trafiğine engel olmamak şartıyla veya yaya yolu bulunmayan yerlerde bisiklet şeridini kullanabileceğini belirterek trafik güvenliği hususunda ciddi bir çatışma riski yaratıyor.”

HIZ LİMİTİ YÜKSEK Mİ?

Fransa’da yayalaştırılmış alanlarda ve yürüyüş yollarında, elektrikli skuterlerin hız limitinin saatte 8 kilometre olarak belirlendiğini söyleyen İmamoğlu, şöyle devam etti: “İtalya’da ise yayalaştırılmış alanlarda ve yaya altyapısında hız limiti elektrikli skuter için 6 kilometre olarak belirlenmiş. Mevcut düzenleme, e-skuterlerin yaya altyapısı ya da yayalaştırılmış yollarda hangi hız limitlerinde hareketlilik göstereceklerini belirtmiyor ya da bununla ilgili bir denetim mekanizması getirmiyor. Bu da trafik güvenliği açısından halihazırdaki yaya ve e-skuter çatışmalarının ve bunların sebep olabileceği yaralanmalı ve ölümlü trafik çarpışmalarının önüne geçilemeyeceğinin bir işareti. GPS teknolojisi sadece kullanıcı ve işletmeci eksenli operasyonel ve kullanıcı deneyimi için değil; farklı yol hiyerarşilerinde hız limitleri ve çatışmaları önlemek için denetim amaçlı kullanılmalı ve ilgili kanunla da düzenlenmelidir.”

YAŞ SINIRI GEREKLİ MİYDİ?

Düzenlemede dikkat çeken bir başka konu ise, karayollarındaki bisiklet yol ve şeritlerinde 15 yaşını bitirmiş olanların e-bisiklet ve e-skuter kullanabilecek olması. Trafik güvenliği açısından bu kararın yerinde olduğunun altını çizen İmamoğlu, denetim noktasında sorunların yaşanabileceğini söyledi. İmamoğlu, “15 yaşını doldurmamış birçok kullanıcının farklı hesap ve kimlik bilgileri ile (ebeveynlerinin hesapları) akıllı telefonlar üzerinden kiralama ve kullanmaya devam edeceklerini tahmin ediyorum. Buradaki denetim mekanizması, trafik polisi ya da trafik zabıtasından daha çok ebeveynler olmalıdır. Öncelikle, kanun koyucu, anne ve babaları, bu yeni düzenleme hususunda bilgilendirmeli, ebeveynler de çocuklarını takip etmeli ve yasa dışı kullanım ve trafik güvenliğine bağlı problemler konusunda bilinçlendirmelidir.” değerlendirmesini yaptı.

İKİ KİŞİ BİNEMEYECEK

E-skuter kullanıcıları artık sırtta taşınabilen kişisel eşyaları harici yük ve yolcu taşıyamayacak. Trafik güvenliğinin iyileştirilmesi bakımından bu düzenlemenin en etkili madde olduğunu söyleyen İmamoğlu, “Mevcut durumda, tek başına ve kişisel sırtta taşınabilen yükü ile e-skuter üzerinde seyahat eden kullanıcı bulmak gerçekten de imkansız. 2-3 kişilik gruplar tek bir e-scooter üstünde, market poşetleri üst üste konuluyor ve kullanıcının ellerine yer kalmayacak şekilde istifleniyor. Scooter kullanırken cep telefonu ile konuşanlar ve fotoğraf çekenler de var. Düzenleme ne kadar yerindeyse de, bu düzenleme sıkı bir denetim gerektirmektedir.” şeklinde konuştu.

ELEKTRİKLİ SKUTER ÇEVRECİ Mİ?

Resmi Gazete’de yayımlanan kanun değişikliğinin esas amaçlarından biri; otomobillerden kaynaklanan emisyonların azaltılması amacıyla bisikletli ulaşımın yaygınlaştırılması hedefiyle kapsamlı düzenlemeler getirmekti. Ancak elektrikli mobil araçların sanıldığı gibi çevre dostu olmadığını söyleyen İmamoğlu, şu noktalara dikkat çekti: “E-skuter ile ilgili gelen düzenlemelerin esasen, ülkenin kurum ve kuruluşları olarak ‘E-skuter gerçekten çevre dostu mu?’ sorusunu daha sormadığımızı ya da tartışmadığımızı ortaya koyuyor. North Carolina Eyalet Üniversitesi tarafından yayınlanan bir çalışmaya göre, e-skuterler günümüzde gerçekten çevre dostu bir ulaşım aracı değil. Aslında, karbon ayak izi ile ilgili olarak, scooterlar tüm yaşam döngüleri boyunca kilometre ve yolcu başına yaklaşık 202 gram CO2 (Karbondioksit) salıyor. Konvansiyonel bir araba kadar ve elektrikli bir arabadan 3,5 kat daha fazla.”

“SORUN ŞARJ ETMEK”

Peki, neden arabadan küçük bir araç çok fazla karbon salıyor? İmamoğlu’nun cevabı şöyle: “Birincisi, üretim aşaması oldukça ağır. Her e-skuter için yalnızca bir kişinin taşınmasına izin veren bir pil yapmak gerekiyor. Sonuçta, karbon etkisinin yüzde 50’si aracın üretimiyle ilgili. İkinci sorun ise e-skuterleri şarj etmek. Yeniden doldurulmaları için toplanmaları ve taşınmaları gerekiyor ve bu ne yazık ki CO2 salan kamyonların kullanılması ile yapılıyor. Sera gazı emisyonlarının yüzde 43’ü yeniden şarjla ilgili. Yani e-skuterlerin enerji üretimi sera gazı dengesinin yüzde 5’inden biraz daha azını temsil ediyor.”

İmamoğlu, özellikle yaya altyapısı üzerinde çatışmaları önlemek için hız limitlerinin mutlaka teknoloji yardımı ile denetlenmesi gerektiğini ekledi.

DİĞER ÜLKELERDE DURUM NE?

İmamoğlu’nun verdiği bilgilere göre bazı Avrupa ülkelerindeki tablo ise şöyle:

DANIMARKA, KOPENHAG:

• 20 km/s ve 15 yaş sınırı var,

• Diğer ülkelerden farklı olarak bölgesel e-skuter sayı sınırlaması uygulanıyor. Örneğin merkez bölgede 200’den fazla e-skuter olması yasak.

ALMANYA:

• 20 km/s hız sınırı var,

• Kaza sigortası isteniyor (15-30 avro yıllık),

• Sürücü belgesi gerekli değil,

• 14 yaş sınırı var,

• Otobanlar ve yayalaştırılmış yollar dışında kullanım serbest.

FRANSA:

• Yakın zamanda 18km/s olan hız sınırı 25 km/s’e çıkarıldı,

• 12 yaş sınırı var,

• Kaldırımlar dışında şehir içi yollarda kullanım serbest,

• Geniş yüzölçümüne sahip yaya alanlarında yazılımdan kontrollü hız sınırlandırması var. Kullanıcılar bu alanlara girdiğinde hızları 8 km/s’e düşüyor.

İTALYA:

• E-skutere uygulanan kuralları bisiklet ile eşitlemiş durumda,

• 20 km/s hız sınırı var, yaya alanlarında bu sınır 6 km/s,

• Belge gerekli değil,

• 16 yaş sınırı var.

