Of Çaykur Çay Fabrikasında, olası yangın durumlarına hazırlıklı olunması amacıyla yangın tatbikatı yapıldı. Tatbikat, Güven Yangın Söndürme Ekibi tarafından organize edildi.

Eğitime; Fabrika Müdürü Ali Genç, İnsan Kaynakları Kısım Müdürü Abdurrahman Balcı, İşletme ve Bakım Kısım Müdürü Mustafa Zengin ile fabrika personeli katıldı.

Tatbikat kapsamında yangın anında ilk müdahale, yangın söndürme cihazlarının doğru kullanımı ve acil tahliye prosedürleri uygulamalı olarak gerçekleştirildi. Personelin acil durumlarda doğru ve hızlı hareket etmesinin hedeflendiği çalışma, gerçek senaryolar üzerinden gerçekleştirildi.

Fabrika yetkilileri, çalışanların güvenliği için benzer tatbikatların belirli aralıklarla sürdürüleceğini bildirdi.

"FRENİM TUTMUYOR, ÖLEBİLİRDİM!"

İşletme hakkındaki en taze ve en tehlikeli iddia, motorunu yeni yaptırdığı aracını LPG montajı için Hakan Oto Gaz'a götüren bir vatandaştan geldi. Mağdur sürücü, sağlam olan aracının "beyni arızalı" denilerek gereksiz parça değişimine zorlandığını belirtti.

Süreci bir "kâbus" olarak nitelendiren sürücü, "Arabayı alır almaz tekleme başladı. Yaptıkları montajdan sonra araba benzinde bile çalışmıyor, kapkara duman atıyor ve en korkuncu frenlerim tutmuyor, pedal şişti! Can güvenliğimi hiçe saydılar" dedi.

Durumu işletme sahibine anlattığında "konuşmasına bile izin verilmediğini" iddia eden müşteri, "Tüketici Hakem Heyeti'ne gideceğim' deyince, 'İstediğin yere git, şikayet et' diye cevap verdi. Bunlar esnaf değil, resmen şehir eşkiyası" ifadelerini kullandı.

"175 BİN TL MASRAF ÇIKARDILAR, MOTORU BİTİRMİŞLER"

İşletmenin adının geçtiği şikayetler, bunun tekil bir olay olmadığını gösteriyor. Furkan Kılıçgil isimli kullanıcı, motor rektifiyesi için anlaştığı Hakan Oto Gaz'ın aracını mahvettiğini iddia ederek, "Motorun içine etmişler. Turbosuna yağ, motor yağına su karışıyor. 6 servis gezdim, '175.000 TL masraf var' dediler. Ben yandım, siz yanmayın. Hakkımı zerre helal etmiyorum!" dedi.

"SAĞLAM BEYNİ YAKIP, 'OLACAĞI VARMIŞ' DİYORLAR"

Müşterilerin en çok dile getirdiği iddialardan biri de, araçların elektronik aksamına kasten zarar verildiği yönünde. Deniz Çetinkaya, "Bizim arabanın beynini yaktılar ve 'biz yapmadık, olacağı varmış' diyerek başlarından savdılar" derken, Sabri isimli kullanıcı da "LPG arızası için gittim, maalesef arabanın beynini yaktılar. Türkmen ustalar yüzünden 7.000 TL masraf yaptım" diyerek bu iddiayı güçlendirdi.

FAHİŞ FİYAT VE ALDATMACA İDDİALARI

• "5 DAKİKALIK İŞE 5 BİN TL": Bir kullanıcı, "Beyin yanık dediler, 5 bine yaparız dediler. Yaptırmadım, başka usta 5 dakikada halletti. Haram olsun."

• "EN İYİSİ DEDİM, EN UCUZUNU TAKMIŞ": Bir başka mağdur, "İyi sistem olsun dedim, parasını aldım, en ucuz Atiker sistemi takmışlar. Başka LPG'ci halime güldü."

• "1 METRE KABLOYA 700 TL": Celalettin Kabadayı ise "1 metre 0,75 kablo çekti, Lada Samara araca 700₺ istedi."

"KAVGACI VE SAYGISIZLAR"

Neredeyse tüm şikayetlerin ortak noktası ise, Hakan Oto Gaz personelinin "agresif", "kavgacı" ve "saygısız" tutumu. Müşteriler, sorunlarını dile getirdiklerinde tehdit edildiklerini ve "paranızla rezil olmayın" uyarısıyla işletmeden ayrıldıklarını belirtiyor.

Kocatepe Camii’nde kılınan cenaze namazına ailesi, Veryansın TV çalışanları, dostları ve binlerce seveni katıldı. Türk bayrağına sarılı tabutu başında toplanan kalabalık, gözyaşları içinde veda etti. Cenaze namazının ardından Genç’in naaşı, sloganlar ve alkışlar eşliğinde cenaze aracına taşındı. Gölbaşı Mezarlığı’nda defnedilen Genç’in mezarına Trabzon, Afyonkarahisar, Kayseri ve Saraybosna’dan getirilen topraklar serpildi.

Törene; Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş, Türk Kültürünü Araştırma ve Tanıtma Vakfı Genel Müdürü Nail Türkoğlu, AKP Genel Başkan Yardımcısı Hüseyin Yayman, eski Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin, eski Devlet Bakanı Ufuk Söylemez, Gölbaşı Belediye Başkanı Yakup Odabaşı, Cumhuriyetçi Vatanseverler Partisi Genel Başkanı İsmail Hakkı Atal, Sosyalist Cumhuriyet Partisi Genel Başkanı Gürkan Koç, Zafer Partisi Sözcüsü Azmi Karamahmutoğlu, Vali Mülkiye Başmüfettişi Bülent Tekbıyıkoğlu, eski milletvekilleri Ali Uzunırmak ve Atila Kaya, eski Ağrı Belediye Başkanı Savcı Sayan, eski Ülkü Ocakları Genel Başkanı Suat Başaran, emekli Tümgeneral Ethem Büyükışık, emekli Albay Mustafa Önsel, emekli Astsubay Oktay Yıldırım, avukatlar Ersan Barkın ve Şule Nazlıoğlu Erol, Anka Haber Ajansı Yönetim Kurulu Başkanı Ali Fırat Atabaş, kuzeni gazeteci Gürbüz Evren, gazeteciler Arslan Bulut, Yavuz Selim Demirağ, Recep Canpolat, Gürkan Hacır, Ersin Eroğlu, Faruk Bildirici, Semra Topçu, Müyesser Yıldız, Millî Düşünce Merkezi Genel Başkanı Hakan Paksoy ile sanat, edebiyat ve medya dünyasından birçok isim katıldı. Müzisyenler Ali Tufan Kıraç ve Çelik Erişçi ile yazarlar Lütfü Şehsuvaroğlu, Afşin Efkarlıoğlu ve Vedat Özdemiroğlu da törende hazır bulundu.

Cenazede “Nihat Genç ölmedi, kalbimizde yaşıyor”, “Türkiye laiktir, laik kalacak”, “Mustafa Kemal’in askerleriyiz” ve “Kahrolsun istibdat, yaşasın hürriyet” sloganları atıldı. Binlerce yurttaş, Genç’in son sözlerine atıfla “Cumhuriyeti yaşatacağız” yazılı pankartlar taşıdı.

Milli takımımız, turnuvada Japonya, İngiltere ve Polonya milli takımlarını mağlup ederken Fas ile berabere kaldı ve turnuvayı şampiyon olarak tamamladı. Daha önce Dünya ve Avrupa şampiyonluklarıyla bayrağımızı defalarca dalgalandıran takımımız, bu başarıyla da tüm Türkiye’yi gururlandırdı.

Ampute futbolun Türkiye’deki öncülerinden olan, başında bulunduğu her takımı zirveye taşıyan, Özel Kuvvetler Komutanlığı’nda görev yaparken gazi olan ve Bilkent Rehabilitasyon Merkezi’nde başlayan yolculuğuyla ülkemizde bu sporun kurucuları arasında yer alan İsmail Temiz, sporcularıyla birlikte yeni bir zafere daha imza attı.

İsmail Temiz, vatan hizmetini sporda da aşkla sürdürmeye devam ediyor. Yetiştirdiği sporcular, sahada gösterdikleri mücadeleyle bayrağımızı gururla göndere çektiriyor. Onun için sadece bir spor adamı demek eksik kalır; o, inancın, azmin ve vatan sevgisinin vücut bulmuş hali.

Savaş meydanlarında gösterdiği cesareti, yeşil sahalara da taşıyan İsmail Temiz, gazi olduktan sonra hayata daha sıkı sarılarak ampute futbolun Türkiye’de filizlenmesinde öncü oldu. Birçok gencin umudu, yol göstericisi ve ilham kaynağı haline geldi.

Göğsünde ay-yıldızlı formayı onurla taşıyan sporcularımız, onun önderliğinde Türk milletinin iradesini, karakterini ve azmini dünyaya göstermeye devam ediyor. İsmail Temiz, sessiz ama dimdik duruşuyla sporcularının arkasında adeta bir dağ gibi duruyor ve onlara güç veriyor.

İyi ki varsın İsmail Temiz…
Bu millet seni unutmaz. Vatan için, gençlik için, spor için attığın her adım alkışların en büyüğünü hak ediyor.
Minnettarız.

Ankara Parke, parke sektöründe devrim niteliğinde adımlar atmaya devam ediyor. Başkent genelinde binlerce ev ve iş yerini yenileyen firma, “Zeminlerin Efendisi” unvanını hak edecek projelere imza atıyor.

 Tüm Ankara’da Büyük Kampanya

2025 yılına hızlı giriş yapan Ankara Parke, “Bu Yıl Parkesiz Ev Kalmasın!” sloganıyla Ankara’nın her ilçesine özel indirimler sunuyor. Çankaya, Keçiören, Yenimahalle, Etimesgut, Mamak, Altındağ, Gölbaşı ve Polatlı’da parke talepleri rekor seviyeye ulaştı. Firma yetkilileri, kampanyaya gösterilen yoğun ilgiden memnun olduklarını açıkladı.

Makam Odalarına Krallara Layık Parke Döşeme

Özellikle son dönemde tamamladıkları makam odası projeleri sektörde ses getirdi. Ceviz, meşe ve lamine parke seçenekleriyle yapılan uygulamalar, iş dünyasında prestij göstergesi haline geldi. Ankara Parke, müşterilerine yalnızca zemin kaplama değil; ofislerine güç, duruş ve güven kazandıran sanatsal tasarımlar vadediyor.

 2. El Parke Hizmetinde Patlama Yaşanıyor

Ekonomik fiyat avantajları sayesinde 2. el parke hizmetine de rekor talep var. Ankara Parke, geri dönüşümlü ve bakımlı ikinci el parkeleri ile hem doğaya katkı sağlıyor hem de bütçe dostu çözümler sunuyor. Kullanıcılar, uygun fiyatlarla kaliteli parke sahibi olmanın mutluluğunu yaşıyor.

Ankara Parke’den Dev Söz

Firma yetkilisi Halil Erbaş, yaptıkları açıklamada şunları söyledi:

“Müşterilerimiz için parke sadece zemin değil, yaşam alanlarının ruhudur. Ankara’da parke denince akla ilk gelen marka olmak gurur verici. Her projede kalitemizi artırmaya ve fark yaratmaya devam edeceğiz.”

 İletişim Bilgileri

Yetkili: Halil Erbaş
Telefon: +90 535 343 31 87
E-Posta: ankaraparkee@gmail.com
Adres: Başak Mahallesi 1699/1 Sokak No:9 A Mamak / Ankara

Ankara Parke ile tanışın, zeminlerinizdeki farkı ilk adımda hissedin!

https://ankaraparke.com.tr/ 

Yapılan inceleme sonucunda İl Özel İdaresi ile Bartın, Amasra, Kurucaşile ve Ulus belediyelerinin çöp düküm sahasına giden yola atık bıraktıkları tespit edildi.

Çevre Kanunu’na istinaden Bartın İl Özel İdaresi, Bartın Belediyesi, Amasra Belediyesi, Kurucaşile Belediyesi ve Ulus Belediyesi’ne 1 milyon 299 bin 54'er TL olmak üzere toplam 6 milyon 495 bin 270 TL ceza kesildi.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın sosyal medya hesabı üzerinden yapılan paylaşımda, "Bartın ili şehir merkezine 9 kilometre uzaklıktaki İnkumu Vahşi Çöp Döküm Sahası’na giden yola dökülen çöplere ilişkin başlattığımız incelemeler sonucu Çevre Kanunu’na istinaden; Bartın İl Özel İdaresi, Bartın Belediyesi, Amasra Belediyesi, Kurucaşile Belediyesi ve Ulus Belediyesi'ne 1 milyon 299 bin 54'er TL olmak üzere toplam 6 milyon 495 bin 270 TL idari ceza uygulanmıştır. Kamuoyuna saygıyla duyurulur." denildi. 

Okulun bahçesinin otopark olarak işletilmesi, ayrıca halı sahalar ve spor salonunun da devlet eliyle ihaleyle kiralanması olayına esastan karşı olduklarını, Milli Eğitim Bakanlığı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği bakanlıkları arasında yapılan protokolün yönetmeliğe aykırı olduğu gerekçesiyle, protokolün iptali için dava açtıklarını duyurdu.

OKULUMUZU, OKULUMUZU KORUMASI GEREKENLERDEN KORUMAYA ÇALIŞIYORUZ
Atatürk Lisesi başta olmak üzere çok sayıda okulun bahçesi, halı saha, spor salonu ve duvarlarının ihale yoluyla kiralanmasına izin veren protokolü eleştiren Mezunlar Derneği Başkanı Murat Saraç, şunları söyledi:

“İzmir Atatürk Lisesi Mezunlar Derneği olarak burada yapacağımız etkinlikleri, kampanyalarımızı, öğrencilerimizin başarılarını konuşmak isterken, maalesef ihale krizini konuşmak zorunda kaldık. Okulumuzu, okulumuzu koruması gerekenlerden korumaya çalışıyoruz ne yazık ki. Okulların içerisinde ticarethanelerin olmaması gerektiğini savunuyoruz. İzmir Atatürk Lisesi Okul Aile Birliği’nin işlettiği bir otoparkımız vardı. Bu iş, sadece okul idaresinin kontrolü altında olan, vergileri kuruşu kuruşuna Okul Aile Birliği tarafından ödenen bir işti. Okul kuralları geçerliydi. Siz ihaleyle buraya başkalarını getirirseniz, burayı ticarethane haline getirmiş olursunuz. Son derece sakıncalı bir şeyden bahsediyoruz. Otoparkımız, 15 Temmuz döneminde güvenlik gerekçesiyle kapatıldı. Sonra bir yönetmelikle okulların sadece kantin dışında hiçbir yeri işletemeyeceği gündeme geldi. Otopark işletmeciliğini yine Okul Aile Birliği tarafından yapılması için girişimlerde bulunduk. AK Parti İzmir Milletvekili Ceyda Bölünmez Çankırı’dan yardım istedik ama vekilimiz daha sonra talihsiz bir açıklama yaptı.”

BÖYLE BİR KARAR ALINIYORSA, MİLLİ EĞİTİM OKULA TAM DESTEK VERMELİDİR            
“Okullarımızın tamamen işletme faaliyetlerinde bulunmaması kararını saygıyla karşılıyoruz. Ancak böyle bir karar alınıyorsa, Milli Eğitim Bakanlığı’nın, İl Milli Eğitim Müdürlüğü’nün okula bire bir destek vermesi gerekirdi. İzmir Atatürk Lisesi, üniversite sınavında iki birincilik kazanmış bir okuldur. Bu okul, 1000’de 20 ile öğrenci kabul eden bir okul. Okulumuz, üniversite sınavında ilk 4’e girdi. Pamuklara sarılıp korunması gereken bir okuluz. Biz hala okulun bahçesi otopark ihalesi olsun mu olmasın mı, üçüncü şahıslar buraya girsin mi girmesin mi, onu konuşuyoruz. Ceyda Hanım’a buradan da seslenmek istiyorum; o yönetmeliği destekliyoruz, kapatılsın ama Milli Eğitim Bakanlığı da okullarımıza gereken desteği versin. Çocuklar Teknofest’e gidiyor, birinci oluyorlar; TOBİTAK yarışmasında birinci oluyorlar; uluslar arası yarışmalarda birincilik alıyorlar; sporda, tiyatroda şampiyon oluyorlar. Bu başarıların desteklenmesi gerekir. Ceyda vekilimizden destek istedik ama bütçemiz yeterli değil, yanıtını aldık. Milli Eğitim Bakanlığı’nın bütçesi yetmiyorsa, bırakın o zaman otopark işletmesini Okul Aile Birliği yapsın, dedik. Şu an geldiğimiz noktaya bakın; bahçemiz otopark için ihaleye veriliyor. Halı sahalarımız, spor salonumuz ihaleyle kiraya veriliyor. Yerlerimiz üçüncü şahıslara veriliyor ama buradan okullara bir liralık kaynak aktarılmıyor. Bir yönetmelik çıkarılmıştı, Okul Aile Birlikleri, üçüncü şahıslara vererek otopark işletmeciliği yapabilir, diye. Onu da ortadan kaldırdılar. Böyle bir tavır, elbette kabul edilebilir bir şey değil. Dolayısıyla biz de bunun karşısında olacağız. Biliyorsunuz, otopark ihalesi yapıldı ve çok üzülerek öğrendik ki, güvenlik nedeniyle iptal edilen ihale yenilecekmiş. Bu yanlışta ısrar edilmemesi gerekir. Biz Mezunlar Derneği olarak güvenlik sorunu oluşturacağı öngörüsüyle ihaleye itiraz etmiştik. Otopark işletmelerinin okullara girmesinin güvenlik sıkıntısı yaratacağını her platformda söyledik. Sonuçta yapılan ihale, güvenlik nedeniyle iptal edildi. Bu iptal olayı, bizim haklılığımızı net biçimde ortaya koyuyor. Yeniden ihale yapıldığını varsayalım. O ihaleyi kazanacak kişi veya kurumun, güvenlik sorunu yaratmayacağını kim garanti edebilir? Dolayısıyla bu ihalenin tekrarlanmaması gerekiyor.”

BU YANLIŞTAN BİR AN ÖNCE DÖNÜLECEĞİNİ UMUT EDİYORUZ
İzmir Atatürk Lisesi Mezunlar Derneği Başkanı Murat Saraç, derneğin iktisadi işletmesinin yanı sıra mezunlar arasında bulunan işadamlarının birlik olup neden otopark ihalesine katılmadığıyla ilgili şu görüşlere yer verdi:

 “İzmir Atatürk Lisesi Mezunlar Derneği olarak, ihaleye katılmayı yanlış bulduk, çünkü iktisadi işletmemizle ihaleye katılsaydık ihaleyi meşrulaştırmış olurduk. Bu arada İzmir Büyükşehir Belediyesi, Grand Plaza ile ihaleye katıldı ama çok ileriye gidemedi; belediyemize teşekkür ediyoruz. Biz bu ihaleyi yanlış buluyoruz ve esastan itiraz ediyoruz. Okulların işletmelere açılması, esastan yanlıştır. Pekala doğru insanlar da alabilir. Bu ihale hukuka uygun olabilir ama bu durum, ihalenin yanlış olduğu gerçeğini değiştirmez. Bu konuyu okulumuzdan mezun hukukçu arkadaşlarla inceledik, araştırdık. Bu yanlışın devam ettirilmemesi adına, Milli Eğitim Bakanlığı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı arasında imzalanan, yönetmeliğe de aykırı olan protokolün iptali için dava açtık. Biz yaşanan onca sıkıntıya rağmen Türkiye’de hukukun halen var olduğuna inanıyoruz. Yasal haklarımızı kullanıyoruz ve bu yanlıştan bir şekilde dönüleceğini umuyoruz. Milli Eğitim Bakanlığımıza, İl Milli Eğitim Müdürlüğümüze, hiçbir parti ayrımı yapmadan tüm İzmir milletvekillerimize buradan seslenmek istiyorum. Lütfen bu konuda gereğini yapın, bu ihalenin tekrar yapılmasına engel olun. Yanlış şeylerin üzerine kurulmuş sistemi, tekrar tekrar uygulayarak doğru sonuçlar elde edemezsiniz. Çocuklarımızı riske atmayın, onların huzurunun kaçırılmasına izin vermeyin. İlla ki otopark işletilecekse, bırakın Okul Aile Birliği işletsin. Okulumuzda sadece eğitim konuşulmalı.”

RİCA EDİYORUM; OKULLARA TİCARETHANELERİ SOKMAYALIM
İzmir Atatürk Lisesi’nden mezunlar olarak inisiyatif kullanmak zorunda olduklarının altını çizen Başkan Saraç, sözlerini şöyle sürdürdü:

“AK Parti Milletvekili Ceyda Bölünmez Çankırı’ya bir mesaj yolladım, konuyla ilgili. O da Milli Eğitim Müdürü’nden randevu alamadığımızla ilgili konuya atıf yaparak, gitsinler görüşsünler, diye açıklama yaptı. Bugüne kadar görüşemedik. Bildiklerini okuyacaklarsa, bu saatten sonra görüşmemizin de bir anlamı yok. Okulla, eğitimle ilgili bir sıkıntı varsa, ah vah deyip kenara çekilemeyiz. Atatürk’ün adını taşıyan okuldan mezunlar olarak inisiyatif kullanmamız gerekiyor. Tüm İzmir milletvekillerimize, İl Milli Eğitim Müdürümüze, Milli Eğitim Bakanımıza buradan bir kez daha rica ediyorum; okullara ticarethaneleri sokmayalım. Lütfen bu ihaleleri iptal edelim, protokolü iptal edelim. Okulların gelirlerini artıralım, çok değerli öğrencilerimizi yetiştirmeye devam edelim. İki başbakan çıkarmış biz okuluz. Spordan siyasete, sanattan bilime çok kıymetli isimler yetiştirmiş bir okuldan bahsediyoruz. Görüştüğümüz vekillerden ne var ki, bugüne kadar net bir cevap gelmedi.  Deniz Yücel vekilimiz, bizim okulumuzdan mezun, CHP İl Başkanımız Şenol Arslanoğlu da… Bir başka milletvekilimiz Rıfat Nalbantoğlu, Cemal Bekle de bizim okulumuzdan mezun. Bu konuyla ilgili bilgileri var, desteklerini bekliyoruz.”

KULÜPLERİMİZ HALI VE SPOR SALONUNU KULLANMAMIZA İZİN VERECEKLERDİR
Murat Saraç, spor salonu ve halı sahaların İzmir’in iki güzide kulübü tarafından ihaleyle kiralanmasıyla ilgili şunları söyledi:

“Halı sahalarımız Göztepe’ye, spor salonumuz Altınordu’ya hayırlı olsun. İki kulübün başkanları bizi arayarak müsterih olmamızı istediler. Bir sıkıntı yaşayacağımızı düşünmüyoruz. Mehmet Sepil başkanımızın çok özel bir sevgisi var, Atatürk Lisesi’ne karşı. Kendisi değil, ama babasının Atatürk Lisesi mezunu olduğunu, bu nedenle okulumuza karşı çok güzel duygular beslediğini söyledi. Altınordulu merhum İsmet Orhunbilge de bizim okulumuzun mezunudur. Ercan Ertemçöz, yönetim kurulunda görev yapıyor. Destek olacaklarına, hiçbir sıkıntı olmayacağına inanıyoruz. Ama esastan düşünecek olursak, biz bu ihalelere karşıyız, kulüplerimize değil.  En büyük sorun otopark, üçüncü şahıslar ama sonuçta o ihalelerin olmaması gerekiyor.”

YATILI ÖĞRENCİLERİMİZE GÜNDE 52 LİRA YEMEK PARASI
Okulun yatılı bölümündeki öğrencilerin beslenmesiyle ilgili medyaya düşen haberleri değerlendiren Murat Saraç, “Milli Eğitim Bakanlığı’nın yatılı öğrenciler için verdiği bir yemek parası var. Geçen sene günlük 28 lira gibi bir para söz konusuydu. 28 lirayla dört öğün yemek nasıl çıkartılabilirdi ki… Bugün o rakam 52 liraya çıkarılmış durumda. Devletin eğitime daha çok para ayırması lazımdır. Diğer kurumlara verilen paraları da hatırlayacak olursak, Milli Eğitimin bütçesinin en önde olması gerekir. Okulun tüm bileşenleri olarak, çocuklarımızın aç kalmamaları adına elimizden gelen yardımları yapıyoruz. Milli Eğitim’in de 52 liraya dört öğün yemek çıkarılamayacağını biliyordur diye düşünüyorum” dedi.

KOŞU KAMPANYASI GELİRİ, ÖĞRENCİLERİMİZE BURS OLACAK
İzmir Atatürk Lisesi Mezunlar Derneği olarak yapacakları kampanya ve etkinlikleri anlatan Murat Saraç, iki maratondan 3,5 milyon lira gelir elde etmeyi planladıklarını bildirdi:

“Valilikten aldığımız özel bir izin var, bağış toplamak için. İki büyük maratona katılacağız. Birincisi 3 Kasım’da İstanbul Maratonu, diğeri de Nisan ayında Maraton İzmir…  Kermesler, Anıtkabir ziyareti gibi etkinlikler yapıyoruz ve buralardan elde ettiğimiz gelirleri öğrencilerimize burs olarak kullanıyoruz. Biz bu burs olayına 7-8 öğrenciyle başlamıştık bugün itibariyle 200 öğrenciye burs veriyoruz. Depremzede öğrencilerimize destek olduk. Bir ay sürecek bir kampanyamız olacak mataronla ilgili. 22 Ekim’de başlayacak ve 18 Kasım akşamı bitecek bir kampanya. Gönüllü koşucularımız, okulumuz öğrencilerine burs vermek için yarışacaklar ve destek toplayacaklar. Biz bunu sosyal medya hesaplarımızdan duyuracağız. Geçen yıl bu koşu kampanyasından 2 milyon liralık bir gelir elde etmiştik, bu yıl 3,5 milyon lirayı hedefliyoruz. 22 Ekim’de, ilk futbol takımımız olan Sultani’yi anacağız. Orada startı vereceğiz”

Kaynak:EGEDESONSÖZ 

Ceviz ağacı, yaklaşık 20 metre yüksekliği ve heybetiyle köyün simgesi haline geldi. Her yıl ağacın yere dökülen meyveleri köy sakinlerince toplanıyor.

[Fotoğraf: AA]

"Köyün geçmişi ve kökeni hakkında fikir veriyor"

Çengelli Mahallesi sakinlerinden 43 yaşındaki Alican Elmahti,  çocukluğunun geçtiği ceviz ağacının etrafında şimdi çocuklarının oynadığını söyledi.

Elmahti, ağacın zamanla iklim koşulları ve hasat nedeniyle tahrip olduğunu belirterek, ekiplerce 2022'de yapılan çalışmayla koruma altına alındığını kaydetti.

[Fotoğraf: AA]

Köyün merkezindeki ağacın dökülen meyvelerini topladıklarını anlatan Elmahti, "Ağacın üzerine çıkardık, otururduk. Bizim için merkez noktası konumundaydı. Ağaç bir tarih. Köyün geçmişi ve kökeni hakkında fikir veriyor" dedi.

Elmahti, çocukların ağacın etrafında oynamasından duyduğu memnuniyeti dile getirerek, "Kendi çocuklarımın da ağacın etrafında oynaması yaşlandığımı hissettiriyor. Çocuklarımın yaşındayken ağacın etrafında oynuyordum. Şimdi çocuklarım ağacın etrafında oynuyor" diye konuştu.

Sabah saatlerinden itibaren ise başta Bayraklı, Karşıyaka ve Alsancak olmak üzere şehir genelinde kötü koku  hâkim olmaya başladı.

Ekiplerin ölü balıkların temizliği konusunda çalışmaları sürüyor.

Kordon’da ise bazı vatandaşların yasağa ve kötü kokuya rağmen balık tutmaya devam ettiği görüldü.

Kaynak: Buse AÇIKALIN/EGEDESONSÖZ

Baklacı, "Beton santralinin, çocuklarımızın eğitiminin ortasına kurulmak istenmesi kabul edilemez. Toz, gürültü ve çevre kirliliği içinde çocuklarımız nasıl bir eğitim alsın? Beton insandan kıymetli olamaz," diyerek santralin kurulmasının olumsuz sonuçlarına vurgu yaptı.

Veliler, 6 Şubat depreminden sonra yaşadıkları çevre felaketlerine bir yenisinin eklenmemesi gerektiğini dile getirerek, yaşam alanlarına beton santrali kurulmasına karşı olduklarını belirtti.

HALK SAĞLIĞI TEHDİT ALTINDA

Baklacı açıklamasının devamında şu ifadeleri kullandı: "Halkın tepkisine rağmen beton santrallerini şehrin ortasına kurdurmak en temel insan haklarından biri olan sağlıklı yaşama hakkının gasbedilmesi anlamına gelir. Buna izin veremeyiz!

Yakın zamanda Samandağ'da bunun örneği yaşandı. Hazır beton santralinin inşaat ruhsatı, yapı kullanma izni ve çalışma ruhsatı olmadığından yıkımına karar verilmiş olmasına rağmen beton santrali çalışmaya devam etmiştir. İşletme ile ilgili hazırlanan ÇED raporunda, işletmenin saat 08:00 – 17:00 saatleri arasında çalışacağı belirtildiği halde, işletme 24 saat esaslı olarak çalışmıştır. Gürültü ve toz hiç durmamaktadır. Eğer burada bu santralin kurulmasına izin verirsek  aynı senaryoyu burada da yaşamayacak mıyız? Bu senaryoyu bizim çocuklarımız ve halkımız yaşamasın diye biz bugün buradayız ve sesimizi duyurmaya çalışıyoruz."

ANTAKYA ÇEVRE KORUMA DERNEĞİ: GENÇLERİN SAĞLIĞI ŞİRKETLERİNİZDEN DAHA ÖNEMLİDİR

Velilere destek veren Antakya Çevre Koruma Derneği, ise açıklamasında şu ifadelere yer verdi: "Geleceğimiz olan gençlerimizin sağlığı rant uğruna şehri işgal eden şirketlerinizden çok daha önemlidir. Derhal bu yanlış karardan vazgeçip okulumuzun hemen yanında kurulmaya başlanan  bu beton santralinin iptal edilmesini istiyoruz. Konu ile ilgili tüm kamu kurum ve kuruluşları başta Hatay Valiliği, Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Müdürlüğü, Sağlık Müdürlüğünü, İl  ve İlçe Milli Eğitim Müdürlüklerini göreve davet ediyoruz ve yarınlarımızı yeşertecek çocuklarımıza gençlerimize sahip çıkmanızı bekliyoruz." 

Türkiye’nin 78 şehrinde güneş enerji santrali (GES) bulunuyor. 35 ilde 100 MW kapasitenin üzerinde güneş enerji santrali bulunuyor. Mart 2023 verilerine göre, Türkiye’de kurulu güneş enerjisi gücü 9 bin 820 MW seviyesindeyken, tüm kurulu elektrik gücüne bakıldığında bu miktar 104 bin 348 MW’ye ulaşıyor. Enerji santrallerinde üretilen elektrik gücü gittikçe artıyor. Özellikle GES’lerdeki güneş panellerinde FV piller kullanılırken, foto voltaik pillerin yapımında kullanılan, galyum arsenit, tellür, gümüş, kristal silikon, kurşun, kadmiyum ve diğer tehlikeli atık niteliğindeki ağır metaller bulunuyor.

"ELEKTRİK ÜRETİMİ SORUNUMUZ YOK"

Birincil enerji kaynaklarında büyük oranda dışa bağımlı olan ülkemizin elektrik enerjisini ise büyük ölçüde ülke içinde üretebildiğini belirten TMMOB’ye bağlı Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) Genel Başkanı Mahir Ulutaş, Türkiye’nin küçük oranlarda ithalat, bir o kadarda ihracat yaptığını söyledi.

Mevcut kurulu gücün Türkiye’nin ihtiyaçlarını uzun süre karşılayacak düzeyde olduğunu söyleyen Ulutaş, “Hatta atıl ya da yedek olarak nitelendirebileceğimiz bir kapasitede söz konusu. Yeni yatırımların büyük kısmı ise başta güneş ve rüzgar olmak üzere enerji santrallerine yapılmaktadır. Elbette serbest piyasa ekonomisi kapsamında işleyen bu süreci, kamunun teşvik mekanizmaları ve kârlılık oranları etkilemektedir. Fiyat ve alım garantisi verilmesi durumunda doğal gaz, kömür, nükleere dayalı santrallere de yatırım yapıldığı görülmektedir” dedi.

ENERJİ ÜRETİM TEKNİKLERİ DOĞAYA ZARAR VERİYOR

Zeytinlikleri, tarım alanlarını ya da ormanları talan ederek kurulan enerji santrallerinde kullanılan maddelere ilişkin konuşan Ulutaş, GES ve RES gibi santrallerin, güneş panellerinin ve kanatların üretiminde ihtiyaç duyulan nadir metallerin madenciliği aşamasında ciddi oranda doğaya zarar verdiğini vurguladı. 

İsteyen şirketin istediği noktada serbestçe yatırım yapmasını öngören piyasacı anlayışın en çevreci üretim yöntemiyle bile doğayı katledeceğinin örneklerini HES’lerle görüldüğüne dikkat çeken Ulutaş, “Merkezi planlama ve kamusal anlayıştan yoksun uygulamalarla, Karadeniz Bölgesi’ndeki HES örneklerinde olduğu gibi ülke genelinde GES ve RES çöplüğü oluşmasına izin verilmemelidir. Tarım alanlarını yok eden, kuşların göç yollarını kesen, enterkonnekte elektrik şebekesine bağlanabilmesi için ciddi bir kamu yatırımı gerektiren GES ve RES santralleri de kuruldukları bölgelere ciddi zararlar verme potansiyeline sahiptir” diye konuştu.

Enerji, kâr odaklı sıradan bir ticari faaliyet alanı olmaktan çıkartılarak, yeniden kamu hizmeti olarak yapılandırılması gerektiğini vurgulayan Ulutaş, enerji yönetiminin ticari ve siyasi müdahalelerden uzak, özerk bir yapıya sahip olması gerektiğini söyledi.

RES’LERİN YÜZDE 37.66 EGE BÖLGESİ’NDE

Rüzgar enerjisi kurulu güç istatistiklerine göre ülkemizde kurulu RES gücünün yüzde 37.66’sının Ege Bölgesi’nde, Ege Bölgesi’ndeki rüzgâr enerjisi kurulu gücünün yaklaşık yüzde 50’si de İzmir il sınırları içerisinde buluyor.

RES’lerin diğer enerji yöntemlerine göre daha az kirletici olduğunun altını çizen Çevre Mühendisleri Odası İzmir Şubesi Teknik Sorumlusu Çevre Mühendisi Selma Akdoğan, RES’ler için de bölgesel taşıma kapasitesi, doğru planlama, arazi kullanımı ve türbin yerleşimleri, yerleşim alanlarına mesafe gibi faktörlerin büyük önem taşıdığına dikkat çekti.

RES’in kurulacağı yerin seçiminde dikkat edilmesi gereken noktalar olduğuna işaret eden Akdoğan, “Yeterli rüzgar potansiyeli ve arazi imkanından başka iletim hattına uzaklığı, trafo gücü, sit alanı ve/veya doğal koruma alanları, milli park alanı olup olmaması, yakınında uzun mesafeli alıcı-verici antenler ve bağlantı hatları bulunmaması gerekir. Ayrıca göçmen kuşların uçuş yolları üzerinde olmaması gibi özelliklere dikkat edilmesi gerekmektedir. Proje bazlı planlama yerine, bölgesel taşıma kapasitesi belirlenerek bölgesel planlama yapılmalıdır” dedi. 

"TARIM ALANLARINA GES KURULMAMALI"

Santral alanında kurulum için ve sonrasında olası yangınların ve gölgelenmenin engellenmesi için alanın işletme süresince temizlenmesi yapılırken, arazi vasfının değişiyor. GES’lerin görsel kirliliğe de neden olduğunun altını çizen Akdoğan, “Koruma altına alınmış arkeolojik, kentsel ve tarihi sit alanları, orman alanları, doğal sit alanları, sulak alanlar, meralar, tarım alanları gibi alanlarda güneş enerji santrallerinin yer seçiminden kaçınılması gerekmektedir” dedi.

Güneş enerji santrallerinin çevresel etkileri konusunda da üretilen birim enerji miktarı diğer enerji santralleri ile karşılaştırıldığında güneş enerji santralleri için oldukça büyük alan gerektirdiğine dikkat çeken Akdoğan, “Santraller, çevrelerinde yoğun bir ışık yansıması yaratarak ısıl dengenin bozulmasına neden olmaktadır. İşletme koşullarında ve kaza sonucu kimyasal madde salınımından kaynaklanabilecek etkiler göz önünden bulundurulmalıdır. Santraller için kullanılacak panellerin seçiminde üretim bilgisi ve özellikleri dikkate alınmalıdır” uyarısında bulundu.

Peki, nedir bu düzenlemeler?

Hamside kota 400 bin ton

Üretim planlamasında avcılık yoluyla elde edilen toplam 7 tür yer alıyor. Bu türlerin içinde toplam üretiminin yaklaşık yüzde 60’ına tekabül eden hamsi ön plana çıkıyor. Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürü Turgay Türkyılmaz, seçilen bu türler ve getirilen düzenlemeler ile ilgili şunları söyledi;

“Özellikle avcılıkta, doğal kaynaklardan elde edilen balık miktarında sürekliliği sağlayabilmek için her önüne gelenin istediği miktarda balık avlamasının artık mümkün olmayacağı ortaya çıktı. Bu sadece Türkiye'de olan bir durum değil, uluslararası arenada da böyle. Bu 7 tür için belirlenmiş bir üst avlanma limiti var. Örneğin, hamside bu yıl için avlanabilecek maksimum miktar olarak 400 bin tonu belirledik. Bu miktarı hamsi avcılığı yapmak üzere müracaatta bulunmuş olan 661 gemiye dağıttık.”

Planlamaya dahil edilen diğer türler ve kota miktarları ise şu şekilde:

Avcılığı uluslararası kotaya tabi olarak yapılan ve birim bazında ekonomik olarak en değerli türlerden olan mavi yüzgeçli orkinos: 2 bin 600 ton

Miktar olarak en fazla avcılığını yapılan çift kabuklu tür olan beyaz kum midyesi: 30 bin ton

Dip sedimentinin yenilenmesindeki rolü ve ekolojik önemiyle ön plana çıkan deniz patlıcanı: 2 bin 500 ton

Dünya’da yalnızca Meksika Körfezinde üreyebilen ve göç ederek iç sularımıza gelen, avcılığı ve ticareti uluslararası kotaya tabi olan yılan balığı: 280 ton

Van Gölünde yaşayan ve endemik bir tür olan inci kefali: 10 bin ton

Alternatif tıpta kullanılan ve ticareti uluslararası kotaya tabi olan tıbbi sülük: 2 bin 500 kilogram

Yetiştiricilik de kontrol altında

Türkiye’de yetiştiriciliği yapılan levrek, çipura, Türk somonu ve Akdeniz midyesi olmak üzere 4 önemli tür de üretim planlamasına dahil edildi. Bu kategoride ise avcılığın aksine sadece üst değil alt limitler de belirlendi. Turgay Türkyılmaz bu türlerin belirlenme gerekçeleri ve limitleri hakkında konuştu.

“Dünyada levrek üretiminde birinci sıradayız. Agresif bir şekilde bu yerimizi koruyabilmek için sürdürülebilirliği sağlamalı bunun için de üretimi kontrol altında tutmamız gerekiyor. Belirlediğimiz 4 tür, alt ve üst üretim limitleri şu şekilde:

Levrek asgari 135 bin, azami 177 bin 350 ton. Çipura asgari 118 bin 500, azami 157 bin 750 ton. Türk somonu asgari 55 bin 250, azami 74 bin 600 ton. Akdeniz midyesi asgari 12 bin 250, azami 27 bin 290 ton.”

“Kotayı ihlal etmenin ciddi yaptırımları olacak”

Bu yıl uygulamaya konulan su ürünlerinde üretim planlamasının eksiksiz şekilde işlemesi için hiç şüphesiz yapılacak denetimler de oldukça kritik. Hem avcılık hem de yetiştiricilik alanında balık ve miktarların adım adım takip edileceğini belirten Türkyılmaz, yapılacak denetimler ile ilgili hamsi avcılığı üzerinden örnek vererek kotaya uymayan kişilerin karşılaşacakları yaptırımlar hakkında şöyle konuştu;

“Türkiye'nin her tarafında kıyı boyunca hamsi avcılığı yapacak olan gemilerin hangi balıkçı barınaklarından karaya çıkacakları belirlendi. Onlar gemilerinde bir belge düzenleyecekler. Düzenlemiş oldukları bu belgeyi karaya çıktıkları anda sisteme aktaracaklar. Biz bakanlık olarak bunu onayladıktan sonra kendine tahsis edilmiş olan miktarı düşeceğiz. Kota almamış bir gemi hamsi avcılığında bulundu ve ‘ben bunu iç pazara sunuyorum’ dedi. Bizim denetimimize yakalandığı zaman çok ciddi para cezaları var. Ayrıca devlet tarafından kendilerine verilmiş olan destek ve teşviklerden de yararlanamayacaklar.”

“Hedefimiz kaynakların gelecek nesillere aktarılması”

Türkyılmaz ayrıca avcılık ve yetiştiricilikte planlamaya dahil edilen toplam 11 türün her birini titizlikle seçtiklerini ve bu planlamayla Türkiye’de balıkçılığın çok daha verimli ve sürdürülebilir yapılacağının altını çizdi;

“2023 yılı rakamlarıyla konuşacak olursak bizim avcılıktan elde ettiğimiz miktar 454 bin ton civarında. Bunun yaklaşık 273 bin tonu da hamsi avcılığından elde edildi. Yani bu yüzde 60’ına tekabül ediyor. Diğer türlerle de bunu hayata geçirdiğiniz zaman neredeyse yüzde 90’lara yakın miktardaki su ürünlerindeki planlı üretimi sağlamış olacağız. Niyetimiz sürdürülebilirliği sağlamak. Hedefimiz ise stokta ne kadar balık varsa hepsini çektirmemek, gelecek yıllarda bunun aktarılmasını sağlamak.”