HOLLANDA:

• Hollanda’da kullanım bisiklet yolları ile sınırlı,

• 16 yaş sınırı var,

• Hız sınırı 40 km/s,

• Belge istenmiyor.

İstanbul Büyükşehir Ulaşım Daire Başkanı Utku Cihan, bisikletli ulaşım bilincini arttırmak için büyükşehir belediyesine ait birçok iletişim mecrasında farkındalık çalışmalarına devam edeceklerini bildirdi. Pandemi döneminin başlangıcından itibaren salgın döneminde bisikletin önemini vurgulayan birçok kampanyaya imza attıklarını belirten Cihan, bisikletli ulaşım konusunda iletişimin, fiziki altyapı kadar önemli bir unsur olduğunu, bisiklet kültürünün yükselmesi ve İstanbul’da bisikletin bir ulaşım türü olması için bu şekilde farkındalık çalışmaları yapmayı hedeflediklerini belirtti.

İlerleyen zamanlarda motorlu araç sürücülerine, toplu ulaşım şoförlerine yönelik bisikletin bir ulaşım aracı olduğuna, bisiklet sürücülerinin güvenlik açısından motorlu araçlara göre daha hassas seviyede olduklarına dair bu tarzda iletişim kampanyalarını arttıracaklarını ifade ederek, bu konuda işbirliklerine ve proje ortaklıklarına da hazır olduklarını iletti.

Bu tip araştırmalar ve onların bulgularına dair açıklamalar bize, sağlık yetkilileri tarafından önerilen önlemler uygulandığında, toplu taşıma araçlarında COVID-19’a yakalanma riskinin çok düşük olduğunu göstermektedir. Lakin, ülkemizde toplu taşıma sistemlerinde azalan talep ve buna bağlı olarak işletmecilerin halihazırda karşı karşıya kaldıkları finansal sürdürülebilirlik zorlukları düşünüldüğünde en önemli noktanın esasen atlandığını görmekteyiz. Bu nedir diye soracak olursanız: Veriye dayalı bilimsel çalışmaların yürütülmesi ve bu çalışmaları takiben güçlü ve etkili kamusal paylaşım ile yolcuların güveninin tekrardan kazanılmasıdır. Güncel 15 dakikalık şehir tartışmalarından hareketle, günümüz kentlerinin halihazırdaki yoğunluğu ve mevcut arazi kullanımlarına bağlı gelişimleri göz önünde tutulduğunda, ne Türkiye’de ne de başka bir ülkede toplu taşımanın yerini; kapasite, sürdürülebilirlik, güvenlik ve çevreci sıfatları ile doldurabilecek başka bir sistem yoktur.

Bu yazının orijinali Yol Teknolojileri Dergisi’nin Kasım-Aralık 2020 sayısında yayınlanmıştır.

Elektrikli ve Hibrit Sürüş Haftası Etkinliği’ne davetlisiniz!

11 – 12 Eylül 2021 tarihlerinde AutoDrom / Tuzla pistinde gerçekleşecek açık hava etkinliğinde, dünyada ve ülkemizde satılan birbirinden özel elektrikli ve hibrid araçlar, ücretsiz bir şekilde kullanıcılar tarafından test edilebilecek. Tesla’nın otomotiv dünyasında yankı uyandıran ve kullanıcıların İstanbul’da ilk defa deneyimleme fırsatı bulabileceği Tesla Model 3, Model S ve Model X araçları da, etkinliğimizde yer alacak. Ayrıca merakla beklenen milli otomobil girişimleri ve üniversite projeleri de, sürprizler arasında. Türkiye Elektrikli ve Hibrid Araçlar Derneği (TEHAD) katkılarıyla, Electric Hybrid CARS Dergisi tarafından organize edilen Elektrikli ve Hibrit Sürüş Haftası, tüm otomobil ve teknoloji meraklılarını buluşturacak.

9 Eylül Dünya Elektrikli Günü’ne de denk gelen Elektrikli ve Hibrit Sürüş Haftası, daha önce elektrikli ve hibrit araçlarla tanışmamış kullanıcılara kapılarını açıyor. Tüm modeller kullanabilecek, test edebilecek ve incelenebilecek. Çocuklu aileler, çocuklara özel parkurda trafik eğitimine katılabilecek, büyükler ise marka temsilcilerinden araçlar ile ilgili detaylı bilgiler alabilecekler. Etkinlikte elektrikli otobüs, elektrikli fayton ve golf araçları ile shuttle servisi yapılacak, Drone yarışları, mini otonom araç parkuru gerçekleştirilecek, solar panel destekli şarj üniteleri, mikro grid uygulamaları ile çeşitli kültürel faaliyetlerinde yer alacağı etkinlik, 11 – 12 Eylül 2021 tarihinde gerçekleşecek. Açık hava etkinliğine katılım ücretsizdir. Katılımcıların kayıtlarını web sitesinden veya etkinlik alanında kayıt yaptırabilirler. https://elektriklisurushaftasi.com/

Yürümek iki mesafe arasında gidip gelmek değil, yaratıcı bir eylemdir. Hem kendi yalnızlığımıza çekildiğimiz hem de toplum olarak bizi dönüştürecek bir ayağa kalkıştır. İki büklüm vücudun karşısında dikilmeye çalışan, attığı her adıma yeryüzünün gerçek bir parçası olduğunu fark eden Homo Viator’un eylemidir. Çünkü Yürüyen İnsan kendi üzerine çöken kaygı, haset ve korku yumaklarını çözer, varlığını yeryüzünün ebediyen yeni olan kalbine düğümler. Yürüyoruz, işte bu düğümü atmak için.

Frederic Gros’un Yürümenin Felsefesi kitabından çok sevdiğim satırlarla giriş yapmak istedim bu yazıya. Çünkü yürümenin hakkını her anlamıyla iade etmeye katkıda bulunmak niyetiyle buradayım.

Yürümek kadar hazırımızda olan, ezbere bildiğimiz ve yapması basit bir şeyin hayatımıza büyük olumlu etkisinden yeterince haberdar olmadığımız görüşündeyim. Aslında bu yazı bunu fark etmeye de nazik bir davet.

Yürümenin fiziksel sağlığımıza etkisi çok konuşulan ve ortaya konulan bir etki iken yaratıcılığımıza ve psikolojik iyilik halimize etkisi yeterince altı çizilmeyen, hele ki sürdürülebilir ulaşımdaki çok boyutlu etkisi neredeyse hiç konuşulmayan bir yerde. 

Yürümek Sağlıklı Bir Eylemdir

ETİ Sarı Bisiklet Projesi kapsamında ADHOC tarafından 2022 yılında yürütülen Sağlık, Gündelik Fiziksel Aktiviteler, Bisiklet Algısı Pratikleri araştırmasına göre [1], yürüyüş en çok sosyalleşme için tercih edilse de ortalama yürüyerek geçirilen süre genellikle mecburiyetler kaynaklı. Günde ortalama 22 dakika iş gereği, 20 dakika ulaşım nedeniyle yürünüyor. Sosyal aktiviteler ve sağlık için yürünen süre ise kısıtlı.

Oysa sağlıklı bir yaşam sürmenin olmazsa olmazı gündelik yaşamda aktif olmak. Gündelik hayatında yoğun olan, “zamanı olmayan” birinin ise -ki hepimizin “bahanesi” bu- hayatına kolaylıkla dahil edebileceği bir şey varsa; o da yürümek.