Bu dokuz alandan altısı, son yıllarda insan faaliyetleri nedeniyle güvenli sınırlarını çoktan aştı.

PIK’in ilk Gezegensel Sağlık Kontrolü raporuna göre, okyanus asidifikasyonu da bu faktörlere eklenmek üzere.

İklim değişikliği, doğal türlerin ve habitatların kaybı, tatlı su kaynaklarının azalması ve plastiklerle kimyasal gübreler gibi kirleticilerin artışı, aşılmış güvenli sınırlar arasında yer alıyor.

Okyanus asidifikasyonu seviyesi de, fosil yakıtların yakılmasıyla atmosfere salınan karbondioksit (CO2) emisyonlarının hızla artması nedeniyle sürdürülebilir sınırını aşmak üzere.

PIK raporunun baş yazarlarından Boris Sakschewski, "CO2 emisyonları arttıkça, bu gazın daha fazlası deniz suyunda çözünerek okyanusları daha asidik hale getiriyor" dedi. Sakschewski, mevcut emisyon seviyelerinde bile okyanus sisteminin tepkisinin zaman aldığını, bu nedenle asidifikasyon sınırının aşılmasının kaçınılmaz olduğunu vurguladı.

Eşik noktaları aşılmak üzere

Asidik su, mercanları, kabuklu deniz hayvanlarını ve deniz yaşam zincirinin önemli bir parçası olan fitoplanktonları olumsuz etkiliyor. Bu durum, milyarlarca insan için gıda kaynaklarını tehdit ederken, okyanusların daha fazla CO2 emmesini ve küresel ısınmayı sınırlandırma kapasitesini de zayıflatıyor.

Gezegenin dokuz kritik sınırından tek geçilmeyen ise, ozon tabakasının durumu.

1987’de bazı zararlı kimyasalların yasaklanmasıyla ozon tabakası iyileşme göstermeye başladı. Ancak atmosferdeki ince partiküller gibi diğer tehlikeli faktörlerin sınırına yaklaşıldı. Bu partiküller, kalp ve akciğer hastalıklarına neden olabiliyor.

Araştırmacılar, birçok ülkenin hava kalitesini iyileştirme çabaları sayesinde partikül seviyelerinde bir miktar gerileme olduğunu belirtti. Ancak sanayileşme sürecindeki ülkelerde bu oranların hızla artabileceği uyarısında bulundular.

PIK’in belirlediği dokuz gezegensel sınır, insanları doğal sistemlerin geri dönülemez noktalara geçmesini engellemek için uyarıyor. Sakschewski, bu sınırların birbirine bağlı olduğunu ve bir limitin aşılmasının, dünyanın tüm yaşam sistemini tehlikeye atabileceğini belirtti.

Raporda ayrıca, bir sorunun çözülmesinin, diğer alanlarda da olumlu etkiler yaratabileceği ifade ediliyor. Örneğin, dünya sıcaklığının sanayi öncesi seviyelerin 1.5 santigrat derece üzerine çıkmasını engellemek, pek çok konuda iyileşmelere yol açabilir.

Avustralya ile Güney Amerika arasındaki Pasifik Okyanusu bölgesinde deniz yüzeyi sıcaklıklarının belirli dönemlerde ortalamaların üzerinde, bazı dönemlerde ise altında olduğu gözlemleniyor.

Bu sıcak dönemlere "El Nino", soğuk dönemlere ise "La Nina" adı veriliyor.

Önemli etkilere yol açan güçlü hava olayının Türkiye’de kış mevsimini nasıl şekillendireceği ise merak konusu…

La Nina'nın Türkiye'ye etkisi ne olacak? Kar yağışı geçen yıla göre daha mı fazla görülecek? Merak edilen sorulara İstanbul Üniversitesi Öğretim Üyesi ve İklim Uzmanı Prof. Dr. Barbaros Gönençgil’le yanıt aradık.

Özellikle ekim ayında sıcaklıklar bir derece mevsim normallerinin üzerinde olacak ama yağışları mevsim normallerinde bekliyoruz. Kasımda sıcaklıkların mevsim normalleri üzerindeki seyirleri giderek azalacak. Yağışta da pek fazla değişiklik yok. Ancak kuzey bölgelerde yağış artışı söz konusu olabilir. Aralık ayında da yine yağışlar mevsim normallerinde seyredecek.

İstanbul Üniversitesi Öğretim Üyesi ve İklim Uzmanı Prof. Dr. Barbaros Gönençgil

La Nina geçen yıl da etkiliydi

Geçtiğimiz yıl da La Nina’nın etkili olduğunu hatırlatarak sözlerine başlayan Prof. Dr. Gönençgil, “Ancak beklendiği gibi normalde soğuk olması gereken süreçler tam olarak gerçekleşmedi” diyor.

Bunun biraz küresel süreçlerle biraz da mevcut ısınmanın etkileriyle ilgili olduğunun altını çizen Prof. Dr. Gönençgil, “Bu yıl da süreç basınç yapısı itibarıyla etkisini devam ettiriyor. Bu konuda bir uyarı var. Ancak bu etkinin ne kadar olacağıyla ilgili net bir bilgi yok. Dünya Meteoroloji Örgütü raporunda sadece birtakım süreçlerin daha soğuk ya da daha nemli geçeceği yönünde verilen olasılık yüzde 60’lar civarında” şeklinde konuşuyor.

Bu durumun önümüzdeki aylarda Türkiye’yi nasıl etkileyeceği ise ayrı bir merak konusu. Prof. Dr. Gönençgil, geçtiğimiz yıllarla mukayese yaparak konuşuyor:

“Bu yıl sıcaklıklar açısından kış mevsiminde çok yoğun bir soğuk hava beklemiyorum. Ancak yağış noktasına baktığımız zaman biraz daha yüksek yağış miktarı görebiliyoruz.”

Kasımda kuzey bölgelerde yağış artacak

La Nina etkisinde önümüzdeki aylarda hava sıcaklıklarının nasıl seyredeceğini ise Prof. Dr. Gönençgil şöyle ifade ediyor:

“Özellikle ekim ayında sıcaklıklar bir derece mevsim normallerinin üzerinde olacak ama yağışları mevsim normallerinde bekliyoruz. Kasımda sıcaklıkların mevsim normalleri üzerindeki seyirleri giderek azalacak. Yağışta da pek fazla değişiklik yok. Ancak kuzey bölgelerde yağış artışı söz konusu olabilir. Aralık ayında da yine yağışlar mevsim normallerinde seyredecek. Yine kuzey bölgelerde, Karadeniz sahillerinde coğrafi koşullara bağlı olarak riskli bir yükseliş olabilir. Sıcaklıklarda mevsim normallerine; soğuk dönem normallerine göre dönüş söz konusu.”

[Fotoğraf: AA]

Kar yağacak mı?

Peki bu kış aynı zamanda yer altı sularının beslenmesinde önemli bir faktör olan kar yağışı ne ölçüde görülecek? Cevabı merak edilen sorunun yanıtını Prof. Dr. Göneçgil’den öğreniyoruz:

“Kar yağışı açısından baktığımız zaman özellikle büyük kentlerde çok şanslı bir durum gözükmüyor yine. Özellikle ısı adasının etkisiyle birlikte kar yağması ya da karın uzun süre yerde kalması eskisi gibi değil; mevsim normallerinin altında olacak. Ancak yüksek kesimlerde yağmurdan çok kar görülme ihtimali biraz daha yüksek oranda olabilir.”

Ani yağışlara dikkat

Bütün olarak bakıldığında ise aralık ayı sonuna kadar mevsim normallerinin çok da üstünde olmayan yağış ve sıcaklığın hakim olacağını öngören Prof. Dr. Gönençgil, son yıllarda sıkça görülen düzensiz yağışlar konusuna da değiniyor.

Bu noktada, “Nispeten farklı yağışlar görülebilir. Özellikle yağmur olarak düşen yağış şiddetinin artışı, düzensizlikleri yerel koşulların da etkisiyle ortaya çıkıyor. Başta Karadeniz sahilleri olmak üzere anlık ortaya çıkan aşırı yağışların getireceği sel ve taşkın riskiyle karşı karşıya kalabiliriz” uyarısı yapıyor.

Geçtiğimiz yıllarda İzmir'de hayata geçirilmek istenen "Çeşme Projesi", rant iddiaları sebebiyle yargıya taşınmıştı. Resmi Gazete’de yayımlanan ''Çeşme Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi''nin sınırlarının yeniden belirlenmesine ilişkin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne yönelik açılan davada, projenin iptali istenmişti. Danıştay 6. İdare Dairesi, söz konusu Cumhurbaşkanlığı Kararı'nın projenin iptal istemini reddetmişti.

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, Danıştay 6. İdare Dairesi’nin verdiği ret kararını bozdu. Danıştay kararının ardından, İzmir Tabip Odası, Türk Mühendisleri ve Mimarlar Odası Birliği, İl Koordinasyon Kurulu (TMMOB İzmir İKK), İzmir Barosu, İzmir Yaşam Alanları, ÇEŞÇEP ve davacı vatandaşlar basın açıklaması yaptı.

"İrtifak bedeli dahi kamuya değil, yatırımcının hizmetine sunulacaktır"

İzmir Baro Başkanı Yılmaz, sürece ilişkin şu bilgileri paylaştı:

"12 Şubat 2020 tarihli Resmi Gazete, İzmir Çeşme Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesinin sınırlarının yeniden belirlenmesine ilişkin Cumhurbaşkanlığı Kararı yayımlanmıştı. Bu karar; Çeşme Yarımadasında mevcut devletin hüküm ve tasarrufu altındaki alanların tümünü, 47 kilometre kıyı alanını, deniz alanlarını ve bu alanlardaki beş adet adayı, 5 bin hektar orman alanını, içme suyu koruma havzalarının tamamını, bölgedeki doğal koruma alanlarını, nitelikli tarım alanları ile zeytinlikleri, kültürel ve arkeolojik miras alanlarını, yarımadada yerleşim alanları dışında kalan alanların tamamını içeren 16 bin hektar devasa kamu arazisini kapsamaktadır.

İrtifak bedeli kamuya değil, yatırımcıların hizmetine sunulacaktır. Bu devasa kamu arazisi ve deniz alanları yatırımcılara irtifak hakkı tesisi suretiyle tahsis edilerek bu alanın tümünde ve deniz alanlarında halkımızın girişine kapalı, imtiyazlı bir azınlığın kullanımına özgülenmiş, girişi denetimli, bağımsız özel bir yetki alanı oluşturulacaktır. Bu devasa kamu arazisinin ve deniz alanlarının irtifak hakkı sahibine devri karşılığı alınacak bedel kamu harcamaları için kullanılamayacak, sadece alanın alt yapı yatırımlarına harcanabilecektir. Yani irtifak bedeli dahi kamuya değil yatırımcının hizmetine sunulacaktır. Tahsis edilecek kamu arazisi ve deniz alanları nadir bir ekosistemi barındırmaktadır. Alan, doğal sit alanları, su koruma havzaları, orman alanları ile çok özel niteliklere haizdir. Ancak alanın bu çok özel niteliklerine müdahale edilerek, imtiyazlı bir azınlığın hizmetine sunulmak üzere; mega yat limanları, golf sahaları, kıyı otelleri, lüks konut ve rezidanslar yapılacaktır.

"Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu kararına karşı direnme hakkı bulunmamaktadır"

Kurumlarımız ve çok sayıda duyarlı yurttaş; halkımızın yaşam alanlarına, nadir ve korunması gereken habitat alanlarına müdahale içeren ve hukuka aykırılığı daha önce de yargı kararı ile belirlenmiş işleme karşı Danıştay 6. Dairesi nezdinde dava açmış, ancak mahkemece gerekçesiz olarak davanın reddine karar verilmişti. Hukuka aykırı bu karar temyiz edilmiş, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun geçen hafta avukatlarımıza tebliğ edilen kararı ile deniz alanlarını da kapsayan bu denli büyük bir alanın gereklilikleri açıklanmadan turizm bölgesi ilan edilmesi hukuka aykırı bulunarak Danıştay 6. Dairesi'nin kararı bozulmuştur. Cumhurbaşkanlığı Kararı'nın kesin olarak iptal edilmiş olduğunu kamuoyuna müjdelemek isteriz.

İdari Yargılama Usulü Kanunu gereğince Danıştay Dairesi'nin, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu kararına karşı direnme hakkı bulunmamaktadır. Danıştay Dairesi, iki bozma kararı doğrultusunda karar vermek zorundadır. Kamuya ait devasa alanları kamunun elinden alıp imtiyazlı azınlığın kullanımına terk edecek bu işlemin iptal edilmiş olması ile kamusal sorumluluklarımızın gereklerini yerine getirmenin mutluluğunu yaşıyoruz. Halkımıza ve tüm İzmirlilere armağan olsun.

"Hiç değilse bu sefer imtiyazlı azınlığın değil, kamunun menfaatine hareket edin"

Çeşme yarımadasının potansiyeli şu anda bile mevcut turizm ve ikinci konut yükünü karşılayamayacak ölçüde tükenmiş durumdadır. Son kalan kamuya ait orman alanlarını ve nitelikleri alanları turizm yapılaşmalarına açmak kamu menfaatine olmadığı gibi yarımadayı yaşanılamaz kılacaktır. Buradan Bakanlığa ve idareye seslenmek isteriz. Çeşme yarımadasının son kalan kamu alanlarına turizm bahanesiyle el atmaktan vazgeçin. Yargının yarımadaya müdahaleyi engelleyen kararlarına uyun. Hiç değilse bu sefer imtiyazlı azınlığın değil kamunun menfaatine hareket edin." 

'SATIŞLAR DÜŞTÜ'
İzmir körfezinde balık ölümlerinin 20 Ağustos'ta başladığını, yemek veren bazı kurumların balık alımlarını iptal ettiğini, teknelerin körfezin içinden balık tutmadığını, körfezden balık tutmanın yasak olduğunu söyleyen Aksoy, "Balığın ölüm sebebi zehirlenme değil, sudaki oksijensizlik. İzmir'i konuşurken bir de Rize'de ezik, kasaya girmeyecek olan balıkların denize dökülmesi yanlış algı oluşturdu. Üyelerimizi 'Çöp olan balıkları denize dökmeyelim, kasalara koyup bidonlara atalım' diyerek uyardım. Halkımız ölü balıkların dış körfezde değil, iç körfeze ait olduğunu gördükçe piyasalar düzelecek" dedi.

"Geçen sene bu zamanlarda daha fazla balık tüketiliyor ve daha da fazla balık tutuyordu" diyen Aksoy, sözlerine şöyle devam etti:

"Tuttuğumuz balıkları halkın yemesini istiyoruz. Halktan arta kalan balıkları, balık un ve yem fabrikalarına vermeyi istiyoruz. Satışlar düştüğü için şu an tutulan balıkların yüzde 60-70'ini balık çiftliklerine yem olarak veriyoruz. Geçen sene 1-15 Eylül arasında tutulan balık çeşidi ve miktarı, bu yılın aynı döneminde yarı yarıya düştü. Satışlarımız da körfezdeki kirlilikten sonra yarı yarıya azaldı."

BALIKLARIN YARISI BALIK ÇİFTLİKLERİNE GİDİYOR
Av sezonu başladıktan sonra Ege Bölgesi'nde tutulan balık miktarının yarı yarıya düştüğünü aktaran tekne sahibi Süleyman Canbaz (72), deniz suyu sıcaklığı yüksek olduğu için balıkların açık sulara göç ettiğini, bu nedenle bazı balık türlerinin burada yatak yapamadığını söyledi. Ege'de gırgır balıkçılarının Karaburun açıklarında 30 metreden sonra avcılık yapabildiğini belirten Canbaz, İzmir Körfezi'nde avlanmadıklarını kaydederek, "Ege'deki tezgahlarda gırgır balıkçılarının tuttuğu balıklar rahatlıkla tüketebilir. Karaburun açıklarında avcılık yapıyoruz. Avlanma yasağı 30 metreden sonra bitiyor. İzmir Körfezi'nin ise 8 ve 12 metre derinliği var. Tezgahlardaki çiftlik balıkları, midyeler, hepsi derin sularda oluyor. Ege'deki vatandaşlar bunları gönül rahatlığıyla tüketebilir" dedi.

Ege'de tekne başına günlük 3 ile 10 ton arası balık tutulduğunu söyleyen Canbaz, satılmayan balıkların çiftliklere verildiğini ve satılması için hale yolladığı 100 kasa balığın 50'sinin balık çiftliklere verildiğini anlattı.

Bu tehdide karşı birlikte harekete geçmek için toplandıklarını aktaran Varank, "Balık ölümleri, çevresel sorunların çok boyutlu ve karmaşık doğasını bizlere bir kez daha hatırlatmaktadır. Bu olay iklim değişikliğinden su kalitesine, kentsel kirlilikten deniz ekosisteminin bozulmasına kadar birçok farklı sektörün bir araya geldiği bir krizi işaret etmektedir. Bu nedenle bu soruna karşı geliştirilecek çözümlerin bilimsel temellere dayanması ve tüm paydaşların katılımıyla uygulanması büyük bir önem taşımaktadır." dedi.

Bakan Murat Kurum'un acil yapılması gerekenlerle ilgili yol haritası çıkarılması talimatı verdiğini hatırlatan Varank, bu kapsamda ilk etapta bilim insanları ve yetkililerle birlikte İzmir Körfezi Bilim Kurulunun oluşturulması kararının alındığını ifade etti.

Eylül ayı sonuna kadar İzmir Körfezi'yle ilgili acil eylem planının açıklanacağını aktaran Varank, şöyle konuştu:

"Bugün burada İzmir Körfezi Koordinasyon Kurulunun ilk toplantısında alınan karar doğrultusunda Bilim Kurulu üyeleriyle çalışma gruplarını oluşturmak ve ivedi olarak eylem planı çalışmalarına başlamak üzere toplanmış bulunuyoruz. Bugün ve yarın gerçekleştireceğimiz toplantılarda bilimsel verilerin ışığında acil eylem planımızı şekillendirecek İzmir Körfezi'nin ekosistemini koruyacak ve bu tür olayların tekrar yaşanmasını önleyecek adımları belirleyeceğiz. Bakanlığımızın çevreyi koruma konusundaki kararlılığı tamdır ve buradan çıkacak sonuçların gelecek nesillerimize daha yaşanabilir bir çevre bırakma hedefimizde önemli bir rol oynayacağına da inanıyoruz."

Varank, 35 akademisyenin yer aldığı Bilim Kurulunun "İklim Değişikliği ve Doğa Temelli Çözümler Çalışma Grubu", "Atık su Altyapısı ve Dereler Çalışma Grubu" ile "Deniz Alanlarının Değerlendirilmesi ve Ekosistemin İyileştirilmesi Çalışma Grubu" olarak üç ana başlıkta çalışmalarına devam edeceğini bildirdi.

Çalışma sürelerinin çok kısıtlı olduğunu dile getiren Varank, sözlerini şöyle tamamladı:

"Değerli bilim insanlarımızın yapmış olduğu çalışmalar ve uzmanlıkları ile şekillenecek bu acil eylem planımızın uzun ve orta vadeli eylem planında kasım ayı sonunda netleşecek şekilde çalışmalarımız aralıksız bir şekilde hocalarımızla birlikte devam edecektir. Hazırlanacak eylem planı, İzmir Körfezi'mizi gelecek nesillere sağlıklı olarak aktarmak üzere gerekli adımları içerecek ve sorumlulara yol gösterecek bir kılavuz niteliğinde olacaktır."

Daha sonra basına kapalı devam eden toplantıya İzmir Büyükşehir Belediyesi Başkanı Cemil Tugay ve ilgili kurumların temsilcileri de katıldı. 

Bursa'da yaklaşık 150 kişiden oluşan gönüllü gençler ve kurum çalışanları bir araya gelerek Cumalıkızık'ta bulunan ormanlık alanlarda çöpleri topladı.

Etkinliğe, Bursa Orman Bölge Müdürü Esat Şimşek, Bursa Gençlik Hizmetleri Müdürü Mürsel Kaya ve Gençlik Hizmetleri Genel Müdür Yardımcısı Tuncay Ulusan katıldı.

[Fotoğraf: AA]

Balıkesir

Balıkesir'de yaklaşık 350 kişiden oluşan gönüllü gençler ve kurum çalışanları Karesi ilçesine bağlı Kabakdere Mahallesi'ndeki ormanlık alanları çöplerden arındırdı.

Altıeylül Kaymakamı Turgay Hakan Bilgin, Balıkesir Gençlik ve Spor İl Müdürü Adem Özalp, üniversite öğrenci toplulukları, sivil toplum kuruluşları, belediyeler, özel sektör temsilcileri ve diğer kamu kurumları da etkinliğe destek verdi.

[Fotoğraf: AA]

Çanakkale

Çanakkale'nin Çınarlı köyünde de orman temizliği etkinliği gerçekleştirildi.

Çınarlı köyü Dardanos sapağında toplanan katılımcılara orman temizliğinde kullanmaları amacıyla eldiven ve poşet dağıtıldı.

Yapılan anonsun ardından çevre temizliğine başlayan katılımcılar, belirlenen güzergahtaki cam ve plastik atıkları ayrı ayrı poşetlere topladı.

Etkinliğe Vali Yardımcısı Abdül Kadir Duran, Gençlik ve Spor İl Müdürü Ömer Kalkan, Tarım ve Orman Müdürü Nazan Türkarslan, Orman Bölge Müdürü Enver Demirci, Milli Eğitim Müdürü Mine Hayta, İl Jandarma Komutanlığında görevli askerler, akademisyenler, öğretmenler, üniversite ve ilköğretim öğrencileri katıldı.

[Fotoğraf: AA]

Kütahya

Kütahya'da Hacıazizler Mahallesi yakınlarındaki ormanlık alanda yapılan temizlik etkinliğine, protokol üyeleri, öğrenciler ve vatandaşlar katıldı.

Gençlik ve Spor İl Müdürü Bülent Küçük, gazetecilere, sürdürülebilir çevre bilincini güçlendirmek ve ormanların korunmasına yönelik farkındalık oluşturmak amacıyla temizlik çalışması yaptıklarını söyledi.

Etkinliğin örnek oluşturması bakımından önemli olduğunu belirten Küçük, “Çevre orman temizleme çalışmalarını sürekli hale getirmek istiyoruz.” dedi.

Etkinliğe katılan öğrenciler de çevre temizliğine katkı sunduklarını için mutlu olduklarını ifade etti.

[Fotoğraf: AA]

Bilecik

Bilecik'te Pelitözü Gölpark’ta, Gençlik ve Spor İl Müdür Vekili Yeşer Karabulut, Orman İşletme Müdürü Onur Vahdettin Karabulut, Çevre ve Şehircilik İl Müdürü Engin Öztürk ile personeli, Kredi Yurtlar Kurumunda kalan öğrenciler, Gençlik Merkezi ve vatandaşlar, çöp poşetleriyle çevre temizliği yaptı.

Karabulut, ormanların korunması ve doğa bilincinin artırılması amacıyla düzenledikleri etkinlikle toplumda farkındalık oluşturmayı hedeflediklerini ifade etti.

[Fotoğraf: AA]

Yalova

Yalova'da Termal ilçesi Gökçe Tepe bölgesinde düzenlenen etkinliğe, yurtlarda kalan öğrenciler ile gönüllü gençler katıldı.

Etkinliğe katılan öğrenci ve gönüllüler, ormanda topladıkları çöpleri belirlenen alana getirerek belediyeye ait çöp kamyonlarına teslim etti.

Şanlıurfa

Şanlıurfa Atatürk Ormanı'nda düzenlenen etkinlikte, Şanlıurfa Orman Bölge Müdürlüğü personeli ve gençler ormandaki atıkları topladı.

Şanlıurfa Orman Bölge Müdürü Mehmet Zeki Bayıcı, orman yangınlarına karşı ormandaki atıkların uzaklaştırılmasının büyük önem arz ettiğini belirtti.

Bayıcı, vatandaşlardan ormanları temiz bırakması konusunda hassasiyet beklediklerini kaydetti.

Gaziantep

Gaziantep'te Orman İşletme Müdürlüğü personeli ve gençler Erikçe Ormanı'nda bir araya geldi.

Personel ve gençler, atık temizledi, vatandaşlara uyarıda bulundu.

Gaziantep Orman İşletme Müdürü Veli Topçu, etkinlik kapsamında ormanların temiz tutulmasının doğa ve sağlık açısından önemli olduğunu söyledi.

Mersin, Hatay ve Osmaniye'de de ormanlık alanlar temizlendi

Mersin'in merkez Yenişehir ilçesi Emirler Mahallesi'ndeki ormanlık alanda yapıldı.

Etkinliğe katılan Vali Yardımcısı Ahmet Gazi Kaya, Orman Bölge Müdürü Rifat Ataş, Gençlik ve Spor İl Müdürü Göksun Öz ile öğrenciler, doğadaki çöpleri topladı.

Hatay'ın Belen ilçesi Sarımazı Mahallesi'nde düzenlenen etkinlikte de protokol üyeleri ile öğrenciler, ormanı poşet, kağıt ve şişe gibi atıklardan arındırdı.

Orman Bölge Müdürlüğü ekipleri öğrencilere ikramda bulundu.

Osmaniye'de de Gençlik Merkezi üyeleri ve öğrenciler, Çiftmazı mesire alanını temizledi.

Gençlik ve Spor İl Müdürü Yusuf Çebi'nin eşlik ettiği grup, atıkları çöp kutularına taşıdı.

[Fotoğraf: AA]

Van

Van'ın İpekyolu ilçesinde de orman temizliği etkinliği gerçekleştirildi.

Etkinlik kapsamında yaklaşık 500 genç ve gönüllü, araçlarla merkezden alınarak Sıhke Gölü yakınındaki Toprakkale Ormanı'na getirildi.

Gerekli hazırlıkların ardından katılımcılar, gruplara ayrılarak alandaki poşet, plastik, kağıt ve cam şişe gibi çöpleri topladı.

Torbalara konulan atıklar, daha sonra ekiplerce araçlara yüklenerek kent çöplüğüne taşındı.

Etkinliğe katılan Gençlik ve Spor İl Müdürü Yalçın Özdemir, gençlerin çevreye duyarlılığını artırmayı, sürdürülebilir çevre bilincini oluşturmayı amaçladıklarını söyledi.

Etkinliğe yoğun bir katılımın olduğunu belirten Özdemir, "Orman bilinciyle ilgili farkındalık oluşturmak istiyoruz. Ormanlık alanda gençlerimiz ve gönüllülerimizle temizlik yaptık. Herkesin ormanlara sahip çıkması gerekiyor." diye konuştu.

Gönüllülerden Büşra Evinç ise bu tür etkinliklerin sık yapılması gerektiğini ifade ederek, "Etkinliğe arkadaşlarımla katıldım. Ormanlar hem doğa hem de insan sağlığı için çok faydalı. Doğayı temiz tutmalı ve korumalıyız." dedi.

[Fotoğraf: AA]

Hakkari

Hakkari'de Vali Yardımcısı ve İl Özel İdaresi Genel Sekreteri Buğra Karadağ ile Gençlik ve Spor İl Müdürü Emin Yıldırım'ın da katılımıyla Depin mevkisinde çevre temizliği yapıldı.

Karadağ, yaptığı konuşmada, etkinlikle farkındalık oluşturmayı amaçladıklarını vurgulayarak, "Ormanlar ülkemiz için çok önemli. Sahip çıkmalıyız. Büyüklerimizin gösterdiği örnek davranışla çocuklarımız da aynı yoldan ilerliyor. Etkinliğe katılan herkese teşekkür ederim." ifadelerini kullandı.

Sporcuların da rafting yaptığı etkinlikte katılımcılar, Seyir Tepesi'ne kadar yürüdü.

[Fotoğraf: AA]

Muş

Muş'ta tarihi Murat Köprüsü çevresindeki yaklaşık 900 metrekare üzerine kurulu Sultan Alparslan Parkı'nda 500 kişi çöp topladı.

Ardından Gençlik ve Spor İl Müdürlüğüne bağlı Kitap Kafe'nin önünde buluşan gençler, halay çekti.

Etkinliğe katılan Vali Yardımcısı Cihat Abukan, gazetecilere, Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü yurtlarında öğrencilerle temizlik yaptıklarını ifade etti.

Ormanlara sahip çıkılması gerektiğini aktaran Abukan, "Gençlerimiz ve gönüllülerimizle 3 kilometrelik alanda çöp topladık. Katılımcılara ekmek arası köfte ikram ettik. Gençlerimizi etkinlikten sonra Muşspor ve Elazığspor maçına götüreceğiz." ifadelerini kullandı.

Gençlik ve Spor İl Müdürü Mehmet Arif Taşdemir de alanda yaklaşık 500 torba çöp topladıklarını anlatarak, "Şenlik havasında bir etkinlik düzenledik. Hava çok güzeldi. Gençlerimiz halay çekti. Toplanan atıkları çöp alanına götüreceğiz." dedi.

Etkinliğe, Muş Orman İşletme Müdürü Ufuk Çelik de katıldı.

Bitlis

Bitlis Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü yurtlarında kalan 250 öğrenci Kent Ormanı'nda çevre temizliği yaptı.

Etkinliğin ardında gazetecilere açıklama yapan Gençlik ve Spor İl Müdürü Bilal Elkatmış, gençlerle ormanlara ve çevreye olan duyarlılığı arttırmayı hedeflediklerini dile getirdi.

İlk etapta Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, sahilde tahkimat yapıp dalgakıranlar oluşturdu. Tahkimatın tamamlanmasının ardından Bakan Kurum’un talimatıyla Kentsel Dönüşüm Başkanlığı ve Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ) iş birliğinde ‘İskenderun Sahil Projesi’ hazırlandı.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, İskenderun Sahil Projesi'ne ilişkin çalışmaları başlattı.

Bakan Kurum, "İskenderun sahilini eskisinden çok daha güzel hale getirmek için çalışmalarımızı başlattık. Projemizin açılışını Cumhuriyetimizin 102. yıl dönümünde çok daha büyük bir coşkuyla yapacağız." açıklamasını yaptı.

Proje kapsamında, 3,2 kilometrelik sahil şeridinde 26 etaptan oluşan sosyal donatı alanları inşa edilecek. Doğal doku korunarak vatandaşların sahilden istifade etmesi sağlanacak.

Bakan Kurum Hatay temasları kapsamında Kırıkhan, Antakya ve İskenderun’daki şantiye alanlarını da ziyaret ederek incelemelerde bulunacak.

Çeşme Belediyesi tarafından 13 Ekim 2022 tarihinde ihaleye çıkarılan ilk ihalede satılamayan 5700 ada 1 parseldeki 2283 metrekarelik deniz kıyısındaki arsa, ikinci ihalede 136 milyon 500 bin lira bedelle Demirok Yapı Elektronik San. Tic. Ltd. Şti. tarafından satın alındı.

DENİZ BETON BLOKLARLA TAHRİP EDİLDİ 

Demirok Firması, proje alanında denizi de doldurarak "turizm tesisi" hüllesi ile 6 katlı 33 daireli projeye başladı. Şirketin internet sitesindeki, "Muhteşem deniz manzarası ile projemiz hak ettiğiniz lüksü sizlere yaşatacaktır" konut proje reklamı ile piyasada alıcı bekliyordu.

Çevre halkının ve turizmcilerin turizme faydası olmadığını vurguladıkları proje "beton blokların" denize dökülmesiyle doğanın tahribatı sürdürüldü. 

Şirket tarafından, İngiliz Koyu olarak da anılan sahil şeridinin etrafı kapatılarak inşaat alanına çevrildi. Çevre Yarımada Çevre Derneği, bölgede yaşayan vatandaşların tepkisine rağmen inşaatın kaba inşaatı devam ederken inşaatın kıyı kenar çizgisi nedeniyle durdurulduğunu açıkladı.

MAMUR BABA DERESİ KURTULACAK MI?

Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği ve Çeşme Belediyesinin gözü önünde devam ederken inşaata tepki gösteren vatandaşlar "Kıyı Kenar Kanunu" hiçe sayıldığı için itirazlarda bulunmuşlardı. 

İnşaatın sürdüğü bölgeden denize akan Mamur Baba Dere yatağı da inşaatın başlamasıyla zarar görmeye başlamıştı. Çeşme Yarımada Çevre Derneği, inşaatın durdurulmasının ardından dere yatağındaki tahribatın boyutu araştırılmaya başlanacağı bilgisini paylaştı.

Bu, Avrupa Birliği'nin (AB) MADAD Fonu tarafından finanse edilen ve Avrupa Yatırım Bankası (AYB) tarafından yürütülen Türkiye'deki Belediye Dayanıklılık Tesisi (MRF) Projesi'ne ait çok sayıdaki başarı öyküsünden sadece bir tanesi.

Proje, Türkiye'deki ev sahibi toplulukların ve geçici koruma altındaki Suriyeli sığınmacıların yaşam koşullarını iyileştirmeyi amaçlıyor. Altyapı geliştirme çalışmaları, Gaziantep, Kilis, Şanlıurfa, Hatay ve Adıyaman'da hem Türk vatandaşlarının hem de Suriyelilerin yoğun olarak yaşadığı bölgelerde yürütülüyor.

Yerel topluluklar ve geçici koruma altındaki Suriyeli sığınmacılar için su ve kanalizasyon hizmetlerinin iyileştirilmesi, bu bölgelerdeki halk sağlığını önemli ölçüde destekledi. Boğaziçi Altınüzüm Kanalizasyon Sistemi ve Karkamış İçme Suyu Arıtma Tesisi gibi projeler, sadece temiz suya erişimi artırmakla kalmadı, aynı zamanda yaşam standartlarını da yükselterek toplumda olumlu değişimlere yol açtı. Bu gelişmeler, insanların yaşadıkları çevrede kendilerini daha güvende hissetmelerine yardımcı oldu.

Toplumlar için bir umut ışığı: Gaziantep'teki projelerin etkisi

Gaziantep hem depremden hem de göçten en çok etkilenen şehirlerden biri olmasına rağmen MRF Projesi çerçevesindeki yatırımlar sayesinde su altyapısı konusunda bir dayanıklılık ve dönüşüm modeli haline geldi. Gaziantep Su ve Kanalizasyon İdaresi (GASKİ) tarafından yönetilen projeler, şehrin su ve atık tahliyesi altyapısında önemli değişikliklere yol açtı.

İnşaat Mühendisi Kadir Daşdemir, © AYB / Fotoğraf: Süleyman Birgül

Altınüzüm-Sulumağara İçme Suyu Şebekesi’nde yapılan iyileştirmeler, içme suyunun asbestli borulardan tedarik edilmesi gibi uzun süredir devam eden sorunları çözüme kavuşturdu. Projede çalışan inşaat mühendisi Kadir Daşdemir, yeni şebekenin 90 kilometrelik asbestsiz ve sızdırmaz borulardan oluştuğunu belirtiyor. Daşdemir projeden önceki durumu şöyle anlatıyor:

“Köyümüzde kanalizasyon sistemi yoktu. Zemin çakıl olduğu için su birikmiyor, bu da atıkların içme suyuna karışmasına neden oluyordu. Avrupa Yatırım Bankası, İLBANK ve GASKİ sayesinde bu bölge artık düzgün bir şekilde planlandı.”

Yöre sakini Bünyamin Kahraman, © AYB / Fotoğraf: Süleyman Birgül

Yöre sakini Bünyamin Kahraman da iyileştirmelerin toplum üzerindeki etkisini şu sözlerle dile getiriyor:

“Daha önce yeraltı kanalizasyonumuz yoktu, sadece foseptik çukurlarımız vardı. Şimdi hem kanalizasyon sistemimiz hem de iyileştirilmiş bir içme suyu şebekemiz var. İçme suyumuz artık atık sularla kirlenmiyor.”

Bir diğer önemli proje olan Karkamış İçme Suyu Arıtma Projesi, sadece Gaziantep halkına değil, Suriye sınırına yakın topluluklara da temiz içme suyu sağlıyor. Tesisin faydalanıcılarından Şakir Polat olumlu etkiyi şöyle anlatıyor:

“Arıtma tesisinden önce burada, Fırat Nehri yakınlarında kötü bir koku vardı. Sivrisinekler ve diğer böcekler her yerdeydi. Şimdi koku da böcekler de yok."

Yöre sakini Şakir Polat, © AYB / Fotoğraf: Süleyman Birgül

Proje kapsamında iyileştirilen su ve kanalizasyon sistemleri, deprem gibi doğal afetlere karşı daha dirençli hale gelerek temiz suya erişimin devam etmesini sağladı ve genel olarak halk sağlığını iyileştirdi. Gaziantep'in farklı mahallelerinde yaşayanlar, bu projenin kendileri ve aileleri için nasıl bir fark yarattığını anlatarak, altyapının dayanıklılığından ve hizmetlerin kesintisiz sürdürülebilmesinden övgüyle söz ediyor.

Kriz dönemlerinde hayat kurtaran kaynak: Su

MRF Projesi, Güneydoğu’daki toplumların dayanıklılığının artırılmasında kritik bir rol oynadı. Şubat 2023'te meydana gelen yıkıcı depremlerde Gaziantep ve çevresindeki su ve kanalizasyon altyapıları adeta teste tabi tutuldu. Boğaziçi Yeşilyurt Atıksu Arıtma Tesisi, fay hattına sadece 300 metre mesafede bulunmasına rağmen depremden sonra hızla faaliyetlerine devam edebildi.

İnşaat Mühendisi Mehmet Demir, © AYB / Fotoğraf: Süleyman Birgül

Boğaziçi-Altınüzüm-Sulumağara Kanalizasyon ve İçme Suyu Şebekeleri yararlanıcılarından Ferhat Kahraman, “Depremden sonra altyapıdaki borular hasar gördü. Ancak bunlar onarıldı ve halkın kullanımına yeniden sunuldu. Artık bölge güvenilir içme suyuna ve işleyen bir altyapıya sahip” ifadelerini kullanıyor.

GASKİ çalışanı Mehmet Demir, kesintisiz su temininin halk sağlığının korunması açısından önemini vurguluyor:

“Depremden sonra arıtılmamış atık suyla karşılaşsaydık hastalıklar yayılabilirdi. Ancak bu projeler sayesinde altyapımız dirençli hale geldi ve su hizmetlerini gecikmeden yeniden sağlayabildik.”

Proje 2 bin 300 kişiye yeni istihdam sağladı, © AYB / Fotoğraf: Süleyman Birgül

Beledı̇ye dayanıklılık tesı̇sı̇ projesi nedir?

Belediye Dayanıklılık Tesisi (MRF) projesi, Suriye krizine yönelik olarak AB Bölgesel Güven Fonu tarafından finanse edilen, MADAD Fonu olarak bilinen ve Avrupa Yatırım Bankası (AYB) tarafından yönetilen bir girişimdir. Avrupa Birliği, Türkiye'deki sığınmacılar ve ev sahibi toplulukların dayanıklılığını artırmak amacıyla, temel su ve atık su hizmetlerinin sağlanmasında belediyelere ve kamu hizmeti şirketlerine 72 milyon avro hibe fonu sağladı. Şanlıurfa, Gaziantep, Kilis, Adıyaman ve Hatay illerinde uygulanan bu proje büyük başarılar elde etti. Geçici koruma altındaki 90 bin kişi de dahil olmak üzere yaklaşık 325 bin kişi, Avrupa Birliği standartlarına uygun su temini ve sanitasyon hizmetlerinden yararlanıyor. Ayrıca proje 2 bin 300 kişiye yeni istihdam sağladı.

Bu proje yalnızca fiziksel altyapı sağlamakla kalmıyor, aynı zamanda bir dayanıklılık ve umut yaratmayı da amaçlıyor. Belediye Dayanıklılık Tesisi Projesi'nin başarısı, altyapı inşasının ötesine geçerek topluluklar arasında güçlü bağlar oluşturan bir harekete ve gelecekte de sürecek önemli bir dönüşüm sürecine işaret ediyor. (T24)

Önler, yaptığı açıklamada, dünyada zirai ilaçlama İHA'larının son yıllarda popülerlik kazandığını belirtti.

Zirai ilaçlama İHA'larının üreticiler için önemli olduğunu aktaran Önler, "Zirai ilaçlama İHA'ları, özellikle topografya ve toprak koşullarının uygun olmadığı durumlarda daha kullanılabilir durumda. Klasik yöntemler günümüzde İHA'lara göre artık çok daha pahalı"dedi.

Zirai ilaçlama İHA'larının kullanımı artıyor

Önler, İHA'ların aynı zamanda operatörünün ilaca maruz kalmasını önlemeyle önemli avantaj sağladığını ifade etti.

2024 yılında dünyada yaklaşık 500 milyon hektar alanın zirai İHA'larla ilaçlandığını aktaran Önler, "Günümüzde zirai İHA'ların kullanımı giderek artıyor. 100'den farklı ülkede 300 binden fazla zirai ilaçlama İHA'sı kullanımda. Zirai ilaçlama İHA'ları hem kullanılan etken maddelerin daha az kullanılmasına ve suyun ekonomik kullanılmasına imkan vermektedir" diye konuştu.

Su tasarrufu sağlıyor

Önler, son yıllarda arazilerde görülen ve hızlı müdahale edilmesi gereken hastalıklara zirai İHA'ların hızlı müdahale imkanı sağladığını kaydetti.

Zirai İHA'ların üreticilere tasarrufta yardımcı olduğunu vurgulayan Önler, şöyle konuştu:

"2024 yılında zirai ilaçlama İHA'larıyla yapılan uygulamalarda yaklaşık 47 bin ton etken madde (kimyasal) tasarrufu sağlandı. Klasik yöntemlerle yaptığımız ilaçlamalarda yaklaşık dekarda 25 litre su atarken, zirai ilaçlama İHA'larıyla bu miktarı yüzde 95 oranında azaltarak, 1 litreye kadar düşürebildiğimizi yapılan çalışmalardan görüyoruz. 2024 yılında 210 milyon ton su tasarrufu sağlandı. Bu miktar 390 milyon insanın yıllık su tüketimine eş değer bir tutar."

Zafer, Mustafa Kemal, Selvilitepe mahalleleri ve bölgedeki yerleşim alanlarından kaynaklı evsel nitelikli atık suların MASKİ Turgutlu AAT'ye hiç girmeden Irlamaz Çayı'na döküldüğü belirlendi.
MASKİ sorumluluğundaki Turgutlu Atıksu Arıtma Tesisi'ne 1 milyon 161 bin 568 lira ceza uygulandı.
İdari cezanın yanı sıra adli soruşturma da başlatıldı.

Türkiye'nin ovaları koruma altında

Ovaların sınırları içinde yer alan onaylı planlı alanlar ile bugün itibarıyla tarım dışı kullanma izni verilmiş alanlar kapsam dışında tutuldu.

Karar ile 19 ildeki 28 ova "büyük ova koruma alanı" olarak tespit edildi.

Aksaray'daki Babakonağı, Ankara'daki Türkhöyük ve Acıkuyu, Ardahan'daki Çıldır, Bolu'daki Sazakiçi, Burdur'daki Yazı, Çankırı'daki Çerkeş, Edirne'deki Keşan, İpsala, Tunca, Küçükdoğanca, Erzincan'daki Otlukbeli, Erzurum'daki Ünlükaya, Kayseri'deki Bünyan, Kırıkkale'deki Hamzalı ve Ocakbaşı, Muğla'daki Kuzyaka, Nevşehir'deki Ovaören ve Tepeköy, Siirt'teki Kurtalan, Sinop'taki Gökırmak ve Karasu, Sivas'taki Tekmen ve Kocakurt, Tokat'taki Artova, Uşak'taki Ulubey, Van'daki Çolpan ve Hasantimur ovaları bu kapsama alındı.

Ayrıca Karar ile 27 ovanın sınırlarında değişikliğe gidildi.

Çevre kirliliği nedeniyle artan hastalıklarda hava kirliliğine bağlı ölümlerde artış yaşandı. Tütün ve tütün ürünlerinin kullanımının yanı sıra hava kirliliği kaynaklı ölümlerde 68 bin 440 kişi hayatını kaybetti. Hastalığın yol açtığı KOAH yüzde 47.91, İnme yüzde 27.44, İstemik Kalp Hastalığı yüzde 27.73 ve Diyabet yüzde 17.01 ölüme neden oldu.

Türkiye'de İstanbul, İzmir, Ankara, Adana, Balıkesir, Bursa, Mersin, Manisa ve Aydın en çok hava kirliliği kaynaklı ölümün yaşandığı 9 il oldu.

Paylaşımda, depozito sistemiyle ilgili vatandaşların merak ettiği 11 soru ve yanıtlarına yer verildi.

Buna göre, DOA sisteminin işleyişi şöyle olacak:

1- Depozito Yönetim Sistemi (DYS) nedir?

Depozito Yönetim Sistemi, belirli bir depozito bedeli alınarak piyasaya sürülen ürünlerin tüketilmesi sonrasında iade alınması ve depozito bedelinin geri ödenmesine dayalı bir sistemdir.

2- Depozito ne sağlar?

Ambalajları kaynağında ayrı toplamaya, geri dönüşüm değerinin korunmasına ve yükseltilmesine, birincil ham madde yerine kullanılarak doğal kaynakların korunmasına, ikincil ham madde kullanımıyla enerji sarfiyatının azaltılmasına, karbon emisyonlarının azaltılmasına ve 2053 Net Sıfır Emisyon hedefine ulaşılmasına, sıfır atık ve döngüsel ekonominin desteklenmesine katkı sağlanır.

3- Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) uygulaması nedir?

Tüketicilerin iade süreçlerinde kullanacağı mobil uygulamadır. Bakanlık tarafından tescil edilmiş makineler ve manuel iade noktalarında tüketiciler, DOA mobil uygulamasını kullanarak depozito iadelerini gerçekleştirecek.

4- DOA uygulaması nasıl çalışır?

Android ve iOS store mağazalarından uygulama ücretsiz indirilir. Karekod okutularak çalışan uygulama ile depozito iade makinelerine bırakılan ambalajlar için depozito bedeli tüketicinin e-cüzdanında birikir. Bu bakiye, QR kod ile ödeme özelliği olan tüm POS cihazlarında, anlaşmalı restoran ve marketlerde kullanılabilir.

5- DOA bankacılık sistemine entegre midir?

Tüm finansal akışlar Türkiye Emlak Katılım Bankasının alt yapısı üzerinden DOA mobil uygulaması altında e-cüzdan entegrasyonu ile yürütülür. Biriken bakiye banka hesaplarına da havale edilebilir.

6- Uygulama Türkiye genelinde ne zaman başlayacak?

Sakarya'da başlatılan uygulama 2025 yılı sonuna kadar ülke genelinde her il ve her ilçede hayata geçirilecek.

7-DOA'ya hangi kurum ve kuruluşlar destek veriyor?

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı bünyesindeki Türkiye Çevre Ajansının (TÜÇA) sistem yöneticisi olarak yer aldığı depozito yönetim sistemi, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) ve Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu (TESK) işbirliğiyle yürütülecek.

8- Yılda ne kadar ambalajda geri kazanım sağlanacak?

Türkiye genelinde 783 bin kilometrekarelik coğrafyada yılda yaklaşık 25 milyar adet ambalajın toplanması öngörülüyor.

9- Ne kadar üründe DOA logosu var?

Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü işbirliği ile 1 Ağustos 2023'ten bu yana 22 milyar adet içecek ambalajı işaretlenip piyasaya sürüldü.

10- DOA ile yıllık ne kadar kazanç elde edilecek?

Ülke ekonomisine yıllık yaklaşık 520 milyon avro katma değer sağlanması hedefleniyor.

11- Hangi ambalajlara depozito ödenecek?

Cam, plastik ve alüminyum malzemeden yapılmış 0,1 litre ile 3 litre arasındaki tek kullanımlık ambalajlar zorunlu depozito kapsamına alındı. Üzerlerinde depozito logosu olan bu ambalajlar için depozito bedeli ödenecek.

Uzungöl'de yapılması planlanan HES projesine karşı bölge halkı ve yaşam savunucuları direnişe geçti. Danıştay'ın iptal kararı verdiği projeye rağmen, projenin yeniden gündeme gelmesi bölge sakinlerini harekete geçirdi. Solaklı Vadisi'ndeki bu dünya çapında bilinen turizm merkezi, yeniden imar tehdidi altında.

Solaklı Deresi üzerine planlanan HES projesine karşı yıllardır mücadele eden bölge halkı, dün sabah erken saatlerde yolları kapatarak lastik yaktı. Jandarma ve TOMA'ların bölgeye gönderilmesiyle gerilim artarken, halk makinaların çalışma alanına girişini engellemek için direniş gösterdi. Yerel halk, "Doğamızı koruyacağız, Uzungöl'ü kaybetmeyeceğiz" sloganlarıyla kararlılıklarını vurguladı.

Uzungöl Çevre Koruma Kültür ve Turizm Derneği Başkanı Abdullah Özen, "Bölge, tabiat parkı ve özel çevre koruma bölgesi statüsünde. Yapılması düşünülen HES, bu doğal yapıya zarar verecek" diyerek yetkililere ve projeyi yürüten firmaya seslendi. HES'e karşı yapılan basın açıklaması ve yol kapatma eylemleriyle, hukuki sürecin bir an önce sonuçlanması talep ediliyor.

Bu süreçte sanat dünyasından da destek geldi. Sunay Akın, Hüseyin Turan ve Cengiz Özkan gibi isimler, Uzungöl'deki HES projesine karşı çıkarak, bölgenin doğal güzelliklerini koruma çağrısında bulundular.

Karacabey, "2024 yılında ülkemizde toplamda 3 bin 800 adet orman yangını çıktı. Bu yangınlarda toplamda 27 bin hektar orman alanımız maalesef zarar gördü. Bunun yarıdan çoğu 'örtü yangını' diye ifade ettiğimiz sadece yerdeki dökülmüş olan yaprak ve dalların yandığı, ağaçların zarar görmediği yangınlar. Yüzde 50'ye yakın kısımda ağaçların tepeleri de yandı. Bu sahalarda hemen tekrar ormanlaştırma çalışmalarına başladık" dedi.

Karacabey, 2023 yılında ise 2 bin 520 orman yangınında 15 bin 520 hektar alanın zarar gördüğünü belirtti.

Karacabey, Anayasa'nın 169'uncu maddesi ile ormanların tam koruma altına alındığına işaret ederek, "Orada net ifade edilen bir husus var. Yanan orman alanlarının kesinlikle başka bir amaçla kullanılması mümkün değil. 'Bu alanlar tekrar ormanlaştırılır' ifadesi var. Bunun da ötesinde Türkiye ormancılığı 185 yıllık bir köklü tecrübeye sahip ve bugüne kadar orman yangınlarının önlenmesi, yangınların söndürülmesi çalışmaları yanında yangın sonrasındaki rehabilitasyon, sahanın tekrar ormanlaştırılması konusunda da çok büyük bir başarıya imza atmış durumda aslında. Şunu memnuniyetle ifade edebiliyoruz ki; bugüne kadar yanan alanların hiçbir metrekaresi, kesinlikle imara, turizme ya da başka bir maksatla orman amacı dışında kullanılmadığı gibi, bu alanların tamamı ağaçlandırıldı" diye konuştu.

Karacabey, iklim değişikliğinin orman yangınlarını tetikleyen en önemli faktörlerden olduğunu dikkat çekerek, `İklim değişikliğinin olumsuz etkileriyle birlikte sıcaklık artışlarının yanında düşük nem ve şiddetli rüzgar da maalesef orman yangınlarının çok kısa sürede yayılmasına, yanıcı maddenin de yanıcılık hızının ve şiddetinin artmasına sebep oluyor` dedi.

"Her okuldan 1 öğretmen yangın gönüllüsü olacak"

Karacabey, orman yangınlarının yüzde 90 insan kaynaklı sebeplerle çıktığını belirterek, `Orman yangınlarıyla mücadelede en önemli hususun yangınların önlenmesine yönelik çalışmalar olduğunu biliyoruz. Bununla ilgili yangının çıkmasını engelleyecek çalışmalar yürütüyoruz. Özellikle öğrencilerimize, arazide yaşayan, ormanla iç içe köylerde yaşayan vatandaşlarımıza, avcılara ve çobanlara yönelik çalışmalarımız oldu. Bu çalışmalara ağırlık vererek devam ettirmeyi planlıyoruz. Bu kapsamda 2025 yılında da orman köyünde yaşayan vatandaşlara ulaşacağız. Kış aylarında bütün köylerimize ulaşıp vatandaşlarımızın bu hususta dikkatlerini çekip, duyarlı olmalarını sağlamayı hedefliyoruz. 2024 yılında Bursa'da pilot uygulama olarak başlattığımız uygulamada her okuldan bir öğretmenimize orman yangın gönüllülüğü eğitimi verdik. Onlar da diğer öğretmenlere, öğretmenler ise tüm öğrencilerine farkındalık eğitimi verdiler. Böylece biz Bursa'daki tüm öğrencilerimize ulaşmış olduk. 2025 yılında Tarım ve Orman Bakanımız ve Milli Eğitim Bakanımızın birlikte imzalayacakları bir protokolle Türkiye'deki tüm okullarda uygulamayı planlıyoruz` diye konuştu.

"Yapay zekayı da aktif olarak kullanıyoruz"

Karacabey, ayrıca Türkiye'nin orman yangınlarıyla mücadelede ileri teknolojileri kullandığına işaret ederek, `Orman yangınlarını gözetlemede ve yangınları yönetmede İHA kullanan ikinci ülke Türkiye; Avrupa'da ilk, dünyada ikinci ülkeyiz. Aynı zamanda dünyada sadece 5 tane ülkenin kullandığı, 2024 yılında da bizim aktif olarak kullandığımız 'Otağ' uçağımız var. Bu uçak her türlü görüntüleme sistemlerini ve her türlü donanımı üzerinde bulunduruyor. Uçtuğu arazi üzerinde yaklaşık 10 dakika içerisinde haritalama yapabiliyor. Dolayısıyla yanan sahanın üzerinde uçtuğunda bütün topografik verileri ve yangınla ilgili verileri yangın yönetim merkezine aktardığında yangını yöneten teknik elemanların ya da yangın amirinin sahanın tamamına hakim olarak yangını daha sağlıklı, daha etkili yönetmesini sağlıyor. Ayrıca yanan alana ait verileri, kaç adet ağacın yandığını, ne kadar alanda etkili olduğunu, yangının en sıcak noktalarının hangi kısımlar olduğunu da bize anlık olarak aktarıyor. Orman Genel Müdürlüğü olarak biz yapay zekayı da artık orman yangınlarıyla mücadelede aktif olarak kullanıyoruz` dedi.

Tüm vatandaşları orman yangınları konusunda duyarlı olmaya davet eden Karacabey, `Biraz dikkatli olarak bu yangınların çıkmasını önlemek mümkün. Dolayısıyla bizim vatandaşlarımızdan en önemli ve belki tek istirhamımız açık alanda kesinlikle, nerede olursa olsun izin verilen alanların dışında ateş yakmamaları veya bunun aksi bir davranışla karşılaştıklarında gördüklerinde de bize haber vermeleri. Orman yakınlarında birini ateş yakarken görürlerse 112 veya 117'yi arayarak bize çok büyük destek vermiş olurlar` ifadelerini kullandı.

Sıfır Atık yönetimi

Türkiye genelinde Sıfır Atık kültürünü yaygınlaştırarak israfı önlemek amacıyla belediyeler ve üniversitelerle iş birliği yapılarak teknik destek sunuluyor. Türkiye’den başlayıp dünyaya yayılan ‘Sıfır Atık’ projesi ve uygulamaları ile doğal kaynakların korunması sağlanıyor.

Depozito Yönetim Sistemi

Çevresel kirliliğinin en önemli nedenlerinden birini her gün milyonlarcası kullanılan içecek ambalajları oluşturuyor. Bu kirliliği azaltmak amacıyla içecek ambalajları için Depozito Yönetim Sistemi geliştirildi. Bu sistemle tüketiciler, kullandıkları içecek ambalajlarını çevreye bırakmak yerine toplama noktalarına getiriyor. Hem çevre kirliliği önleniyor hem de depozitolu ürünler geri dönüşüme kazandırılıyor.2 yıl boyunca Ankara’nın Kızılcahamam ilçesinde pilot uygulaması yapılan sistem, 2025’te Türkiye geneline yayılacak. Sistemin kullanıcı ara yüzü ‘Depozitosu Olan Ambalarjlar (DOA) uygulaması, mobil cihazlar için uygulama mağazalarında kullanıma hazır hale getirildi.

Yeşil Sertifika

Türkiye Çevre Ajansı, binalarda ve yerleşim alanlarında çevre dostu, enerji tasarrufu sağlayan ve sürdürülebilir projeleri teşvik ediyor. Bu vasıfları taşıyan yapılara artık kurum tarafından sürdürülebilir kentsel gelişimi teşvik etmek için ‘Yeşil Sertifika’ veriliyor.

Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu

Türkiye Çevre Ajansı, ürünlerin yaşam döngüsü boyunca çevreye olan etkilerini azaltmak için ambalaj atıkları, elektronik atıklar, akü gibi ürün gruplarının geri dönüşümü için çözümler sunuyor. Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu (GÜS) adı verilen bu yöntemle, doğaya daha az teknolojik atık bırakılıyor.

Deniz kirliliğine denetim

Denizlerin temiz kalması, Marmara Denizi’nde olduğu gibi müsilaj faciası yaşanmaması ve sürdürülebilir balıkçılık gibi konular açısından çok önemli. Bu nedenle denizlerin temiz kalması için gemi kaynaklı kirlilik denetimleri artık 7/24 esasına göre sürdürülüyor.  

Deniz atıkları toplanıyor

Marmara, Ege ve Akdeniz’in belirlenmiş bölgelerinde yüzen katı atıkları toplamak için deniz çöpü toplama gemileri kullanılmaya başlandı. Bu gemiler, deniz yüzeyini temizlemeye ve kıyıları korumaya yardımcı oluyor. 2024 sezonunda Türkiye Çevre Ajansı ekipleri, İzmir, İstanbul, Mersin ve Muğla-Marmaris’te deniz yüzeyi temizliği yaptı. Ekipler denizlerden yaklaşık 10 ton atık topladı.

Deniz ekosistemi korunuyor

Türkiye’nin en önemli turizm merkezlerinden olan Fethiye-Göcek bölgesi, aynı zamanda eşsiz bir biyoçeşitliliğe sahip. Bu bölge, deniz çayırlarının ve deniz ekosisteminin korunması için Özel Çevre Koruma Bölgesi ilan edildi. Bu amaçla Mapa Şamandıra projesinin yakın zamanda hayata geçirilmesi planlanıyor. Projeyle deniz tabanına yerleştirilen ekolojik tonozlara yatlar ve tekneler bağlanabilecek. Böylece gemiler doğal, tarihi ya da kültürel yapılara bağlanarak zarar veremeyecek.

Kampüslere el atıldı

Türkiye Çevre Ajansı, 2024’te faaliyetlerini üniversite kampüslerine de taşıdı. İlk ve orta öğretim okullarına yönelik bilgilendirme çalışmaları, üniversite öğrencileri için de devreye sokuldu. 8 farklı kampta 3 bin 500 gence çevre ve Sıfır Atık farkındalık eğitimi verilirken, ‘Yeşil Kampüs Festivali’ düzenlendi. "Çevre İçin Yollardayız, Gençlerin Yanındayız" sloganıyla harekete geçen "Çevre TIR’ının ilk durağı da Sakarya Üniversitesi oldu. Bolu, Bursa, Niğde, Nevşehir ve Kırşehir gibi illerde, üniversiteli gençlerle buluşmalar devam ediyor.

Dersimiz çevre

2024’te ‘‘Dersimiz Çevre, Birlikte Geleceğe’’ temasıyla TÜÇA tarafından 81 ildeki ilkokul, ortaokul ve lise öğrencilerine yönelik çevre farkındalığı eğitim projesi Edirne’de başlatıldı. Kırklareli, Tekirdağ ve Çanakkale ile devam eden proje diğer şehirlere yayılıyor. TÜÇA ayrıca çevreyi koruyacak, Sıfır Atık ve sürdürülebilir gelecek hedefine katkı sunacak onlarca projeye de destek verdi.

Önceki beklentiler Kuzey Kutup Denizi'ndeki buz kaybının 2030 yılı civarında gerçekleşeceği yönündeydi. Ancak bu sonuçlar buzsuz bir günün 2027 yazının sonları gibi erken bir tarihte gerçekleşebileceğini ortaya koyuyor.

Diğer dokuz simülasyon, daha az olası olmakla birlikte, bunun önümüzdeki üç ila altı yıl içinde gerçekleşebileceğini öngörüyor.

Nature Communications dergisinde yayınlanan çalışmada yer alan bilim insanları, insanların sera gazı emisyonlarını nasıl değiştirdiğinden bağımsız olarak, Kuzey Kutbu'nun ilk buzsuz gününün artık kaçınılmaz ve geri döndürülemez olduğunu söylüyor.

Buzsuz bir Kuzey Kutbu neden önemli?

Arktik Okyanusu 16 milyon kilometrekareden daha geniş bir alanı kaplar ve binlerce yıldır doğal bir mevsimsel olaya tanıklık eder: Donmuş deniz suyu katmanları kış ayları boyunca dramatik bir şekilde birikerek Mart ayında zirveye ulaşan ve Eylül ayında eriyen kalın bir buz örtüsüne dönüşür.

Ancak son yıllarda bu dramatik olaya daha az rastlanmaktadır.

Deniz buzu, uydu görüntülerinin - Taramalı Çok Kanallı Mikrodalga Radyometre ya da 'SMMR' - Arktik deniz buzunun büyümesini ve geri çekilmesini kaydetmeye başladığı 1978 yılından bu yana her on yılda yüzde 12'den fazla azaldı.

Bu da her yıl 80.000 kilometrekarelik bir alana tekabül ediyor. Kabaca Avusturya ya da Çek Cumhuriyeti büyüklüğünde.

Bilim insanları "buzsuzluğu" deniz buzu alanının kısa bir süre içinde bir milyon kilometrekarenin altına düşmesi olarak tanımlıyor ve bu da iklim krizine dair bir devrilme noktası olarak kabul ediliyor.

Colorado Boulder Üniversitesi'nden iklimbilimci Alexandra Jahn ve İsveç'teki Göteborg Üniversitesi'nden Céline Heuzé'nin de aralarında bulunduğu uluslararası araştırmacılardan oluşan bir ekip, ilk buzsuz günü tahmin etmek için 300'den fazla bilgisayar modeli kullandı. Bunlar, daha önce öngörülene kıyasla hızlandırılmış bir zaman çizelgesi gösterdi.

Hızlı buz kaybı olayları tipik olarak yoğun kışlar ve ilkbahar ısınmasıyla ilişkilendirilir.

Çalışmaya göre, Arktik Okyanusu'nun düzenli olarak buzsuz kalması halinde, bu durum en kuzeydeki denizin kırılgan ekosistemini, "kutup ayılarından hayati önem taşıyan zooplanktona" kadar her şeyi, önemli ölçüde etkileyebilir.

Arktik Okyanusu'nun buzsuz günleri insanlar için ne anlama gelecek?

Kuzey Kutbu'nun buzdan arındığı gün sembolik olarak büyük önem taşıyor. İnsanların gezegenimizin belirleyici doğal özelliklerinden birini nasıl değiştirdiğini görsel olarak vurgulayacak: Beyaz bir Kuzey Buz Denizi'nden mavi bir Kuzey Buz Denizi'ne.

Jahn yaptığı açıklamada, "Kuzey Kutbu'ndaki ilk buzsuz gün bir şeyleri dramatik bir şekilde değiştirmeyecek," dedi.

"Ancak Kuzey Buz Denizi'ndeki doğal ortamın belirleyici özelliklerinden birini, yani yıl boyunca deniz buzu ve karla kaplı olmasını, sera gazı emisyonları yoluyla temelden değiştirdiğimizi gösterecek."

Yaz aylarında Kuzey Kutbu'nda güneş hiç batmaz, bu nedenle güneş ışığını uzaya yansıtan yansıtıcı buz olmadan okyanus önemli miktarda ısıyı emecek ve Dünya'ya dağıtacaktır.

Uluslararası sularda herhangi bir yargı yetkisi bulunmadığından, ticari endüstriler daha sıcak Kuzey Kutbu sularında bulunan fırsatları değerlendirebilir. Daha önce erişilemeyen deniz ve maden popülasyonlarında balıkçılık ve derin madencilik yapabilirlerken, nakliye şirketleri Kuzeybatı Geçidi boyunca daha hızlı bir nakliye rotası izleyebilirler.

Isınma aynı zamanda değişen rüzgar ve okyanus akıntısı modelleri yoluyla daha düzensiz ve aşırı hava olaylarına da yol açabilir.

Daha sıcak yıllar çoktan yaşandı. Mart 2022'de Kuzey Kutbu'nun bir kısmı ortalamadan 50F/10C daha sıcaktı ve bu da Kuzey Kutbu çevresindeki alanların neredeyse erimesine neden oldu.

Çalışmanın yazarları, yakın gelecekte deniz buzunun erimesine ilişkin zaman çizelgesini geciktirmek için hala bir şans olduğunu söylüyor.

Jahn, "Emisyonlardaki herhangi bir azalma deniz buzunun korunmasına yardımcı olacaktır" diye ekledi.(euronews)

Uzmanlar, Dünya Toprak Günü'nde, küresel ısınmanın ve iklim değişikliğinin toprak üzerindeki etkilerini değerlendirdi.

İstanbul Teknik Üniversitesi Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hüseyin Toros, sera gazlarının etkisiyle dünyanın sürekli ısınmaya devam ettiğini, bu durumun yağışları, yağışların ise toprağı etkilediğini söyledi.

Küresel ısınmanın yol açtığı olumsuz etkilerin sonuçlarının bugünlerde yaşandığını belirten Toros, şunları kaydetti:

"Buzulların erimesi, kuraklıkların artması, aşırı yağışlar, deniz su seviyesinin yükselmesi gibi onlarca felaketle karşı karşıyayız. Uzun yıllar yaşadığımız veya yeryüzünün, ekosistemin yaşadığı sistemdeki değişiklik... Bunlardan bir tanesi de topraklardaki ısınma. Aslında toprak demek hayat demek çünkü tüm gıdalarımızı toprakta yetiştiriyoruz. Toprakta bitkinin yetişebilmesi için güneş ışınına ihtiyacı var. Bol miktarda güneş ışığımız var ama bir de suya ihtiyacımız var."

Bir bölgede yağış düzeniyle birlikte topraktaki nem oranının da değiştiğini vurgulayan Toros, "Topraktaki nem oranı azaldıkça, bitkilerin yetişebilme şartları azalmaktadır. Bitkiler dezavantajlı duruma düşmektedir. Tabii sıcaklıkların artmasından bahsediyoruz. Su yüzeyinde sıcaklık bir derece arttığı zaman yüzde 7 su buharlaşması artıyor. Bu ne demektir? Toprakların ısınması, özellikle havanın ısınması, toprak yüzeyinden daha fazla suyun buharlaşması anlamına geliyor" şeklinde konuştu.

Toros, Türkiye'nin yüz ölçümü itibarıyla yağış bütçesine bakıldığında, yıllık ortalama 450 milyar metreküp yağış potansiyeli olduğunu belirterek, bu yağışların bazı yıllar 350 milyar, bazı yıllar da 550 milyar metreküpe kadar değiştiğini söyledi.

Yağışların yeterince değerlendirilemediğine işaret eden Toros, "Belki şu anda bunun dörtte, beşte birini ancak kullanabiliyoruz. Geri kalanı akıp gidiyor" dedi.

Toros, "Evimizde, iş yerimizde veya tarlamızda, bahçemizde, yağmur hasadı dediğimiz, yağan yağışın akıp gitmemesi için yerinde biriktirilmesiyle ve bitkilere ihtiyacı kadar suyun verilmesiyle suyu daha verimli kullandığımız takdirde önümüzdeki yıllarda kısa vadede herhangi bir tehlike bizi beklemiyor" ifadelerini kullandı.

"İklim değişikliği son yılların en büyük çevre sorunlarından birisi"

Üsküdar Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Tıbbi ve Aromatik Bitkiler Programı öğretim görevlisi Dr. Tuğçe Ağba Sevencan da iklim değişikliğinin son yılların en büyük çevre sorunlarından birisi olduğunu, insan hayatını dolaylı ya da doğrudan etkilediğini söyledi.

Sevencan, küresel ısınma ve iklim değişikliğinin toprak üzerinde ciddi etkileri olduğunu, ısınma artışıyla birlikte toprakta farklı formlar, döngüler ve dönüşümlerin yaşanacağını ifade etti.

Isınmayla birlikte buharlaşan havanın, yağış olarak tekrar yeryüzüne döndüğünü, bu durumun ise iklim değişikliklerine yol açtığını belirten Sevencan, bu döngünün direkt olarak bitki örtüsüne, çeşitliliğine ve oradan da tüketilen gıdaya yansıdığını dile getirdi.

Sevencan, "Önümüzdeki yıllarda bizi bu açıdan tehdit edecek birçok şey öngörülüyor, yörelerde yetişen sebzelerin, tarım ürünlerinin ya da bütün bitkisel floranın değişeceğiyle ilgili olarak. Tabii bu da kıtlık demeyelim ama besin azlığı ya da besinlerde dönüşüm şeklinde bir soru getiriyor aklımıza" diye konuştu.

"Herkesin yapması gereken şeyler var"

Toprak katmanlarının her yağıştan faydalanamadığını kaydeden Sevencan, "Küresel ısınma ve iklim değişikliği sebebiyle yağışlar çok daha hızlı ve kısa süreli oluyor. Toprak maalesef bundan faydalanamıyor. Böylelikle üst katmanlar her ne kadar ıslak ya da sulanmış gibi görünse de alt katmanlara doğru farklı bozulmalar meydana geliyor" ifadesini kullandı.

Küresel ısınma ve iklim değişikliğinin toprağı olumsuz etkilemesini önlemek amacıyla herkesin yapması gerekenler olduğunun altını çizen Sevencan, sözlerini şöyle tamamladı:

"Biz her ne kadar direkt iklim değişikliği olarak bunu düşünsek de bizim de alabileceğimiz önlemlerimiz var. Mümkün olduğunca sera gazı salınımını azaltmak, kullandığımız kimyasal maddeleri azaltmak, toprağı besleyici ve verimsel anlamda iyi gelebilecek ürünlerle besleyebilmek... İşte bunun için alternatifler var, kompostlar olabilir, farklı gübreler olabilir. Bu şekilde toprağı besleyerek ya da farklı tarım uygulamalarına yönelerek biraz daha B planı şeklinde ilerleyebiliriz." (TRT HABER)

Doğal yaşam alanı olan Uzak Doğu Asya’dan, ticari ürünler vesilesiyle tüm dünyaya yayıldı. 1996 yılında ABD’de ortaya çıktı ve meyve bahçelerinde büyük hasara yol açtı. Avrupa’da da ilk kez 2007  yılında İsviçre’de görüldü. 2011’de Almanya, 2014’te Rusya’da ortaya çıktı, 2016’da İtalya’ya ulaştı. Aynı yıl Avusturya’da da görüldü. 2018 yılında ise Gürcistan’a yayıldı.

2017’de Türkiye’ye geldi

İstilacı tür kahverengi kokarca, 2017’de Türkiye’ye geldi ve İstanbul’da görüldü. Elma, şeftali, soya, mısır ve fındık gibi tarım ürünlerine büyük zararlar verdi.

300’den fazla bitkide beslenebilen kahverengi kokarca, kayıplara neden olması yanında, ev, depo ve ahır gibi alanlarda toplanarak yaydığı kokuyla, vatandaşları da rahatsız etti.

Çözüm için Samuraylar devrede

Kahverengi kokarca ile mücadelede hem doğaya hem de ürünlere zarar veren ilaçlama yerine, biyolojik mücadele tercih edildi. 2021 yılında Karadeniz Tarımsal Araştırma Ensitüsü bünyesinde ‘biyolojik mücadele laboratuvarı’ kuruldu.

2022’de İtalya’dan Samuray Arısı ithal edilerek çoğaltıldı. 2023 yılında ise kitlesel üretime geçildi. Üretilen arılar, doğaya salındı. Kahverengi kokarca gibi Doğu Asya kökenli olan Samuray Arısı, yumurtalarını böceğin yumurtaları içine bırakarak çoğalmasını engelliyor. Böylece kahverengi kokarcanın çoğalması engelleniyor.

Milyon barajı aşılıyor

Samuray Arısı, Tarımsal Araştırma ve Politikalar Genel Müdürlüğüne bağlı enstitüler tarafından Bu yıl 207 bin 286 adet üretilmiş ve 35 il 190 ilçe ve 508 konumda salımı yapıldı. 2025 yılı için ise hedef büyütüldü. Tarım ve Orman Bakanlığı 2025 yılında 1 milyon Samuray Arısı üretecek ve tarımsal bölgelere bırakacak.

Tek dert kokarca değil

Biyolojik mücadele konusunda bakanlığın tek gündemi kahverengi kokarca ile sınırlı değil. Türkiye genelinde 46 zararlı organizma için ‘sürvey (gözlemleyip kontrol etme)’ çalışması hazırlandı. 35 zararlı organizma için de sürvey çalışmaları devam ediyor.Karantinaya tabi organizmalarla mücadele için üreticilere destek ödemesi yapılıyor.

Mücadele edilen zararlılar içinde meyvelere zarar veren uzun antenli turunçgil böceği, hububata zarar veren süne böceği ve Akdeniz meyve sineği de var.

Ayrıntılar gelecek…

"TOPRAĞIN EKOLOJİK DENGESİNİ BOZUYOR"

Sudaki kirliliği tarım arazilerini olumsuz etkilediğine ve toprağın ekolojik dengesini bozduğuna dikkat çeken Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Çevre Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Efsun Dindar, "Ayvalı Dere'nin kirliliğinin yüzde 80'ini endüstriyel atıklar oluşturuyor. Kaçak deşarjlar ve arıtılmadan dereye dökülen atık sular, maalesef bu durumda suyun kalitesini oldukça olumsuz etkiliyor. Bu kirleticiler zamanla toprak içinde birikiyor. Toprağın ekolojik dengesini bozuyor. Böylelikle toprak da verimsizleşmeye başlıyor" dedi.

"KİRLİ SUYLA SULANMIŞ TOPRAKTAKİ ÜRÜNLERİ YİYORUZ"

Kimyasal atıklarla kirlenmiş suyla sulanan tarım arazilerinde yetişen ürünlerin, insan sağlığına vereceği zararları da hatırlatan Doç. Dr. Efsun Dindar, "Sudaki kirlilik, oksijen seviyesini en az düzeye indirdiği için derede yaşamını sürdüren canlıların ölümlerinin gerçekleştiği de kamuoyuna yansıyor. Bu kimyasallar, yediğimiz meyve ve sebzelerin yetiştiği tarım arazilerindeki topraklarda birikiyor. Temiz bir dere suyuyla değil, kirli bir suyla sulanmış topraktaki, sebze ve meyveleri yemek durumunda kalıyoruz. İnsan sağlığını olumsuz etkileyen unsurlardan birisi de budur" diye konuştu.

Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün verilerine göre eylül ayında Ege ve Karadeniz Bölgeleri’nin iç kesimlerinde, Doğu Anadolu, Güney Doğu Anadolu, Karadeniz ve İç Anadolu Bölgeleri’nin hemen hemen tamamında mevsim normalleri civarında hava sıcaklığı görüldü. Diğer bölgelerde ise mevsim normallerinin üzerinde seyretti. Yağış açısından bakıldığında ise eylül bereketli geçti. Türkiye genelinde hem uzun yıllar ortalamasının hem de geçen yılın üzerinde yağış görüldü.

Ekim ayında da yine hava sıcaklığı genel olarak mevsim normallerinde seyretse de zaman zaman artışa geçti. Ancak yağış anlamında bereketsiz bir ay oldu. Yağışlarda normaline göre yüzde 46, geçen yıl ekim ayı yağışına göre ise yüzde 27 azalma meydana geldi.

Peki kış nasıl bir yüzle karşımıza çıkacak? Kar yağışı görülecek mi? Kış mevsiminin nasıl geçeceğini İstanbul Aydın Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Meteoroloji Uzmanı Dr. Güven Özdemir’le konuştuk.

Geçtiğimiz sene kar kuraklığı yaşadık. Bu sene bunu beklemiyoruz. Geçmiş yıllara göre kar yağışı az olsa da yine de etkin bir kar yağışı bekliyoruz. Çünkü yer altı sularımız için yağan yağmur yeterli değil.

Meteoroloji Uzmanı Dr. Güven Özdemir

Barajları dolduracak kadar yağış görülebilir

Kış mevsiminin bu yıl ılıman ama geçen yıla göre daha soğuk geçeceğini ifade ederek sözlerine başlayan Dr. Özdemir, “Soğuk hava derken günlerce yağan kar veya yağmur şeklinde değil... İstanbul’da aralık, ocak ve şubatta bir-iki gün sürecek özellikte kar yağışları bekliyoruz” diyor.

Kuraklık endişelerinin arttığı son aylarda, önümüzdeki kış aylarında kar yağışıyla bu açığın kapanıp kapanmayacağı merak konusu. Anadolu’da ise özellikle yüksek kesimlerde istenilen kar yağışının görüleceğinin altını çizen Dr. Özdemir, “Aralık ayında soğuk havanın Türkiye genelinde etkili olmasını bekliyoruz. Ne kadar yağış alabileceğimizi ise önümüzdeki haftalarda göreceğiz. Ancak ben bu kıştan ümitliyim. En azından barajlarımızı dolduracak kadar yağış alma ihtimalimiz yüksek” diye sürdürüyor sözlerini.

Bu noktada önemli olanın kar yağışı olduğuna dikkat çeken Dr. Özdemir, sebebini ise şöyle açıklıyor:

“Çünkü kar yağışını etkin bir şekilde aldığımız takdirde toprak da suya doyacaktır. Geçtiğimiz sene kar kuraklığı yaşadık. Bu sene bunu beklemiyoruz. Geçmiş yıllara göre kar yağışı az olsa da yine de etkin bir kar yağışı bekliyoruz. Çünkü yer altı sularımız için yağan yağmur yeterli değil. Yağmur yüzeyden akıp gittiği için toprağın belli bir miktarına kadar geçiyor ve buharlaşma fazla oluyor. Kar yavaş yavaş eridiği için toprağın derinliklerine kadar inebiliyor.”

Ekstrem hava olayları görülebilir

Kış mevsiminin bu sene kendini hissettirmesi beklense de güneyden esen rüzgarlarla zaman zaman sıcaklıkların mevsim normallerinin biraz üzerine çıkması da bekleniyor.

Kış mevsiminde en fazla merak edilen konulardan biri de ekstrem hava olaylarının yaşanıp yaşanmayacağı… Dr. Özdemir, önümüzdeki günlerde bu tip hava olaylarının yaşanabileceğini söyleyerek, “İç bölgelerde Bolu ve Düzce gibi yerlerde kar yağışı görülecek. Bu kar yağışından zaman zaman da olsa kara yolları etkilenebilir, olumsuzluk yaşanabilir” diyor.

Bu kış mevsiminde de her yıl olduğu gibi Doğu Anadolu’da, Karadeniz’in ve Güney Doğu Anadolu’nun yüksek kesimlerinde yoğun kar yağışı görülmesi beklentiler arasında.

İzmir'in Çeşme ilçesindeki, günlük 22 bin metreküp atık suyu arıtma kapasitesine sahip, Alaçatı Atıksu Arıtma Tesisi, İzmir Büyükşehir Belediyesi'ne devredilmişti. Tesiste Haziran ayı başından itibaren yaşanan peşi sıra teknik arızalar ve çökme nedeniyle tesisin duvarlarında ciddi yıkılmalar meydana geldi. Başlatılan onarım çalışmalarının, uzun sürmesi nedeniyle yaz sezonu boyunca tesis tam kapasiteyle çalışmadığı için atık sular doğrudan denize boşaltıldı.

YETERLİ MÜDAHALE YAPILMADI

Çeşme'nin önemli atık su tesislerinden Reisdere Atıksu Arıtma Tesisi de bir süredir çalışmıyor.  Arıtılmamış atık su, Reisdere Deresi'ne deşarj edilerek denize ulaşırken, özellikle Şifne Deresi'nde yoğun kirliliğe neden olmaya devam ediyor. Bölgede yaşayan vatandaşların şikâyetleri ise karşılık bulmadı.

Alaçatı Atıksu Arıtma Tesisi'nin tam kapasiteyle çalışmaya başlaması için yapılan çalışmaların tamamlanmasına rağmen tesisisin son kabulü gerçekleşmediği için sorun devam ediyor. Reisdere ve Alaçatı tesislerindeki arızaların giderilmesi ve arıtma işleminin yeniden başlatılması, çevre ve halk sağlığı açısından önem taşıyor.

BAKTERİYOLOJİK KİRLENMEYE NEDEN OLUYOR 

Arıtma sorunu aynı zamanda bakteriyolojik kirlenmeye neden olduğunu söyleyen Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) Çevre, Biyoçeşitlilik ve İklim Değişikliği Çalışma Grubu Üyesi  Prof. Dr. Doğan Yaşar, birçok ülkenin birçok sahilinde yaşanan bu sorunun tehlikeli boyutlara geldiğini söyledi. Sadece Çeşme'de değil aynı sorunun Narlıdere ve Çiğli Arıtma Tesislerinde de yaşandığını belirten Yaşar, "İzmir arıtma tesisleri bakımından Avrupa'nın en iyisi olmasına rağmen bugün önemli sorunlar yaşıyor. Arıtma kadar aktarma borularında da önemli sorunlar var. Tesislerin öncelikle ivedilikle kontrol edilmesi gerekiyor." dedi.

Körfez'de yaşanan toplu balık ölümlerini hatırlatan Yaşar, "Arıtılmayan suların denize dökülmesi ciddi bir tehlike olmaya devam ediyor. Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, İZSU'ya bağlı Çiğli ve Güneybatı atık su arıtma tesislerine "çevre mevzuatında belirtilen standartların üzerinde" kirli suyu körfeze boşalttığı için ceza kesmişti. Buradan şunu ifade etmek isterim ki kıyı ve denizleri yoğun sanayi ve evsel kirlenme baskısı altındadır. Atıksuların modern, gelişmiş arıtımı artırmak için uzman teknik kadrolara ihtiyaç var." dedi.

SORUN GÖRMEZDEN GELİNİYOR

Son 7-8 yıldır Çiğli Atık Su Arıtma Tesisi ve Narlıdere Güneybatı İleri Biyolojik Atıksu Arıtma Tesisi 'nde yaşanan yetersizlikleri ve sorunları değerlendiren Yaşar, "Çeşme'de yaşanan sorun derhal giderilmelidir. Çiğli Atık Su Arıtma Tesisi'ne 4. faz bir türlü yapılmadı, yapılmayınca bu sefer baypaslar yaşanıyor. Çeşme'deki arıtma tesislerinde de baypasların yapılması normaldir. Anladığım kadarıyla burada baypas değil farklı bir sorun karşımıza çıkıyor. Atık su doğrudan denize bırakılması önemli çevre kirliliğine neden olacaktır." diye konuştu.  (Ramis Sağlam-Evrensel)

Kaş, Konyaaltı ve Döşemealtı bölgelerindeki ormanlık alanların valilik bünyesinde kurulan şirketler tarafından ihaleye çıkarılması büyük tepki topladı.