Günde 10 bin adım tavsiyesini çokça duymuşsunuzdur. Amerikan Tabipler Birliği Dergisi’nin yürüttüğü bir araştırmaya göre Japon bir pazarlama stratejisinden türetilmiştir. 1965 yılında Japon bir şirket pedometre satmaya başlar ve adını Japonca’da “10 bin adımlı metre” anlamına gelen bir isim koyar. Araştırmaya göre “10 bin adım” önerisinin kökleri bu hikayeye dayanıyor. 

Bazı merkezler günde 10 bin adım yerine günde en az 30 dakika orta şiddette fiziksel aktivite yapılmasını ve hareketsiz kalınmamasını öneriyor. Gündelik yaşamınızda sağlığınızı iyileştirmek ve korumak için başlangıçta 10 bin adım olmasa bile “adım atmak” ve zamanla artarak 10 bin adıma ulaşmak uygulanabilir ve günlük hayat akışınıza dahil edebileceğiniz bir hedef.

Her şeyden öte, yürüme arzunuzu kaybetmeyin. Her gün daha iyi hissetmek ve tüm hastalıklardan uzaklaşmak için yürürüm. En verimli şekilde ancak yürürken düşünebiliyorum ve yürüyüşün uzaklaştıramayacağı hiçbir saplantı düşünemiyorum. Eğer yürümeye devam ederseniz, her şey yoluna girecektir.

Soren Kierkegaard

Bunun yanı sıra çoğumuz yürüyüş yaparken ve/veya yaptıktan sonra psikolojik olarak iyi geldiğini hissederiz. Kaldı ki bununla ilgili ezelden dilimize yerleşmiş bazı kalıp ifadeler dahi vardır; ‘biraz yürü açılırsın, temiz hava iyi gelir’. Gerçekten silkelenip yerinizden kalkar ve o kararı verip yürümeye çıkarsanız, mutlaka iyi gelir. Ya da halihazırda yürüme halindeyken bir süre sonra bunun  iyi geldiğine tanıklık edersiniz, biraz “açılırsınız”.

Yapılan çalışmalarda, yürümenin endişe ve bunalımı azaltmada çok büyük bir etkiye sahip olduğu belirtilmiş, ruhsal bozukluk tedavisi gören hastaların depresyon gibi ruhsal problemlerinde azalma olduğu görülmüş, hafıza ve bellek üzerine olumlu yönde etkileri ile birlikte Alzheimer hastalığı ile ilgili faydaları ortaya konmuştur. [2]

Peki ya Yaratıcılığa Etkisi?

Mümkün mertebe az oturmalı; açık havada yürürken doğmayan, şenliğine kasların da katılmadığı hiçbir düşünceye güvenmemeli.

Friedrich Nietzsche

Yürüyüşe çıktığımızda kalbimiz daha hızlı atar, sadece kaslara değil beyin de dahil olmak üzere tüm organlara kan ve oksijen ulaşır. Düzenli yürümek beyin hücreleri arasında yeni bağlantılar geliştirir, yaşlanmayla gelen olağan beyin dokusu daralmasını geciktirir, hipokampüsün hacmini genişletir ve hem yeni nöronların gelişimini canlandıran hem de birbirleri arasındaki mesajları ileten moleküllerin düzeylerini yükseltir. [3]

Stanford Üniversitesi’nden Marily Oppezzo ve Daniel Schwartz, yürümenin yaratıcılığı etkileme biçimini doğrudan ölçümleyen muhtemelen ilk araştırmaları yayımladılar. Zaten araştırma fikrini de bir yürüyüş esnasında bulmuşlardı.

Araştırma, yürümenin yaratıcı ilhamı katlayarak arttırdığını gösterdi. Oturan insanlarla yürüyen insanların yaratıcılık seviyelerini Guilford’un Değişken Kullanım Testi ile ölçtüler ve kıyasladılar. Yürüyen bir insanın yaratıcılığının oturan birine göre %60 daha fazla olduğu ortaya çıktı.

Dört deneylik bir seride, Oppezzo ve Schwartz 176 üniversite öğrencisinden birbirinden ayrı yaratıcı düşünce testlerini otururken, yürürken, koşu bandındayken ve kampüste dolanırken tamamlamalarını istediler. Örneğin, bir testte gönüllüler düğme veya araç lastiği gibi gündelik nesneler için alışılmadık kullanımlar önermek zorundaydı. Öğrenciler, yürüyen öğrenciler oturan öğrencilere kıyasla nesneler için ortalamada dört ila altıdan fazla farklı kullanımlar düşündü. Bir başka deney, gönüllülerin bir metafor düşünmelerini ve düşündüklerinin muadili bir metafor üretmelerini gerektiriyordu. Yürüyüşe çıkanların %95’i, hiç ayağa kalkmayanların ise %50’si testi geçebildi. [4]

Elimizde bununla ilgili somut bazı örnekler de var; ünlü bilim insanı Charles Darwin düzenli olarak Downe House isimli evi etrafındaki parkurda yürüdüğü ve bu sırada düşündüğü biliniyor. Benzer şekilde, Apple’ın kurucusu Steve Jobs da “yürüyüş toplantıları” ile biliniyor. 

Sizin de kendi hayatınızdan böyle anlar yok mu?

Bir Ulaşım Aracı Olarak Yürümek

Gelelim yürümenin özellikle sürdürülebilir ulaşımdaki yer(sizliğ)ine. Sürdürülebilir ulaşımda bisikletin, bisiklet yollarının, toplu taşımanın ve entegrasyonunun konuşulduğu kadar yaya ulaşımı, dolayısıyla yürümek pek konuşulmuyor. 

Yürümenin bir ulaşım modu olarak sürdürülebilir ulaşım alanında ne kadar az yer bulduğuna çok yakın zamanda bizzat şahit olduk. Ortağı olduğumuz “Türkiye Sürdürülebilir Kent İçi Ulaşım Ağı (KAVŞAK)” Projesi kapsamında 7 bölgede düzenlediğimiz 7 Bilgilendirme Günü ve Çalıştay serisi, bir yandan Türkiye’nin sürdürülebilir ulaşım alanındaki ihtiyaçlarını ve sorunlarını belirlememize, diğer yandan da eksikleri görmemize imkan sağladı. Bu buluşmalarda da gördük ki bir ulaşım aracı olarak yürümek hak ettiği yeri maalesef henüz bulamamış. 

Yürümeye “bir sürdürülebilir ulaşım modülü” olarak bakabilirsek hem iklim değişikliği ekseninde sürdürülebilir ulaşıma bir bakış açısı hem de daha uygulanabilir çözümler geliştirmenin mümkün olması kaçınılmaz.

Zira yürümeyi tercih ettiğimiz her dakika daha az fosil yakıt tüketmiş oluyoruz. Yürüdüğümüzde karbondioksit emisyonlarını ve karbon ayak izimizi azaltıyor, hava kirliliğini önlüyor ve sürdürülebilirliği desteklemiş oluyoruz. Bu sayede iklim kriziyle mücadeleye de katkıda bulunuyoruz.

Diğer taraftan ulaşımın sadece özel araç ve yürüme ile sağlanabildiği bölgeler var. Bu bölgelerde sürdürülebilir ulaşım planlamasını yaparken yaya ulaşımını gözetmek, yürümenin teşvik edildiği bir model sunmayı da bir yerde zorunlu kılıyor. Bu modelin, yürümeye uygun fiziki uygulamaların yapılmasından tutun da yürümenin önemini anlatan iletişim kampanyalarına kadar bütünlüklü bir çalışma olarak ortaya konması uygun olacaktır.