Duvar'da yer alan habere göre, Pınarbaşı ihale alanında Kaş halkı, sivil toplum kuruluşları ve meclis üyeleri pazartesi akşamı eylem düzenledi. Orman parkları yönetmeliğinin ve Pınarbaşı ihalesinin iptali talepleri gündeme getirildi. Kaş Çevre ve Kültür Derneği Başkanı Ahmet Murat Akoy, Antalya genelinde benzeri 100'den fazla ihale olduğunu açıkladı.

2023 kayıtlara “en sıcak yıl” olarak geçse de iklim değişikliği su döngüsünü etkileyerek aşırı kuraklık ve sellere neden oldu. Dünya Meteoroloji Örgütü’ne göre, yılın ortasında La Nina’dan El Nino’ya geçiş bu durumu etkiledi. Afrika’nın doğu kıyısı, Yeni Zelanda’nın Kuzey Adası ve Filipinler selden etkilenen bölgeler arasında yer aldı. İsveç, İrlanda ve Birleşik Krallık’ta ise nehirlerde olağanın üzerinde su seviyesi kaydedildi.

Dünyanın hemen her bölgesinde yaşanan nehir seviyelerindeki hareketlilik ortada… Peki, Türkiye’de durum ne? Hangi bölgelerde susuzluğun etkileri daha fazla hissediliyor? Merak edilen sorulara İstanbul Üniversitesi Öğretim Üyesi ve İklim Uzmanı Prof. Dr. Barbaros Gönençgil’le yanıt aradık.

Su krizinin sebebi: İklim değişikliği

“Zaman zaman karşımıza çıkan yağışların azalması veya kuraklaşma dediğimiz su noksanlığına doğru gidişler ya da tam tersi sel veya buna benzer hadiselerin artıyor olması gibi süreçler aslında küresel iklimi kontrol eden sistemlerin periyodik olarak değişiminden de kaynaklanıyor” diye sözlerine başlıyor Prof. Dr. Gönençgil.

Türkiye’nin bu yıl itibariyle su stresi anlamında geçtiğimiz yıllarda zaman zaman gördüğümüz alarm seviyesinde bir durumu gözükmüyor. Ama bu demek değildir ki, istediğimiz gibi suyu kullanalım, tüketelim. Normalmiş gibi gözüken bu yıllarda dikkat etmezsek zor ve stresli koşullarda uyum sağlamak daha da büyük bir problem haline geliyor.

İklim Uzmanı Prof. Dr. Barbaros Gönençgil

La Nina ve El Nino’nun tüm periyodik değişimlerdeki rolü yadsınamaz bir gerçek… Prof. Dr. Gönençgil bu konuya ilişkin, “La Nina’dan El Nino koşullarına dönüş ya da tam tersi El Nino’dan La Nina’ya dönüş, Kuzey Atlantik salınımındaki değişimler bölgeleri etkiliyor. Kuzey Atlantik salınımındaki değişimler bir tarafta Kuzey Avrupa’yı farklı etkilerken Güney Avrupa’yı ve Akdeniz’i daha başka şekilde etkileyebiliyor. Bunlar da periyodik olarak değişimler gösteriyor. Öncelikle çıkış noktasını bu şekilde kabul etmemiz lazım” diyor.

Türkiye’de su kaynaklarının durumu ne?

2023’te ekstrem hava olayları yaşansa da genel olarak sıcak hava yıla damga vurdu. Bu durumun Türkiye’ye yansımalarını Prof. Dr. Gönençgil’den öğreniyoruz:

“Bu, Türkiye’de de benzer koşulları getirdi. Özellikle yaz aylarında yüksek sıcaklık koşulları meydana geldi. Genel çerçeve içerisinde baktığımız zaman yağışlarda geçtiğimiz yıl yaşanan düşüş veya azalışın su rezervlerine, yeraltı suyuna, akarsudaki akış debilerine ve dolayısıyla da insan faaliyetlerine yansımasının negatif olduğu sıkıntılı, su stresinin olduğu bir dönemi yaşadık.”

2024’ün geçtiğimiz yıla göre gerek yağış gerekse su stresi anlamında biraz daha rahat geçtiğini ifade eden Prof. Dr. Gönençgil, “Yerkürenin farklı yerlerinde ortaya çıkan durumların birebir aynısını Türkiye’de her zaman yaşayamayabiliyoruz” diyerek nedenini, “Bunlar Türkiye’nin coğrafi özelliklerinden kaynaklanan farklılıklar. Bir tarafta kuraklık hadiseleri ya da su noksanlıkları hüküm sürerken Karadeniz sahillerinde de aşırı seller görebiliyoruz” şeklinde açıklıyor.

Geçtiğimiz su yılının (ekim ve nisan dönemi) yağış açısından daha riskli ve su stresinin yüksek olduğunun altını çizen Prof. Dr. Gönençgil, bu yılı ise şöyle değerlendiriyor:

“Bu yıl birikimler itibariyle biraz daha pozitif bir giriş sağladık. Nispeten yağışlı dönemler birbirini kovalamaya başladı. Türkiye’nin bu yıl itibarıyla su stresi anlamında geçtiğimiz yıllarda zaman zaman gördüğümüz alarm seviyesinde bir durumu gözükmüyor. Ama bu demek değildir ki, istediğimiz gibi suyu kullanalım, tüketelim. Normalmiş gibi gözüken bu yıllarda dikkat etmezsek zor ve stresli koşullarda uyum sağlamak daha da büyük bir problem haline geliyor. Bu sene her ne kadar mevsim normalleri civarında devam edecek gibi gözüken yağış ve su kaynakları varlığı düşünülse de bunu bir rehavet olarak algılamamak lazım.”

[Fotoğraf: AA]

Hangi bölgeler risk altında?

Peki, Türkiye’nin önemli su kaynakları olan nehirlerdeki su seviyesi ne durumda? Yanıtını yine Prof. Dr. Gönençgil’den öğreniyoruz:

“Kış dönemine girdik, yağışlarda artış bekliyoruz. Özellikle Karadeniz nehirleri, zaten yüksek miktarda debisi olan ve suyu taşıyan nehirler. Karadeniz’de bir sıkıntı beklemiyoruz. Ancak İç Anadolu’da yağışların gecikmesi ya da mevsim normallerinin altında kalması akarsularda debi düşüşlerini ve bu da tabii başta sulama olmak üzere kullanım açısından stresli bir dönemi getirebilir. Özellikle İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bu noktada öne çıkıyor. Fakat bazı yıllarda gördüğümüz o çok yoğun su stresini, noksanlığını bu yıl pek görmeyeceğiz.”

Raporun yayımlanmasının hemen ardından WMO Genel Sekreteri Saulo ve İklim Servisleri Bölümü Direktörü Chris Hewitt, COP29 kapsamında bir oturum gerçekleştirdi.

İklim krizinin gelecek nesiller için büyük bir problem olduğunu belirten Saulo, "Ben 1 yaşındaki torunumun gözlerine baktığımda onun ve diğer milyonlarca çocuğun geleceği için kendimi sorumlu hissediyorum." dedi.

Ocak ve eylül arasında küresel sıcaklıklarda yaşanan artıştan bahseden Saulo, yaşanan bu durum sonrası Paris Anlaşması'nın küresel ısınmayı 1,5 dereceyle sınırlandırma hedefinin gerçekleştirilmesinin giderek zorlaştığını kaydetti.

Bu bağlamda WMO'nun karar vericileri bilgilendirmek amacıyla bir uzman ekibi oluşturduğu bilgisini paylaşan Saulo, "İlk göstergelere göre uzun vadeli küresel ısınma, Sanayi Devrimi öncesiyle karşılaştırıldığında şu an ortalama 1,3 derecede. Bunlar istatistiklerden ve grafiklerden çok daha fazla şey ifade ediyor. Isınma derecesindeki her küçük parça önemli ve iklim aşırılıklarını, etkilerini ve risklerini artırıyor." diye konuştu.

"El Nino kuraklığı ve açlığı artırdı"

İklim aşırılıklarının artık gözle görülür bir seviyeye geldiğinin altını çizen Saulo, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Bu yıl birçok ülkede rekor kıran yağışlara, sellere, korkunç can kayıplarına tanık olduk. Bu durum her kıtada toplumların yüreklerini acıttı. İspanya'da yaşanan inanılmaz derecedeki yağış daha sıcak bir atmosferin ne kadar fazla su tutabileceğine dair bir uyandırma çağrısıydı. Hızla yoğunlaşan tropikal kasırgalar, büyük bir ekonomik ve insani zarara neden oldu. Bunu Helen Kasırgası'nda gördük. Yaşanan olayların sayısı ele alınamayacak kadar çok fazla. El Nino kuraklığı ve açlığı artırdı. Okyanus ısınması yüzyıllık ve bin yıllık zaman ölçeklerinde geri döndürülemez seviyede. Buzul kaybı giderek kötüleşiyor. Antarktika’daki deniz buzulu genişlemesi kayda geçen en düşük ikinci seviyedeydi. Isınan okyanuslar ve eriyen buzlar nedeniyle deniz seviyesindeki yükseliş hızlanıyor ve son 30 yılda iki katına çıktı."

Atmosferdeki sera gazı artışına da değinen Saulo, karbondioksit konsantrasyonunun Sanayi Devrimi öncesiyle karşılaştırıldığında yüzde 51, son 20 yılda ise en az yüzde 11 yükseldiğini, emisyonlarda acil düşüş ve iklim etkilerini azaltmak için harekete geçilmesi gerektiğini bildirdi.

Saulo, "1,5 derece hedefinden vazgeçmemiz mümkün değil. Bunu gündemimizin en tepesinde tutmakla yükümlüyüz. Kendimizi belirlediğimiz eşiklere göre ayarlamalıyız ve limitleri aşmamalıyız." ifadelerini kullandı.

Hewitt ise yayımladıkları raporda ısınmayla ilgili saptadıkları derecelerin, ilk göstergeler üzerinden belirlendiğini hatırlatarak, "1,5 derece hedefiyle ilgili Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) ile büyük ölçüde uyumlu bir şekilde çalışıyoruz. COP30’da daha fazla veri sunacağımızı umuyorum." dedi.

İŞTE İZMİR KÖRFEZİ İÇİN HAZIRLANAN 15 MADDELİK EYLEM PLANI!

"TUGAY İMZALAMADI!"

İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay’ın maddelere imza atmadığını belirten Bozoğlu, bakanlığın sorumluluk almadığını, deniz kirliliği konusundaki incelemelerin yetersiz kaldığını ifade etti. Bozoğlu, 23 yıldır devam eden inceleme ve araştırmaların neden yapılmadığını ayrıca sorgularken kesilen çevre cezaları ile elde edilen gelirin bu sorunun çözümüne aktarılması gerektiğini ifade etti.Bozoğlu, “İzmirlilerin sağlıklı yaşam hakkı için, tüm ekonomik zorluklara rağmen mücadelemizi sürdüreceğiz.’’ dedi

(Cumhuriyet- Ece İçmez)

Nüfusun artması ve doğal kaynakların giderek azalması nedeniyle yetiştiricilik yoluyla gerçekleştirilen su ürünleri üretiminin payı avcılığa göre giderek artıyor. Söz konusu artışta sulama ve enerji amacıyla yapılan gölet ve barajlar da etkili oluyor.

Geçen yıl gerçekleşen 1 milyon tonluk su ürünleri üretiminin yüzde 41,6'sı deniz avcılığı, yüzde 3,3'ü iç su avcılığı ve yüzde 55,1'i yetiştiricilikten oluştu. Avcılık ve yetiştiricilik dahil toplam su ürünleri üretiminin yüzde 18,8'i iç sularda gerçekleştirildi.

Verilere göre, 2022'de 514,8 bin ton olan su ürünleri yetiştiriciliği yüzde 8,1 artışla geçen yıl 556 bin tona yükseldi. İç sularda alabalık, denizlerde de çipura, levrek ve özellikle son dönemde Türk somonu üretiminde önemli artış görüldü.

Türkiye'de geçen yıl itibarıyla yıllık 536 bin ton kapasiteli 554 deniz balığı yetiştiriciliği tesisi, yıllık 277 bin ton kapasiteli 1831 iç su balıkları yetiştiriciliği tesisi olmak üzere 813 bin ton kapasiteli 2 bin 385 su ürünleri yetiştiriciliği tesisi faaliyet gösteriyor.

Yıllık 7 bin 500 ton ürün kapasiteli yetiştiricilik alanı üretime açılacak

Su kaynaklarının korunması ve yasa dışı avcılıkla mücadele kapsamında deniz ve iç sulardaki av sahalarında, karaya çıkış noktaları dahil tüm güzergah, tesis ve balık hallerinde, balık unu ve yağı fabrikalarında, perakende satış yerleri ve soğuk hava depolarında çapraz denetim yapılıyor. Bu kapsamda yılın 6 ayında 79 bin denetim gerçekleştirildi.

Yasa dışı su ürünleri avcılığının önlenmesine yönelik olarak gelecek yıl da 158 bin denetim yapılması planlanıyor. Ayrıca 200 bin metrekare terkedilmiş av aracı da su kaynaklarından temizlenecek.

Mevcut stokların korunması ve sürdürülebilir şekilde işletilmesi amacıyla iç su kaynaklarına gelecek yıl 70 milyon balık yavrusu salınacak. Ayrıca, yeni su ürünleri yetiştiricilik bölgelerinin belirlenmesine yönelik çalışmalar kapsamında tespit edilen yıllık 7 bin 500 ton ürün kapasiteli yeni alanın üretime açılması planlanıyor.

15 bin küçük ölçekli balıkçı desteklenecek

Tarımsal Üretimin Planlanması Yönetmeliği kapsamında su ürünleri stoklarının korunarak sürdürülebilirliğinin sağlanabilmesi amacıyla üretim planlaması sürecine girildi.

Düzenlemeye göre, başta hamsi olmak üzere avcılık yoluyla elde edilen mavi yüzgeçli orkinos, deniz patlıcanı, inci kefali, tıbbi sülük, beyaz kum midyesi ve yılan balığı, yetiştiricilik kapsamında da Türk somonu, çipura, levrek ve Akdeniz midyesi üretim planlanması kapsamına alındı.

Ayrıca, avcılık ve yetiştiricilikte üretim faaliyetleri ve yeni türlerin desteklenmesi amacıyla AR-GE çalışmalarına, su ürünleri araştırma enstitülerinin altyapılarının güçlendirilmesine ve balıkçı barınaklarına yönelik ihtiyaç analizi çalışmalarına devam edilecek.

Küçük ölçekli balıkçılık işletmelerinin ekonomik sürdürülebilirliklerinin sağlanması amacıyla gelecek yıl tarımsal destekleme bütçesi kapsamında 15 bin küçük ölçekli balıkçı desteklenecek.

'Suyu daha doğru kullanmamız lazım'

Türkiye'nin yaklaşık 55 milyar metreküp suyu kontrol altında tuttuğunu belirten Prof. Dr. Köksal, "Türkiye'de yaklaşık 55 milyar metreküp su kontrol altında. Bunun da yaklaşık 45 milyar metreküpü tarıma tahsis ediliyor. Bu suyun içerisinde de 20 milyar metreküpün üzerindeki suyun resmi rakamlara göre israf edildiği ortada. O halde bu 20 milyar metreküp sudan daha fazla tasarruf etmemiz lazım ki daha az yatırımla, aynı su kaynağı ile aynı miktarda üretim yapabiliriz. Ya da ek yatırımlarla daha fazla alanda sulu tarım yaparak tarımda daha fazla üretim yapabiliriz. Bu da milli ekonomi açısından çok büyük bir yere sahiptir. Tarımda suyu daha doğru kullanmamız lazım. Ama sadece araziye boru döşemekle, sulama sistemleri döşemekle, suyu etkin kullanmak mümkün değil. Suyu gerekli zamanda, gerekli miktarda gereken yerde kullanma zorunluluğumuz var" dedi. 

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 2019 yılındaki talimatının ardından Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, ‘Ayder Yenileme ve Koruma Projesi’ için harekete geçti. Kentsel Dönüşüm Başkanlığı, Milli Emlak Genel Müdürlüğü, Tabiat Varlıklarını Koruma (TVK) Genel Müdürlüğü, Toplu Konut İdaresi (TOKİ) Başkanlığı ve İller Bankası AŞ (İLBANK), Ayder Yaylası’nın doğal güzellikleriyle korunup halkın hizmetine sunulması için imkanlarını seferber etti. Öncelikle 5 otelin bulunduğu bölgeler kamulaştırılıp yeşil alan vasfına kavuşturuldu. Bu bölgelerdeki oteller yıkıldı. TOKİ tarafından yöresel mimariyle doğal dokuya uygun 52 odalı apartlar inşa edildi. Yıkılan otellerin hak sahiplerine bu projeden yeni apartlar verildi.

Bin 650 araçlık otopark

Çevre ve görüntü kirliliğine neden olan kaçak salıncakların kurulduğu bölgeler, TVK Genel Müdürlüğü tarafından ‘Kesin Korunacak Hassas Alan’ ilan edildi. Salıncaklar söküldü. Yayladaki trafik sorununun çözümü için Kentsel Dönüşüm Başkanlığı, atık su tesisi için ise İLBANK devreye girdi. Ayder’e bin 650 araçlık otopark ve atık su arıtma tesisi kazandırıldı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Ayder Yaylası’nın görüntülerini, “Son zamanlarda Ayder’e hiç gittiniz mi? Doğa harikası Ayder’in güzelliğine güzellik kattık” notuyla paylaştı.

“Ayder’in atık suları artık arıtılıyor”

Rize Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürü Ali Serkan Savaş, Ayder’in silüetini bozan kaçak yapılaşmaya son veren, doğal dokuyu ortaya çıkaran bir projenin hayata geçirildiğine dikkat çekti. Savaş şunları söyledi: Vizyonumuz, sularının atık su arıtmayla temizlendiği, Fırtına Vadisi’nin temiz aktığı, yollarının trafikten arındırıldığı, egzoz dumanının az olduğu ve insanların doğanın nefesini alarak yürüyebildikleri bir Ayder oluşturmaktı. Ayder’in atık suları artık arıtılıyor. Yine doğa dostu ve mühendislik harikası diyebileceğimiz bin 650 araçlık otoparkımız bu yıl içerisinde yapıldı. Ayder’in içerisindeki trafik azaltılmaya başlandı ve böylelikle vatandaşlarımız kaldırımda rahatça yürümeye başladı. Eskiyen termal otelimiz yenilendi. Yine, yöresel mimariye uygun toplam 52 odalı apartlar yapıldı. Sayın Murat Kurum’un talimatlarıyla Ayder’in silüetini bozan, yeşil alan yapılabilecek otellerle trampa edildi ve bu otellerin yeri yıkılıp, yeşil kalmak suretiyle bu otellerimize teslim edildi. Bu sene de bu otellerimiz faaliyete geçti.

“Burada içimiz açıldı”

Ayder’e gelen ziyaretçiler de yaylanın yenilenmiş halinden övgüyle bahsetti. Nazan Sümer, “Otoparkı gelirken gördük. Hiçbir şekilde görüntüyü bozmadan yere doğru inen otoparklar yapılmış. Bence bu çok güzel olmuş” dedi. Otellerin ahşap malzemeye ağırlık vererek yapıldığını kaydeden Sümer, “Bence otantik olmuş. Betonlaşma yerine taş ve odun olması güzel” diye konuştu. Ayder’in yeni halini çok beğendiğini ifade eden Derin Ekşi ise, “Fazla kalmayız demiştik ama aşağı yukarı 3 saattir burada dolaşıyoruz. Öyle güzel ki, çok beğendik. İçimiz açıldı, tavsiye ederiz. Küçük bir vlog da çektik bu arada. Gayet iyi çalışılmış. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na teşekkür ederiz” şeklinde konuştu.

(İHA)

Helene, 2005 yılında bin 392 kişinin ölümüne yol açan Katrina Kasırgası'ndan bu yana ABD'yi vuran en ölümcül kasırga oldu.

İngiltere sağlık ve çevre bakanlıkları tarafından yapılan ortak açıklamada, bu adımın hem çevreyi korumaya hem de gençlerin elektronik sigara kullanımını engellemeye yönelik bir adım olduğu belirtildi.

Tek kullanımlık elektronik sigaraların şarj edilemediği ve genellikle çöpe atıldığı belirtildi.

Kamu Sağlığı ve Önlemeden Sorumlu Parlamento Müsteşar Yardımcısı Andrew Gwynne, "Geçen yıl 11-15 yaş arası gençlerin dörtte birinin elektronik sigara kullanması son derece endişe verici ve bugün elektronik sigara kullanan çocukların çoğunun tercih ettiği ürünün tek kullanımlık olduğunu biliyoruz" dedi.

Gwynne, "Tek kullanımlık elektronik sigaraların yasaklanması sadece çevreyi korumakla kalmayacak, aynı zamanda elektronik sigaraların çocuklar için cazibesini azaltacak ve onları savunmasız gençlerin ellerinden uzak tutacaktır," ifadelerini kullandı.

Bir önceki Birleşik Krallık hükümeti de gençler arasında elektronik sigara kullanımında büyük bir artışa neden olduğunu söyleyerek tek kullanımlık bu sigaraları yasaklamayı planlamıştı.

Elektronik sigara kullanımında artış

İngiltere'de kısa süre önce yapılan bir anket, düzenli olarak sigara içmeyen bir milyon yetişkinin artık elektronik sigara kullandığını ortaya koydu.

Bu artışın başlıca nedeni gençler olup, 18 ila 24 yaş arasındaki düzenli sigara içmeyenlerin yüzde 14'ünün artık elektronik sigara kullandığı görüldü.

Sağlık ve çevre bakanlıkları Perşembe günü yaptıkları ortak açıklamada, İngiltere'de elektronik sigara kullanımının 2012 ile 2023 yılları arasında yüzde 400'den fazla arttığını belirtti.

Kar amacı gütmeyen geri dönüşüm grubu Material Focus'un geçen yıl yaptığı bir tahmine göre, her hafta yaklaşık 5 milyon tek kullanımlık elektronik sigara çöpe atılıyor ve bu sayı bir önceki yıl yaptıkları tahmine göre dört kat daha fazla.

Parlamentonun onayına tabi olan yasaklama kararı, işletmelerin kalan stoklarını satmak için 1 Haziran 2025'e kadar süreleri olduğu anlamına geliyor.

Uygulama tarihlerinin Birleşik Krallık içerisindeki diğer hükümetlerle de uyumlu olması bekleniyor. Galler hükümeti de mevzuatın yürürlüğe gireceği tarihi Haziran olarak belirledi.

Bazı Avrupa ülkeleri de tek kullanımlık elektronik sigaraları yasaklamayı planlamış olup, Avrupa Komisyonu geçtiğimiz ay Fransa'nın bu yöndeki mevzuatını onayladı.

Komisyon, Belçika'nın tek kullanımlık elektronik sigaraları yasaklayan mevzuatını yılın başlarında onaylamıştı.

Elektronik sigara, sigara içmekten çok daha az zararlı olsa da "tamamen zararsız" değil ve İngiltere Ulusal Sağlık Servisi'ne (NHS) göre sadece yetişkin sigara içicilerine sigarayı bırakma aracı olarak tavsiye ediliyor.

Bursa’nın Osmangazi ilçesine bağlı Demirtaş Mahallesi sınırlarında 130 bin metrekareden fazla orman arazisinin ‘konaklamalı orman parkı’ olarak işletilmek üzere 5 Kasım’da ihaleye çıkarılacağı duyuruldu.

ÖNCE ÇİM KAYAĞI TESİSİ, ARDINDAN MESİRE YERİ YAPILDI

Demirtaş Barajının bitişiğinde yer alan orman arazisinde 1987’de çim kayağı tesisi yapılan ve ancak bir süre hizmet verdikten sonra yaklaşık 15 yıl kaderine terk edilen alan, 2023 yılında Bursa Büyükşehir Belediyesi tarafından kiralanarak ilave yapılaşmayla mesire yeri olarak hizmete açılmıştı.

KONAKLAMALI ORMAN PARKI OLARAK 20 YILLIĞINA KİRALANACAK

Osmangazi Orman İşletme Şefliği amenajman planında 156 ve 159 numaralı bölmeler içerisinde kalan 13.53 hektarlık orman arazisi ‘konaklamalı orman parkı’ adıyla 20 yıllığına kiralanacak. Kapalı teklif usulü yapılacağı duyurulan ihale dosyasında orman arazisindeki yapılaşma detaylarına da yer veriliyor.

Dermirtaş Konaklamalı Orman Parkı içerisinde idare tarafından önerilen tesisler, ihaleyi alan işletmeci tarafından yapılacak. Buna göre orman arazisinde 250 metrekare büyüklüğünde bir adet kır lokantası, 250 metrekarelik kır kahvesi, 30 metrekarelik yöresel ürünler satış ünitesi, 18’er metrekarelik 2 ayrı büfe, 215 metrekarelik hayvan barınağı, 5 bin 500 metrekarelik macera parkı, zipline ve çocuk oyun alanları yapılabilecek. İdarenin önerdiği yapılar arasında ayrıca personel ve idare binaları, ibadethane, su deposu, çocuk oyun alanı, çeşmeler, tuvalet, malzeme depoları, seyir terası, menaj ve çim amfi gibi üniteler yer alıyor. İhale dosyasında, 130 bin metrekareden büyük orman arazisinin yıllık kira bedelinin ise 315 bin TL olarak belirlendiği bilgisine yer veriliyor.

ORMAN ARAZİSİNDE 18 BİN METREKAREDEN FAZLA YAPILAŞMA

Her biri 80 metrekareden oluşan 120 adet çadır alanı ile her biri 20 metrekarelik alana sahip 16 adet kameriyenin yapılacağı orman parkı ihalesiyle kiralanacak orman arazisinin 18 bin metrekareden fazla alanı yapılaştıracak. Normal bir orman arazisinde yapılaşmaya izin verilmezken, ‘orman parkı’ olarak ayrılan orman arazilerinin imar şartı da aranmadan yapılaşmaya açılması orman yağmasının yeni bir yolu olarak 

YÖNETMELİK ORMANDAKİ YAPILAŞMAYI İMAR ŞARTINDAN KAÇIRIYOR

Mayıs 2022’de çıkarılan Orman Parkları Yönetmeliği, geçmişte mesire yeri ve kent parkı olarak anılan yerlere ‘orman parkı’ tanımı getirdi. Orman Parkları Yönetmeliği’nin 18. maddesi, bu alanların Kültür ve Turizm Bakanlığına tahsisini düzenliyor. Bu maddeye göre turizm bölgeleri içinde olup olmadığına bakılmaksızın eğer bir ilçenin denize kıyısı varsa konaklamalı orman parklarının tescillerinin ardından Kültür ve Turizm Bakanlığına bildirilmesi gerekiyor. Bakanlık uygun görmesi halinde 60 gün içinde bu alanları tahsis edebiliyor. Aynı maddenin 3. fıkrasında ise “Kültür ve Turizm Bakanlığına tahsisen verilen orman parklarının alanları hiçbir şekilde imar uygulamalarına konu edilemez” diye ifade ediliyor.

YÖNETİM PLANININ ADI VAR KENDİ YOK

Yönetmelik, arazi kullanımına yönelik orman parklarında gelişim ve yönetim planları yaptırılmasını da düzenliyor ancak ihalesi yapılan birçok orman parkının gelişim ve yönetim planı olmaksızın işletmeye açılması dikkat çekiyor.

ORMAN RANTI ARTVİN’DE CAN ALMIŞTI

Geçtiğimiz ay Artvin’in Cankurtaran bölgesindeki 170 bin m2’lik orman arazisinin orman parkı olarak kiralanarak yapılaşmaya açılmasına tepki gösteren vatandaşların üzerine ateş açılmış, olay Reşit Kibar adlı vatandaşın ölümüyle sonuçlanmıştı. Cankurtaran Konaklamalı Orman Parkı ihalesini alan Muhammet Ustabaş adlı yüklenicinin, arazideki ağaç kesimine tepki gösteren köylülerin üzerine silahla ateş açması sonucu Ersan Koyuncu ve Gökhan Koyuncu adlı vatandaşlar da yaralanmıştı.

Kaynak: Evrensel/Yusuf Yavuz

Yapılan incelemeler, yerin 5 ila 30 kilometre derinliğinde sekiz magma odasının varlığını ortaya koydu. Özellikle 5 kilometre derinlikte bulunan en büyük magma odasının depremlerle tetiklenip harekete geçme riski taşıdığı belirlendi. Bu keşif, Türkiye’deki volkanların potansiyelini yeniden gündeme taşıdı.

Ülkemizde birçok aktif volkan bulunuyor, ancak şu an için sessizler… Peki, bu devler bir gün uyanarak lav püskürtür mü? Manisa’da keşfedilen magma odasındaki püskürme riski ne anlama geliyor? Merak edilen tüm bu sorulara Yıldız Teknik Üniversitesi (YTÜ) İnşaat Fakültesi Dekanı ve Doğa Bilimleri Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Şükrü Ersoy’la yanıt aradık.

Volkan dediğimiz zaman hep klasik bir dağ ve dağın da kraterinden püsküren lav akla geliyor. Ancak tüm volkanlar öyle değil. Bazı volkanlar çok püskürmezler, yayvan bir dağın üzerindeki kraterden akarlar. İçindeki gaz miktarına bağlı olarak fışkırabilirler. Eğer böyle bir durum yoksa sadece akarlar.

Yıldız Teknik Üniversitesi (YTÜ) İnşaat Fakültesi Dekanı ve Doğa Bilimleri Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Şükrü Ersoy

Manisa’da geçmişte lav püskürmeleri var

Öncelikle Manisa’da tespit edilen magma odalarını ve püskürme riskini soruyoruz Prof. Dr. Ersoy’a... “Manisa Kula’da küller üzerinde insan ayak izleri var” diye sözlerine başlayan Prof. Dr. Ersoy, şöyle devam ediyor:

“Bu, geçmişte bir püskürmeye işaret ediyor. Araştırmacılar magma odasının yüzeye yakın olduğunu, bir faaliyeti olabileceğini söylüyor. Ancak bir tarih verilmiyor. Böyle bir potansiyeli, böyle bir tehlikeyi ortaya koyuyorlar. Bunun ‘Acil püsküreceği şeklinde bir uyarı veriliyor’ şeklinde algılanmaması gerekiyor.”

Bir volkanın magma odasından yeryüzüne çıkması için bir irtibatı olması gerektiğinin altını çizen Prof. Dr. Ersoy, “Volkanların faaliyeti için iyi bir gözlem yapılması gerekir. Mesela o bölgede geçici olarak küçük depremler meydana gelirse, krater varsa gaz çıkışları meydana gelir. Bu gaz çıkışları ve depremler bize volkanın püskürmeye yakın olduğunu ifade eder” diyor.

Türkiye’de 13 volkan bulunuyor

Türkiye’nin yüzde 16’sı volkanlarla kaplı… Yakın zamanda faaliyete geçmese de Türkiye’de 13 volkan bulunuyor. Bunlar Manisa’daki Kula Volkanik Jeoparkı, Konya’daki Acıgöl ve Karapınar, Niğde ve Aksaray il sınırlarında yer alan Hasan Dağı, yine Niğde’de bulunan Göllü Dağı, Kayseri-Erciyes Dağı, Şanlıurfa-Karacadağ, Bitlis-Nemrut Dağı, Van’daki Süphan Dağı ve Girekol Tepe, Ağrı’daki Tendürek ve Ağrı Dağı ile Kars’taki Kar Platosu’dur.

[Fotoğraf: AA]

Volkanların hepsi aynı özellikte olmuyor… Bu durum Türkiye’deki örnekleri için de geçerli. Prof. Dr. Ersoy, şöyle konuşuyor:

“Volkan dediğimiz zaman hep klasik bir dağ ve dağın da kraterinden püsküren lav akla geliyor. Ancak tüm volkanlar öyle değil. Bazı volkanlar çok püskürmezler, yayvan bir dağın üzerindeki kraterden akarlar. İçindeki gaz miktarına bağlı olarak fışkırabilirler. Eğer böyle bir durum yoksa sadece akarlar. Yine fay, yarık varda yerkabuğunda ağır ağır volkanlar çıkabiliyor. Onlar bazen mısır patlağı gibi kendini göstermeden hareket eden volkanlar ki, Türkiye’de de bunlardan bulunuyor.”

Türkiye’deki volkanlar sönmüş değil, sadece suskun. Geçmişte faaliyete geçmişler ancak şu anda kritik bir durumumuz yok. Fakat bu volkanların gözlem altında tutulması yararlı olur.

Tarihsel süreç içinde Türkiye’deki volkanlar da zaman zaman harekete geçmiş. Prof. Dr. Ersoy, geçmişte yaşanan bu faaliyetleri örneklerle açıklıyor. “Hasan Dağı, Erciyes, Ağrı, Nemrut, Süphan, Tendürek Türkiye'de en bilinen volkanlar” diyerek “MÖ 6200'de Hasan Dağı'nın püskürdüğünde Hattuşaş’ta yaşayan insanlar var. Hatta o püskürmeyi duvara bile çizerek betimlemişler. Ağrı 2500 yıl önce, Tendürek ise 2000 yıl önce faaliyete geçmiş. Erciyes ise MS 1441-1597 gibi yıllarında faaliyet göstermiş” bilgisini veriyor.

Türkiye’deki volkanlar suskun

Peki, bu volkanlarda uzun süredir herhangi bir faaliyet görülmemesi sönümlendikleri anlamına mı geliyor? “Türkiye’deki volkanlar sönmüş değil, sadece suskun. Geçmişte faaliyete geçmişler ancak şu anda kritik bir durumumuz yok. Fakat bu volkanların gözlem altında tutulması yararlı olur” ifadesini kullanıyor Prof. Dr. Ersoy.

Volkanlarla ilgili en fazla tartışılan konulardan biri de olası bir deprem durumunda suskun volkanların tekrar faaliyete geçip geçemeyeceği… Türkiye’deki volkanların depremlerle harekete geçmeyeceğini vurgulayan Prof. Dr. Ersoy, Güney Ege’deki volkanlara dikkat çekerek, “Yunanistan'ın Güney Ege’de 6 tane volkanı var. Bu bölgede büyük depremler olursa hem tsunamiyi hem de volkanları tetikleyebilirler” diyor.

Bu durumun dolaylı yoldan Türkiye’yi nasıl etkilenebileceğini ise örneklerle açıklıyor: “İtalya'daki Vezüv Yanardağı MS 79'da püskürdüğünde külleri İstanbul'a bile gelmiş. Yine 2010 yılında İzlanda’da bir volkan patlamıştı. Dünyada 100 bin uçak seferi iptal edilmişti. Çünkü o bulutun üzerinden geçerken uçaklar düşebilirdi.”

Gıda israfının büyük bir kısmını meyve ve sebzelerin oluştuğunu belirten Akgül, "Türkiye'de her yıl ortalama 23 milyon ton gıda israf edilmektedir. Üretilen bu ürünlerin yaklaşık yüzde 35'i sofraya ulaşamadan kaybolmakta ya da çöpe gitmektedir. Ülkede her gün yaklaşık 12 milyon ekmek çöpe atılmakta, bu da yılda 4 milyar 380 milyon ekmeğe denk gelmektedir" diye konuştu.

Evsel gıda atığının da önemli bir sorun olduğuna değinen Akgül, "Yıllık 7,76 milyon ton evsel gıda çöpe atılmaktadır ve kişi başına yıllık yaklaşık 93 kilogram gıda israfı düşmektedir. Ayrıca, ekmek israfının en sık yaşandığı yerler arasında lokantalar, oteller ve toplu yemek yerleri öne çıkmaktadır" dedi.

"Hasat ve depolama süreçlerinde yaşanan kayıplar da israfı artırmaktadır"

Akgül, şöyle devam etti:

"Türkiye'de gıda israfının başlıca nedenleri arasında yetersiz planlama ve bilinçsiz alışveriş alışkanlıkları geliyor. İhtiyacın üzerinde üretim ve hazırlık yapılması ile perakende ve dağıtım süreçlerindeki aksaklıklar da yer almaktadır. Özellikle tüketicilerin gereksiz gıda alımı yapması ve uygun saklama koşullarına özen göstermemesi, gıdaların hızlıca bozulmasına yol açmaktadır. Aynı zamanda tedarik zincirindeki hatalar, hasat ve depolama süreçlerinde yaşanan kayıplar da israfı artırmaktadır. Bu sorunların tüm aşamalarda etkili bir şekilde ele alınması, hem ekonomik kayıpların önlenmesi hem de sürdürülebilir bir gelecek için büyük önem taşımaktadır."

Türkiye İsrafı Önleme Vakfının gıda israfının önlenmesi amacıyla hayata geçirdiği "Gıda Bankacılığı" projesiyle ilgili bilgi veren Akgül, "Gıda bankacılığı, bağış olarak yapılan gıda yardımlarının ve son kullanma tarihi yaklaşan gıdaların ihtiyaç sahiplerine dağıtılmasını amaçlamaktadır. Türkiye’de Gıda Bankacılığı faaliyetleri sadece dernekler veya vakıflar tarafından yürütülebilmektedir. Gıda Bankacılığında bağışın mutlak suretle gıda maddesi niteliğinde olması ve 'bedelsiz olarak ihtiyaç sahiplerine dağıtılmak üzere' şartı ile verilmiş olması aranmaktadır. Gıda Bankacılığının ülkemizdeki ilk uygulamasına 20 Ocak 2004'te Diyarbakır'da başlanmıştır" ifadelerini kullandı.

Vakıf olarak bağışlanan gıdaların muhafazası ve dağıtımına yönelik Doğu ve Güneydoğu Anadolu Kalkınma Vakfının (DAKAV) tahsis ettiği 2 bin metrekarelik kapalı alanda Diyarbakır Gıda Bankasını faaliyete geçirdiklerini anımsatan Akgül, bankanın Konya'da da faaliyetlerini sürdürdüğünü belirtti.

Akgül, proje kapsamında tüketicilere planlı alışveriş ve gıdaların doğru saklanmasının öneminin anlatıldığını, kusurlu ancak sağlıklı meyve ile sebzelerin kullanımının teşvik edildiğini, cezaevleri, hastaneler ve okullarda eğitim programları düzenlenerek israfı önlemek için bilinçlendirme çalışmaları yapıldığını aktardı.

Gıda israfının önüne geçmek için alışveriş planlaması ile ürünlerin son kullanma tarihlerine dikkat edilmesi gerektiğine değinen Akgül, bunlara ek olarak da porsiyon kontrolü, yemek artıklarının değerlendirilmesi, meyve ve sebzeleri doğru saklama ile doğru mutfak kullanımının bireysel adımlar olduğunu kaydetti.

Akgül, artan fiyatların tüketicilerin daha bilinçli alışveriş yapmalarına, ihtiyaç dışı ürünlerden kaçınmalarına ve daha planlı tüketim alışkanlıkları geliştirmelerine yol açarak israfı azaltabileceğini dile getirdi.

Gıdanın doğru saklanması ile alışveriş planlaması ve artıkların değerlendirilmesi konularında halkın daha fazla bilinçlendirilmesi gerektiğini belirten Akgül, gıda bankalarının ise daha etkin çalışabilmesi için lojistik altyapılarının güçlendirilmesi; özellikle tedarik zincirindeki kayıpların azaltılması için güçlü soğuk zincir ve saklama çözümlerinin önemli olduğunu vurguladı.

İlerleyen yıllarda temel hedeflerinin Türkiye’de gıda israfını azaltmak için 2030 yılına kadar gıda atıklarını yarıya indirmek olduğunu söyleyen Akgül, şöyle konuştu:

"Bu doğrultuda, Birleşmiş Milletlerin Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarına (SKA) uygun olarak, israfı en çok yaşanan alanlar olan meyve-sebze tüketimi ve ekmek atıkları üzerinde yoğunlaşacağız. Toplumun her kesiminde farkındalık oluşturmak ve etkin çözümler sunmak, gıda güvenliğini artırmak ve israfı en aza indirmek için kritik önem taşımaktadır."

OGM tarafından bu görevlerinin yerine getirilmesi için çeşitli konularda eylem planları devreye alınıyor.

Sel havzalarına yönelik ilk eylem planı Çölleşme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğü tarafından hazırlandı ve 2013-2017 yıllarında Orman Genel Müdürlüğü tarafından uygulandı. Bu plan kapsamında 25 ana havza içerisinde bulunan 346 sel havzasında 145 bin 836 hektar alanda çalışma yürütüldü.

Genel Müdürlükçe 2019-2023 döneminde eylem planları dışında rutin sel kontrol çalışmaları yapılırken, 126 harçlı ıslah ve 12 çelik moloz bariyeri ile 21 kaya dolgulu çelik kafes duvarı inşa edildi.

Plan döneminin bitmesinin ardından da yukarı havza sel kontrol faaliyetlerine devam edilirken, 2019 itibarıyla sel kontrol harcama kalemi "erozyon" bütçesinden ayrılarak bağımsız hale getirildi.

Çalışmalar, bu yıldan itibaren klasik sel kontrol önlemlerinin yanı sıra daha güçlü yapıları içerecek hale getirildi. Özellikle Doğu Karadeniz başta olmak üzere kuvvetli yağışların olduğu yerlerde harçlı ıslah yöntemleri uygulanmaya başlandı.

Plan kapsamında en fazla havza çalışması Kayseri'de yapılacak

Genel Müdürlük, iklim değişikliğinin de etkisiyle son yıllarda sel vakalarında artış yaşanması, yukarı havzada alınacak önlemlerin sellerle mücadele konusunda kritik öneme sahip olması gibi nedenlerle yeni bir eylem planı uygulamaya karar verdi.