ETİ Sarı Bisiklet projesi kapsamında ADHOC tarafından 2022 yılında yürütülen Sağlık, Gündelik Fiziksel Aktiviteler, Bisiklet Algısı Pratikleri araştırmasına göre, toplumun %20’si yaşadığı semt/mahallenin yürüyüş için uygun olduğunu düşünüyor. Dolayısıyla hem bu kanaatte olanlar için yürümeyi teşvik edici yaklaşımlar hem de kalan yüzde için “yürünebilir” mahalle ve semtler algısını oluşturabilmek kıymetli bir hedef olacaktır.

Bu yazıyı yazarken bir kısmında yanımda olan 4 yaşındaki kızım ne yazdığımı sorduğunda ona yürümenin faydalarından örneklerle bahsederken yürümeyi bir “süper güç” gibi düşünebileceği çıkıverdi ağzımdan ve bu fikir ikimizin de hoşuna gitti. Hepimizin böyle bir süper güce sahip olduğunu düşünürsek hem kişisel hem toplumsal hem de çevresel fayda için bunu kullanmak iyi bir fikir olabilir, ne dersiniz?

Yürümek kadar yapılması basit ve etkisi böylesi büyük ve kapsamlı bir eylemi neden yeterince yapmadığımızı sorgulayacağımız ve bu konunun üzerine “yürüyebileceğimiz” bir yıl olmasını dilerim.

1ETİ Sarı Bisiklet Sağlık, Gündelik Fiziksel Aktiviteler, Bisiklet Algısı Pratikleri Araştırması, 2022

2https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1475617

3https://www.newyorker.com/tech/annals-of-technology/walking-helps-us-think

4https://www.apa.org/pubs/journals/releases/xlm-a0036577.pdf

Birleşmiş Milletler tarafından 2022 yılında yayımlanan bir değerlendirme, ilerlemenin çarpıcı bir tablosunu çizerek, “ciddi bir tehlikenin” hissedildiğini tarif etmektedir. Öyleyse, sürdürülebilir ve kapsayıcı bir gelecek sağlayacak küresel iklim ve kalkınma amaçlarına ulaşmak için gereken değişiklikleri şehirlerin yapması için en iyi yol nedir? Bu zorluğun ölçeği, sistem düzeyinde yoğun kentsel dönüşümler gerektiriyor.

Bu, yalnızca ulaşım veya barınma gibi tek bir konuya odaklanan dar yaklaşımların ötesine geçmek ve insanların hayatlarında gerçek değişimlere yol açan etkileri gösteren, aynı zamanda kurumlar ve şehir genelinde dalgalanma etkisi yaratan daha kapsamlı çözümleri benimsemek anlamına gelir. Şehirlerde sistem değişikliği, tüm sistemde bütünsel bir pozitif değişim yaratmak için belirli bir kentsel sistemin birden fazla bileşeninin dönüştürülmesini içerir.

Kentsel dönüşümü pratikte başarmak zordur. İhtiyaç duyulan çözümler ile şehirlerin gerçek işleyişi arasında genellikle fark vardır. Sınırlı kaynaklar ve birçok paydaşın koordinasyonunu sağlamanın zorlukları gibi pek çok engel, anlamlı sistemsel değişiklikler yapma yeteneğini sınırlar.

Ancak, dünya çapında bu zorluğa meydan okuyan şehirler var. Aşağıda şehirleri daha sürdürülebilir ve kapsayıcı hale getirmek için sektörler arası çözümlerin sistemsel değişiğimi nasıl sağlayabileceğini gösteren üç yenilikçi kentsel projeden bahsedeceğiz.

1) Rosario, Arjantin: Kentsel Tarım Yoluyla Dönüşüm

2001 yılından bu yana Arjantin’in Rosario şehri, şehrin sel baskınlarına ve sıcak hava olaylarına direncinin önemli bir parçası haline gelen kentsel tarım programı geliştirmiştir.

Şehir, rekor düzeyde yağışlar ve sel baskınlarıyla birleşen büyük bir ulusal ekonomik kriz yaşıyordu. Binlerce insan gıda güvensizliği, işsizlik, yerinden edilme ve yoksullukla karşı karşıya kaldı.

Rosario’da ilk girişimler, insanlara ekonomik krize yanıt olarak boş ve az kullanılan arazilerde ürün yetiştirmek ve bunları yerel pazarlarda satmak için kaynaklar sağlama amacıyla 2000’li yılların başında başlatıldı. 2007’deki büyük sel felaketinin ardından şehir, kentsel tarım için “Sebze Bahçesi Parklarına” dönüştürülebilecek sel riski taşıyan bölgeleri belirledi.

O zamandan beri şehir, giderek daha fazla araziyi yeşil tarımsal alanlara dönüştürmek için çalışıyor. Bu alanlar çevreye zarar veren çarpık kentleşmenin yayılmasını sınırlar ve fazla yağışı emer. Rosario, bu arazi kullanımı değişikliklerinin faydalarını halka pazarlar, çevre dostu işler, kompostlama ve yenilenebilir enerji gibi ek girişimlerle sunmuştur. Kentsel tarım artık şehrin düzenli 10 yıllık stratejik planlarında öne çıkan bir konudur.

2020-2021 WRI Ross Center Prize for Cities’ın büyük ödülünü kazanan Rosario, kentsel tarımı şehrin çevresel ve arazi kullanım politikalarına entegre etmek için sistem düzeyinde değişiklik gösteren bütüncül bir yaklaşım benimsedi. Ayrıca tarım programlarıyla bağlantılı olarak bir dizi faydalı sosyal programı da hayata geçirdi. Rosario, bir şehrin zaman içinde istikrarlı bir şekilde değişiklikleri hayata geçirerek gıda ve arazi kullanım sistemlerini dönüştürebileceğini ve gıda güvenliğini ve iklim dayanıklılığını teşvik edebileceğini gösteriyor.

2) Guadalajara, Meksika: Kamusal Alan, Dekarbonizasyon ve Aktivizm

Meksika’nın Guadalajara örneği, bir şehrin karayollarındaki dönüşümünün, şehirde yeni aktivizm ve siyasi katılım sistemlerinin gelişimine nasıl katkıda bulunduğunu gösteriyor.

Asıl girişim, yayaların ve bisikletçilerin genellikle araçlara ayrılan ana yolları kullanmaları için davet edildiği büyük bir hafta sonu yol kapatma programı olan Via RecreActiva idi. Via RecreActiva ilk olarak 2003 yılında işletme sahipleri koalisyonu tarafından başlatıldı ve şehir merkezinde temizlik ve yaşam kalitesini artırmayı hedefledi. Bu program, Bogota, Kolombiya’daki benzer bir programdan esinlenilerek geliştirildi. Via RecreActiva, motorsuz hareketliliğin önemini vurgulayarak, araçsız kamusal alanların faydalarını göstermiştir.

Zamanla, programın başarısı, şehrin ulaşım politikaları üzerinde ölçülebilir bir etkiye sahip olan sürdürülebilirlik ve bisiklet savunuculuğuna odaklanan yeni sivil toplum koalisyonlarının ortaya çıkmasına yardımcı oldu. 2009 yılında, örgütler koalisyonu, belediye tarafından kabul edilen motorsuz hareketlilik için yeni bir master planın savunuculuğunu yaptı ve 2010 yılında, yükseltilmiş otoyol inşasına başarılı bir şekilde karşı çıktılar.