OGM, bu doğrultuda 2024-2028 yıllarını kapsayacak yeni bir Yukarı Havza Sel Kontrolü Eylem Planı'nı uygulayacak. Plan kapsamında, kurumun faaliyet alanlarına giren her il için çalışma yapılması gereken öncelikli havzalar tespit edildi.

Buna göre, eylem planı uygulanmaları söz konusu yıllar arasında tamamlanacak ve 30 ilde bulunan 194 sel havzasındaki 240 bin 535 hektar alanda çalışma yapılacak. En fazla sel kontrolü yapılacak il 15 uygulamayla Kayseri olarak belirlenirken, bu ili 12'şer uygulamayla Kastamonu, Ankara, Giresun, Trabzon, 11 uygulamayla Amasya izledi.

Söz konusu illerde sel riski taşıyan havzalarda, mekanik önlemler kapsamında arazilerin yapısına göre yamaç, oyuntu ve mecra ıslahına yönelik çalışmalar yapılacak.

İstilacı yabancı türlerle mücadeleye ilişkin bölgeye özel tedbirleri içeren Ayvalık Adaları Tabiat Parkı Denizel Alanı Yönetim Planı'na ilişkin faaliyetler çerçevesinde 50 adet tonozlu şamandıradan oluşan "Tekne Bağlama Sistemi"nin kurulumu 16 Eylül'de tamamlanarak kullanılmaya başlandı.

Doğa Koruma ve Milli Parklar (DKMP) Genel Müdürü Kadir Çokçetin, Ayvalık Cumhuriyet Meydanı'nda düzenlenen Ayvalık Adaları Tabiat Parkı Denizel Alanı Tekne Bağlama Sistemi tanıtım etkinliğinde, bölgedeki deniz ekosisteminin korunması için uygulanan proje kapsamında Tekne Bağlama Sisteminin önemli bir bileşen olduğunu söyledi.

Deniz çayırları tahribatının yüzde 50 azaltılması hedefleniyor

Projenin deniz tabanında oluşan tahribatın önlenmesinde de model bir uygulama olduğunu vurgulayan Çokçetin, şunları kaydetti:

"Bağlama sisteminin kullanımı ile alandaki deniz çayırları tahribatının yüzde 50 azaltılması, deniz tabanında oluşabilecek fiziksel hasarın engellenmesi ve deniz turizminin çevresel sürdürülebilirliğinin sağlanması hedeflenmektedir. Tekne sahipleri de bu sistemi kullanarak denizel ekosistem tahribatının engellenmesine katkıda bulunacaklardır. Genel Müdürlüğümüzce ülkemizin zengin biyoçeşitliliğinin korunması, sürdürülebilir yönetiminin sağlanması ve gelecek nesillere aktarılabilmesi için, sadece karasal alanlarda değil denizel alanlarda da çalışmalara devam edilecektir."

Ayvalık Kaymakamı Hasan Yaman da denizlerin korunmasının önemine vurgu yaptı.

Yaman, projenin ilçeye hayırlı olması temennisinde bulunarak, "Ayvalık ilçemiz dünyanın en güzel ilçelerinden biridir. Su altı zenginliği olarak da dünyada görülen türleri bünyemizde barındırıyoruz. Bu proje bu anlamda çok önemli. Kırmızı mercanları ve diğer su altı bitkileriyle bilinen ilçemizde riskle karşı karşıyaydık. Bu projeyle belli bir ölçüde bu tehlike bertaraf edilmiş olacak. İlçemize, ülkemize hayırlı olmasını diliyorum." diye konuştu.

Doğa Araştırmaları Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Figen Ant, istilacı yabancı türlerin önlenmesi için ve deniz çayırlarının gelişimi için yerel halk ve sivil toplum kuruluşlarının bilgilendirilmesinin önemine vurgu yaptı.

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) Türkiye Mukim Temsilcisi Louisa Vinton ise sağlıklı ekosistemlerin, denizüzümü gibi istilacı türler tarafından bozulabilen ve bu durumda feci sonuçlara yol açabilen hassas bir dengeye sahip olduğuna dikkati çekerek, "Ayvalık'taki ve diğer denizel alanlardaki çabalarımızın amacı, doğal dengeyi sürdürülebilir bir şekilde yeniden sağlamak." dedi.

Etkinlik, DKMP'ye ait teknenin hizmete alınması ve Pınar Adası'na gidilerek bu bölgedeki şamandıraların gözlemlenmesiyle sona erdi.

Bu dönemde uzun yıllar yağış ortalaması metrekareye 604,7 kilogram olan, geçen yılın aynı döneminde 578,4 kilogram yağış alan bölgede bu yıl metrekareye 504,3 kilogram yağış düştü.

Yağışların düzensiz ve lokal gerçekleştiği İzmir'de kuzey bölgesi yeterli su alırken, güneydeki Küçük Menderes Havzası'nda ise kurak bir dönem yaşandı. Düzensiz ve lokal yağışlar kentteki bazı barajların doluluğunu olumlu etkilese de Küçük Menderes Havzasındaki Tahtalı Barajı'na yaramadı.

- Son 16 yılın en düşüğü

İzmir'in su ihtiyacının yarıya yakınının karşılandığı Tahtalı'daki su seviyesi, geçen senenin ekim ayına göre yüzde 30'dan yüzde 16'ya indi. Barajdaki su seviyesi, ekim ayı seviyesi bakımından son 16 yılın en düşük rakamı olarak kayıtlara geçti.

Yapımı 1997 yılında tamamlanan ve 25 yıldır su seviyesi kayıtları tutulan barajda en düşük ekim ayı doluluk oranı yüzde 5,5 dolulukla 2008 yılında gerçekleşmişti.

Yıllık ortalama 90 milyon metreküp su çekilen barajdaki kuraklığın etkisiyle havzanın bir bölümü adeta ovaya dönüştü. Su seviyesinin düşmesi nedeniyle havzada adacıkların oluştuğu, zeminin çatladığı görüldü.

- 12 barajdan 7'sinde seviye düştü

İzmir'deki içme ve sulama amaçlı 12 barajdan 7'sinin su seviyesi, kuraklık nedeniyle geçen yılın gerisinde kaldı.

Barajlardan Balçova'da doluluk yüzde 15'ten yüzde 20'ye, Kestel'de yüzde 6'dan yüzde 28'e, Çaltıkkoru'da yüzde 36'dan yüzde 53'e, Yortanlı'da yüzde 11'den yüzde 43'e, Güzelhisar'da yüzde 60'tan yüzde 67'ye yükseldi.

Diğer barajlardan Aktaş'ta doluluk yüzde 10'dan yüzde 8'e, Ürkmez'de yüzde 17'den yüzde 14'e, Seferihisar'da yüzde 27'den yüzde 18'e, Alaçatı'da yüzde 30'dan yüzde 9'a, Kavakdere'de yüzde 28'den yüzde 26'ya, Zeytinova'da yüzde 4'ten yüzde 3'e düştü.

- İklim değişikliğinin etkisi

İzmir Bakırçay Üniversitesi Coğrafya Bölümü Başkanı Prof. Dr. Şermin Tağıl, AA muhabirine, bu yıl Batı Anadolu'da kar birikimi ve dağlardan gelen akışın ortalamanın çok altında kaldığını ve bu nedenle barajların yeterince beslenemediğini söyledi.

Kar kuraklığının iklim değişikliğinin bir sonucu olarak ülkeyi etkileyen ve görünmeyen bir kuraklık türü olduğunu aktaran Tağıl, "İzmir neredeyse 2 yıldır istediği yağmuru alamadı maalesef. Bu durum, bölgelerdeki akarsu debilerinde ve barajlardaki su seviyelerinde ciddi düşüşlere neden oldu." dedi.

Tağıl, Avrupa Birliğinin (AB) finanse ettiği Copernicus İklim Değişikliği Servisi verilerine göre, kasım ayına kadar farklı yoğunluklarda su sıkıntılarının devam etmesini beklediklerini dile getirerek, şöyle konuştu:

"Özellikle Batı Anadolu'da su sıkıntısının devam etmesi muhtemel. Mayıs 2025'e kadar yapılan tahminler, Türkiye'de en yoğun su eksikliklerinin Batı Anadolu ve Trakya bölgelerinde yaşanacağına işaret etmekte. Eğer aynı hava koşulları devam ederse, yeterince yağmur yağmazsa ve kar olmazsa, gelecek yıl dramatik bir durumdan bahsediyor olacağız. Türkiye genelindeki artan kuraklıklar, sıcak hava dalgaları ve aşırı hava koşulları, su kaynakları, tarım ve insan güvenliği üzerinde ciddi etkilere yol açmaktadır. İklim değişikliği bu olumsuz etkileri daha da şiddetlendiriyor. Su kaynaklarının verimli kullanımı ve bilinçli tüketim, kuraklıkla mücadelede hayati önem taşımaktadır. Her damla su, geleceğimiz için kritik öneme sahiptir. Bu nedenle, suyu korumak ve bilinçli tüketim alışkanlıkları geliştirmek hepimizin sorumluluğudur." 

'İŞ BİRLİĞİ İÇERİSİNDEYİZ'
Servet Ertaş "Deprem, sel, heyelan gibi her türlü afete karşı dirençli yapılar olmalı. Bunun yanında toplumun afet bilinci farkındalığının gelişmesi, güvenli yaşam kültürünü edinmesi de önemli. Bu ikisinin toplamı afetlere dirençli kent tabirinin içini dolduruyor. Ama maalesef yaşadığımız depremde de gördük, İzmir'in hem deprem hem sel, su baskını, deniz taşkını, orman yangınları gibi afet türlerine maalesef henüz yeterince hazır olmadığını görüyoruz. Bunun yanında toplumun da duyarlılığının, farkındalığının, bilincinin yeterli olmadığını biliyoruz. İşte bu eksikliği gidermek için paneller, seminerler, eğitim çalışmaları, tiyatral gösteriler yapıyoruz. Aynı şekilde merkezi idare kurumları, yerel yönetimler, meslek odaları, üniversiteler, uzman bireylerle iş birliği içindeyiz. Afet yönetiminde iş birliği, toplumsal mutabakat çok önemlidir. Bunu afetlere dirençli ülkeler başarmış. Biz de ülkemizde hayata geçirmek istiyoruz" dedi.

'İZMİR'İN YÜZDE 70'İ DİRENÇSİZ YAPILARDAN OLUŞUYOR'
İzmir'de yapı stokunun oldukça eski olduğunu ifade eden Ertaş, İnşaat Mühendisleri Odası verilerinin de bu görüşü doğruladığını söyledi. Ertaş, "İzmir'in yüzde 70 oranında eski, dayanıksız, kaçak, dirençsiz yapılardan oluştuğunu biliyoruz. Bunların hızlı şekilde iyileştirilmesi, yenilenmesi, yapı stokunun güvenli hale getirilmesi gerekiyor. Yine afet risklerini 'Yapısal riskler', 'Yapısal olmayan riskler' diye iki başlığa ayırıyoruz. Yapısal riskler, yapıların güvenli afetlerde zarar görmeyecek, yıkılmayacak, ölümlere sebep olmayacak yapılar olmasını önemsiyoruz. Planlı kentleşme, sağlıklı çevre ve bunların her birisi kentin, afetlere karşı dirençli oluşu yapısal riskleri azaltma başlığında ele alınabilir. Bir de yapısal olmayan riskler var. Depremde yıkılmayan binada insanların ölebildiğini, yaralanabildiğini biliyoruz. Bina yıkılmasa bile kopan, devrilen, düşen eşyalar, asma tavanlar, avizeler, dolaplar ya da teçhizatlar, klimalar bile insanların beyin kanamasından, baş travmasından ölümlerine, yaralanmalarına sebep oluyor. Yapısal olmayan riskleri azaltmadığımız sürece bunlar da ölümlere, yaralanmalara sebep olmaktadır. Binanın sadece sağlam olması da yetmiyor. Afet bilinci ve farkındalığı bu noktada ortaya çıkıyor. İnsanlar farkında olmadığı hiçbir tehlikeye önlem alma gereği duymuyor" diye konuştu.

'53'ÜNCÜ MADDEYİ YERİNE GETİREN DAHA HİÇBİR BELEDİYE GÖRMEDİK'
Yerel yönetimlerin afet yönetiminde önemli bir role sahip olduğuna dikkati çeken Ertaş, kentin risk analizinin yapılması gerektiğini belirtip, "Belediye kanununun 53'üncü maddesi var. Bu maddeyi maalesef halkımız bilmiyor. Bilmediği için de sorgulamıyor ve talep etmiyor. Oysa bu madde, 'Her belediye sorumlu olduğu sınırlar içerisinde tüm afet risklerini tespit etmek, risk analizi ve afet planı yapmak ve bu risklere göre de müdahalede bulunmak zorunda' der. Ama maalesef İzmir'de 53'üncü maddeyi yerine getiren daha hiçbir belediye görmedik. Eğer yerine getirilirse İzmir'de afet risklerine yönelik önemli bir rol alınmış olur. İl düzeyindeki İl Afet Risk Azaltma Planı (İRAP) da tamamlanmış olur. Yerel yönetimler işin içine girmeden afet yönetiminde başarılı olmak mümkün değil. Yerel yönetimlerin bu işi ciddiye alması, önemsemesi, kaynak ayırması gerekir. Bir yönetmelik değişikliğiyle ilçe belediyelerinde Afet İşleri Şube Müdürlüğü kuruldu. Bakıyoruz bu işe afet yönetimi ile hiç ilgisi olmayan kişileri şube müdürü yapmışlar. Afet yönetiminde liyakatsizliğin bedeli çok ağırdır ve bu belediyelerin de 'mış' gibi yapmak yerine bu işten anlayan kişileri şube müdürlüklerine getirerek ve gerçekten afetle ilgili bir çalışma yapmasını bekliyoruz. Dernek olarak projemiz var. Her ilçeye uyarlanabilir modüler, afet risk ve müdahale planı yaptık ve iş birliği bekliyoruz. Bunun çağrısını yaptık. İsteyen belediyeyle bu anlamda projemizi oraya uygulamaya hazırız" dedi.

'TOPLUMSAL MUTABAKAT KESİNLİKLE VE KESİNLİKLE ŞART'
İzmir'de merkezi yönetim ile yerel yönetim arasında bir ayrışma olduğunu söyleyen Ertaş, "Bu iki taraf arasında zaman zaman yan yana gelmeme oluyor. Köprü, uzlaştırıcı görevi de görmek istiyoruz. Bunun yanında meslek odalarını, üniversiteleri, bilim kuruluşlarını ve diğer STK'ları da katarak bir birliktelik ve toplumsal mutabakat oluşturmak istiyoruz. Çünkü afet yönetiminde toplumsal mutabakat kesinlikle ve kesinlikle şart. Bunun başka yolu yok. İzmir Büyükşehir Belediyesi deprem çalıştayı yapıp master plan yaptı. AFAD, 2021 yılında İRAP çalıştayı yaptı. Bunların birleşik olması lazım" dedi.

'BELKİ DE GELECEKTE BÜYÜK BİR SEL AFETİYLE DAHA KARŞILAŞACAĞIZ'
Ertaş, İzmir'deki orman yangınlarının ardından yeni afetlerin de gelebileceğine dikkat çekti. Karşıyaka ilçesi Yamanlar Dağı'nda 15 Ağustos'ta çıkan ve Karşıyaka'nın yanı sıra Çiğli ve Bornova'ya kadar uzanan orman yangınında çok sayıda ağacın küle döndüğünü vurgulayan Ertaş, "Karşıyaka, Çiğli ve Bornova'ya kadar uzanan ormanda ağaçları kaybettik. Bu aslında başka bir afet türüne de kapı açıyor. Çünkü 1995 yılında Çiğli'de yaşanan sel afeti, Karşıyaka'nın içlerine kadar geldi. Oradaki ağaçların aslında o selden sonra sele karşı bir set oluşturmak için dikildiğini, ormanlık alanın kurulduğunu biliyoruz. Maalesef onu kaybettik. Belki de gelecekte büyük bir sel afetiyle daha karşılaşacağız. Çünkü oradaki ağaçların oluşturduğu barajı, engeli kaybetmiş olduk. Bir afet, başka bir afete kapı açıyor. İklim kriziyle birlikte orman yangınları maalesef yaşanıyor. Oranın hızlı bir şekilde ağaçlandırılması gerekiyor ki sel afetine karşı da bir baraj oluştursun" diye konuştu. 

“Suyu Koru, Geleceği Koru” sloganıyla düzenlenen festival, yüzlerce çocuğa suyun hayati önemini öğretirken, eğlenceli atölyelerle de unutulmaz anlara sahne oldu.

Festivalde çocukların aktif katılımını teşvik etmek ve yaratıcılıklarını geliştirmek amacıyla alternatif eğitim yöntemleri kullanıldı. Eğitmenler ve yerel sanatçılar tarafından gün boyu yürütülen 17 farklı atölyede, çocuklar hem eğlendi hem de öğrendi. Festivalde çocuk ve doğa şarkılarıyla tanınan sanatçı Banu Kanıbelli’nin çocuklarla birlikte yazıp bestelediği şarkıyı seslendirdiği bir mini konser gerçekleşti.

Ana teması “suyu korumak” olan festivalde çocuklar kişisel su tüketimlerini hesaplayarak su ayak izini keşfettiler ve su tasarrufu konusunda bilinç kazandılar.

“Çocuk Hakları Atölyesi” ile suya erişim hakkını ve bu konudaki evrensel haklarını öğrenirken, geleceğin duyarlı bireyleri olma yolunda önemli bir adım attılar. Suda yaşayan canlıların resim ve seramik biblolarını yaparak suyun sadece insan için değil tüm canlılar için en önemli yaşam kaynağı olduğunu hatırladılar. Çizdikleri “havadan sudan” karikatürlerle suyun kötü kullanımına dikkat çektiler. Su arıtımı atölyesinde bizim için çok değerli bu varlığı arıtıp yeniden kullanarak koruyabileceğimizi deneyimlediler.

Bakan Murat Kurum’un talimatlarıyla önce İzmir Körfezi Koordinasyon Kurulu ardından 35 akademisyenden oluşan İzmir Körfezi Bilim Kurulu oluşturulmuştu.

İzmir Körfezi’nde, atık su arıtma tesislerinde ve derelerde inceleme yapan Bilim Kurulu üyeleri ‘İzmir Körfezi Acil ve Kısa Vadeli Eylem Planı’nı hazırladı.

Kirliliğe bağlı oksijen yetersizliği nedeniyle canlı ekosisteminin durma noktasına geldiği Körfez’e nefes aldıracak ‘acil ve kısa vadede yapılacakları’ içeren 14 maddelik eylem planı yerel yöneticilere yol gösterecek.

Eylem planı bugün 14.00'te İzmir'de açıklanacak
Bilim Kurulu üyelerinin araştırmaları sonucu kirlilik kaynaklarının önlenmesi öncelik olarak belirlendi.

Bilim kurulunca belirlenen teknik ve bilimsel çalışmaları, Bakanlık ve İzmir Büyükşehir Belediyesi başta olmak üzere ilgili kurum ve kuruluşlar hayata geçirecek. Eylem planında yerel yöneticilerin acil yapmaları gerekenler tek tek anlatıldı.

Eylem planı bugün 14.00’te Bilim Kurulu’nca, İzmir İktisat Kongresi binasında düzenlenecek basın toplantısıyla kamuoyuna duyuracak. Bakanlık, hazırlık çalışmaları devam eden ‘orta ve uzun vadeli eylem planını’ da önümüzdeki aylarda açıklayacak.

Belediye başkanları da davet edildi
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakan Yardımcısı Fatma Varank ile Çevre Yönetimi Genel Müdürü Fatih Turan’ın katılımıyla yapılacak toplantıya Bilim Kurulu üyelerinin yanı sıra İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay, Çevre, Şehircilik İklim Değişikliği Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, İzmir Bölge Liman Başkanlığı, Ulusal Deniz Emniyeti Başkanlığı, Seyir Hidrografi ve Oşinografi Dairesi Başkanlığı, Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğü ve Deniz Temiz Derneği yetkilileri davet edildi.

Körfez balık ölümleriyle alarm verdi
Bakanlık ekipleri, 22 ve 23 Ağustos’ta balık ölümlerinin gerçekleştiği bölge ve Körfez açıklarından deniz suyu numuneleri almıştı.

Ayrıca Körfez’e deşarj olan 7 dereyle atık su kaynaklarında denetimler yapılmıştı.

Amonyak miktarı 50 kat fazla çıktı
İncelemeler sonucunda İç Körfez’de deniz suyu hareketliliği ve sirkülasyonunun neredeyse durma noktasına geldiği belirlendi.

Denizdeki atık su kaynaklı amonyak miktarının, olması gerekenden tam 50 kat daha fazla olduğu tespit edildi. İzmir Körfezi'ndeki oksijen seviyesinin 6 miligram/litre olması gerekirken, 1,8'e, yer yer sıfıra kadar düştüğü raporlara yansıdı.

Bakan Kurum: İzmir Körfezi can çekişiyor
5 Eylül’de Bilim Kurulu üyeleriyle birlikte TÜBİTAK Gemisi ile İzmir Körfezi’ne açılan Bakan Kurum, Büyük Kanal Projesi ve Çiğli Atıksu Arıtma Tesisi’nin bölgedeki kirliliğe neden olan en önemli iki faktör olduğunun altını çizdi.

Bakan Kurum, “İzmir Körfezi can çekişiyor. Denizde oksijen kalmamıştır. Şu anda Körfezimizin bazı noktalarında yaşam kalmamıştır. Balıklarımız, oksijensiz kaldıkları için ölmüştür. Bugün derelerdeki su, ‘organik kirlilik’ açısından tarihin en kötü durumundadır. İzmir Körfezi’nin ekosistemi artık tamamen durma noktasına gelmiştir; Körfez ölmektedir. İzmir Körfezi, bugün yapıldığı gibi, kaderine terk edilemez” dedi.

Bakan Kurum, Bilim Kurulu üyelerinin yapacağı incelemeler sonucu acil, kısa, orta ve uzun vadeli eylem planlarının hayata geçirileceğini açıkladı.

Çalışma grupları oluşturuldu
İzmir Körfezi Bilim Kurulu ise “İklim Değişikliği Modelleme Çözümleri Çalışma Grubu”, “Atıksu Altyapısı ve Dereler Çalışma Grubu” ve “Deniz Ekosisteminin Değerlendirilmesi ve İyileştirilmesi Çalışma Grubu” olarak 3 çalışma grubu oluşturdu.

Bilim Kurulu’nun çalışma grubu ilk toplantıları 17-18 Eylül’de İzmir’de Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakan Yardımcısı Fatma Varank'ın başkanlığında gerçekleşti.

Üyeler ayrıca, Çiğli Atık Su Arıtma Tesisi, Atatürk Organize Sanayi Bölgesi Atık Su Arıtma Tesisi ve Körfez'e akan derelerde ve deniz alanında incelemelerde bulundu. Eylem planı bu araştırmalar sonrası hazırlandı. 

Peki, arılar olmadan doğa nasıl bir hal alır? Bal üretimi ve ekosistem bu durumdan nasıl etkileniyor? Küresel ısınma, arıların davranışlarını ve yaşam döngülerini nasıl değiştiriyor? Tüm bu soruların yanıtlarını Düzce Üniversitesi Arıcılık Araştırma Geliştirme ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Meral Kekeçoğlu’yla aradık.

Küresel ısınma devam ettiği sürece bir lokasyonda var olan arı, iklimsel olarak kendisine uygun bir alana kaçacak demektir. Bu büyük bir tehlike değil gibi düşünülebilir ama aslında çok büyük… Çünkü bu biyoçeşitliliğin azalmasına da neden oluyor.

Düzce Üniversitesi Arıcılık Araştırma Geliştirme ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Meral Kekeçoğlu

Arıların davranışları küresel ısınmadan etkileniyor

Küresel ısınmanın arıların davranışlarını etkilediğini söyleyerek sözlerine başlayan Prof. Dr. Kekeçoğlu, “Bilimsel çalışmalarımızın sonuçlarına göre, fizyolojik veya genetik olarak bir etki olmasa bile davranışsal bir etki olduğunu gördük. Çalışmamızda özellikle küresel ısınmanın etkilerini ultraviole ışınları ile denemeye karar verdik. Sonuç olarak arıların ultraviole ışınlarının olduğu yerden kaçtığını gördük” diyor. Bunun ne anlama geldiğini Prof. Dr. Kekeçoğlu şu sözlerle açıklıyor:

“Küresel ısınma devam ettiği sürece bir lokasyonda var olan arı, iklimsel olarak kendisine uygun bir alana kaçacak demektir. Bu büyük bir tehlike değil gibi düşünülebilir ama aslında çok büyük… Çünkü bu biyoçeşitliliğin azalmasına da neden oluyor. Farklı ırkların, ekotiplerin hastalıklara ve iklim değişimlerine direnci de farklı oluyor. Bazı ırk ve ekotipler sıcağa çok dayanıklıyken bazıları ise soğuk iklim koşullarına daha dayanıklı olabiliyor. Yine bazılarının da hastalıklara direnci daha fazla olabiliyor. Bizim istediğimiz, bu biyoçeşitliliği kaybetmemek. Çünkü gelecekteki tehlikelere karşı dirençli türler, doğada sürdürülebilirliği sağlamanın garantisi.”

Yalancı bahar arıların enerjisini tüketiyor

Küresel ısınmanın etkisiyle mevsimler dengesizleşiyor. Kış aylarında yaşanan ani sıcaklık artışları, doğanın bahar geldiğini sanmasına neden oluyor. Bu durum, bitkilerin erken tomurcuklanmasına, ağaçların çiçek açmasına ve arıların zamanından önce uyanmasına yol açıyor. Peki bu nelere yol açıyor? Yanıtını Prof. Dr. Kekeçoğlu’ndan öğreniyoruz:

“Normal koşullarda arılar kışa girerken içeride sıcak kalabilmek için, kış salkımı oluşturuyor. Bilim insanları der ki, ‘kış salkımının bozulmasına izin vermeyin ya da arılarla çok oynayıp da kış salkımını bozmayın.’ Çünkü arılar, o kış salkımını oluşturmak için de bir enerji harcıyor. Örneğin dışarıda hava sıcaklığı 15-16 derece olunca arılar bahar geldi gibi algılayıp, dışarı çıkıp uçma davranışı göstermeye çalışıyor. Ancak dışarı çıktığında nektar kaynağı olmayınca geri dönüyor. Bu, var olan enerjisini de tüketiyor.”

Tozlaşmayı sağlayan yegane canlı arı… Arıların bitkiden nektar toplamaya gitmesi için bitkiyi, ondan gelen kokuyu hissetmesi ya da onun şeklini, rengini algılaması gerekiyor. Halbuki çevresel faktörler bozulduğu zaman arılar bunu yapamıyor.

Arılara zarar veren böceklerdeki değişim tehlike yaratıyor

Küresel ısınma sonucu hava sıcaklıklarındaki değişimlerden tek etkilenen arılar değil… Aynı zamanda arılar için risk oluşturan bazı böceklerin çeşitliliğinde de değişimler meydana geliyor. Prof. Dr. Kekeçoğlu bunu bir örnekle anlatıyor:

“Varroa destructor, arıcıların en fazla mücadele ettiği çok ciddi bir sorun. Ancak yarın küresel ısınmayla birlikte yeni zararlılar ortaya çıkabilir. İklim değişikliğine bağlı olarak meydana gelen arı hastalıklarında ve zararlılarında da değişim yaşıyoruz. Bu da bizim için bir tehlike. Çünkü en azından mevcut olanla nasıl mücadele edeceğimizi biliyoruz. Yeni bir zararlıyla mücadele etmek, ilaç üretmek ve bilimsel çalışmalar yapmak bir süreç istiyor.”

Küresel ısınmayla birlikte ortaya çıkan zararlılardan biri de gittikçe daha fazla alana yayılan N. ceranae… Prof. Dr. Kekeçoğlu, bu zararlı için, “Başta Türkiye olmak üzere tüm dünyada baskın Nosema türü olmaya doğru gidiyor. Nosema apis türüne kıyasla Nosema ceranae sıcağa daha dayanıklı. Bu durum küresel sıcaklık artışlarının N. ceranae’nin yayılmasını kolaylaştırdığını düşündürüyor” diyerek nelere yol açtığını ise şöyle anlatıyor:

“Nosema sp. türleri bal arılarının bağırsaklarını enfekte ederek fizyolojik zarar veriyor. Bununla birlikte enfekte olan bal arılarının bağışıklık sistemine ait gen ifadelerini baskılıyor. Bu da arıların bal üretimini ve ömürlerini olumsuz etkiliyor.”

Arılar ve bitkiler arasında hassas denge bozuluyor

Küresel ısınma, arıları yalnızca doğrudan etkilemekle kalmıyor, dolaylı yoldan da büyük zarar veriyor. Özellikle arılar ve bitkiler arasındaki hassas denge bozuluyor. Bu da ekosistemde zincirleme etkilere yol açıyor. “Bugün yediğimiz meyvelerin, sebzelerin kaynağı polinasyon, yani tozlaşma” diyor Prof. Dr. Kekeçoğlu. Bunun bozulmasının nelere yol açtığını, “Tozlaşmayı sağlayan yegane canlı arı… Arıların bitkiden nektar toplamaya gitmesi için bitkiyi, ondan gelen kokuyu hissetmesi ya da onun şeklini, rengini algılaması gerekiyor. Halbuki çevresel faktörler bozulduğu zaman arılar bunu yapamıyor” sözleriyle ifade ediyor.

Toplu arı ölümlerinde küresel ısınmanın etkisi var

Arıların biyolojik dengesi sonucu yaşanan bir başka ciddi durum ise toplu arı ölümleri… Bunun arıların bakımından bitkisel ilaçlamaya kadar pek sebebi oluyor. Elbette küresel ısınmaya bağlı iklim değişikliği de bunlardan biri. Hava koşullarının mevsim normallerinde seyrederken aniden bozulması nektar kaynaklarının yok olmasına yol açıyor. Özellikle yavru arılar için polen kaynağına gereksinim duyulan ilkbaharda bunun olumsuz etkileri olduğunun altını çizen Prof. Dr. Kekeçoğlu, “Çünkü arılar, açlıkla karşı karşıya kalıyorlar. Kış salkımını bozduğu zaman, içerideki yavru arılar hastalıklara daha açık hale geliyor. Arıların bağışıklık sisteminin zayıflamasıyla birlikte yavrular gelişmiyor. Bu da kovandaki koloninin sönmesine neden oluyor” diyor. (TRT)

Ancak bölge halkı ve çevreciler, Amazon’un ekolojik önemi nedeniyle inşaatın çevresel etkilerine tepkili.

Bölge halkı tepkili

Otoyolun yapıldığı alanın yanında yüksek ağaçların sıradığı yaşayan bir orman bulunurken, ağaç kesiminin yapıldığı alanlarda büyük tomruk yığınları oluştu.

Yolu yakın bir mesafede yaşayan Claudio Verequete, otoyol inşaatı nedeniyle açaçi hasadı yaparak elde ettiği gelirini kaybettiğini söyledi.

"Her şey yok edildi. Hasadımız kesildi, artık ailemizi geçindirecek gelirimiz yok" diyen Verequete, devlet yetkililerinden herhangi bir tazminat almadığını belirtti.

Bölgedeki bazı bilim insanları da yolun ekosistemi bölerek vahşi yaşamı olumsuz etkileyeceğini vurguluyor.

Üniversite hayvan hastanesinde çalışan Prof. Silvia Sardinha, "Deforestasyonun başladığı an kayıp yaşanır. Vahşi hayvanların rehabilite edilip doğaya salınması zorlaşacak. Çünkü karasal hayvanlar bir yandan diğer yana geçemeyecek, yaşam ve üreme alanları daralacak" ifadelerini kullandı.

Devlet yetkililerinden açıklama

Brezilya Devlet Başkanı ve çevre bakanı, COP30’un "Amazon’da yapılan ilk iklim zirvesi" olacağını belirterek, dünyaya bölgedeki koruma çalışmalarını anlatacaklarını söyledi.

Pará eyaleti altyapı sekreteri Adler Silveira ise yolun "sürdürülebilir bir otoyol" olduğunu ve "Belém’i modernleştireceğini" dile getirdi. Yolun, yaban hayatı geçişleri, bisiklet yolları ve güneş enerjisiyle aydınlatma sistemleri ile donatılacağını belirtti.

Ekonomik fırsatlar ve çevresel kaygılar

Belem'in açık hava pazarlarındaki bazı esnaflar, şehrin gelişmesi ve ticaretin canlanması için bu projeyi olumlu buluyor.

Ancak bölge sakinleri, inşaatların uzun vadede daha fazla ormansızlaşma getirebileceği konusunda endişeli.

Bazı eleştirmenler ise COP30 gibi zirvelerin binlerce insanı bölgeye getirerek altyapı ihtiyacını artırdığını ve dolayısıyla çevresel amacının zedelendiğini dile getiriyor. (BBC)

Buzul erimesi küresel su seviyelerini tehdit ediyor

Uluslararası bir araştırma ekibinin yürüttüğü çalışmada, 2012-2023 yılları arasındaki buzul kaybının, 2000-2011 dönemine kıyasla yüzde 36 oranında arttığı belirlendi. Araştırmaya göre, her yıl ortalama 273 milyar ton buz kaybediliyor.

Dünya Buzul İzleme Servisi (WGMS) tarafından koordine edilen çalışmada, son yüzyıldaki saha ve uydu ölçümleri birleştirilerek küresel ölçekte bir erime değerlendirmesi yapıldı. Bulgular, Birleşmiş Milletler Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli'nin (IPCC) en son tahminlerinden daha hızlı bir buzul kaybına işaret ediyor.

Zemp, "Bu yüzyılda buzul kaybının beklenenden daha hızlı olacağı öngörülüyor. Bu durum, deniz seviyelerinin önceki tahminlerden daha fazla yükselebileceği anlamına geliyor" ifadelerini kullandı.

Bazı buzullar bu yüzyılı göremeyecek

Araştırmaya göre, 2000 yılından bu yana küresel buzul hacminin yaklaşık yüzde 5'i kaybedildi. Ancak bu kayıplar bölgesel farklılıklar gösteriyor. Antarktika'daki buzulların yalnızca yüzde 2'si erirken, Avrupa Alpleri'nde bu oran yüzde 40'a kadar çıkıyor.

Uzmanlar, küçük buzulların daha hızlı eridiğini ve birçoğunun bu yüzyılın sonuna kadar tamamen yok olabileceğini vurguluyor.

Buzullar, küresel deniz seviyesi yükselişinin en büyük ikinci sebebi olarak gösteriliyor. 2000 yılından bu yana buzul erimesine bağlı olarak deniz seviyelerinde yaklaşık 2 santimetrelik bir yükselme yaşandı. Bilim insanları, bu artışın dünya genelinde kıyı bölgelerinde yaşayan dört milyon insanı sel riskiyle karşı karşıya bırakabileceğini belirtiyor.

Bilim insanlarından uyarı: Sera gazı salınımı azaltılmalı

Araştırmaya göre, şu ana kadar daha çok küçük buzulların erimesi deniz seviyelerini etkiledi. Ancak bilim insanları, Grönland ve Antarktika’daki devasa buz tabakalarının da benzer bir eğilim göstermesi halinde küresel ölçekte ciddi sonuçlar doğurabileceğini söylüyor.

Exeter Üniversitesi'nden Prof. Martin Siegert, "Buz tabakaları giderek daha fazla kütle kaybediyor. 30 yıl öncesine kıyasla altı kat daha hızlı eriyorlar. Eğer bu değişim hızlanırsa, artık santimetrelerden değil, metrelerce yükselen deniz seviyelerinden bahsederiz" dedi.

Ocak ayında Birleşmiş Milletler, buzulların korunmasını gezegenin geleceği için bir "hayatta kalma stratejisi" olarak tanımlamıştı.

Prof. Zemp ise "Eğer buzul kaybını durdurmak istiyorsak, sera gazı emisyonlarını azaltmalıyız. Bu, hem basit hem de karmaşık bir çözüm. Küresel sıcaklık artışını her ondalık derecede sınırlamak, bize para, hayatlar ve sorunlardan kaçınma imkânı kazandırır" değerlendirmesinde bulundu.

DKMP 14. Bölge Müdürlüğü ekipleri, geçen yıldan bu yana 4 bin 299 avcıyı denetledi, kaçak avcılık yaptıkları tespit edilen 288 kişiye, 2 milyon 774 lira idari ve 2 milyon 850 lira da tazminat olmak üzere 5 milyon 624 bin lira ceza verdi.

Denetimler ve alınan koruma önlemleri sayesinde hayvan popülasyonunun arttığı bölgede çalışmalarını sürdüren ekipler, kar kalınlığının yüksek olduğu noktalarda da kaçak avcıların izini sürüyor.

Dürbünlerle dağları, ovaları ve sulak alanları tek tek kontrol eden ekipler, ulaşamadıkları yüksek bölgeleri ise dronlarla gözetliyor.

Yaban hayvanı popülasyonu arttı

DKMP 14. Bölge Müdürü Melikunnas Özkaya, sorumluluk sahalarında yaban hayatını koruma için önemli görevler icra ettiklerini söyledi.

Bölgenin iklim ve konumu itibarıyla zengin bitki örtüsü ve yaban hayatına sahip olduğunu belirten Özkaya, şunları kaydetti:

"2024'te gerçekleştirdiğimiz denetimlerde 2 bin 920 kişi kontrol edildi. Yasa dışı avlanan 246 kişiye 2 milyon 374 bin lira idari para ve 2 milyon 800 bin lira tazminat cezası uygulandı. Ayrıca 2024'de 86 araç ve gerece el konuldu. Ocaktan bu yana 1379 avcı denetlendi. Bunlardan 42'sine 400 bin lira idari ceza ve 50 bin lira tazminat uygulandı."

"Yaralanan 768 yaban hayvanını merkeze ulaştırdık"

Denetimler ve koruma önlemleri sayesinde yaban hayvanı popülasyonunun artığını gözlemlediklerine dikkati çeken Özkaya, ekiplerin kar kalınlığının fazla olduğu yüksek kesimlerde de çalışmalarına devam ettiğini vurguladı.

Özkaya, "Yoğun kar altında ve zor koşullarda dahi yasa dışı avcılık yapanların izini sürüyoruz. Dürbünlerle dağları, ovaları, sulak alanları tek tek kontrol eden ekiplerimiz, ulaşamadıkları yüksek rakımlı tepelerde de dronlarla kontrol ve denetimlerini yapmaktadır." dedi.

Yaralı yaban hayvanlarının tedavi edilmesi için de çalışma yürüttüklerini ifade eden Özkaya, şu bilgileri paylaştı:

"Bölge müdürlüğümüz ile Van YYÜ Yaban Hayvanları Koruma ve Rehabilitasyon Merkezimizin ortak çalışmasıyla yaralı yaban hayvanlarının tedavisi yapılmakta. 2024'te farklı nedenlerle yaralanan 768 yaban hayvanını merkeze ulaştırdık. 430'u tedavileri tamamlandıktan sonra tekrar doğal yaşam alanlarına salındı. Bu yıl 22 yaban hayvanı rehabilitasyon merkezine getirilerek tedavi edildi. Rehabilite edilenlerden 17'si doğaya salındı."

Doğru, standart ve kaliteli coğrafi bilginin ulusal düzeyde üretimini garanti etmek, bu bilgilerin yaygın bir şekilde paylaşılmasını sağlamak için izlenecek yöntemler anlatıldı. Bu eylem planının ışığında coğrafi veri altyapısından faydalanmak isteyen tüm sektörlere kaliteli, güncel ve dinamik coğrafi bilgi akışı sağlanırken milli ekonomiye fayda sunulacak. Belirlenen bu hedefler doğrultusunda ülkemizde coğrafi bilgi sistemi endüstrisinin gelişen teknolojiye uygun kamu hizmeti sunulacak.

"Afet ve acil durumlarda veri paylaşımı hızlanacak"

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, eylem planının detaylarını sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda şöyle anlattı: Coğrafi Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğümüz tarafından hazırlanan “2024-2030 Ulusal Coğrafi Bilgi Stratejisi ve Eylem Planı” Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni düzenlememizle özellikle afet ve acil durumlarda ihtiyaç duyulan kritik coğrafi veriler paylaşıma açılarak bilgi akışı hızlanacak. Eylem planımızın ilk adımı olarak Ulusal Coğrafi Bilgi Platformu'nu e-Devlet Kapısı üzerinden vatandaşlarımızın kullanımına açtık. Kamu kurumları, yerel yönetimler ve üniversiteler ihtiyaç duydukları tüm verilere tek tıkla ulaşılabilecek.

e-Devlet ile entegrasyon sağlandı

Eylem planının ilk adımı olarak Ulusal Coğrafi Bilgi Platformu, e-Devlet Kapısı üzerinden ortak kullanıma açıldı. Platform sayesinde, vatandaşların bulundukları bölgeyle ilgili coğrafi bilgilere anında erişimi sağlanacak. Uygulama, kamu kurumları, yerel yönetimler, üniversiteler ve vatandaşların erişimine açık olacak. Coğrafi verilerin güvenilir ve hızlı paylaşımıyla kamu hizmetlerinin etkinliği artırılacak.

630 coğrafi katman ile hizmet veriyor

Mevcut haliyle 14 bin kullanıcıya sahip olan platformun, e-Devlet entegrasyonu ile birlikte 66 milyon kullanıcıya ulaşması hedefleniyor. 630 coğrafi katmanın (coğrafi tanım) yer aldığı platform bu sayede geniş bir arama yelpazesi sunacak. Platformda, coğrafi veri görüntüleme, metaveri yönetimi, coğrafi veri talep ve paylaşım portalı gibi kapsamlı hizmetler sunulacak. Ayrıca, kullanıcıların coğrafi veri standartlarını daha iyi anlamalarını sağlayan bir coğrafi veri sözlüğü de bulunuyor. TÜRKSAT iş birliğiyle uluslararası standartlarda geliştirilen uygulamaya vatandaşlar e-Devlet Kapısı veya https://tucbs.gov.tr adresinden ulaşabilecek.

Afet ve acil durumlarda dijital veri paylaşımı

Eylem planının bir diğer amacı ise e-Devlet üzerinden afet ve acil durumlara yönelik coğrafi verilerin etkin kullanımını ve paylaşımı sağlamak. Bu kapsamda acil durumlarda ihtiyaç duyulan kritik veriler coğrafi katmanlar ilave edilerek detaylandırılıp boyutlandırılabilecek.

Coğrafi bilgi endüstrisinin gelişimine katkı sunulacak

Coğrafi bilgi sistemine ilişkin teknoloji standartları geliştirilecek, yenilikçi teknolojiler ve uygulamalar desteklenecek ve coğrafi veri akışlarının dönüştürülmesi süreci teşvik edilecek. Kamu, üniversite ve özel sektör iş birlikleri desteklenecek. Bu iş birlikleri, AR/XR/VR gibi ileri teknolojiler üzerinde araştırma ve geliştirme faaliyetlerini kapsayacak ve örnek uygulamalar hazırlanacak.

Yapay zeka ile desteklenecek, uydu görüntüleri arşivi oluşturulacak

Kamu kurumları, yerel yönetimler ve özel sektörün Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi (TUCBS) standartlarına uyum süreçleri geliştirilecek. Coğrafi bilgi sistemlerinde yapay zeka, makine öğrenimi, derin öğrenme ve yapay sinir ağlarının kullanımına yönelik kılavuzlar hazırlanacak ve uygulama örnekleri geliştirilecek. Uzaktan algılama ve görüntü işleme teknolojileri kapsamında iş birliği modelleri geliştirilecek. Hava fotoğrafları ve uydu görüntülerine ait arşiv altyapısı oluşturulacak.

Veri ve servis kapasitesi geliştirilecek

Coğrafi verinin erişim, paylaşım ve kullanımı için ulusal coğrafi veri altyapısı güçlendirilecek ve veri kalitesi artırılacak. Ulusal coğrafi veri sorumluluk matrisi, tanımlama dokümanlarındaki katman veya öznitelik bazında ilgili kurumları da içerecek şekilde detaylandırılacak. Paylaşım matrisi, coğrafi veri üreticilerinin tamamını kapsayacak şekilde genişletilecek. Coğrafi verilerin doğruluğu, tamlığı ve güncelliği sağlanarak veri kalitesi artırılacak ve bu verilerin resmi işlemlerde kullanılabilirlik kriterleri oluşturulacak. Bu kapsamda, ulusal ve uluslararası düzeyde farkındalık artırıcı faaliyetler düzenlenecek ve akıllı şehir politikaları ile entegrasyon sağlanacak.

Kamuda ve yerelde CBS birimleri kurulacak

Yine eylem planı kapsamında kamu kurumları ve yerel yönetimlerde CBS birimleri kurulacak, kurumlar coğrafi bilgi sistemleri uyumlaştırma ve entegrasyon süreçlerini bu birimler aracılığı ile yürütecek. Kamu personelinin CBS bilgi düzeyinin artırılması amacıyla çeşitli eğitim ve yaygınlaştırma çalışmaları gerçekleştirilecek. 

Yağmur ormanlarından sonra biyolojik olarak en üretken ekosistemler olarak gösterilen sulak alanlar, içme suyu sağlanması, taşkınların önlenmesi, yeraltı sularının beslenmesi, kuraklığın önlenmesi ve canlı yaşamının devam edebilmesi açısından önemli. 

Türkiye’de sulak alanların tescili ve korunması konusunda yetki, Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü'nde. Sulak alanlardın korunması, geliştirilmesi, yeterli su arzı sağlanması konusunda Türkiye, ‘Sulak Alanların Korunması Sözleşmesi'ne (Ramsar Sözleşmesi) de 1994 yılında taraf olmuştu.

14 Ramsar Alanı mevcut

Aradan geçen 31 yılda yapılan çalışmalarla 184 bin 487 hektar alan, Ramsar Koruma Alanı olarak ilan edildi ve sözleşme listesine dahil oldu. Özellikle son 25 yılda yapılan çalışmalarla 59’u ulusal öneme ve 58’i mahalli öneme sahip sulak alan olmak üzere, 131 sulak alan koruma altına alındı.

Toplam sulak alan genişliği ise 1 milyon 186 bin 466 hektara ulaştı. Bu alanın tamamı koruma altında. Özellikle 2002 yılında yapılan mevzuat revizyonu ile sulak alanların doldurulması ve kurutulması yasaklandı. Bu da koruma sahası artışında önemli katkı sağladı.

Envanter tamamlanıyor

Sulak alanların envanterini çıkarmak tüm dünyada zorlu bir süreç olarak biliniyor. Ancak Türkiye bu konuda önemli bir yol aldı. Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü (DKMP) tarafından hazırlanan sulak alan envanteri son aşamasında.

‘Ulusal Sulak Alan Yönetim Bilgi Sistemi (SAYBİS)’ kurularak, tüm sulak alanlar kayıt altına alındı. Toplam büyüklüğü 1,6 milyon hektara ulaşan 6 bin 766 sulak alan sisteme kaydedildi. Bunların koruma alanına dahil edilmesine ilişkin çalışmalar sürüyor. SAYBİS, sadece sulak alanları kayıt altına almıyor, aynı zamanda burada yapılacak faaliyetlere yönelik izinleri de düzenliyor. SAYBİS’e e-Devlet üzerinden başvuru yapılabiliyor.

Rehabilitasyon yapılıyor

Sulak alanın tespiti ve envantere girmesinin ardından ise ‘Sulak Alan Yönetim Planı’ hazırlanıyor. 1999 yılından bugüne kadar 76 sulak alanın yönetim planı tamamlandı.

Yönetim Planı kapsamında bozulan sulak alanların rehabilitasyonu da yapılıyor. Kayseri Sultansazlığı, Antalya Avlan Gölü, Konya Ereğli Sazlığı, Afyonkarahisar Karakuyu Sazlıkları rehabilitasyon çalışması yapılan sulak alanlardan bazıları.

Ekoturizme kazandırılıyor

Çevreyi koruyarak sulak alanlardan faydalanılabilmesi için DKMP tarafından ziyaret merkezleri de oluşturuldu. 2002’den bugüne kadar 55 sulak alanda hazırlanan tesislerle ‘ekoturizm’ alanları açıldı.

'DENİZ ALTINDAKİ FAYLAR DA DEPREM ÜRETMEKTE'
Bunun yanında, bölgede bu volkanik çıkışları kontrol eden deniz altı diri faylar bulunduğuna da dikkati çeken Prof. Dr. Sözbilir, "Bu diri faylar da aynı şekilde volkanik yay geometrisine uygun olacak şekilde, Yunanistan ile Türkiye arasındaki Ege Denizi altındaki kabuğu kırarak, deprem üretmekte ve böylece bölgedeki gerilmeyi karşılamaktadır. Ege kabuğunun altında ise Girit Adası güneyinden geçen ve Ege dalma batma zonu olarak bilinen yay şekilli levha sınırı bulunur. Bu sınırın güneyinde ise Afrika levhası Ege levhasının altına yılda 20 milimetre hızla dalmaktadır. Bu nedenle Girit Adası ile Rodos Adası arasında da çok sayıda deprem meydana gelmektedir" ifadelerini kullandı.

'SON DEPREMLER YENİ BİR VOLKANİK AKTİVİTE BAŞLANGICINI GÖSTERİYOR'

Yunan meslektaşlarının son 10 yılda Ege Denizi altındaki faylarla ilgili yaptığı yayınlara da değinen Prof. Dr. Hasan Sözbilir, şunları söyledi:

"Santorini kuzeyinde, Santorini-Amorgos fay sisteminin varlığını ortaya çıkarmış ve bu fay sistemi boyunca önemli bir aktivitenin olacağını ve bu aktivitenin aktif volkanizma ile ilişkili olabileceğini belirtmişlerdir. Geçen yıl yapılan bir çalışmada da 9 Eylül 1956 yılında meydana gelen 7.5 büyüklüğündeki ve 25 kilometre odak derinliğindeki Amorgos depreminin deniz tabanında 75 kilometre uzunluğunda yüzey kırığı geliştirdiği ve yakın adalarda tsunamiye neden olduğu anlaşılmıştır. Kayıtlarda 1956 depreminden sadece 13 saniye sonra odak derinliği 45-90 kilometre olan ve büyüklüğü 6 ila 7.2 olan 2’nci bir deprem daha meydana geldiği bilinmektedir. Bu depremlerde Santorini ve Amorgos’ta 3 bin 200 binanın hasar gördüğü ve 54 kişinin can verdiği kayıtlardan anlaşılmaktadır. Son günlerde ocak sonu, şubat başında meydana gelen depremler de Santorini-Amorgos fayı ve bu fayın yakın çevresindeki fayların tetiklendiği anlaşılmaktadır. 1956 yılında Amorgos fayının kırıldığını düşündüğümüzde son bir haftadır meydana gelen depremlerin magmatik kaynaklar ve hidrotermal aktivite nedeniyle tetiklenmiş depremler oldukları ve yeni bir volkanik aktivite başlangıcını gösterdiği kabul edilebilir. Bu nedenlerle, bölgedeki Anafi-Astypalea fay sistemi, Los fay sistemi ve Kinairos fayının yakın gelecekte yıkıcı deprem üretme ihtimali yüksek görünmektedir"

'TÜRKİYE'NİN BU DEPREMLERDEN ETKİLENME DERECESİ DÜŞÜKTÜR'
Türkiye için rahatlatan açıklamalarda bulunan Prof. Dr. Sözbilir, "Bu fay sistemlerinin Türkiye kıyılarına uzaklığı 150-200 kilometreyi bulduğundan, Türkiye’nin bu depremlerden etkilenme derecesi düşüktür. Fakat bu bölgedeki deniz altı faylarının 7’den büyük deprem üretmesi durumunda Kuşadası-Bodrum-Datça kıyılarının tsunami tehlikesi açısından modellenmesi ve buna göre önlem alınması gerekmektedir" dedi. (DHA)

Manisa Celal Bayar Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Biyoloji Bölümü Hidrobiyoloji Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Ergün Taşkın, körfezin kirliğin etkisi altında olduğunu söyledi.

Kirliliğin denizdeki bitkiler için besleyici elementleri artırdığını ifade eden Taşkın, hava ve su sıcaklıklarının da artmasıyla deniz marullarının hızla çoğaldığını anlattı.

Taşkın, kirliliğin önüne geçilmeden deniz marullarının artışının engellenmesinin mümkün olmadığını vurgulayarak, şunları kaydetti:

"Deniz marulları iki üç aylık bir yaşam döngüsüne sahiptir ve hızlı üremektedir. Bu nedenle yılda birkaç defa bu artışlar gözlenebilir. Bu aşamada deniz marullarını toplamak çok doğru bir işlem olmayabilir. Çünkü sudaki bu besleyici elementlerin azalmasına neden oluyor. Bunların toplanması besleyici elementlerin diğer fırsatçı planktonik türler tarafından kullanılmasına neden olacaktır. Bu da geçen yılki balık ölümlerine neden olan artışları tetikleyebilir." (AA)

Bu derinlik, yaklaşık 30 Empire State Binası yüksekliğinde ya da bir buçuk Mount Everest büyüklüğünde bir mesafe. Okyanusun bu karanlık derinliklerinde yaşam oldukça zorlu.

7 bin 564 mikrop türü tespit edildi

Çin'den gelen araştırma ekibi, hadal bölgesinde 33 dalış yaparak, deniz tabanı ve deniz suyu örnekleri topladı. Yapılan analizler, 7.564 mikrop türü tespit etti ve bunların neredeyse yüzde 90'ının bilim dünyası için yeni olduğunu ortaya koydu.

Araştırmacılar, bu çalışmanın, mikrobiyal ekolojinin uzun zamandır hedeflenen bir amacını ele aldığını belirtiyor: "Çalışmamız, mikroorganizma topluluklarının, özellikle de aşırı koşullarda nasıl şekillendiğini anlamayı amaçlıyor," diyorlar.

Hadal bölgesinde yaşam oldukça zor. Sıcaklıklar donma noktasına yakın, su basıncı son derece yüksek ve besin kaynakları oldukça sınırlı. Ancak bu zorluklara rağmen, keşfedilen mikropların çeşitliliği şaşırtıcı.

Derinlik arttıkça, mikroplar iş birliği yapıyor

Araştırmacılar, mikropların hayatta kalmak için iki ana strateji uyguladığını belirlediler. Bazı mikroplar, daha küçük ve daha basit genomlara sahip olup, verimli bir şekilde yaşamaya evrilmişler. Bu mikroplar, derinlikte hayatta kalmak için streslere karşı direnç sağlayan enzimlere sahipler. Diğer mikroplar ise daha büyük genomlara sahip, bu da onların çevresel baskılara uyum sağlamak ve daha geniş bir besin yelpazesinde hayatta kalmalarına olanak tanıyor.

Araştırmacılar, hadal mikroplarının çeşitliliği ve heterojenliğinin son derece yüksek olduğunu vurguluyor. Bu çeşitlilik, çevresel koşulların ve hadal bölgesinin hassas topografyasının etkisiyle şekilleniyor.

Ayrıca, mikroplar genellikle okyanusun derinliklerinde uygun yerlerde kümelenip, birbirleriyle az bir örtüşme göstererek farklı mikroplar karışımları oluşturuyor.

Derinlik arttıkça, mikropların hayatta kalabilmek için işbirliği yaptığı gözlemlendi. Bu mikroorganizmalar, besinleri paylaşarak ve topluluklarını koruyarak (koruyucu biyofilm oluşturarak) hayatta kalmaya çalışıyor.

Araştırma ekibi, bulgularını bilim insanlarının incelemesi için çevrimiçi olarak erişime sundu. "Mariana Çukuru Çevresi ve Ekoloji Araştırma (MEER)" projesi kapsamında, aşırı koşullarda yaşamın nasıl sürdüğünü anlamaya yönelik yeni fırsatlar ortaya kondu.

Araştırma, Cell dergisinde yayımlandı.(Sciencealert)

"GADI" adı verilen iklim simülatörü kullanılarak yapılan analiz sonucunda araştırmacılar, Antarktika kıtasında eriyen buz tabakalarının Dünya'nın en güçlü okyanus akıntısı olan ACC'nin hızını yavaşlattığını ortaya koydu.

Araştırmacılar, ACC'nin hızının 2050'ye kadar yaklaşık yüzde 20 yavaşlayacağını tespit etti.

Okyanus "son derece karmaşık ve ince bir dengeye" sahip

Buz erimesi ve okyanus ısınmasının okyanustaki akıntı üzerindeki etkisinin geçmişte düşünülenden çok daha karmaşık olduğunu tespit eden araştırmacılar, eriyen buzların deniz seviyesinin yükselmesine ve okyanusun ısınmasına yol açabileceğini kaydetti.

Okyanusun "son derece karmaşık ve ince bir dengeye" sahip olduğunu belirten araştırmacılar, büyük okyanus havzaları için kanal görevi gören akıntıdaki yavaşlamanın küresel ısınmanın hızlanması gibi ciddi sonuçları olabileceğini ifade etti.

Araştırmacılar, ayrıca, akıntı hızı yavaşladıkça çeşitli canlı türlerinin Antarktika kıtasına ulaşma olasılığının artacağını ve bu durumun deniz ekosistemlerinin yaşanabilirliği ve Antarktika penguenlerinin beslenme şeklinin değişmesi de dahil besin ağı üzerinde bazı ciddi etkilere neden olabileceğini aktardı.

Araştırmanın bulguları "Environmental Research Letters" dergisinde yayımlandı.

Bu durum, ABD büyüklüğünde bir kara parçasının kullanılamaz hale gelmesi anlamına geliyor.

60 yaş üzerindeki bireyler için risk daha da büyük. Şu an dünyanın yüzde 21'inde yaşam süremeyen bu yaş grubu, sıcaklık artmaya devam ederse kara parçalarının yüzde 35'inde yaşayamaz hale gelebilir.

2 derecenin ötesi ölümcül sıcaklıklar getirebilir

King's College London'dan iklim bilimci Tom Matthews, "Bulgularımız, küresel ısınmanın 2 santigrat dereceye ulaşması halinde ortaya çıkabilecek ölümcül sonuçları gösteriyor" dedi.

Matthews'e göre, sıcaklıklar sanayi öncesi seviyelere göre 4 derece arttığında, dünyanın kara parçalarının yüzde 40'ı yetişkinler için yaşanamaz hale gelecek. Sadece yüksek enlemler ve orta enlemlerin daha serin alanları bundan etkilenmeyecek.

Yaşamı tehdit eden sıcaklıklar yaygınlaşıyor

İklim bilimcilere göre, insanoğlunun dayanabileceği sıcaklıklar belli bir eşikte sınırlı. Bazı bölgelerde ise bu eşik zaten aşılıyor. Basra Körfezi, Hint-Ganj Ovası, ABD'nin güneyi, Meksika ve Avustralya gibi yerlerdeki aşırı sıcak dalgaları, insan bedeninin dayanma sınırlarını zorluyor.

İklim hedefleri tutmazsa risk büyüyecek

Eğer fosil yakıt kullanımı devam eder ve atmosferdeki karbonu emen ekosistemler tahrip edilirse, ısınmanın 2 santigrat derece hedefinin de aşılması ihtimali artacak. 4 ila 5 derece arası bir sıcaklık artışı, dünyanın geniş bölgelerinde yaşamı tehdit edebilir.

Özellikle 60 yaş üzeri yetişkinler, dünyanın yüzde 60'ında yaşam süremez hale gelebilir. Tropikal bölgelerde, her yaştan insan için ölümcül sıcaklıklar görülebilir. Matthews, "Bu şartlarda, gölgede olsanız, rüzgara maruz kalsanız ve yeterince su tüketeseniz bile uzun süre dışarıda kalmanız ölümcül sıcak çarpmasına yol açabilir" dedi.

Isınma sınırlandırılmazsa açık havada bulunmak riskli hale gelebilir

Uzmanlar, yenilenebilir enerji kaynaklarına geçiş ve karbon tutan ekosistemlerin korunmasının, bu felaket senaryolarının önüne geçmek için kritik olduğunu belirtiyor. Ancak Matthews, bunun yanı sıra artan sıcaklıklara uyum sağlamak için de hazırlık yapılması gerektiğini söylüyor.

"Gezegenin daha büyük bir kısmı, insan fizyolojisi için fazla sıcak hale geldikçe, insanların serin ortamlara erişim sağlayabilmesi hayati önem taşıyacak" diyor.

Araştırma, Nature Reviews Earth and Environment dergisinde yayımlandı. (Sciencealert)

İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı’ndan yapılan açıklamada "Yazılı ve görsel basında 11.03.2025 tarihinde yer alan 'İzmir’de Atık Skandal: İki şirkete büyük ceza' başlıklı haberler ile ilgili olarak İzmir’de bulunan eski kurşun geri kazanım fabrikasının atıklarının dökülerek çevrenin kirletildiğine dair bilgilerin tespit edilmesi üzerine, karşısında İzmir Cumhuriyet Başsavcılığınca 02/01/2025 kurulan Çevre, İmar, Ormanlara ve Hayvanlara Yönelik Suçlar Soruşturma Bürosunca iki hafriyat şirketi yetkilisi ve dört hafriyat kamyonu sürücüsü hakkında 5237 Sayılı TCK'nin 181.maddesinde düzenlenen Çevrenin Kasten Kirletilmesi suçuna ilişkin olarak derhal soruşturma başlatıldı" ifadelerine yer verildi. (ANKA)

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesinden bilim insanları Antalya, Manisa, Aydın ve Sakarya'da açık çöp döküm sahaları ile Mersin, İzmir, Bursa ve Çanakkale’deki hurdalık alanlarında topraktaki mikroplastik yükünü inceledi.

Çöp sahalarında 1 kilogramda 311 adet, hurdalık alanlarında 1 kilogramda 463 parçacık

Çalışmanın bulgularına göre açık çöp döküm sahalarında mikroplastik miktarı ortalama 1 kilogramda 311 adet olurken, hurdalık alanlarında bu oran kilogramda 463 parçacık olarak belirlendi.

En fazla mikroplastiğe, 1 kilogram toprakta ortalama 700 parçacıkla Mersin'deki hurdalık alanlarında rastlandı. Mersin’i 460 parçacık ile İzmir ve 320 parçacık ile Bursa takip ederken hurdalık alanlarındaki en düşük rakam, 373 mikroplastik parçacık ile Çanakkale'de saptandı.

Açık çöp döküm sahalarında ise 1 kilogram toprakta ortalama 640 mikroplastik parçacıkla Aydın en yüksek miktara sahip il oldu. Aydın'ı 260 parçacıkla Manisa, 233 parçacıkla Antalya takip etti. Sakarya 1 kilogram toprakta ortalama 133 mikroplastik parçacıkla açık çöp döküm sahalarındaki en düşük rakama sahip şehir olarak kaydedildi.

Çalışmada toprakta en çok bulunan mikroplastiklerin açık çöp döküm sahalarında yüzde 81,5, hurdalık alanlarda ise yüzde 70,1 oranında “polietilen” olduğu saptandı.

Araştırmada, açık çöp döküm sahalarında ve hurdalık alanlarında kontrolsüz plastik atık dökümü nedeniyle yüksek oranda mikroplastik birikimi gözlemlendiği ve bu kirliliğin tarım alanları, su kaynakları ve ekosistemler için önemli bir tehdit oluşturduğu belirtildi.

"Yediğimiz meyveye, sebzeye kadar geçebiliyor"

Projenin yürütücülerinden Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Bölümü Doktor Öğretim Üyesi Muhittin Onur Akça, tarımsal yönetime tabi olmayan alanlarda mikroplastik birikimini, türlerini, boyutlarını ve renklerini belirlemeyi hedeflediklerini kaydetti.

Aynı zamanda Türkiye Toprak Bilimi Derneği Yönetim Kurulu Üyesi olan Akça, çevre ve özellikle toprak kirliliği konusunda bir bilgi kaynağı oluşturabilmeyi amaçladıklarını ifade ederek, "Bu amaçla Türkiye'de Akdeniz, Ege ve Marmara bölgelerinde toplam sekiz ilimizde tarımsal alanların ve kentsel alanların dışında kalan endüstriyel bölgelerden numunelerimizi topladık." dedi.

Akça, tespit edilen mikroplastiklerin çoğunun mavi renkte, 0,5 milimetreden daha küçük boyutta ve büyük oranda polietilen yani günlük hayatta kullanılan birçok ürünün yapıldığı plastik türü olduğunu söyledi.

Her üç bölgede de plastik atıkların toprak kirliliği açısından ciddi bir risk oluşturduğuna dikkati çeken Akça, "Toprakta biriken mikroplastik partiküller bitkilerin büyümesini, tarımsal ürünlerin kalitesini çeşitli şekillerde etkileyebiliyor. Bu mikroplastik partiküller toprakta çok daha fazla birikerek, nano boyutlarda bitki dokularına girerse bitki tarafından emilip bitkinin iletim demetlerine ve yediğimiz meyveye, sebzeye kadar geçebiliyor." diye konuştu.

Akça, tek kullanımlık plastiklerin kullanımının ve plastik üretiminin azaltılması, biyobozunur plastiklerin yaygınlaştırılmasıyla toprağın mikroplastik kirliliğinden korunmasının ve gelecek nesiller için sağlıklı bir çevrenin sürdürülmesinin mümkün olabileceğini dile getirdi.

"Kirliliğin düzeyi bilinmeden koruyucu önlemler ve politikalar geliştirmek mümkün değil"

Projenin bir diğer yürütücüsü Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Bölümü Toprak Bilimi Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Oğuz Can Turgay, plastiğin insan hayatındaki varlığını azaltmak gerektiğini, bunun için de plastik üretim düzeylerinin, plastik tüketim kültürünün ve atık yönetimi ile geri dönüşüm politikalarının ve yasal mevzuatların gözden geçirilmesi ve yeniden düzenlenmesi gerektiğini belirtti.

Türkiye Toprak Bilimi Derneği Yönetim Kurulu Üyesi de olan Turgay, bunları yaparken dayanağın bilimsel veriler olması gerektiğinin altını çizerek, "Türkiye koşullarında da topraklarımızda mikroplastik kirliliği kaynaklarını belirlemeye ve hangi sektörlerden ne ölçüde katkı geldiğini görmeye ihtiyacımız var. Kirliliğin düzeyi bilinmeden koruyucu önlemler ve politikalar geliştirmek mümkün değil." değerlendirmesinde bulundu.

Plastiklerin toprağa dahil olduktan sonra fiziksel ve kimyasal yapılarında meydana gelen değişimlerden dolayı biyolojik aktiviteye zarar verdiğine değinen Turgay, toprağın içindeki yaşamın hem çevresel hem de tarımsal açıdan önemli olduğunu vurguladı.

Turgay sözlerini şöyle tamamladı: "Ne yazık ki bazı şehirlerimizde vahşi depolama alanları var. Bunların sayısının azaltılması son derece önemli. Sanayi atıklarının yönetimi konusunda daha dikkatli olmaya ihtiyacımız var. Plastik üretimi ve kullanım kısıtlamaları getirilebilir. Türkiye'deki en yaygın uygulama marketten çıkarken sorulan 'Poşet ister misiniz?' sorusu. Bu son derece önemli, etkili bir yaklaşım, plastiğe para vermek etkili oluyor. Bu tarz düzenlemelere ihtiyaç var. Tarımda kullanılan plastiklerin tüketimine bence bir düzenleme, denetleme getirilebilir. Herkes istediği kadar plastiğe erişip tarımsal üretim amaçlı kullanmamalı. Buna mutlaka bir filtre, bir dizi yönetim unsuru getirilmeli diye düşünüyorum. Uluslararası işbirliği ve ulusal eylem planlarına ülke olarak daha fazla entegre olmalıyız." (AA)

"Kültür bir milletin hafızasıdır" anlayışıyla yola çıkan Gaziler Yayınevi, Türk tarihini, dilini, sanatını ve milli değerlerini yaşatmak için akademik titizlikle hazırlanan özgün eserleri okuyucularla buluşturuyor. Tarih, kültür ve kahramanlık temalı kitaplar; süreli yayınlar, özel tasarımlı kültür ürünleri ve eğitim materyalleri, yayınevinin geniş ürün yelpazesinde yer alıyor.

Online mağaza üzerinden de hizmet sunan Gaziler Yayınevi, kullanıcı dostu bir alışveriş deneyimiyle hem nostalji hem bilgi taşıyan yayınlarını Türkiye’nin dört bir yanına ulaştırmayı hedefliyor. (magaza.gaziler.org - yapım aşamasında)

Milli Değerlere Adanmış Bir Yayıncılık Anlayışı

Gaziler Yayınevi sadece kitap üretmiyor; her eserde bir vefa duygusu, her satışta bir toplumsal destek taşıyor. Yayınlardan elde edilen gelirler, sosyal ve kültürel projelere aktarılıyor. Bu yönüyle yayınevi, kültüre yapılan her katkıyı kahramanlara uzanan bir teşekkür mektubu olarak görüyor.

Şehit ve Gazilerin Hatıraları Kitaplaşıyor

Yayınevinin en dikkat çekici çalışmaları arasında, gazilerin hayat hikâyelerini anlatan özel projeler de bulunuyor. Örneğin, Gazi Savaş Yücel’in kaleminden çıkacak yeni eser, Türk kahramanlarının hayatını ilk elden tanıma fırsatı sunacak. Yücel'in daha önce yayımlanan kitapları da Gaziler Yayınevi etiketiyle yeniden okurlarla buluşturulacak.

Kültürel İş Birlikleriyle Güçlü Bir Ağ Kuruluyor

Diyanet Yayınevi, Türk Dil Kurumu, Türk Tarih Kurumu, Atatürk Araştırma Merkezi gibi prestijli kurumların yayınlarıyla iş birliği yapan yayınevi, özel kitap setleri ve promosyon ürünleriyle Türk kültürüne çok yönlü katkı sağlıyor.

Vatan Kahramanları Derneği Gazetesi’ne Abonelikle Destek

TÜKAV’ın desteklediği bir diğer önemli mecra ise, emekli asker ve polislerden oluşan Vatan Kahramanları Derneği tarafından yayımlanan Vatan Kahramanları Gazetesi. Dernek başkan yardımcılığını da yürüten Özel Kuvvetler emeklisi Mustafa Özdemir’in liderliğindeki bu oluşum, kahramanların sesini duyurmayı amaçlıyor. Gazeteye abonelik işlemleri, Gaziler Eğitim Kültür Hizmetleri Ltd. Şti. tarafından yürütülüyor.

Sen de Kültürüne Sahip Çık!

Her alınan kitap, sadece bir bilgi kaynağı değil; aynı zamanda kahramanların hatırasına bir saygı duruşu, Türk kültürünün yaşatılmasına katkıdır. Gaziler Yayınevi, bu yolda elini taşın altına koyan herkesi destek olmaya davet ediyor.

İletişim:
0 (312) 911 91 78
iletisim@gaziler.org
 Hızlı kargo – Güvenli ödeme
 Online Mağaza: https://magaza.gaziler.org (yapım aşamasında)
 Destek Hattı: 0541 313 62 45 (Nail Türkoğlu – Vakıf Başkanı)

Her kitap, bir milletin hafızasıdır.
Gaziler Yayınevi ile kültürüne sahip çık, tarihine ışık tut!

Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından Vakıf Ankara Balo ve Kongre Salonu'nda düzenlenen “Vakıf Başkanları İftar Buluşması” etkinliği, Kuran-ı Kerim tilaveti ve dualarla başladı.

Bu anlamlı iftar buluşmasına Türk Kültürünü Araştırma ve Tanıtma Vakfı Başkanı Nail Türkoğlu ve Vakıf 2. Başkanı Emekli Kıdemli Albay Murat Ülker de katılım sağladı. Vakıf Genel Başkanı Nail Türkoğlu, iftar sırasında Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy ile sohbet ederek vakfın çalışmaları hakkında bilgi verdi. 

Ramazan ayında vakıf temsilcileriyle bir araya gelmekten memnuniyet duyduğunu belirten Bakan Ersoy, vakıfların sadece yardım kuruluşları değil, aynı zamanda medeniyetin temel taşları olduklarına dikkat çekti.

Selçuklu’dan Osmanlı’ya ve günümüze uzanan vakıf geleneğinin, eğitime, sağlığa, sanata ve insana yapılan katkılarla herkesin hayatına dokunduğunu ifade eden Ersoy, "Bugün siz değerli vakıf başkanlarımız ve yöneticilerimiz, bu kutsal geleneği yaşatırken aynı zamanda iyiliğin ve umudun öncüsü oluyorsunuz. Sadece maddi yardımda bulunan değil, aynı zamanda merhamet ve dayanışmanın da simgelerisiniz." şeklinde konuştu.

6 Şubat'ta yaşanan büyük depremler sonrası vakıfların üstlendiği önemli role değinen Ersoy, "Depremin ardından devletimiz tüm kurumlarıyla birlikte harekete geçti. Acılarımız büyüktü ancak gösterdiğimiz dayanışma daha da büyüktü. Vakıflarımız, yardım elini uzatarak binlerce kişiye umut oldu." dedi.

Bakan Ersoy, Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün deprem bölgesindeki çalışmalarına da değinerek, "Depremden etkilenen 11 ilde iftar sofraları kurduk, gıda yardımları ulaştırdık, ihtiyaç sahiplerine destek olduk ve çocuklarımızın yüzünü güldürdük. Bu çalışmalar, vakıf kültürümüzün ve dayanışma ruhumuzun en somut örneklerindendir." ifadelerini kullandı.

Vakıfların yalnızca sosyal yardımlaşma değil, kültürel mirası koruma görevini de üstlendiğini belirten Bakan Ersoy, Ayasofya, Selimiye ve Sivasi Hatun Camii gibi tarihi eserlerin restorasyonlarına dair detaylı bilgi verdi. Bu eserlerin restore edilmesinin, sadece geçmişi korumak değil, aynı zamanda geleceğe olan sorumluluğu yerine getirmek anlamına geldiğini söyledi.

Ersoy, depremden etkilenen vakıf eserlerinin restorasyonu için de hızlıca harekete geçtiklerini, bu yıl içinde bu eserlerin restorasyonlarını tamamlamayı hedeflediklerini belirtti.

Vakıf geleneğinin sadece bugünü değil, geleceği de şekillendiren bir miras olduğunu belirten Ersoy, "Kültür ve Turizm Bakanlığı olarak vakıflarımızın her zaman yanındayız. Sizlerin yaptığı her güzel iş, geleceğimize ışık tutuyor." dedi.

Vakıflar Genel Müdürü Sinan Aksu da, Hz. Muhammed’in Fedek Bahçesi’ni vakfetmesi ve Hazreti Ömer’in Hayber’in fethinden sonra yaptığı vakfı örnek göstererek, vakıf kültürünün tarihsel önemine değindi. Aksu, Türk-İslam medeniyetinin gelişiminde vakıfların oynadığı rolü vurgulayarak, 81 ilde 135 noktada iftar sofraları kurduklarını ve Ramazan boyunca birçok yardımı ihtiyaç sahiplerine ulaştırdıklarını belirtti.

Aksu, Vakıflar Genel Müdürlüğü olarak her vakfın faaliyetlerini denetlediklerini ve sorunlarını çözmeye yardımcı olduklarını belirterek, "Amacımız, tüm vakıflarımızın yasal çerçevede faaliyetlerini sürdürebilmelerini sağlamak ve toplumumuza en iyi şekilde hizmet etmelerine yardımcı olmaktır." diye konuştu.

Aksu, ayrıca vakıfları kuran, yöneten ve destekleyen hayırseverlere teşekkür etti.

İzmir Ticaret Odasından (İZTO) yapılan açıklamaya göre, İzmir Balıkçılık Çalışma Grubu 34'üncü toplantısı İZTO Yönetim Kurulu Üyesi Mehmet Şahin Çakan başkanlığında yapıldı.

Toplantıda EÜ Su Ürünleri Fakültesi Dekan Yardımcısı Prof. Dr. Tolga Dinçer, İzmir Körfezi'nde yaşanan balık ölümleri ve kirlilikle ilgili sunum yaptı.

Dinçer, özellikle iç körfezde su sirkülasyonunun kısıtlı olması nedeniyle suların sıcak mevsimlerde dış körfez bölgelerine göre daha fazla ısındığını, bunun iç körfez ekosistemini daha da kırılgan hale getirdiğini anlattı.

Nüfus ve alt yapının yetersizliğinin sorunu büyüttüğünü belirten Dinçer, şunları kaydetti:

"2000 yılında Büyük Kanal Projesi'nin devreye sokulmasıyla körfez ekosistemi çok ciddi bir düzelme sürecine girdi. Ancak ilerleyen yıllarda nüfusun giderek artması nedeniyle mevcut alt yapının yetersiz kalması sorunun büyümesine neden oldu. Altyapının yetersizliği nedeniyle 10 yılı aşkın süredir Çiğli Arıtma Tesisi'nden yeterli düzeyde arıtılmayan suyun deşarjlarının yapıldığı gerek uydu görüntülerinden, gerekse gözlem ve araştırma sonuçlarımızdan anlaşılıyor."

Dinçer körfezde yüksek miktarda besleyici elemente bağlı aşırı alg üremesi olduğunu dile getirerek, "Körfezden alınan balık numuneleri üzerinde yapılan mikrobiyolojik çalışmalar neticesinde, balıklarda hastalığa sebep olacak herhangi bir bakteriyel ve paraziter etkene rastlanmamıştır." diye konuştu.

İZTO Yönetim Kurulu Üyesi Mehmet Şahin Çakan ise körfezin 1979'dan beri balık avcılığına kapalı olduğunu ifade etti.

Körfezdeki toplu balık ölümlerinin balıkçılık sektörünü olumsuz etkilediğini aktaran Çakan, "İzmir'de gerçekleştirilen balıkçılık faaliyetleri genellikle açık deniz avcılığına dayanmakta olduğundan bu durum tüketici sağlığı açısından bir tehlike unsuru oluşturmuyor. Bu bağlamda kritik olan avlanan balıkların menşei. Yasal düzenlemelere göre, kökeni belirsiz olan balıkların satışı kesinlikle yasak." ifadelerini kullandı.

Toplantıya sektörle ilgili kurum ve kuruluşların temsilcileri de katıldı.

AA

Kıyıya vuran balıklar, belediye ekiplerince toplandı.

Balık ölümlerinin yanı sıra kötü koku da körfez çevresinde etkili oldu.

Kentte 20 Ağustos'ta Bayraklı ilçesi Turan Sahili'ne ölü balıkların vurması ve kötü koku sorununun ortaya çıkması sonrası kirlilik kaynağının tespiti ve önüne geçilmesi için çalışma başlatılmıştı.

AA

Suların çekilmesiyle birlikte birçok balık ölürken, bazıları da balçığa saplandı.

Balıklı köyü sakinlerinden Şerafettin Özçelik, gazetecilere yaptığı açıklamada, "Göletin kurumasıyla balık ölümleri ve çevre kirliliği yaşandı. Pis koku ve sinekler köy halkını rahatsız etmeye başladı. Göletin kurumasından dolayı biber üreticileri de zor durumda. Buna yetkililerin çözüm bulmasını istiyorum" dedi.

Özçelik, Çevre, Doğa ve Hayvanları Koruma Timi'nin (HAYDİ) gölete gelerek incelemelerde bulunduğunu kaydetti.

AA

Diplomatik kaynaklardan edinilen bilgiye göre, devletlerin, iç sular, kara suları, kıta sahanlığı, Münhasır Ekonomik Bölge (MEB) gibi yargı yetkilerini kapsayan alanların dışında kalan açık deniz alanlarında deniz biyolojik çeşitliliğinin korunması ve sürdürülebilir kullanımı konusundaki anlaşmaya taraf olunmasına ilişkin süreç, Bakan Fidan'ın söz konusu katılım belgesini imzalamasıyla başlatıldı.

Uluslararası deniz hukukunun yapıtaşı prensiplerinden biri olan "açık denizlerin serbestisi" ilkesi çerçevesinde, açık deniz alanları tüm devletlerce kullanılabilirken, küresel ortaklar olarak da nitelendirilen bu deniz alanları, özel olarak hiçbir devlete ait değil.

Diğer taraftan, dünya okyanuslarının üçte ikisini oluşturan açık denizlerin yüzde 1'inden daha azı korunurken, açık denizlerdeki aşırı ve kontrolsüz faaliyetler neticesinde deniz çevresi ve deniz kaynakları zarar görüyor.

Söz konusu anlaşma, ulusal yetki alanları dışında kalan bu deniz alanlarındaki biyolojik çeşitliliğin korunmasını ve sürdürülebilir kullanımını amaçlıyor.

Açık denizlerde koruma alanları yaratılmasını, alan tabanlı yönetim araçları sisteminin kurulmasını, açık denizlerde planlanan faaliyetlerle ilgili çevresel etki değerlendirmesi yapılmasına dair yükümlülükleri içeren anlaşma, okyanuslarda yapılacak biyolojik keşiflerin bilim, teknoloji ve tıp alanlarında faydalarının adilane ve eşitlikçi paylaşımını, açık deniz alanlarının iyi yönetilmesini ve bilimsel araştırmalar konularında işbirliğini ve gelişmekte olan ülkelerin kapasitelerinin güçlendirilmesini kapsıyor.

Uluslararası deniz hukukuna büyük önem atfeden Türkiye, gelecek kuşakları da ilgilendiren çevresel konularda da uluslararası çabalara katkılarını ve desteğini sürdürmeye devam edecek.

AA

Sıcak iklimi seven ve nadir rastlandığı için Dünya Doğayı ve Doğal Kaynakları Koruma Birliğince koruma altına alınan kum zambakları, çiçek açtığında görsel şölen oluşturuyor.

Muğla'nın bazı sahillerinde doğal şekilde yetişen kum zambakları, çevre dernekleri ile çevreciler tarafından korunuyor.

Kumun yaklaşık 80 santimetre altındaki soğanlarının sökülüp başka yerlere taşınması ve yurt dışına götürülmesi yasak olan zambakları koparan kişilere 387 bin 141 lira ceza kesiliyor. Zambaklara kurum, kuruluş veya işletmelerin zarar vermesi halinde ise bu idari para cezası üç katı olarak uygulanıyor.

Fethiye ilçesinde sahildeki bir restoranın bahçesini doğal olarak süsleyen kum zambakları, işletme tarafından bakılıyor.

İşletme sahibi Şükrü Okka, AA muhabirine, deniz kıyısında doğa dostu bir işletme olduklarını söyledi.

İşletmeyi 6 yıl önce devraldıklarını anlatan Okka, "O zamanlar birkaç tane kum zambağı açıyordu. Korunmasını sağladık ve soğanları artış gösterdi. Koparmak isteyenlere engel olmaya çalışıyoruz. Çoğaldı ve çok güzel oldu. Her yıl da artış gösteriyor." dedi.

Sahilde kendi işletmelerinin bahçesi dışında kum zambağının fazla yaygın olmadığını belirten Okka, kum zambaklarının özellikle turistlerin çok ilgisini çektiğini vurguladı.

Kum zambakları, Bodrum sahillerinde de görülüyor. Zambaklar, etrafı güvenlik bariyerleriyle çevrili alanda koruma altında bulunuyor.

- "Koruma çalışmaları desteklenmeli"

Bodrum'da yaşamını sürdüren ziraat mühendisi Halil Doğan Kanber, Fethiye'den Bodrum'a kadar olan sahil kesiminde yer yer çıkan kum zambaklarının Türkiye'ye özgü olduğunu söyledi.