2015 yılından bu yana, bu toplum organizasyonunun bazı eski üyeleri, seçimleri kazanan ve bugün şehir hükümetini oluşturan yeni bir ilerici siyasi parti kurmuştur. Bu parti, toplu taşıma harcamalarını büyük ölçüde artırmıştır. Bu proje, kamusal alana yapılacak tek bir müdahalenin, daha sürdürülebilir bir şehir için değişim odaklı yeni seçmenlerin ortaya çıkmasını nasıl sağlayabileceğini göstermektedir.

3) Bangkok, Tayland: Güvenli ve Kapsayıcı Konut

Küresel Güney’deki birçok şehir gibi Bangkok, Tayland da kayıt dışı yerleşimlere hizmet ve altyapı sağlama konusunda zorluklarla karşı karşıya. Bu sorun, Bangkok’un geniş kanal ve nehir ağı etrafında bulunan kayıt dışı yerleşimleri tehdit eden sel riskinin artmasıyla daha da ağırlaşıyor. Kent yoksullarının yaşamlarını olumsuz etkilemeden, şehirde acil bir şehirde sel önleme altyapısı inşa etmek gerekiyor.

2003 yılından bu yana Bangkok, Baan Mankong (“Güvenli Konut”) adlı ulusal düzeyde bir programdan faydalanmaktadır. Bu program, şehir genelindeki sele dayanıklılık planları doğrultusunda konutların iyileştirilmesi için finansman ve sübvansiyonlar sunarak şehirdeki gecekondu topluluklarını desteklemektedir. Program, gecekondu sakinlerinden oluşan yerel kooperatiflerle iş birliği yaparak topluluk tabanlı süreçlerin oluşturulmasında önemli bir rol oynamaktadır. Bu işbirlikçi önlemler, kentsel yoksulların ihtiyaçlarını karşılamayan konutlara zorla yerleştirildiği geleneksel yukarıdan aşağıya yaklaşımlardan farklıdır.

Yerel topluluk ağlarıyla çalışmak, şehrin diğer krizlere karşı direncini artıran yeni “sosyal altyapı” sistemlerinin geliştirilmesinde de önemlidir. COVID-19 salgını sırasında, Baan Manong programı kapsamında kurulan ağlar, sokağa çıkma yasağından etkilenen toplulukları desteklemek için çeşitli girişimler ve hibeleri teşvik etmek amacıyla kullanılmıştır.

Baan Mankong programı, şehrin kentsel gelişim stratejisinde ve yetkililer ile kent yoksulları arasındaki ilişkilerde sistemsel değişimi teşvik etmiştir.

Sürdürülebilir Kentsel Dönüşümleri Artırmak

Dünyanın dört bir yanındaki şehirlerdeki sistem değişikliği örneklerini vurgulamak, yeni projelerin tohumlarını atmak için gereken şehirden şehre öğrenmeyi ve motivasyonu teşvik etmenin anahtarıdır. Bu nedenle WRI, kentsel dönüşüm projelerini kutlamak için WRI Ross Center Prize for Cities’i hayata geçirmiştir. 2019’dan bu yana, kentsel dönüşümün uygulamada ne kadar başarılı olduğunu gösteren dünyanın dört bir yanından 15 proje ödül almıştır.

Darüsselam, Tanzanya’da yenilikçi yol güvenliği programlarından Rosario, Arjantin’de kapsayıcı kentsel tarım sistemlerine ve Barranquilla, Kolombiya’da şehir genelindeki park yenileme ve yeşillendirme çalışmalarına kadar farklı odak alanlarındaki çalışmaları gösteren üç proje 250.000 dolarlık büyük ödülü kazanmıştır.

Ödül, dördüncü döngüsünü başlatmış olup, “İklim Hazırlıklı Toplumlara İvme Kazandırmak” temasına uygun projelerin başvurularını 26 Eylül 2023 tarihine kadar kabul edecektir. Bu tema, iklim hazırlıklı toplumlar oluşturmak için eylemlerin hızını, kapsamını ve ölçeğini hızlandırma ihtiyacını ve iklim değişikliği sorununun büyüklüğünü vurgulamaktadır.

WRI Ross Center Prize for Cities Ödül Programı Başvuruları Açıldı

WRI Ross Center Prize for Cities, bu makalede yer alan şehirlerde olduğu gibi, kentsel dönüşümleri ödüllendirir. Dördüncü döngüsünde olan 2023-2024 Prize for Cities, “İklim Hazırlıklı Toplumlara İvme Kazandırmak“ temasıyla şehirleri öne çıkarmayı amaçlıyor. Başvuru ve daha fazla bilgi için web sitesini ziyaret edebilirsiniz.

Söz konusu çalışma, Türkiye bina sektörünün mevcut durumu, paydaşların karşılaştıkları zorluklar ve paydaşların ihtiyaçları hakkında önemli bilgiler sağlamaktadır. Yapılan analizler, sektördeki paydaşların bilgi ve deneyimlerini bir araya getirerek, sürdürülebilir ve iklim dirençli binalar inşa etme yolunda atılacak adımların daha etkili bir şekilde planlanmasına destek olmaktadır.  

Yöntem 

Türkiye Bina Sektörü İhtiyaç Analizi çalışması, Şekil 1’de belirtilen beş ana adımda gerçekleştirilmiştir. 

Türkiye Bina Sektörü İhtiyaç Analizi çalışması, masa başı araştırma, paydaş haritalaması, çevrimiçi anket çalışması ve derinlemesine görüşmeler gibi yöntemler kullanılarak gerçekleştirilmiştir. İlk aşamada, mevcut veriler, raporlar ve akademik literatür incelenerek temel bilgiler derlenmiş, belirli anahtar kelimeler kullanılarak kapsamlı bir çevrimiçi arama gerçekleştirilmiştir. Bu süreçte, ilgili tüm kurum ve kuruluşlar belirlenmiş ve geniş bir veri tabanı oluşturulmuştur. Paydaş haritalaması ile sektördeki kilit paydaşlar belirlenmiş, bu paydaşların projeye olan etkileri analiz edilmiştir. Bu sayede, projeye katkı sağlayacak stratejiler geliştirilmiştir. İlk olarak, bina sektörü, alt çalışma alanlarına ayrılarak, belirlenen paydaşlar 18 kurum türüne göre düzenlenmiştir (Tablo 1). 

Çevrim içi anket çalışması, bina sektörü paydaşlarından 90 kişinin katılımıyla gerçekleştirilmiş ve temel kavramlar, eğitim ihtiyaçları, beklentiler gibi konulara yönelik sorular sorulmuştur. Anketin ardından, 28 kilit paydaşla birebir çevrimiçi görüşmeler yapılmış ve sektördeki mevcut durum, Avrupa Yeşil Mutabakatı’nın etkileri, teknik kapasite ihtiyaçları gibi konular derinlemesine incelenmiştir. Tüm veriler içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiş, bulgular sistematik bir şekilde derlenerek “Türkiye Bina Sektörü İhtiyaç Analizi Raporu” hazırlanmıştır. Bu rapor, sektördeki ihtiyaçları ve beklentileri net bir şekilde ortaya koyarak gelecekteki stratejilere ve faaliyetlere yön verecek nitelikte bilgiler sunmaktadır. 