Bitkinin yurt dışına çıkarılmasının yasak olduğunu ifade eden Kanber, "Kum zambakları, genetik çeşitliliğin sağlanması ve sahillerimizin güzel gözükmesi adına turistik bakımından da önemli. Tohum çeşitliliğinde ve genetik çeşitlilikte katkı sağlaması için koruma çalışmaları desteklenmeli." diye konuştu.

Küresel ısınmanın da etkisiyle çevre yapısı çok bozulduğu için çeşitli hastalıkları ve bitkilerin değişen iklim koşullarına karşı olan dayanıksızlığını gördüklerini anlatan Kanber, bu tip endemik bitkilerin tohum araştırmalarına önemli katkı sağlayacağını kaydetti.

AA

ODTÜ Ekosistem Uygulama ve Araştırma Merkezi (EKOSAM) Müdürü de olan Beklioğlu, AA muhabirine, Eymir Gölü'nde artan balık ölümleri ve bu konuda yürütülecek çalışmalara ilişkin bilgileri paylaştı.

Toplu balık ölümlerinin İzmir Körfezi'nde görüldüğünü, Eymir ve birçok gölde de benzer olayların yaşandığını anımsatan Beklioğlu, suya karışan evsel ve tarımsal atıkların bu tablonun en önemli nedenlerinden olduğuna dikkati çekti.

Prof. Dr. Beklioğlu, göllerdeki evsel, tarımsal atık suların azot ve fosfor bakımından zengin olduğunu, bu durumun sudaki planktonları ve biyolojik üretimi artırarak oksijen seviyesinin düşmesine neden olduğunu, balık ölümlerinin önüne geçmek için havzalardan göllere atık suların verilmemesi gerektiğini söyledi.

- "Eymir Gölü'nde sazan balıklarının sayısında artış yaşandı"

Göllerdeki ekolojik yapının korunmasının büyük önem taşıdığının altını çizen Beklioğlu, suda oksijen seviyesindeki hızlı düşüşün balık ölümlerini tetiklediğini, bu durumun yaz ortası ve sonunda daha fazla yaşandığını anlattı.

Bu durum sonucunda göllerde oksijen ihtiyacı yüksek turna gibi balıkların sayısının azaldığını, sazan balıklarının ise arttığını dile getiren Beklioğlu, sazan balıklarının dip çamurunu karıştırarak planktonların çoğalmasına yol açtığını ve bunun da oksijen seviyesini daha da düşürdüğünü ifade etti. Prof. Dr. Beklioğlu, şunları kaydetti:

"Aynı havzanın iki gölü olan Eymir ve Mogan göllerini 1996'dan beri örnekliyoruz. Bu kapsamda 2 defa yenileme amacıyla Eymir Gölü'ndeki sazan balıklarını seyrelttik. Gölün ekolojik yapısında mükemmel bir iyileşme oldu, su içi bitkileri tekrar döndü, su berraklığı ve sudaki oksijen seviyesi arttı.

Şimdi bunu tekrar uygulamak istiyoruz çünkü Eymir Gölü'nde sazan balıklarının sayısında artış yaşandı. Tarım ve Orman Bakanlığı Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğüyle bir görüşme yaptık ve bu görüşmelerden olumlu dönüşler aldık. Bakanlıkla bir protokol imzalayacağız ve Eymir Gölü'ndeki artan sazan balıklarını azaltacağız. Hedefimiz göldeki ekolojik yapıyı iyileştirmek. Bunun için 1 yıllık süreçte göldeki sazan balıklarının yüzde 75'ini seyreltmek istiyoruz. Buradan elde ettiğimiz sonuçlar, Türkiye'nin farklı yerlerine de uygulanması açısından model oluşturuyor."

- "Çok kötü bir koku yayılıyor"

Öte yandan Eymir Gölü'nde hobi amaçlı balıkçılık yapan vatandaşlar da göldeki kirlilik ve kökü kokudan duydukları rahatsızlığı dile getirdi.

Gölü daha önce hiç bu kadar kirli görmediğini vurgulayan Ali Haydar Ataş, "Balıklar neredeyse yok gibi. Balıkçı arkadaşlar gelirdi, onlar da yok artık. 2 saattir buradayım, hiç balık tutamadım." dedi.

Tunç Cihan Özgül de yıllardır Eymir Gölü'nde balık tuttuğunu, göldeki kirliliğin artmasıyla artık bu tutkusundan vazgeçtiğini söyledi.

Gölde çok kötü bir koku olduğunu, balık ölümlerinin yaşandığını aktaran Özgül, "Artık Eymir Gölü'nde balık tutmamayı tercih ediyoruz. Arabayla geçerken de yürüyüş yaparken de çok kötü bir koku yayılıyor. Üzülüyorum bu duruma." diye konuştu.

Özgül, ölen balıklarının çoğunluğunun turna balıkları olduğunu kaydetti.

AA

Elektronik Gemi Denetim Sistemi üzerinden yapılan denetimde, liman içerisinde bir geminin paslı ve yağlı suyu denize bıraktığını belirledi.

Ekipler, gemiye 20 milyon 484 bin 576 lira ceza kesti.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Büyükşehir Belediye Başkanı Vahap Seçer, artık denizi Elektronik Gemi Denetim Sistemi ile denetlediklerini belirterek, "Bundan sonra da denizimizi kirletenlere göz açtırmayacağız." ifadesini kullandı.

AA

Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre, Marmara Denizi'nde 2021'de ortaya çıkan müsilaj sonrası Bakanlıkça 22 maddelik "Marmara Denizi Eylem Planı" ve "2021-2024 Marmara Denizi Bütünleşik Stratejik Planı" hazırlandı.

Bu kapsamda, Marmara'daki kirliliğinin azaltılması ve izleme çalışmalarının yürütülmesi için oluşturulan Müsilaj Bilim ve Teknik Kurulu, son dönemde Marmara Denizinde müsilaj oluşumuna ilişkin ihbarlar üzerine tekrar harekete geçti.

Müsilaj Bilim ve Teknik Kurulu, alanın akademisyenleriyle Bakanlığın ilgili birimleri, Marmara Denizi'nde benzer çevresel sorunların tekrar yaşanma ihtimalini göz önünde bulundurarak, güncel durum değerlendirmesi ve atılacak adımların planlanması amacıyla toplanacak.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Yardımcısı Fatma Varank başkanlığındaki istişare toplantısı, 25 Aralık Çarşamba günü Ankara'da yapılacak.

Toplantıya, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) Başkanının yanı sıra Marmara Belediyeler Birliği, Marmara Araştırma Merkezi başkanlıklarının yetkilileri, Bursa Teknik Üniversitesi, Bursa Uludağ Üniversitesi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Gebze Teknik Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi, Boğaziçi Üniversitesi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Piri Reis Üniversitesi, Yıldız Teknik Üniversitesi, Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Kocaeli Üniversitelerinden bilim kurulu üyeleri ile konuya ilişkin çalışmaları olan akademisyenler katılacak.

- Marmara'da 4 yılda 38 bin 545 denetim yapıldı, 268 tesis kapatıldı

İstanbul'da 27 Haziran'da toplanan Müsilaj Bilim Kurulunda, atık su arıtma tesislerinin ileri biyolojik atık su arıtma tesislerine dönüştürülmesi konusunda karara varıldı. Ardından İstanbul Büyükşehir Belediyesi ile 14 Ağustos'ta bir toplantı daha yapıldı.

Müsilaj Bilim Kurulu toplantısı öncesi, Marmara Denizi Havzasında bulunan diğer illerin yerel yönetimleriyle de yarın Bakanlık binasında toplantı gerçekleştirilecek.

Öte yandan 2021'den bugüne Marmara Denizinde yaşanan müsilaj nedeniyle Marmara Denizine kıyısı olan Kocaeli, İstanbul, Yalova, Tekirdağ, Bursa, Balıkesir, Çanakkale'de yapılan 38 bin 545 çevre denetiminde çevre mevzuatına aykırı hareket eden bin 998 tesis ve 749 deniz aracına toplamda 1 milyar 227 milyon 363 bin 368 lira ceza uygulandı, 268 tesis de faaliyetten men edildi.

Marmara Havzasında bu yıl 11 bin 314 denetim yapıldı, 727 tesise 318 milyon 715 bin lira idari ceza uygulandı, 88 tesisin faaliyeti durduruldu.

AA

İlçe Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Müdürlüğü ile İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ekipleri, derede incelemede bulunarak sudan numune aldı.

İlçede yaşayan Alperen Dedeoğlu, gazetecilere, derenin bir süredir bulanık aktığını söyledi.

Dere kenarında köpükler oluştuğunu, daha sonra da balık ölümleri görüldüğünü anlatan Dedeoğlu, yetkililerden yardım beklediklerini dile getirdi.

AA

Marmara Denizi'ne günde yaklaşık 4,5 milyon metreküplük kanalizasyon suyu deşarjı olduğunu dile getiren Büyükakın, şöyle devam etti:

"Bunun yüzde 53'ü sadece ön arıtmayla deşarj ediliyor. Ön arıtmada azot ve fosfor ortamdan uzaklaştırılmış olmuyor. Müsilaja sebep olan bir mikroorganizma, azot ve fosforla besleniyor. Denize siz ne kadar fazla kanalizasyon suyu akıtır ve ne kadar çok azot ve fosfor bulunmasına sebep olursanız bu mikroorganizmanın da besin kaynağı olduğu için popülasyonun artmasına sebep oluyorsunuz. Dolayısıyla öncelik olarak yapılması gereken buyken maalesef ciddi adım atılmadı. Bu 4,5 milyon metreküplük denize deşarj edilen evsel atık suyun yüzde 53'ü ön arıtmayla yapılıyor. Bu yüzde 53'lük ön arıtmayla denize deşarj edilen kanalizasyonun yüzde 97'sinin kaynağı da maalesef İstanbul."

Büyükakın, İstanbul'dan Marmara Denizi'ne deşarj edilen evsel atık suyun azot ve fosfor miktarını artırdığını, bu durumun da müsilajın kaynağı olan bakterinin çoğalmasına neden olduğunu kaydetti.

Bu alanda çalışma yürüten bilim insanlarının tespitlerinin kendilerine iletildiğini belirten Büyükakın, "Yaklaşık 20-22 metre derinlikte yoğun bir müsilaj tabakası olduğunu tespit ediyor ve bununla ilgili uyarılarda bulunuyor bilim insanları." dedi.

"Bilim insanları müsilajı engelleme noktasında çalışmalar yürütüyor"

Kocaeli'de 23 arıtma tesisi çalıştırdıklarını aktaran Büyükakın, "Bu arıtma tesisleri sayesinde bir damla evsel atık su bile Marmara Denizi'ne Kocaeli sahillerinden deşarj edilmiyor. Ama Marmara kapalı bir havza. Diğer illerde bu yapılmadığı zaman o kirliliğin buraya da yansımaları oluyor. Mesela Değirmendere açıklarında da bu tespit edildi. Maalesef 'müsilaj yine geliyorum' diyor. Hava sıcaklıklarının artmasıyla Marmara Denizi zannediyorum daha yaygın müsilaja maruz kalacak." ifadelerini kullandı.

Büyükakın, Marmara Denizi'nde oksijen seviyesinin düşmesinden diğer canlı türlerinin olumsuz etkilendiğinden bahsederek, bilim insanlarının o dönemde yaptığı çalışmalarda tüm tedbirler alındığında Marmara Denizi'nin 5-6 yılda eski oksijen seviyesine dönebileceğini aktardığını dile getirdi.

Müsilajla ilgili Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığıyla temas kurduklarını aktaran Büyükakın, bilim insanlarının müsilajı engelleme noktasında çalışmalar yürüttüğünü anlattı.

Büyükakın, Bakanlık ortaklığında İzmit Körfezi'nde dip çamuru temizliği çalışmasını hayata geçirdiklerini hatırlatarak, "Bu yapılmasaydı kirlilik faktörü daha da artacağından daha yaygın bir durum söz konusu olurdu. 27 milyona yakın nüfusun yaşadığı bu bölgede Kocaeli'deki arıtmalar yüzde 8'e karşılık geliyor. Biz de üzerimize düşeni yapmasak burası körfez, Marmara Denizi'nin tam uç noktası olduğu için aslında burada müsilaj açık denize kıyaslandığında çok daha yoğun görülebilir. Buradaki çabalar müsilajın yoğun şekilde olmasını geciktiriyor, etkisini azaltıyor. Hem miktar olarak hem de sıklık olarak oradaki etkiyi azaltmış oluyoruz. Yani müsilajın aleyhine bir gelişme burada yaşanıyor." ifadelerini kullandı.

AA

Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Fakültesinde yaklaşık 20 kişilik ekip tarafından 9 ay önce başlatılan Model Organizma Aksolotl Projesi'nde, literatürdeki adı "Ambystoma Mexicanum" olan ve halk arasında "su semenderi" olarak bilinen Meksika kökenli aksolatlların yetiştirilmesine yönelik laboratuvar çalışmasının ardından uygulama aşamasına geçildi.

Projenin yürütücüsü Doç. Dr. İhsan Çelik, AA muhabirine, göl ve akarsularda yaşayan aksolotlların en önemli özelliğinin rejenerasyon (yenileme) kapasiteleri olduğunu söyledi.

Uluslararası Doğayı Koruma Birliğince bu deniz canlısının neslinin "kritik tehlikede" olduğunun belirlendiğini ifade eden Çelik, "Uzuvlarını yenileyebilmelerinden dolayı özellikle rejeneratif tıpta çok fazla araştırmalara konu oluyor. Son zamanlarda ülkemizde de aksolotlla ilgili çalışma yapan bilim insanlarımız var. Buradan yola çıkarak insanlardaki uzuv yenileme tedavisi olmayan hastalıkların tedavisine yönelik ipuçları arıyorlar." dedi.

Çelik, aksolotlların yumurtadan çıkıp larvadan ergin bireye gelinceye kadar birtakım üretim ve yetiştirme prosedürleri olduğunu, bu konuda yaşanan sorunları aşmaya çalıştıklarını dile getirdi.

Bu alanda çalışmak isteyen bilim insanlarının deney hayvanı tedariki konusunda boşluk olduğunu ifade eden Çelik, bu ihtiyaca yönelik başta Mersin Üniversitesi olmak üzere bazı yükseköğretim kurumlarıyla işbirliği yaptıklarını anlattı.

- Saldırgan değil, evcil hayvan olarak beslenebiliyor

Aksolotlların saldırgan olmadığını, evcil beslenebilen türlerden sayıldığını vurgulayan Çelik, "Özellikle küçük yaştaki çocukların çok ilgi gösterdiği bir hayvan. Çok nahif, sakin hatta dişleri olmayan ama etçi bir tür. Bilinen ömürleri 15 ila 20 yıl arasında. Boyları 25 ila 30 santimetre arasında ve kısa bir sürede bu boya erişebiliyorlar." bilgisini paylaştı.

Doç. Dr. Çelik, aksolotlların özellikle trafik kazaları ya da benzer yaralamalı olaylarda uzuv kaybı yaşayan insanların tedavilerine yönelik bilimsel çalışmalar için umut olabileceğine dikkati çekti.

Bu canlıların bilim dünyası için önemine işaret eden Çelik, şöyle konuştu:

"Aksolotllar kol ve kuyruk gibi bilinen uzuvların dışında iç organlarını hatta beynin bir kısmını, sinirlerini de yenileyebiliyor. Bu alanda çalışan bilim insanları buradan aldıkları ipuçları ile insanlarda tedavisi olmayan bazı hastalıkların aksolotlların uzuv yenileyebilme ile ilgili yönlerinden yola çıkarak araştırmalarına devam ediyor. Onun için bizim için çok kıymetli bir tür. Burada yetiştirmesinin diğer bir önemi de şu, nesli tehlikede olduğu için bu hayvanları doğadan temin etmek şu anda doğru değil zaten yasak. Onun için bu hayvanın laboratuvar şartlarında yetiştirilmesi lazım. Bizim de burada genetik kodlamalarını yaptığımız, genetik tanımlarını yaptığımız hayvanları üretip, çoğaltıp bu alanda çalışma yapmak isteyen bilim insanlarına katkı sunmakla ilgili misyonumuz var."

Çelik, 3 aylık periyotlarda yavru elde edebildikleri laboratuvardaki kapasitenin 3 bin aksolotl olduğunu dile getirerek, yıllık 12 bin aksolotl üretip uzuv kaybıyla ilgili araştırma yapan bilim insanlarının hizmetine sunmayı amaçladıklarını sözlerine ekledi.

AA

İzmit Körfezi'nde biyoçeşitliliğin korunması amacıyla başlatılan projede 1. etap kapsamında son geotekstil tüplerin serimi gerçekleşti.

Toplam 3 etaplı projenin sonunda 468 hektarlık alandan 3,8 milyon metreküp çamur bertaraf edilecek. Körfezden şu ana kadar 66 bin kamyon dip çamuru çıkarıldı.

Bu yılın sonunda tamamlanması planlanan 1. etap kapsamında 125 hektarda 1 milyon 100 bin metreküp çamur temizlenecek. İzmit Körfezi'nden çıkarılan dip çamuru toplamda 3 bin 500 geotekstil tüpte toplanarak kurutulacak.

Çalışmalarına başlanan 2. etap kapsamında da 165 hektarlık alanda 1 milyon 100 bin metreküp çamurun temizlenmesi hedefleniyor. 2026 yılı sonunda tamamlanması planlanan 2. etap temizlik çalışmalarının ardından 3. etap çalışmaları başlayacak.

Projenin tamamlanmasının ardından İzmit Körfezi'nin zamanla "tertemiz akvaryum" görünümüne kavuşması bekleniyor.

AA

TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezinin desteği ve Türkiye'deki farklı üniversitelerin katkılarıyla yürütülen programla denizlerde meydana gelen kirlilik ve etkileri mevsimsel olarak düzenli izleniyor.

Bu kapsamda 175 kilometre sahil şeridine sahip Sinop'ta da deniz ve sahillerde oluşan çöp varlığının tespitine yönelik Sinop Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi tarafından çalışma yürütülüyor.

Bilim insanlarınca farklı zaman dilimlerinde sahil ve denizden toplanarak sayımı yapılan çöpler, daha sonra laboratuvarda analiz edilerek çevresel etkileri üzerine araştırma gerçekleştiriliyor.

En fazla sigara izmariti ve tek kullanımlık plastik atıklara rastlanıyor

Sinop Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Dr. Öğr. Üyesi Ayşah Öztekin, AA muhabirine, üniversite olarak programa bu yıl dahil olduklarını ancak 2015 yılından beri bölgedeki çöp varlığını takip ettiklerini belirtti.

Denizlerde Bütünleşik Kirlilik İzleme Programı'na dahil olmalarıyla bölgedeki çöp varlığını mevsimsel olarak yaptıkları çalışmalarla ortaya koyduklarını belirten Öztekin, bu çalışmada en fazla rastlanan çöpler arasında birinci sırada sigara izmaritinin geldiğini söyledi.

İkinci sırada tek kullanımlık plastik atıklar geldiğine işaret eden Öztekin, Kovid-19 salgını sonrası deniz ve sahillerde görülen maske ve eldiven sayısında da artış yaşandığını dile getirdi.

Yapılan analizlerde yabancı ülkelere ait çöplerle de karşılaştıklarına dikkati çeken Öztekin, bunda Karadeniz'deki yoğun gemicilik faaliyetinin önemli etken olduğunu kaydetti.

Öztekin, yapılan izleme ve elde edilen sonuçlara göre Karadeniz'deki çöp varlığının azalmadığını, aksine arttığını gördüklerinin altını çizerek, şöyle devam etti:

"Bir çöp sisteme girdiği zaman oradan uzaklaştırılmadığı sürece varlığını uzun süre devam ettiriyor. Plastiklerin yoğun üretiminin 1950'li yıllarda başladığını biliyoruz. Bugün hala o zamanlarda üretilen plastiklerin bizimle olduğu gerçeği de değiştiremeyeceğimiz bir kavram. Çünkü çok uzun süre alıyor doğada kaybolmaları. Zamanla daha küçük parçalara ayrılıyorlar ve sayıları artıyor. Bu noktada Karadeniz'deki çöp sayısı azalıyor diyemiyoruz, ne yazık ki daha da artıyor, çünkü küçülüyorlar. Mikroplastik sayısını daha yüksek buluyoruz. Bu noktada bizi iyi şeyler beklemiyor. Daha çok canlıda daha çok plastik buluyoruz."

Öztekin, özellikle yaz aylarında sahillerde bırakılan çöplerin sonraki dönemler için tehlike arz ettiğini vurgulayarak, toplum olarak Karadeniz'in geleceği adına koruma içgüdülerini artırmaları gerektiğini sözlerine ekledi.

AA

Doğal güzellikleri ve tatil imkanlarıyla her mevsim ziyaretçi ağırlayan Hazar Gölü, kış mevsiminin renklerinin görülmeye başlandığı doğası, etrafını çevreleyen karla kaplı dağları ve yaklaşık 81 kilometrekare yüzey alanına sahip gölün mavisiyle ziyaretçilerine güzel bir manzara sunuyor.

Gölün çevresinde yürüyüş yolu yapılacak

Sivrice Kaymakamı Efecan Şahin, AA muhabirine, gölün kendine has doğal güzelliği ve tatil imkanlarıyla Doğu Anadolu bölgesinin önemli tatil ve gezinti rotalarından biri olduğunu söyledi.

Doğanın renkleriyle her mevsim farklı bir güzelliğe bürünen Hazar Gölü'nün çevresinin kar yağışıyla beyaza büründüğünü kaydeden Şahin, "Hazar Gölü bu yöre için çok büyük bir değer, hem yaz turizmi hem de kış turizmi açısından. Elazığ ve bölgeye hitap eden özelliklere sahip." dedi.

Tektonik olan Hazar Gölü'nün yaklaşık 20 kilometre uzunluğa ve 4-4,5 kilometre genişliğe sahip olduğunu anlatan Şahin, yüzey alanının yaklaşık 81 kilometrekare, en derin noktasının da yaklaşık 216 metre olduğunu dile getirdi.

Şahin, Hazar Gölü ve çevresinin kar yağdığında farklı bir güzelliğe büründüğüne dikkati çekerek, "Özellikle yerli turistler kar yağışından dolayı çok memnunlar. Gölün dört bir tarafı dağlarla çevrili ve en görkemli dağ da Hazarbaba Dağı. Burada bir kayak tesisimiz mevcut, inşallah yağışların artmasıyla ilçemizdeki kayak turizmi de canlanacaktır." diye konuştu.

Hazar Gölü'nün çevresinde yaklaşık 30 kamu ve özel sektöre ait tesis bulunduğunu anlatan Şahin, gelen misafirlerin bu tesislerden faydalanabildiklerini, günü birlik hizmetlerden yararlanabildiklerini dile getirdi.

Gölün çevresinde Elazığ Valiliği ve İl Özel İdaresi tarafından yürütülecek proje ile yürüyüş yolu yapılacağını belirten Şahin, Elazığ Orman Bölge Müdürlüğü tarafından dağlık alanlarda yürütülen ağaçlandırma çalışmalarının hızlandırılmasıyla gölün cazibesinin daha da artacağını ifade etti.

Şahin, gölün doğaseverler ve sportif faaliyetlerinde bulunanlar için önemli olduğunu aktararak, "Gölün kenarında sportif olta balıkçılığı etkinliği yapıldı, yurt içi ve dışından gelen katılımcılar gölü çok beğendiler. Buradaki biyolojik çeşitliliğin önemine vurgu yaptılar. Amatör ve profesyonel fotoğraf sanatıyla uğraşanlar açısından da bu yörede çok güzel kareler çıkıyor. Bölgeye has kuş türlerinin ve yaşam alanlarının olduğunu biliyoruz." diye konuştu.

"Gölün baharı, kışı, yazı bir başka güzel"

Gölü ziyaret eden Devrim Ağralı da Hazar Gölü'nün doğasını çok sevdiğini, stres atmak için fırsat buldukça gölü gezmeye geldiğini belirtti.

Ağralı, "Kış mevsiminde de Hazar Gölü çok güzel, karla kaplı dağlar ve göl, ikisi bir arada manzara muhteşem oluyor. Gölün baharı, kışı, yazı bir başka güzel." ifadelerini kullandı.

Ziyaretçilerden Tayfun Doğan da gölün muhteşem doğasıyla görülmeye değer bir yer olduğunu dile getirdi.

Hazar Gölü'nü yazın olduğu gibi kışında ziyaret etmelerini herkese tavsiye ettiğini kaydeden Doğan, "Buranın doğası her mevsim insana huzur veriyor, kışın kar altında buranın çok ayrı bir güzelliği var." dedi.

AA

MEÜ Su Ürünleri Fakültesince başlatılan çalışma kapsamında 8 kişilik ekip, Aydıncık ilçesinde dalış yaptı.

Su altındaki incelemede deniz çayırlarının iklim değişikliğine bağlı olarak azaldığını belirleyen ekip, restorasyon projesi hazırladı.

Projenin 2025'te hayata geçirilmesi planlanıyor.

- "Aydıncık ilçesi deniz çayırlarının son kalesi"

Su Ürünleri Fakültesi İşleme Teknolojisi Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Deniz Ayas, gazetecilere, yaz aylarında Doğu Akdeniz'deki yüzey suyu sıcaklığının 34 dereceye ulaştığını söyledi.

Deniz çayırlarının, sıcaklık ve kirlilikten olumsuz etkilendiğini belirten Ayas, şöyle konuştu:

"Aydıncık ilçesi deniz çayırlarının son kalesi. Buradaki çalışmalarda türün zarar gördüğünü, belli noktalarda da ortadan kalkmaya başladığını tespit ettik. Mersin Üniversitesi olarak 2025 yılı içerisinde restorasyon çalışmasına başlamayı planlıyoruz. Şu anda dalışlarımız sürüyor. Alandaki toplulukların sağlığı ve dağılımıyla ilgili ön verileri almaya devam ediyoruz."

Ayas, balıkçılık faaliyetleri ile yatlardan gelişigüzel atılan çapaların da deniz çayırlarına zarar verdiğini ifade ederek şu değerlendirmede bulundu:

"Restorasyon çalışmalarının amacı, popülasyonu daha iyi hale getirmek, etkilenen bölgelere sağlıklı türü nakledebilmek, alanda çayırların bütünselliğini korumak ve parçalanmasını engellemek. Bu şekilde deniz çayırlarının var olmasını sağlamaya çalışacağız."

AA

Bu kapsamda İl Tarım ve Orman Müdürlüğü Balıkçılık ve Su Ürünleri Şube Müdürlüğü ekiplerince, Sapanca Gölü'nde suya bırakılan "hayalet ağlar" ve kasnakların olduğu alanlar tespit edildi.

Gölde avcılık yapılması muhtemel olan belirli dalış noktalarında 8 bin metrekare alanın taraması yapılarak 200 metre uzatma ağı, 300 metre paraketa ,12 hayalet av araçları dalgıçlar tarafından sudan çıkarıldı.

Nicomedia Su Sporları ve Su Altı Avcılığı Spor Kulübünden dalgıç Özcan Karabulut, gazetecilere, Sapanca Gölü'nde iki haftadır çalışma yürüttüklerini söyledi.

Gölde geniş kapsamlı tarama yaptıklarını belirten Karabulut, "Göle atılan ağlar hala çalışmaya, hala ekosisteme zarar vermeye devam ediyor. Bu ağları çıkardığımızda ilk önce yaptığımız şey, yaşayan balık ya da bir hayvan varsa üzerinden alıp direkt doğal ortamıyla buluşturmak oluyor. Canlı yakalayıp saldığımızda bu bizim için büyük bir motivasyon oluyor. Tabii bazılarını da kurtaramıyoruz. Sapanca Gölü'nün dibi inanılmaz güzel, bunun hep aynı kalmasını istiyoruz." diye konuştu.

AA

Marmara Bölgesi'nin birinci, Türkiye'nin ise beşinci büyük doğal gölü olan yaklaşık 300 kilometrekarelik İznik Gölü'nün su seviyesinde son yıllarda düşüş görülüyor.

Tarımsal sulamada da yararlanılan göldeki su çekilmesi yer yer 150 metreye ulaştı. Bazı balıkçı kayıklarının karaya oturduğu gölün çevresinde kuraklık kaynaklı küçük adacıklar oluştu.

Bursa Büyükşehir Belediyesince Orhangazi ile İznik ilçe merkezleri arasında 2015-2018 yıllarında işletilen "Akşemseddin" adlı yolcu gemisinin yanaştığı Orhangazi İskelesi şimdi suyun metrelerce uzağında kaldı. Geminin sefer yaptığı dönemde çekilenler ile iskelenin şimdiki fotoğrafları su seviyesindeki değişimi gözler önüne seriyor.

Su çekilmesiyle, 2014 yılında göl kıyısının 20 metre açığında 1,5-2 metre derinlikte bulunan, yaklaşık 1600 yıl önce Aziz Neophytos adına inşa edildiği belirlenen batık bazilika kalıntısının büyük bölümü su seviyesinin üzerinde kaldı. Keşfedildiğinde havadan yapılan çekimlerde varlığı anlaşılabilen kalıntılar, aradan geçen 10 yılda sahille birleştiği için kıyıdan rahatlıkla görülebiliyor.

- "Bu yıl daha çok çekilme oldu"

Orhangazi Ziraat Odası Başkanı Dinçer Dimrit, AA muhabirine, İznik Gölü'nün her geçen gün "kan kaybettiğini" söyledi.

Göldeki çekilme hakkında hazırladıkları raporu ilgili kurum ve kuruluşlara sunduklarını belirten Dimrit, şunları kaydetti:

"Bu göl hepimizin gölü. Bu gölü hep birlikte korumamız gerekir. Bir değerimiz çekilip gidiyor. Bu yıl daha çok büyük çekilme oldu. Bu yıl suyun olduğu bölüm mera haline geldi. Çocukluğumda gölün kenarında yol vardı, su oraya kadar çıkardı. Gördüğümüz kadarıyla oradan yaklaşık 150 metre çekilme var. Çözüm önerisi olarak vahşi sulamanın önüne geçebiliriz. Fabrikalara buradan su verilmemesi lazım. Bunun yanında kuraklık ve buharlaşmayla suyumuz bu seviyelere geldi."

- Balıkçılık da etkilendi

Orhangazi Su Ürünleri Kooperatifi Başkanı Zelkif Bektaş da 60 yıldır bölgede yaşadığını dile getirdi.

O dönem ile gölün mevcut durumunu kıyaslayan Bektaş, "11 yaşından beri İznik Gölü ile iç içeyim, suyun hiç bu kadar çekildiğini görmemiştim. 6 sene önce denizden büyük bir gemi getirdiler buraya. Düşünün şu anda o geminin bağlandığı yerde dikiliyoruz, su kalmadı." dedi.

Bektaş, gölde eskiden yılda 1000 tondan fazla gümüş balığı avladıklarını ifade etti.

Kendi kooperatiflerinin senede ortalama 250 ton balık yakaladığını bildiren Bektaş, bu sene 78 tonda kaldıklarını anlattı.

Ömer Bülbül de 48 yıldır ilçede yaşadığını, göldeki çekilmenin özellikle son 15 yılda daha da arttığını vurguladı.

Bu sene 2023'e göre çekilmenin en az 10 metre fazla olduğunu söyleyen Bülbül, şöyle konuştu:

"Elektrik kurumundan emekliyim. İznik'in yüksek kesimlerinde 2015 yılında 2,5 metre kar ölçümü yapmıştık. O tarihten beri memlekete kar da yağmıyor. Gençliğimde bazilika hiç görünmüyordu. Gemi yanaştırılan iskelelerde su kalmadı. Özel teknelerin olduğu kısımdaki sular çekildi, tekneler karaya oturdu. Her geçen gün suyun azaldığını görüyoruz. İznik Gölü inşallah daha da fazla kurumaz."

AA

Fırat Çağlayan Yurdakul'un, son dönemde Marmara Denizi'nde görülmeye başlanan su marulunun faydalı olup olmadığına yönelik sorusuna Ceylan, deniz maruluna, Marmara Denizi'nden Hopa'ya bütün kıyı bölgelerde rastlanabileceğini söyleyerek, "Aslında bilimsellikte bu, kirliliğin de indikatör türü. Özellikle evsel atıkların neden olduğu azot ve fosfor açısından zengin maddelerin denize karıştığı bütün yerlerde Ulva Lactuca (deniz marulu) hızla yayılıyor ve çoğalıyor. Demek ki Marmara Denizi'ne ve Karadeniz'e evsel atıklar bırakılıyor." dedi.

- "Deniz anaları, kapalı koy ve körfezleri tercih ediyor"

Yurdakul'un, "Deniz anaları kirlilikle beraber ortaya çıktı ve kirlilikten beslendiğiyle ilgili yanlış bir algı vardı. Bununla ilgili ne söyleyebilirsiniz?" sorusu üzerine ise Ceylan, deniz analarının düşük oksijenli alanlara yüksek tolerans gösterdiği ve üremek için kapalı koy ve körfezleri tercih ettiğini söyledi.

Ceylan, "Kapalı koy ve körfezler zaten su hareketinin çok olmadığı yerlerdir. Onun için de o alanları özellikle tercih ediyorlar ve orada da tomurcuklanıyorlar." dedi.

Deniz çayırlarının da son yıllarda Türkiye'nin gündeminde olduğunu belirten Ceylan, solunan havanın yüzde 20'sini deniz çayırlarına borçlu olunduğunu aktardı. Deniz çayırlarının saatte 6 litre suyu süzdüğünü aktaran Ceylan, Marmara Denizi'nin şu anda bu çayırların sağlıklı olarak yaşayabildiği alanlardan biri olduğunu kaydetti.

Yurdakul'un, peygamber balığını Marmara Denizi'nde ilk kez görüntüleyenin Tahsin Ceylan olduğunu hatırlatması üzerine, Ceylan da o günden sonra peygamber balığını bir daha görüntüleyemediğini belirterek, "Biz bunu bir gece dalışında görüntüledik ve şok olduk. Beklemediğimiz bir şeydi. Bizim için de çok güzel bir anı oldu." dedi.

Çektiği görüntüleri gören bazı kişilerin, bu çekimlerde filtre kullanıp kullanmadığına yönelik soru sorduğunu aktaran Ceylan, su altında filtre kullanmadıklarını, sadece güneş ışığını taklit eden bir ışık kullandıklarını ifade etti.

- "Karadeniz'de 100 çeşit balık varsa bu 100 çeşidin popülasyonu fazla"

Yurdakul'un, "Karadeniz en genç deniz mi?" sorusu üzerine ise Ceylan, "Bilim insanları Karadeniz'e 7 bin 500 yaş koyuyorlar, yani '7 bin 500 yıllık bir deniz' diyorlar ve 'dünyanın en genç denizi' olarak da bilim insanları tarafından bu literatür kullanılıyor." karşılığını verdi.

Ceylan, Yurdakul'un, "'Karadeniz'in dibinde yaşam yok' diye bir şey hep kulağımıza aşina olmuştur. Bu doğru mu? sorusu üzerine ise bundan 7 bin 500 yıl önce tektonik kırılma sonucu Marmara'daki deniz sularının Karadeniz'e aktığını söyledi. Bunun sonucunda Karadeniz'deki tatlı su canlılarının öldüğünü söyleyen Ceylan, "Oradaki yaşam öldüğü zaman da çöktü. Bu ölen canlılar dibe çöktü ve dipte de hidrojen sülfür gazı üretimi oldu. Bilim insanlarına göre şu anda Karadeniz'in 150 metre, hatta en son okuduğum makalede 86 metrenin altında oksijen yok." ifadelerini kullandı.

Ceylan, Karadeniz'de balık popülasyonun fazla olduğuna işaret ederek, "Karadeniz'de 100 çeşit balık varsa bu 100 çeşidin popülasyonu fazla. Bir yerde gece dalışı yaptığımızda belki 20 kırlangıç, 20 barbun görebiliyorsunuz." dedi.

Yurdakul'un, "Karadeniz'de yakalanan balık miktarının, üretilen balık miktarının altına düştüğüne ilişkin sorusu üzerine Ceylan, "Karadeniz'de bir kere artık doğal ortamında olan balıkların insan nüfusuna yetişmesi mümkün değil. O yüzden bu tür kültür balıkçılığı sadece Karadeniz'de değil tüm dünyada hızla teşvik ediliyor. Desteklenmesi de gerekiyor." dedi.

- "Kültürel varlıklar insanların ilgisini çekiyor"

Ceylan, söyleşinin ardından konukların sorularını cevapladı.

Bir konuğun, "Karadeniz'in dalış turizmine açılması konusunda ne düşüyorsunuz? sorusuna Ceylan, özellikle Sinop'un su altı kültür varlıkları açısından zengin bir yer olduğunu bildirdi.

Alternatif dalış turizminin geliştirilmesi gerektiğini kaydeden Ceylan, "Bu tür kültürel varlıklar insanların ilgisini çekiyor. Antik çapalar olsun, batıklar olsun... Aslında her platformda bunu gündeme taşıyoruz." dedi.

AA

AA muhabirinin aldığı bilgiye göre, 112 Acil Çağrı Merkezi'ne gelen, "Tekkeköy Çiftlik Mahallesi Costal sahilinden kamyonlarla deniz kumu alınıyor, endemik bitkilere zarar veriliyor" ihbarı üzerine olay yerine jandarma, polis ile Tarım ve Orman Bakanlığı 11. Bölge Müdürlüğü ekipleri sevk edildi.

Tekkeköy ilçesi Çiftlik Mahallesi Karadeniz Sokak'taki kumsalda jandarma ve polis ekipleriyle inceleme yapan Tarım Orman Bakanlığı 11. Bölge Müdürlüğü ekipleri, alandaki izleri incelediğinde paletli iş makinesiyle bölgeden kum alındığını, bu sırada koruma altında bulunan zambaklara zarar verildiğini belirledi.

Şüpheli ya da şüphelilerin tespiti için çalışma başlatıldı.

Sıcak iklimi seven, dünyada nadir rastlandığı için Dünya Doğayı Koruma Birliğince koruma altına alınan kum zambakları, Alaçam ve Tekkeköy sahillerinde belli noktalarda doğal şekilde yetişiyor.

Nesli tükenme tehlikesi altında olan kum zambağını koparana Çevre Kanunu kapsamında 387 bin 141 lira para cezası uygulanıyor.

Önceki yıllarda zambakların yetiştiği bölgelerde ateş yakılmaması, araçla veya evcil hayvanlarla girilmemesi yönünde uyarı tabelaları konulmuş, bu sayede zambakların doğal alanlarında çoğalması sağlanmıştı.

AA

Alparslan-2 Barajı'nda yapılan denetime katılan İl Tarım ve Orman Müdürü Mehmet Gün, Muş'un, bitkisel ve hayvansal üretimin yanı sıra su ürünleri konusunda önemli iller arasında yer aldığını söyledi.

Bu yıl Muş'ta 4 milyondan fazla sazan yavrusunun göl ve barajlara bırakıldığını belirten Gün, "Alparslan-1 ve Alparslan-2 barajlarımız balıkçılık konusunda önemli yer tutuyor. Murat ve Karasu nehirleri de ilimizin iç sular konusunda iyi bir yerde olmasını sağlıyor. Son yıllarda Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğünün katkılarıyla barajlarımıza ve göllerimize sazan balığı yavrusu bırakılmaktadır." diye konuştu.

Barajlarda ve göllerde 90 ton balık avlanmasına izin verildiğini anlatan Gün, şunları kaydetti:

"Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğümüzün katkılarıyla, göllerimiz ile barajlarımızın korunması ve balıkçılığın sürdürülebilir olması için av yasağı dönemleri başta olmak üzere yıl boyunca Hayvan Sağlığı ve Su Ürünleri Şube Müdürlüğü ekiplerimiz kontrollerini sürdürmektedir. Alparslan-1 ve Alparslan-2 barajlarımızda kontrolsüz balıkçılığın önlenmesi için tekne temin ettik. Su ürünleri mühendisimizin başında bulunduğu ekiple kontrollerimiz yapılıyor. Murat ve Karasu nehirlerimizde de yasaklı malzemelerin toplanması için çalışmalarımız devam ediyor."

AA

İzmir Katip Çelebi Üniversitesi (İKÇÜ) Su Ürünleri Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Tevfik Tansel Tanrıkul, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Karşıyaka ilçesi Mavişehir sahili ile Balçova ilçesi İnciraltı sahilinde kıyıdan 5-10 metre açıkta tabaka şeklinde yosun üremesinin gözlemlendiğini söyledi.

Bu türün, körfezde sıklıkla görülen ve halk arasında "deniz marulu" olarak bilinen yosunlardan farklı olduğuna dikkati çeken Tanrıkul, cladophora ve enteromorpha cinsi olan bu yosunların sudaki nitrojen ve fosfor miktarının artmasıyla meydana geldiğini kaydetti.

Körfezde yosun kitlesinin yayıldığına işaret eden Tanrıkul, "Körfez'de nitrojen ve fosfor miktarının fazla olması, yosunların artmasına neden oluyor. Denizdeki evsel ve sanayi atıklarından oluşan gübreleme, yosunların üreyebilmesi, yayılabilmesi için ortam oluşturuyor." dedi.

Tanrıkul, güneşli hava ve rüzgarın az olmasının yosunların yayılımını hızlandırdığını dile getirerek, sadece kıyı bölgelerinde değil körfezin ortasında da yosunlardan oluşan yüzen adacıkların görüldüğünü aktardı.

İzmir Körfezi'nde görülen bu yosun türlerinin deniz ekosistemine zarar verdiğini anlatan Tanrıkul, şunları kaydetti:

"Bu yosun türlerinin zararları diğerlerinden çok farklı. Çünkü bu tür, akıntıyla birlikte etrafa yayılıyor. Suyun yüzeyini kaplaması nedeniyle de güneş ışığının geçmesini engelleyerek sudaki oksijenin azalmasına neden oluyorlar. Bu yosunlar bir süre sonra suyun dibine çöküyor, bu kez de suyun altındaki balık yumurtaları, yengeçler gibi ekosistemdeki canlıların üzerine tabaka gibi serilerek bunları yok ediyor. Bununla beraber dipte de ürüyorlar, yani yukarıdan aşağıya, aşağıdan yukarıya sürekli transfer halinde ürüyorlar."