Sektördeki Temel Engeller 

Sektör paydaşlarının sürdürülebilir binaları hayata geçirmede en sık karşılaştıkları engeller öncelik sırasına göre aşağıda verilmektedir. 

1. Finans Kaynaklarının Yetersizliği ve Finansmana Erişim Güçlüğü: Sürdürülebilir projeler için yeterli finansman bulunamaması ve mevcut finansman kaynaklarına erişimde yaşanan zorluklar. 
2. Teşvik Mekanizmalarının Yetersizliği: Sürdürülebilir bina projelerini destekleyecek teşviklerin eksik olması. 
3. Yüksek İlk Yatırım Maliyeti Beklentisi: Sürdürülebilir binaların başlangıç maliyetlerinin yüksek olacağına dair yaygın inanış. 
4. Gayrimenkul Geliştiricileri ve Yatırımcılar Arasında Farkındalık Eksikliği: Sektördeki geliştirici ve yatırımcıların sürdürülebilirlik konusundaki farkındalığının düşük olması. 
5. Meslek Profesyonelleri Arasında Teknik Kapasite Yetersizliği: Sürdürülebilir bina tasarımı ve uygulaması konusunda meslek profesyonellerinin yeterli teknik bilgiye sahip olmaması. 
6. Yasal Düzenlemelerdeki Eksiklikler ve Denetim Yetersizlikleri: Sürdürülebilir binalara yönelik yasal düzenlemelerin eksikliği ve mevcut düzenlemelerin uygulanmasında denetim yetersizlikleri. 
7. Yenilikçi Teknolojilere Dair Bilgi Eksikliği: Sektörde sürdürülebilirlik sağlayacak yenilikçi teknolojiler hakkında yeterli bilginin bulunmaması. 
8. Uygulamada Karşılaşılan Zorluklar: Uygulayıcıların ve ustaların mesleki tecrübe ve becerilerinin düşük olması. 

Teknik Kapasite ve Eğitim İhtiyaçları 

Sektördeki temel engellerin belirlenmesinin ardından, bina sektörü paydaşlarının belirttiği öncelikli teknik eğitim ihtiyaçları Şekil 2’deki gibi listelenirken, ilk 10 konu eğitim materyallerinin hazırlanmasında rehberlik edecektir. 

Katılımcıların Eğitim Materyallerinden Beklentileri

Proje kapsamında hazırlanacak eğitim materyalleri ve videolarının, kolay erişilebilir, güncel, yaygınlaştırılabilir ve dijital altyapıya sahip olması beklenmektedir. Ayrıca, katılımcılara göre, eğitim programı farklı hedef kitlelere yönelik anlaşılır içerikler sunmalı, farkındalık ve bilinçlendirme eğitimleri ile teknik uzmanlık eğitimlerini ayırmalıdır. İyi uygulama örnekleri ve başarı hikayeleri içermeli, interaktif özellikler barındırmalı ve uygulamaya yönelik yenilikçi bilgiler sunmalıdır. Görsel anlatımlarla desteklenmiş, ücretsiz ve açık kaynaklı materyaller olmalıdır. Eğitim videoları, uygun sürelerde ve akran öğrenmesini destekleyecek şekilde olmalı, kayıt altına alınarak daha sonrasında ulaşılabilir olmalıdır. Modüler yapıda ve bilgi düzeyini aşamalı olarak artıran içerikler, katılımcıların motivasyonunu artırmak için sertifika sağlamalıdır.

İletişim ve İş Birliği

Sektördeki paydaşlar arasındaki iletişim ve iş birliği düzeyinin yetersiz olduğu tespit edilmiştir. Bu durumun aşılması için düzenli toplantılar, sempozyumlar ve çalıştaylar gibi etkinlikler düzenlenerek paydaşların bir araya getirilmesi önerilmektedir. Ayrıca, bir iletişim platformu oluşturulması ve iyi uygulama örneklerinin paylaşılması, sektördeki iş birliğini artıracak önemli adımlar olarak görülmektedir.

Sonuç ve Gelecek Adımlar

Bu ihtiyaç analizi çalışmasının sonuçları, Türkiye Sürdürülebilir Binalar Ağı’nın faaliyetlerini şekillendirecek ve sektörde sürdürülebilirlik ile iklim direncini artıracak stratejilerin belirlenmesine rehberlik edecektir. Proje kapsamında, paydaşların teknik kapasitelerini geliştirmek ve sektörde farkındalık oluşturmak amacıyla çeşitli eğitimler, paneller ve bilgilendirme toplantıları düzenlenecektir.

Türkiye’nin bina sektöründe sürdürülebilir ve iklim dirençli binaların yaygınlaşması için atılan bu adımlar, geleceğe daha yaşanabilir ve çevre dostu bir yapı mirası bırakma yolunda önemli bir başlangıçtır.

HABER:

Türkiye'de AVM otoparkları, fabrika sahaları, şantiye girişleri ve hastane acil servisleri gibi özel alanlarda yaşanan trafik kaosu ve kaza risklerini önlemek amacıyla "Trafik Güvenliği Uzmanlığı" adında 3 seviyeli yeni bir meslek dalı hayata geçiriliyor. Binlerce kişilik dev bir istihdam potansiyeli taşıyan bu yeni meslek, Trafik Güvenliği Derneği tarafından yönetilen profesyonel bir modelle hayata geçirilecek.

Sistem, sahadaki tüm operasyonu yürüten Seviye 1 (Uygulayıcı), bu ekibi denetleyen ve kaza analizi yapan Seviye 2 (İç Denetçi) ve tüm sistemi sıfırdan kuran Seviye 3 (Baş Denetçi) olmak üzere üç kademeden oluşuyor.

DERNEK SERTİFİKA VERECEK, LTD. ŞTİ. İŞE YERLEŞTİRECEK

Edinilen bilgiye göre, bu yeni meslek dalı için oluşturulan kariyer modeli, Dernek ve Derneğin iktisadi kuruluşu olan "Trafik Güvenliği Hizmetleri Ltd. Şti." üzerine kurulu olacak.

Plana göre, mesleğe girmek isteyen adaylar, Derneğin belirlediği standartlardaki eğitimleri (uluslararası 'Traffic Marshal' denkliği, İlk Yardım, İSG vb.) tamamlayarak sertifika alacak. Sertifikasını alan her profesyonel, "Trafik Güvenliği Derneği"ne kayıt olacak ve meslek sicil numarası alacak.

İşe yerleştirme süreci ise Derneğin iktisadi kuruluşu olan "Trafik Güvenliği Hizmetleri Ltd. Şti." tarafından profesyonel bir şekilde yürütülecek. Şirket, AVM'ler, fabrikalar, limanlar, marinalar, oteller, hastaneler ve şantiyeler gibi işletmelerle doğrudan görüşmeler yapacak. Tesisin ihtiyacına göre "ekip olarak" (tüm Seviye 1, 2, 3 hiyerarşisiyle) veya sadece "bir kaç kişilik" (örneğin sadece 2 adet Seviye 1 Uygulayıcı) personel yerleştirmesi (dış kaynak kullanımı) yapacak.

KÜÇÜK İŞLETMELERE "BAĞIMSIZ DENETÇİ" İLE KALİTE GÜVENCESİ

Modelin en dikkat çekici noktalarından biri de denetim mekanizması oldu. Büyük bir tesisi (AVM, OSB) yönetmek için tam zamanlı Seviye 2 (Amir) veya Seviye 3 (Baş Denetçi) istihdamı gerekirken, sadece bir veya iki adet Seviye 1 Uzman çalıştıran daha küçük ölçekli işletmeler (otel, kolej, plaj tesisi vb.) için özel bir çözüm geliştirildi.

Bünyesinde tam zamanlı denetçi bulundurmayan bu işletmeler, Derneğin görevlendireceği "Bağımsız Denetçi" (Seviye 2 veya 3 yetkinliğinde) tarafından periyodik olarak (örn: ayda bir) denetlenecek. Bu bağımsız denetçi, hem işletmeye yerleştirilen Seviye 1 personelinin standartlara uyumunu kontrol edecek hem de işletme yönetimine sahadaki riskler (silik çizgiler, kör noktalar vb.) hakkında tarafsız bir rapor sunacak. Böylece hem işletme "iş körlüğü" yaşamadan dışarıdan bir gözle denetlenecek hem de Dernek, kendi meslek standardının korunduğundan emin olacak.

NAİL TÜRKOĞLU: "HEDEFİMİZ 5 YILDA 500 BÜYÜK TESİS"

Mesleğin fikir babası ve aynı zamanda Trafik Güvenliği Derneği Kurucu Başkanı olan Nail Türkoğlu, bu yeni modelin Türkiye için büyük bir kazanım olduğunu belirtti.

Türkoğlu, mesleğin yol haritasını şu sözlerle çizdi: "Yıllardır AVM otoparkları, fabrika sahaları, şantiye girişleri adeta bir 'Vahşi Batı' gibiydi. Ne Trafik Polisinin tam yetki alanıydı ne de Özel Güvenlik Görevlisinin asli göreviydi. Bu gri alanda yüzlerce kaza, binlerce ramak kala yaşandı. Bu yeni meslek, tam da bu gri alanı kapatıyor. İlk yardım bilen, yönlendirme eğitimi almış binlerce sertifikalı genci sektöre kazandıracağız. Bu, hem tesisler için 6331 Sayılı İSG Kanunu'ndan doğan yasal bir zorunluluk hem de devasa bir istihdam potansiyelidir."

Kurucu Başkan Türkoğlu, yol haritasını ise şöyle özetledi: "Yol haritamız net: Önce üniversitelerin sürekli eğitim merkezleri (TOBB SEM vb.) ve akredite eğitim kurumları aracılığıyla sertifikasyon programlarını Türkiye geneline yaygınlaştıracağız. Eş zamanlı olarak iktisadi işletmemiz (Ltd. Şti.), 'Bağımsız Denetçi' modelimizle ve profesyonel kadrolarımızla kurumsal firmalarla masaya oturacak. Hedefimiz, 5 yıl içinde Türkiye'nin 500 büyük tesisinde bu sistemi kurmak ve on binlerce gence 'Trafik Güvenliği Uzmanlığı' mesleğini kazandırmaktır."

Bu yeni modelin, hem nitelikli iş arayanlar hem de tesislerindeki kaza risklerini ve operasyonel kayıpları sıfırlamak isteyen işletmeler için bir "kazan-kazan" durumu yaratması bekleniyor.

HABER:

Türkiye'de AVM'lerden fabrikalara, hastanelerden havalimanlarına kadar özel ve ticari alanlardaki trafik güvenliğini sağlayacak "Trafik Güvenliği Uzmanlığı" mesleğinin kilit kademelerinden biri olan Seviye 2 İç Denetçi (Kontrolör / Amir) rolünün detayları belli oldu. Bu pozisyon, sahadaki Seviye 1 (Uygulayıcı) personelin "operasyon yöneticisi" olarak görev yapacak.

İç Denetçinin görevi, sadece Seviye 1 ekibinin vardiya ve görev planlamasını yapmakla sınırlı kalmayacak. Aynı zamanda, "Trafik Yönetim Planı"nın sahada doğru uygulanıp uygulanmadığını da aktif olarak denetleyecek.

SADECE RAPORLAMAYACAK, "KÖK NEDEN" ARAŞTIRACAK

Bu rolü diğer amir pozisyonlarından ayıran en kritik özellik, "Kök Neden Analizi" yetkisi oldu. Bir İç Denetçi, sorumluluğundaki tesiste yaşanan bir kaza veya "ramak kala" olayının ardından, Seviye 1 personelinin ilk müdahalesini yönetecek ve olayı derinlemesine inceleyecek.

Örneğin, "Bir fabrikada forkliftin bir yayaya çarpması" gibi ciddi bir iş kazasında, İç Denetçi, İSG uzmanı ile birlikte çalışarak olayın temel nedenini araştıracak. "Kaza neden oldu? Yaya, yaya yolundan mı yürümüyordu? Forklift operatörü mü hızlıydı? O kavşakta görevli Seviye 1 uzmanı yerinde miydi? Aydınlatma mı yetersizdi?" gibi soruların cevaplarını arayacak.

Benzer şekilde bir AVM otoparkındaki kaza sonrası kamera kayıtlarını inceleyerek, kazanın sebebinin "yetersiz aydınlatma" veya "silinmiş zemin çizgisi" olduğunu tespit edip, iyileştirme önerilerini içeren resmi bir "Olay Bildirim Raporu" hazırlayarak yönetime ve İSG Kuruluna sunacak.

HASTANEDE AMBULANS YOLU, KAMPÜSTE SERVİS HIZI ONDAN SORULACAK

Seviye 2 İç Denetçisinin görev tanımı, tesisin türüne göre hayati önem taşıyan spesifik sorumluluklar içeriyor:

• Hastaneler: En kritik görev olarak, Acil Servis ambulans giriş yolunun 7/24 mutlak surette açık tutulmasını denetleyecek. İhlal tespit ederse (örn: bekleyen taksiler) derhal müdahale ettirecek.

• Kolejler/Kampüsler: Veli şikayetlerini (örn: "Sabah bırakma noktası tıkalı") analiz ederek Seviye 1 ekibinin görev yerini revize edecek. Gerekirse radar kullanarak okul servisi şoförlerinin kampüs içi hız limitlerine (örn: 20 km/s) uyup uymadığını denetleyecek.

• AVM/Marketler: Seviye 1 personelini (kamera veya sivil gezerek) denetleyecek; "Görev yerinde mi? Ekipmanı tam mı? Görev sırasında telefonla mı oynuyor, yoksa işine mi odaklanmış?" sorularının cevabını arayacak.

• Havalimanları/Otogarlar: Rötar anlarındaki yoğunluk yönetimini koordine edecek ve terminal önü "bekleme yapma" kuralını ihlal eden, Seviye 1 personeline zorluk çıkaran sürücülerin durumunu analiz ederek ilgili birimlere (Taksiciler Kooperatifi/Emniyet) raporlayacak.

• Konser/Etkinlik Alanları: Etkinlikten bir gün önce tüm kaçış yolları, itfaiye/ambulans giriş noktalarını denetleyecek ve Seviye 1 ekibine operasyonel "briefing" (bilgilendirme) yapacak.

• Marinalar/Plajlar: Sezon başında yıpranan otopark ve yaya çizgilerinin yenilenmesi için tesis yönetimine rapor hazırlayacak.

KAMU TECRÜBESİNE "YATAY GEÇİŞ" İMKANI

Bu kritik ara kademe yöneticisi olabilmek için iki temel yol belirlendi. Birincisi, meslek içinde yükselerek en az 3-5 yıl Seviye 1 Uzman olarak çalışmış olmak.

İkincisi ise kamu tecrübesine sahip olanlar için "yatay geçiş (denklik)" imkanı. Fiili trafik yönetimi veya denetimi konusunda en az 5 yıl tecrübe sahibi olan (emekli veya ayrılmış) Trafik Polisi, Trafik Jandarması, Trafik Zabıtası ve Askeri İnzibat (Trafik/Geçiş Kontrol birimlerinde tecrübeli) personeli, "Seviye 2 İç Denetçi Sertifikasyon Sınavı"nı başarıyla geçmeleri halinde bu kadroya geçiş yapabilecekler.

Adayların ayrıca Seviye 1 Uzmanlık Sertifikası, güncel İlk Yardımcı Sertifikası ve tercihen "Olay Yeri İnceleme ve Kök Neden Analizi" ile "Ekip Yönetimi" eğitimlerine sahip olmaları gerekiyor.

"OPERASYONEL KÖPRÜ GÖREVİ GÖRECEK"

Mesleğin fikir babası ve aynı zamanda Trafik Güvenliği Derneği Kurucu Başkanı olan Nail Türkoğlu, Seviye 2 İç Denetçi kademesinin, sahadaki Seviye 1 (Uygulayıcı) ile Seviye 3 (Sistem Kurucu) arasında kritik bir "operasyonel köprü" görevi göreceğini belirtti.

Türkoğlu, "Bu kademe, sistemin sahadaki kalite güvencesidir. Özellikle kamu tecrübesine sahip trafik polisi, jandarma ve zabıta personelimizin sivil hayata entegrasyonu ve paha biçilmez tecrübelerini özel sektöre aktarmaları açısından da bu rol hayati önem taşımaktadır. İç Denetçiler, sahanın operasyonel beyni olacak." şeklinde konuştu.

Tanıma göre Seviye 1 Uzmanlar, kendilerine verilen "Trafik Yönetim Planı"nı sahada aktif olarak durarak uygulayacak. Standart el/kol işaretleri, işaret çubuğu ve düdük kullanarak otomobil, kamyon, forklift ve iş makineleri gibi araçların yanı sıra yaya trafiğini de yönlendirerek kaza ve tıkanıklık risklerini önleyecekler.

SADECE YÖNLENDİRMEYECEK, "İLK MÜDAHALECİ" OLACAKLAR

Bu yeni meslek grubunu benzer görevlerden ayıran en kritik özellik ise acil durum rolü oldu. Seviye 1 Uzmanlar, bir kaza, yangın veya sağlık sorunu anında sahadaki "ilk müdahaleci" (first responder) olarak konumlandırılıyor.

Bir kaza anında derhal olay yerinin güvenliğini alacak olan uzmanlar, aynı zamanda Zorunlu Temel İlk Yardım Sertifikası sayesinde profesyonel sağlık ekipleri gelene kadar yaralılara ilk müdahaleyi yapacak. En önemlisi, ambulans ve itfaiye gibi acil durum araçlarının olay yerine hızla ulaşması için güzergahı açıp koruyacaklar.

HASTANE ACİLİNDEN AVM RAMPASINA KADAR HER YERDE GÖREV ALACAKLAR

Seviye 1 Uzmanlarının görev tanımları, bulundukları tesisin türüne göre hayati önem taşıyan spesifik sorumluluklar içeriyor:

• Hastaneler: En kritik görev olarak, Acil Servis girişini (Ambulans Yolu) 7/24 mutlak surette açık ve boş tutacak, özel araçların bu alana saniye bile park etmesini engelleyecek ve gelen ambulansa yön verecekler.

• AVM / Büyük Marketler: Hafta sonu yoğunluğunda otopark rampalarında araçları kontrollü alarak dışarıdaki kamu yolunun tıkanmasını önleyecek ve ana kapı önü yaya geçitlerinde durarak pusetli ailelerin güvenli geçişini sağlayacaklar.

• Fabrika / OSB / Lojistik Merkez: Fabrika içinde, tehlikeli forklift-yaya kesişim noktalarında (kör noktalar) durarak güvenliği sağlayacak ve sevkiyat rampalarına geri yanaşan TIR'lara "Banksman"lik (işaretçilik) yapacaklar.

• Şantiyeler: Kamu yoluna çıkan hafriyat kamyonlarını (lastik temizliği vb. için) kontrol edecek ve iş makinelerinin (ekskavatör, vinç) tehlikeli çalışma alanına yaya veya ilgisiz araç girişini fiziksel olarak durarak engelleyecekler.

• Kolejler / Kampüsler: Sabah ve akşam saatlerinde okul servisi ve veli aracı trafiğini ("drop-off" alanı) yönetecekler.

• Otogar / Havalimanları: Otogarlarda otobüslerin peronlara güvenli yanaşmasını sağlayacak, havalimanı terminalleri önündeki "bırak-geç" akışını koordine edecekler.

• Konser / Etkinlik Alanları: Acil durum koridorlarını açık tutacak ve etkinlik dağılımındaki yaya-araç kaosunu yönetecekler.

• Marinalar / Plajlar: Marinalarda yat çekicisi (traktör) manevralarına rehberlik edecek, plaj ve parklarda otopark düzenini ve tedarikçi girişlerini yönetecekler.

KİM UZMAN OLABİLECEK?

Bu yeni mesleği icra edebilmek için spesifik bir yıl tecrübesi aranmıyor. Ancak adayların, uluslararası "Traffic Marshal / Banksman" eğitimlerine denk bir "Seviye 1 Trafik Güvenliği Uzmanlığı (Uygulayıcı) Mesleki Yeterlilik Sertifikası" almaları gerekiyor. Bu sertifikaya ek olarak, Sağlık Bakanlığı Onaylı "Temel İlk Yardımcı Sertifikası" ve 6331 Sayılı Kanun kapsamında "Temel İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimi" katılım belgesi de zorunlu tutuluyor. Adaylarda aranan en önemli kişisel yetkinlikler ise yüksek dikkat, durum farkındalığı ve stres altında sakin kalabilme olarak belirtiliyor.

"POLİS VE GÜVENLİK ARASINDAKİ BOŞLUĞU DOLDURACAK"

Mesleğin fikir babası ve aynı zamanda Trafik Güvenliği Derneği Kurucu Başkanı olan Nail Türkoğlu, Seviye 1 Uzmanlarının sahadaki kritik bir ihtiyacı karşılayacağını belirtti.

Türkoğlu, "Bugün tesislerde bir Trafik Polisinin kamusal alandaki cezai yetkisi ile Özel Güvenlik Görevlisinin bina koruma görevi arasında büyük bir operasyonel boşluk var. İşte 'Trafik Güvenliği Uzmanı', tam da bu boşluğu doldurmak için tasarlandı. Bu profesyoneller, tesis yönetimlerinin 6331 Sayılı İSG Kanunu kapsamındaki yasal sorumluluklarını yerine getirmelerini sağlayacak ve sahadaki görünür güç olarak kazaları oluşmadan önleyecekler. İlk yardım bilgisine sahip olmaları da onları sahadaki ilk müdahaleci haline getiriyor," dedi.