- "Bir süre sonra kokuya neden olacak"

Bu yosunun dokusunun deniz marulundan daha sert olduğuna ve kısa sürede çürüyüp kaybolmadığına dikkati çeken Tanrıkul, çevresel şartlar devam ettiği sürece bu yosunların yayılımını sürdüreceğini dile getirdi.

Tanrıkul, yosunların temizlenmesi gerektiğine işaret ederek, sözlerini şöyle tamamladı:

"İklim şartlarının nasıl ilerleyeceğini bilmesek de körfezin kirliliği devam ediyor, her geçen gün artıyor. Şu an balık ölümleri durdu ama bunun durmasının nedeni sıcaklıkların düşmesine bağlı, başka bir nedeni yok. Balık ölümleri durdu, başka çevre felaketlerine neden olabilecek yosunların artması yaşanıyor. Bu yosunlar hem doğal yaşamı sınırlayacak, zarar verecek hem de bir süre sonra kokuya neden olacak, çünkü bunlar çürümeye başlayacaklar. Bunların temizlenmesi gerekiyor. Denizin üzerindeki, kıyıdaki yosunların kesinlikle toparlanıp bölgelerden uzaklaştırılması gerekiyor."

AA

Türkiye'de mevsim normallerinin üzerinde seyreden sıcaklıklar nedeniyle yazın yeteri kadar yağış düşmemesi, bilinçsiz sulama, kaçak kullanım ve diğer faktörlerin etkisiyle birçok ilde göl, baraj, nehir ve akarsu gibi su kaynaklarında kuraklık yaşandı.

Kocaeli ve Sakarya'da 3 milyon insanın içme suyu ihtiyacını karşılayan ve Marmara Bölgesi'nin en büyük doğal kaynağı olan Sapanca Gölü de bu durumdan olumsuz etkilendi.

Sapanca Gölü'nün her gün değişim gösteren su seviyesi, dün itibarıyla son 5 yılın en düşük kotu olan 30,13 metreye geriledi.

Sapanca ilçesine adını veren gölde yaşanan su kaybıyla iskelelerin büyük bölümü susuz kaldı, göldeki kayıklar tamamen karaya oturdu.

Göl havzası kıyıdan yaklaşık 18 metre çekilirken, kıyıda deniz kabukları görüldü, susuz kalan bazı sazlıklar kuruma riskiyle karşı karşıya kaldı.

- Sapanca Gölü'nün kotu, 2014'te kuraklık yüzünden 29,64 metreye inmişti

AA muhabirinin Sakarya Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresinden (SASKİ) edindiği bilgiye göre, maksimum doluluğu 32,20 metre olan Sapanca Gölü'nün su seviyesi, 6 Kasım itibarıyla 2023'te 31,57, 2022'de 31,38, 2021'de 31,53, 2020'de 30,71, 2019'da ise 31,53 metre ölçüldü.

En son 2014 yılında kuraklığın etkisiyle 29,64 metreye kadar inen göldeki su seviyesi, yıllar içinde etkili olan yağışlarla eski düzeyine geldi.

Su kaynaklarının sınırsız olmadığına dikkati çeken SASKİ yetkilileri, suyun tasarruflu kullanılması konusunda uyarılarda bulunuyor.

Göldeki su oranının kış aylarında beklenen yağışlarla artması öngörülüyor.

Sapanca Gölü'nde kuraklığın etkili olduğu alanlar, dronla görüntülendi.

AA

Yavru şabutlardan 1,5 milyonu merkeze bağlı Zorkaya köyü yakınındaki Ilısu Prof. Dr. Veysel Eroğlu Baraj Gölü'ne, 500 bini de Çetin Barajı Gölü'ne bırakıldı.

Tarım ve Orman İl Müdürü Ergün Demirhan, Ilısu Prof. Dr. Veysel Eroğlu Barajı'nda düzenlenen programda, Siirt'te balıkçılığın geliştiğini söyledi.

Geçen yıl Ilısu Prof. Dr. Veysel Eroğlu ve Alkumru Baraj göllerine ilk defa bırakılan 1 milyon 291 bin şabut yavrusuna ilave olarak geçen ay 1 milyon yavru sazan ve bugün de 2 milyon şabut balığı yavrusunun bırakıldığını ifade eden Demirhan, şunları kaydetti:

"Siirt'te su kaynaklarına son beş yılda bırakılan balık sayısı 11 milyona ulaştı. Fırat ve Dicle nehirlerinin endemik türü olan şabut balığı ılık ve durgun suları tercih etmesi, adaptasyonlarının kolay olması, etinin lezzetli ve balıkçılarca da makbul bir tür olarak bilinmesi nedeniyle ilimiz sularının balıklanlandırılması için tercih edilmektedir. Ilısu Prof. Dr. Veysel Eroğlu Baraj Gölü'nün Siirt sınırlarında kalan 5 avlak sahasında tamamladığımız 'Yıllık Avlanabilir Tahmini Su Ürünleri Stok Miktarı' çalışmaları neticesinde baraj gölünde sazan, şabut, Mezopotamya yayını, karabalık, siraz, tatlısu kefali, gümüşi havuz balığı, karabalık türleri tespit edilmiştir. Önümüzdeki yıllarda avcılık yolu ile 200 tona yakın asgari üretim miktarı planlanmaktadır."

Demirhan, su ürünleri varlığının artırılması, su ürünlerinin sürdürülebilir olması ve sportif amaçlı amatör avcılığın geliştirilmesi hedeflerine ulaşılması amacıyla av yasağına uyulmasını istedi.

AA

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü, Tarım ve Orman İl Müdürlüğü ve Manisa Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresi (MASKİ) Genel Müdürlüğü ekipleri, bölgeye gelerek inceleme yaptı, ölü balık ve nehir suyundan numuneler aldı.

Ekiplerin ilk incelemesinde yağış yetersizliği nedeniyle akış düzeni bozulan nehirdeki oksijen seviyesinin azaldığı, bunun balık ölümleri ve kötü kokuya neden olduğu belirlendi.

İncelemede çevredeki biyogaz tesisinden atık su veya tarım arazilerinden sıvı gübre akışı tespit edilemedi.

Manisa Büyükşehir Belediye Başkanı Ferdi Zeyrek, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, ekiplerin numuneleri aldığını, sonuçları kamuoyuyla paylaşacaklarını, sorumluların gereken cezayı alması için konunun takipçisi olacaklarını ifade etti.

Turgutlu Çevre Derneği Başkanı Mahir Ek ise gazetecilere yaptığı açıklamada, balık ölümlerinin bölgede bulunan bir fabrikanın atıklarını nehre bırakmasından kaynakladığını iddia etti.

AA

TÜPRAG'dan yapılan açıklamaya göre, madenci kaplumbağaların göç yolcuğu tüm hızıyla devam ediyor. Nisan ve eylül arasında gerçekleşen proje döneminde 2 bin 500 yuva tespit edilirken yaklaşık 100 bin yavru deniz kaplumbağası yolculuğuna başladı.

Proje kapsamında 10 okulda 800'e yakın öğrenciye çevre bilinci aşılandı ve deniz kaplumbağaları hakkında eğitim verilerek gelecek nesiller için farkındalık çalışmaları yapıldı. 18 uluslararası ve 48 ulusal gönüllüyle doğayı korumak için ortak çalışmalar yürütüldü.

- "Onların korunması, aynı zamanda deniz ekosistemini güvence altına almaktır"

Açıklamada görüşlerine yer verilen TÜPRAG Sürdürülebilirlik ve Çevre Grup Müdürü Jale Şakıyan Ateş, proje sayesinde büyük bir farkındalık oluştuğunu belirtti.

Ateş, "Deniz kaplumbağaları gibi sembol türler, biyolojik çeşitliliğin ve doğanın incelikli dengesinin temsilcisidir. Onların korunması, sadece tek bir türü değil, aynı zamanda deniz ekosisteminin tamamını güvence altına almak anlamına gelir. TÜPRAG olarak doğal kaynakların bilinçli kullanımıyla hem ekonomik büyüme hem de çevresel korumanın dengesini kararlılıkla korumaya devam edeceğiz." ifadelerini kullandı.

Miner Turtle Proje Kooordinatörü Biyolog Fatih Polat ise carettaların yolculuğuna ilişkin verilerin, deniz kaplumbağalarının durumları hakkında bilgi alınması için oldukça önemli olduğuna işaret etti.

Polat, bu verilerin türlerin göç yolları, beslenme ve kışlama alanları hakkında bilgi sahibi olmalarını sağladığını, türün kaç kilometre yol aldığını, hangi sularda dolaştığını ve hangi ülkelere gittiğini de görebildiklerini vurguladı.

- "Altın kaplumbağa" Libya'ya, "Gümüş kaplumbağa" Tunus'a ulaştı

Proje kapsamında Kızılot Kumsalı'nda yuvaladıktan sonra temmuz ayında üstlerine uydu izleme cihazı takılarak takip edilen "Altın" ve "Gümüş" adlı kaplumbağalar ise kışlama alanına ulaştı.

Altın'ın ilk durağı Bozyazı Kumsalı oldu. Burada bir süre mola veren Altın, küçük molalarla Afrika'nın kuzeyine doğru ilerleyerek Libya'nın Tobruk kıyılarına yaklaştı. Yoluna doğu yönünde devam eden Altın, Libya'da Kirissah kıyılarına ulaşarak göç yolculuğunu tamamladı. Altın'ın zorlu yolculuğu 3 bin 633 kilometre sürdü.

Gümüş ise rotasını doğrudan Akdeniz açıklarına çevirdi. Yunanistan'ın Karpathos Adası'nda kısa bir mola veren Gümüş, İtalya'nın Sicilya Adası'na doğru yola devam etti. Son hafta içerisinde Tunus'un Hammamet Körfezi'ne ulaşan Gümüş, zamansal olarak bakıldığında kışlama alanına ulaştı. Gümüş, yolculuğu boyunca toplamda 4 bin 760 kilometre yol katetti.

AA

Sinop Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Levent Bat, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Karadeniz'e ulaşan çöplerin, sadece deniz canlıları için değil insanlar için de tehlike oluşturduğunu söyledi.

Yaptıkları çalışmalarda insan faktörüyle Karadeniz'e ulaşan çöplerin zaman zaman kıyı kesimlerde çöp yığınları oluşturduğuna şahit olduklarını vurgulayan Bat, bu çöpler arasında bulunan plastiklerin gelecek adına endişe verici olduğunu kaydetti.

Büyük nehirlerin taşıdığı kirleticiler ve çöplerin yanı sıra yaz aylarında tatilciler tarafından kıyıda bırakılan çöplerin de denize ulaştığını anlatan Bat, "Gördüğümüz çöplerin hepsi de kötü çöpler. Yüzyıllar boyunca doğada kaybolmayan plastik çöplerden oluşuyor. İnsanlar çöpleri attığı zaman 'bana dokunmaz deme umursamazlığından' vazgeçmek zorunda." dedi.

"Korkunç" olarak nitelendirdiği plastik çöplerin sadece görüntü kirliliği oluşturmadığını aynı zamanda tüm canlılara telafisi olmayan zararlar verdiğini de belirten Prof. Dr. Bat, "Bu küçük parçacıkları, renkli renkli poşetleri ve benzerlerini balıklar besin zannediyor. Bunları alıyor tüketim için. Ama aldıktan sonra organlarında birikimler söz konusu olabiliyor ve organları artık işlemez hale geliyor. Dokular, organlar ve organ sistemleri bozuluyor. Yani canlının ölümüne dahi yol açabiliyor." diye konuştu.

- Plastik çöpler balıkların üremesini de engelliyor

Prof. Dr. Bat, plastik atıkların bulundukları ortamlarda yaşam süren balıkların yer değiştirmelerine neden olduğu gibi üremelerine de engel olduğunu vurgulayarak, bu durumun Karadeniz'deki balık popülasyonuna olumsuz etkilerinin ciddiyetini de aktardı.

Plastik atıklar sebebiyle besinleri yok olan balıkların doğal olarak yer değiştirmek zorunda kaldıklarını aktaran Bat, şöyle devam etti:

"Ortama atılan yoğun miktarlardaki poşetler bir defa burada yaşayan balıkların habitatını öldürüyor. Eğer bunlar yüzeyde fazla miktarda ise güneş ışığının altlara gitmesine de engel oluyor. Fotosentez olayının ve planktonların azalmasına neden oluyor. Planktonlarda besin zincirinin ilk halkası. Dolasıyla bunlar mekan değiştirmek zorunda kalıyorlar. Yani yem bulamayınca balıkların göç etmesine de neden olabiliyor. Aynı şekilde balıklar bu plastikleri vücutlarına aldıkları zaman üremeleri de engelleniyor. Yani sağlıklı yumurta bırakamama ve üreyememe durumları oluşmaktadır."

Karadeniz'in kapalı bir deniz olduğunu ve bu nedenle de yeteri kadar sirkülasyona sahip olmadığını anlatan Bat, önlem alınmaması durumunda ileride daha vahim tablolarla karşı karşıya kalınma ihtimalinin bulunduğunu dile getirdi.

Karadeniz'i korumak için sadece Türkiye'nin alacağı önlemlerin yeterli gelmeyeceğini değerlendiren Bat, Karadeniz’e kıyısı bulunan diğer ülkelerle, insanlara verilecek çevre eğitimi, çevreye karşı suçlarda uygulanacak cezai yaptırımlar ve arıtma tesislerinin oluşturulması gibi konularda mutlaka işbirliğine gidilmesinin önemine dikkati çekti.

- Çevre kirliliği veya yarattığı etkiler sadece bizim değil diğer ülkelerin de sorunu haline geliyor

Prof. Dr. Bat, anaokullarında bile çocuklara artık çevrenin gelecek adına ne denli önem arz ettiğinin anlatılarak, eğitimler verilmesi gerektiğini vurgulayarak, şunları kaydetti:

"Çünkü bu çöpler denize atıldığı takdirde eninde sonunda dibe çökecekler. Dipte yaşayan tüm organizmalar bundan etkilenecektir. Sadece dip balıkları değil onları burada besleyen organizmaların da azalması başlayacaktır. Bu devam ettiği ya da önlem alınmadığı sürece bu durum daha da vahim bir şekilde karşımıza çıkabilir. İlkokullarda hatta anaokullarında dahi çevre bilincini çocuklara anlatmak gerekiyor. Bir de bunun için işbirliği yapılması lazım diğer ülkelerle birlikte. Çünkü sadece kendi kendimize aldığımız önlemler yetmeyebilir. Çevre kirliliği veya yarattığı etkiler sadece bizim değil diğer ülkelerin de sorunu haline geliyor."

AA

İhbar üzerine olay yerine gelen İl Tarım ve Orman Müdürlüğü Hayvan Sağlığı, Yetiştiriciliği ve Su Ürünleri Şube Müdürlüğü ile İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ekipleri, derede ölçüm yaptı.

Yapılan ölçümde balık ölümlerinin sudaki oksijen eksikliğinden kaynaklandığı tespit edildi.

AA

Gölde kentin yaklaşık 3 aylık içme suyu ihtiyacını karşılayacak miktarda su kaldığı belirtildi.

Yaşanan su kaybı sonrası göl, kıyıdan 40 metre geri çekildi. Amatör balıkçılar, suyun azaldığı gölün kenarında balık tuttu.

Öte yandan, kentte son bir haftadır etkili olan sağanak ve kar yağışı, Mudurnu ve Abant derelerinin debisini yükseltti.

Derelerdeki su seviyesinin yükselmesiyle Gölköy Baraj Gölü'ne akan suyun da arttığı görüldü.

AA

Yapılan çalışmalarda farklı tarihlerde 2 kez su ve balıklardan numune alındığı ve alınan numunelerin incelenmek üzere Elazığ Veteriner Kontrol Enstitüsü ve Su Ürünleri Araştırma Enstitüsü'ne gönderildiği aktarılan açıklamada, gönderilen numunelerde toksikolojik ve kimyasal analizler yapıldığı ve numune sonuçlarının olumlu çıktığı vurgulandı.

Balık ölümlerinin tespiti amacıyla Elazığ Veteriner Kontrol Enstitüsü ve Su Ürünleri Araştırma Enstitüsünden uzman talep edildiği kaydedilen açıklamada, Elazığ'dan gelen 4 kişilik uzman ekibin baraj gölünden numune aldığı ve gerekli incelemeleri yaptığı belirtildi.

Açıklamada, "İlimize gelen uzman ekibe, İl Tarım ve Orman Müdür Yardımcısı Dr. Reşat Çiftçi, Su Ürünleri Birim Sorumlusu Mehmet Demir eşlik ederek alanda inceleme yapıldı, su ve balıklardan tekrar numune alındı. Numunelerde balıklarda bir hastalık olup olmadığı araştırılacak." ifadeleri kullanıldı.

AA

Sultan Dağları'nın eteklerindeki derelerin beslediği 27 kilometrekarelik Çavuşçu Gölü, flamingo, pelikan, balıkçıl gibi çok sayıda kuş türünün yanı sıra sazan, aynalı sazan, tatlı su kefal barındırıyor.

Son yıllarda kuraklık ve tarımsal sulama nedeniyle suları çekilmeye başlayan, sazlık ve bataklık alanlarının günden güne çoğaldığı gölde su seviyesi 1 metrenin altına düşünce geçimini balıkçılıkla sağlayan köylüler de sıkıntı yaşıyor.

Su seviyesinin düşmesiyle karaya oturan teknelerin başına gelen balıkçılar, av sezonunu buruk geçiriyor.

Öte yandan göl alanı ve çevresi, küçükbaş ve büyükbaş hayvanların merası oldu.

Besiciler, kuruyan alanlarda hayvanlarını otlatıyor.

- Yarım asırlık balıkçılık bitme noktasına geldi

Göl kıyısındaki Çavuşçu Mahallesi'nde yaşayan 61 yaşındaki Ali Aktaş, AA muhabirine, çocukluğundan bu yana gölde balıkçılık yaptığını söyledi.

Daha önce suyun hiç bu kadar çekilmediğini belirten Aktaş, "Şimdi su çok az, durum tehlikeli. Göl, iki kaynaktan gelen sular olmasa çoktan kurumuştu. Kayıklar kıyıda kaldı, açılamıyor. Balıkçılık bitme noktasına geldi." dedi.

- Karaya oturan gezi teknesi kuraklığın fotoğrafı oldu

Aktaş, göl alanına karaya oturan gezi teknesinin yaşananları özetlediğini vurgulayarak, "Kooperatif başkanı gezi teknesi aldı. Geçen yıl gölde geziliyordu. Misafirleri gezdirmek için alınan bu tekne de nisan ayında karaya oturdu. Sular çekilmeye başladığından beri öylece duruyor." diye konuştu.

Ergün Can da yıllardır gölde balıkçılık yaptığını belirterek, "Bu yıl göl bitik. Buharlaşmayla su gitti, balıkçılık da bitti. Daha önce de su çekiliyordu ama bu kadar olmadı. Ot olmuyordu, seviyesi derindi. Şimdi su orta tarafta 1 metrenin altına düştü. Göl de ağ atacak yer yok. Kayıklar da gitmiyor. Vahşi sulama yapılıyor. Yağış yok, kurak gidiyor. Köylünün 10 kayığı var, hepsi karaya oturdu." ifadesini kullandı.

- "Balıkçılık bitme noktasına geldi"

Kayıkların göle açılması için su seviyesinin artması gerektiğine işaret eden Can, "Bahar aylarında su 4 metre seviyesindeydi. Şu anda içler acısı bir durum. Balıkçılık bitme noktasına geldi. Eskiden tekne başına 200-300 kilogram balık oluyordu." dedi.

AA

Deniz Kaplumbağaları Araştırma, Kurtarma ve Rehabilitasyon Merkezi (DEKAMER) Müdürü Prof. Dr. Yakup Kaska, yaptığı açıklamada, deniz kaplumbağalarından dişi olanını sırtına taktıkları cihazla takip edeceklerini söyledi.

Caretta carettaların yuvalama kumsalları hakkında bilgiye sahip olduklarını belirten Kaska, "Ancak denizlerimizde nerelerde dolaştıkları ve kışladıkları noktalarında bilgimiz eksikti. Bu sayede eksik bilgilerimizi de tamamlamış olacağız. Deniz kaplumbağalarını koruyabilmek için onları çok iyi tanımak gerekiyor." dedi.

Akdeniz Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Cengiz Deval, uzun süredir Antalya kıyılarında eksikliği hissedilen deniz kaplumbağası rehabilitasyon merkezini iki hafta önce Pamukkale Üniversitesi'nin ortaklığında hayata geçirdiklerini anlattı.

Deval, ilk olarak DEKAMER'de, son iki haftada ise Akdeniz Fokları, Kum Zambakları Koruma ve Yaşatma Derneğinde rehabilite edilen ve kontrolleri yapılan deniz kaplumbağalarını tekrar geldikleri doğal ortamlarına bırakıldığını kaydetti.

AA

Salım töreninde Amatör ve Sportif Olta Balıkçılığı Federasyonu Yönetimi ve Anadolu Organize Sanayi Bölgesi Yönetimi, ASOF’a bağlı SİNABDER, OLTACILARDER ve RASTGELEDER Derneklerinin Yönetim Kurulu üyeleri de hazır bulundu.

ASOF Federasyonu Yönetim Kurulu Başkanı M. Serkan İnanç törende ‘’Yağmursuyu Göleti’nde Anadolu Organize Sanayi Bölgesi 8 yıldır bizleri burada misafir ediyor. 8 yıldır aileler ve çocuklar ile birlikte yapılan balık tutma yarışması düzenlenmektedir. Yağmursuyu Göleti’nde yerli sazanlarımızın yanı sıra biraz havuz balığı ve İsrail sazanı bulunmakta geçen hafta yaptığımız yarışmada ve sonraki hafta dernek üyeleri ile birlikte biraz havuz balığı ve israil sazanını göletten arındırma temizliği yaptık. Burada yerli sazan popülasyonunu artırabilmek için bakanlığımızla temasa geçerek Bolu İl Tarım Müdürlüğünden 10.000 adet sazan balığı temin ederek gölete bıraktık. Bundan sonraki aktivitelerde bu hobiye yeni başlamış olta balıkçılarımız daha çok balık yakalama şansına sahip olacaklardır. Amacımız burada aileleri ve çocukları sportif balıkçılığı tanıtmak ve bilinçlenmelerini sağlayarak sportif balıkçılığa yönelimi artırmak olacaktır.

Yavru sazan balıklarımızın temininde bizlere destek olan Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğü ile Bolu İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne teşekkür ederiz’’ ifadelerini kullandı.

Anadolu Organize Sanayi Bölgesi Yönetim Kurulu Başkanı Hüseyin Kutsi Tuncay ‘’İyi ki demokratik bir ülkede yaşıyoruz. Eksiklerimiz olsa da yaptığımız her şey Ankara’ya Türkiye’ye miras imkanları iyi kullanmaya ve yaşam alanları oluşturmaya geleceğe iyi bir miras bırakmaya çalışıyoruz.

Geçen hafta burada 8. Sportif sazan balığı yakalama yarışması düzenlendi. Aileler ve çocuklar piknik yaparak hem balık tutup hem de eğlendiler. Çocuklara yapılan yatırım geleceğe yapılan yatırımdır. Sosyal ortamlar insanların daha rahat hareket ettiği, düşündüklerini daha rahat konuştukları dinledikleri yerler oluyor ve dolayısı ile bu tarz aktivite alanlarını çoğaltmak gerekiyor. Ben ASOF Federasyonuna bu girişimde bulunduğu samimiyetle katkı koymaya çalıştıkları için teşekkür ediyorum’’ dedi.

Özden Aydın Şimşek

İhbar üzerine Hayvan Sağlığı Şube Müdürlüğü ekiplerinin balık ve su numunesi aldığını belirten Aydın, şunları kaydetti:

"Aynı gün ölü balık ve sudan numuneler aldık. Su numunelerimizi ve ölü balıkları Elazığ'daki araştırma enstitüsüne gönderdik. Numunelerimizde herhangi bir olumsuz duruma rastlanmadı. Ayrıca Diyarbakır'da bulunan Gıda Kontrol Laboratuvar Müdürlüğümüzü de bilgilendirdik. Onlar da gelip numune aldı. Tetkiklerimiz devam ediyor."

Bugün de ekiplerinin balık ölümlerinin durumunu incelediğini ve yeni numuneler aldığını bildiren Aydın, sonuçları takip ettiklerini anlattı. Aydın, "Yapılması gereken bir işlem varsa yapacağız." dedi.

AA

Dünyanın en önemli genetik rezervuarı olan sulak alanlar, tüm türlerin yüzde 40'ını ve tüm hayvan türlerinin yüzde 12'sini barındırmanın yanı sıra taşkın kontrolü, yer altı sularının beslenmesi, kıyı çizgisinin korunması, sediment (tortu) ve besin depolama, yüksek düzeyde karbon tutarak iklim değişikliğinin kontrolü, su arıtımı, beslenme, üreme ve korunma alanları oluşturarak barındırdığı biyoçeşitlilikle ekosisteme sayısız fayda sağlıyor.

Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi (ÇOMÜ) Doğa ve Kuş Gözlem Kulübü Akademik Danışmanı Dr. Öğr. Üyesi İbrahim Uysal, her yıl binlerce göçmen kuşun Afrika ve Avrupa arasında gerçekleştirdiği göçün en yoğun yaşandığı noktalardan, Lapseki ilçesindeki Çardak Lagünü'nde "5-6 Ekim Avrupa Kuş Gözlem Günü" dolayısıyla öğrencilerle katıldığı gözlem etkinliğinde, AA muhabirine açıklamada bulundu.

Özellikle 50 yıllık süreçte sulak alanlarla ilgili yaşanan olumsuzluklara dikkati çeken Uysal, "İç sulak alanların küresel ölçekte yüzde 35'ini kaybetmiş durumdayız. Bu oran Türkiye'de biraz daha fazla. Sulak alanların sürdürülebilir ekosistemimize katkılarının çoğunu artık kaybediyoruz." dedi.

Uysal, sulak alan kayıplarıyla artan tehlikelerin en önemlilerinden birinin karbon tutulumunun azalması olduğunu bildirdi.

Küresel ısınmanın etkilerinin herkes tarafından görüldüğünü kaydeden Uysal, "Anormal hava olayları, dolular, fırtınalar, yangınların sayısındaki artış, su krizi, gelecekte yaşayacağımız belki gıda krizi gibi bizi etkileyecek birçok faktöre neden olan küresel iklim değişikliğinde sulak alanlar tam bir savunucu rolünde. Aslında bunu tuttukları karbonla sağlıyorlar. Biyoçeşitliliği destekliyorlar, taşkın kontrolünü, içlerindeki bitki türleriyle ağır metal ya da diğer kirletici kaynakların filtre edilmesini sağlıyorlar. Bu hızlı yok oluş, gelecekte çok ciddi ekolojik sorunlara neden olacak." diye konuştu.

- Bozulan ekosistemi önce kuşlar terk ediyor

Ekosistemdeki kuş türü sayısı ve çeşitliliğinin, o bölgenin sağlıklı yapısının göstergelerinden olduğunu dile getiren Uysal, ekosistemde bozulma yaşandığında diğer canlılara göre orayı en çabuk terk edenlerin kuşlar olduğunu vurguladı.

Bir alanda kuş türü ve sayısında azalma varsa ekosistemde bozulmaların yaşandığını belirten Uysal, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Bu bozulmalar ne olabilir? Sulak alanlarımızın hemen yakınına kadar yaptığımız tarım alanlarında deterjan olan tarımsal ilaçlar, su altındaki organizmaları öncelikle bozarak oradaki besin döngüsünü sekteye uğratıp çeşitliliği bozabilir. Sulak alanlarımızın yakınlarına yapılan yapılaşmalar ciddi habitat kaybına neden oluyor. Onun dışında sazlık alanların yakılarak kontrol altına alınmaya çalışılması bir sulak alan ekosistemine verilebilecek en büyük zararlardan biridir. Tarım için kullanılan agresif sulama yöntemleri, en önemli içilebilir su kaynaklarımız akiferleri (ekonomik olarak önemli miktarda suyu depolayabilen ve yeterince hızlı taşıyabilen geçirimli jeolojik birimler) besleyen sulak alanların neredeyse kaybına yol açmış durumda."

Uysal, Türkiye'nin, Afrika ve Avrupa arasında kuş göçlerinin en yoğun yaşandığı, tamamen dar boğaz özelliği gösteren bir bölgede olduğunu ifade etti.

Genellikle süzülen göçmen kuşların, su kuşlarının karasal bağlantıları tercih ettiğini aktaran Uysal, bunlardan biri olan Çardak Lagünü'nde binlerce kuş türünün göç sırasında mola verdiğine işaret etti.

Sulak alanların göçmen kuşlar için hayati önem taşıdığına dikkati çeken Uysal, "Mola verecekleri yerleri bulamamaları, göçlerini tamamlayamayıp belki de kitlesel ölümlere neden olabilecek süreçlere kadar götürebilecek bir durum. O yüzden sulak alanları korumak, biyoçeşitliliği, geleceğimizi korumak demek." ifadesini kullandı.

Uysal, Çanakkale'de şu ana kadar 325 kuş türünü belirlediklerini, Çardak Lagünü'nde bu sayının 145 olduğunu anlattı.

Nesli tehlike altında olan "kulaklı batağan", "sütlabi" gibi kuşların da lagünde tespit edildiği bilgisini veren Uysal, şöyle konuştu:

"Çanakkale'de tek üreyen çifti bulunan şah kartalın yuvası geçtiğimiz yıl artık belli bir ağırlığa ulaştıktan sonra yıkıldı. O türü artık gözlemleyemiyoruz. Göç dönemlerinde görmek mümkün ama üreyen tek aktif yuvayı kaybettik. Eceabat ilçesi Kumköy'de 1960'lı yıllarda yapılan Uzunhızırlı Göleti, Çanakkale'de nesli küresel ölçekte tehlike altında olan tepeli pelikan türünün kışladığı bir bölge, ancak 2 yıldır gölet kuruduğu için bu önemli habitat kaybedildi. Umurbey Deltası'nda da yapılaşmayla birçok nadir kuş türünün, kıyı kuşunun beslendiği ve göç ettiği habitatlar kayboldu. Deniz kıyısındaki kirlilik de bunda önemli bir etken."

AA

İstanbul Üniversitesi Su Bilimleri Fakültesi Dekan Yardımcısı Prof. Dr. Saadet Karakulak, AA muhabirine, iklim değişikliği nedeniyle güney bölgelerden kuzeye doğru balık göçü yaşandığını söyledi.

Gridanın Marmara Bölgesi'nde daha önce görülmediğini anlatan Karakulak, "Özellikle Akdeniz'deki birçok türün yavaş yavaş Marmara ve Karadeniz'e çıktığını görüyoruz. Örnek olarak mavi yengeç, kupes ve son yıllarda siganus da Akdeniz'den Marmara'ya göç eden türlerden. Şimdi de orfoz türleri ailesinden bir balığın Marmara Denizi'ne girdiğini görüyoruz. Marmara Denizi'nde daha önce olmayan bir balık türü. İlk defa görünüyor." diye konuştu.

Karakulak, gridanın istilacı değil daha çok ekonomik tür olduğunu ancak geldiği bölgedeki yerli türlerle rekabete gireceğine değinerek, "Tabii ki her gelen türün iyi veya kötü sonucu olabiliyor. Bazı türleri ticari olarak değerlendirebiliyoruz ama her gelen tür rekabete girdiğinden yerli türlerimizin de azalmasına yol açabiliyor. Gridanın etkisini zamanla göreceğiz." değerlendirmesinde bulundu.

Beslenmesine bağlı olarak ekosistemdeki hangi balık türlerinin azalacağının ilerleyen dönemde belli olacağını ifade eden Karakulak, "Mesela Karadeniz'e giren yabancı türlerden deniz salyangozu var. Biz bu salyangozdan yararlanıyoruz, avcılığını yapıyoruz, yurt dışına ihraç ediyoruz. Ekonomik ama Karadeniz'in kara midyelerinin azalmasına yol açtı. Her bir türün hem artısı hem eksisi var. Bunu da unutmamak lazım." ifadelerini kullandı.

AA

Balık ölümleri sonrası gölde balık avlanmadığı görüldü.

Gölcük Mahallesi'nde yaşayan Selahattin Aktaşoğlu, çok sayıda pullu sazan balığının kıyıya vurduğunu ifade ederek, "Yaklaşık 2 haftadır balık ölümleri görülüyor." dedi.

Gölde 12 Eylül'de pullu sazan türü balık ölümleri tespit edilmesi üzerine Ödemiş Tarım ve Orman İlçe Müdürlüğü ekipleri, sudan ve ölü balıklardan numune almıştı.

Hazırlanan raporda, gölde toksik maddeye rastlanmadığı ve ölümlere tek bir unsurun sebep olmadığı belirtilerek, "Yağan yağmurdan dolayı çevreden göle taşınan organik ve inorganik gübre kalıntıları, ani değişen hava ve su sıcaklığı, dönemsel yağışın az olmasına bağlı olarak göldeki su hacminin azalması, dolayısıyla da pH ve amonyum nitrat seviyesinin artmasının etkili olabileceği konusunda mutabık kalındı." ifadeleri kullanılmıştı.

AA

İl Tarım ve Orman Müdürlüğü Keban Su Ürünleri Üretim Tesisi'nde toprak havuzlarda üretimi gerçekleştirilen ve ortalama 3-4 santimetre boyuna ulaşan 25 milyon sazan yavrusunun hasadına başlandı.

Hasat edilen yavrular 1-2 gün dinlendirme havuzlarında bekletildikten sonra oksijenli taşıma tanklarına alınarak, kamyon ya da kamyonetlerle başta Keban ve Karakaya baraj gölleri olmak üzere Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yer alan göl ve göletlerdeki balıklara takviye olarak gönderiliyor.

Eylül ayında başlayan ve bugüne kadar yüzde 50'si hasat edilen sazan yavruları Elazığ, Tunceli, Bingöl, Erzincan ve Erzurum gibi iç sularla buluşturuldu.

Hasadın ekim ayı sonuna kadar devam etmesi bekleniyor.

- "Sazan yavrularının popülasyonunu artırmaya çalışıyoruz"

İl Tarım ve Orman Müdürü Saadettin Taşkesen, AA muhabirine, Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerindeki illerde sürdürülebilir balıkçılık açısından sazanın büyük önem taşıdığını söyledi.

Bu anlamda Keban'daki tesislerde sazan yavrusu üretimini her geçen yıl artırdıklarını ifade eden Taşkesen, bölgedeki iç sularda yapılan balık avcılığının önemli bir ekonomik girdi oluşturduğunu kaydetti.

Taşkesen, avcılığı yapılan balıkların başında da sazanın geldiğini dile getirerek, hem sazan popülasyonunun azalmaması hem de ekonomik olarak daha fazla balığın avlanabilmesi amacıyla Keban üretim tesisinde sazan yavrusu üretimi gerçekleştirdiklerini belirtti.

"Sazan yavrularının tamamını iç sulara bırakarak popülasyonunu artırmaya çalışıyoruz." diyen Taşkesen, tesiste yaklaşık 30 yavru balık havuzu bulunduğunu, bu sezon 25 milyon civarında sazan ürettiklerini bildirdi.

- "Nahçıvan'a 150 bin civarında yavru sazan göndereceğiz"

Taşkesen, tesiste geçmiş yıllara nazaran rekor düzeyde üretim artışı sağladıklarını anlatarak, eylül ayında başlayan balık hasadının ekim ayı sonuna kadar devam edeceğine işaret etti.

"Şimdiye kadar Tunceli, Bingöl, Erzincan, Erzurum ve çevre illerimizin büyük bir kısmında balıklandırma çalışmalarımızı tamamladık. Bu hafta itibarıyla Muş'a ve talepte bulunan diğer illere yavru balık göndereceğiz. Bakanlığımızın talimatıyla bu yıl ilk kez Türkiye'den, Elazığ'daki üretim tesisimizden Nahçıvan'a 150 bin civarında yavru sazan göndereceğiz." ifadelerini kullanan Taşkesen, ilerleyen günlerde bu sevkiyatı tamamlayacaklarını söyledi.

- Sazan yavrusu üretimi için hassas çalışma

İl Tarım ve Orman Müdürlüğü Balıkçılık ve Su Ürünleri Şube Müdürü Cevat Yılmaz ise tesislerinde maksimum düzeyde sazan yavrusu üretimi için hassas ve özverili bir çalışma yürüttüklerini belirtti.

Anaç balıklardan alınan yumurtaların zuger şişelerine (kuluçka kavanozları) yerleştirildiğini ve yumurtalardan çıkan larvaların birkaç haftalık bakım ve beslemeden sonra toprak havuzlara alındığını anlatan Yılmaz, şunları kaydetti:

"Havuzlarımız özel eğimli, içinde kanalları ve hasat çukuru bulunan havuzlar. Hasat edeceğimiz zaman suyu yavaş yavaş kesiyoruz, balıkları suyla beraber hasat çukuruna doğru topluyoruz. Bu şekilde toprakta veya otlar arasında balıkların kalmamasını sağlıyoruz. Hasat çukurunda toplanan yavruları kepçe yardımıyla tabana serdiğimiz ağlarla topluyoruz. Topladıktan sonra özel hasat havuzlarına (dinlendirme havuzu) naklediyoruz. Buradan talep edilen illere oksijen bağlantılı taşıma tanklarının yer aldığı kamyon ya da kamyonetlerle gönderiyoruz."

AA

Amerika Irak'ı işgal ederken

Irak ordusu hiç ortada görünmedi.

Irak ordusunun savaş uçakları hiç kalkmadı.

Tek bir tankı sokağa çıkmadı.

Amerika pikniğe gider gibi elini kolunu sallaya sallaya Irak'a girdi ve ele geçirdi.

Tüm dünya buna şaşırdı.

Peki, neden Amerika bir direnişle karşılaşmadı?

Saddam Hüseyin direnmeden Irak'ı Amerika'ya teslim mi etmişti?

İşgalden sonra ne Amerika ne de CIA bu durum hakkında tek açıklama yapmadı.

Yıllarca bu konu ve soru insanların zihinlerini meşgul etti.

Bu sorunun cevabını bilmek için 1950'de

ABD tarafından CIA desteği ile Irak'ta büyütülen "Keşnizani Tarikatını" bilmeniz gerekir.

CIA desteği ile Irak'ta büyütülen bu tarikat

Avrupa, Amerika ve Orta Asya'ya kadar yayıldı.

Saddam darbe devrim ile Irak'ı ele geçirdiğinde Saddam'a tamamen itaat ettiler.

Saddam da onlara bir şey yapmadı.

Fakat Keşnizani Tarikatı ordu, bürokrasi, emniyet, istihbarata kadar her yere adamlarını sokup ülkeyi içeriden ele geçirdi.

Genelkurmay Başkanından istihbarat başkanına, İç işleri Bakanından Emniyet amirlerine kadar çoğu kişi Keşnizani Tarikatına bağlıydı.

Tamamen CIA ve MOSSAD kontrolüne girmişlerdi.

Üstelik Saddam'ın eşi ve akrabaları da Keşnizani Tarikatına bağlanmıştı.

Ve Irak Amerika tarafından artık işgal edilebilirdi.

Kimse direnmeyecekti.

Ve Saddam...

Her şeyi anladığında vakit çok geç olmuştu..

Emperyalist ülkeler her zaman tarikatları kullanmışlardır, çünki o tarikatları kuran yine kendileridir.....

    Prof. Dr. Yavuz Kaya diyor ki:

    Bir kez daha düşünün, Bu ülkede;

-Neden ağır bir ekonomik yıkım yaratıldı?

-Neden varlıklarımız satıldı?

-Neden altın rezervimize kadar ihtiyat akçemiz harcandı?

-Neden inanılmaz bir dış borç yaratıldı?

-Neden Londra mahkemeleri yetkili kılındı?

-Neden maliyetinin çok üzerinde alt yapı çalışmaları yapıldı, 30 yıllık garantiler verildi hemde enflasyona indeksli kur ile?

-Neden Atatürk ismi silinmeye çalışılıyor?

-Neden T.C. tabelası kaldırıldı?

-Neden sınır güvenliği yok ve vasıfsız milyonlarca sığınmacı ülkeye dolduruldu?

-Neden bir demografik bozulma yaratıldı?!

-Neden devlet kurumları yok edildi?

-Neden kuvvetler ayrılığı kaldırıldı?

-Neden denge-denetleme mekanizmaları kaldırıldı?

-Neden vergilerimizin akibetinin hesabı verilmiyor?

-Neden Milli Güvenlik Güçleri sistemi değiştirildi?

-Neden askeri okullar ve askeri hastaneler kaldırıldı?

-Neden bazı savunma sanayi kuruluşları satıldı ve üretim yapamaz hale getirildi?

-Neden ülkenin telekomünikasyonu satıldı?

-Neden eğitim sistemi laik sistem dışına çıkarıldı?

-Neden orta ekonomik sınıf yok edildi?

-Neden üniversitelerin kalitesi düşürüldü?

-Neden sağlık sistemi kötü?

-Neden anayasa hükümlerine uyulmuyor?

-Neden uyuşturucu ve mafyanın merkezi olduk?

-Neden bağlı olduğumuz AİHM kararları uygulanmıyor?

-Neden tarikat ve cemaatler holdingleşip devlete yerleştirildi?

-Neden ortak akıl devre dışı bırakıldı?

-Neden yetişmiş insan gücümüzü kaybediyoruz?!

-Neden üretim ekonomisinden vazgeçildi?

-Neden kendimize yeten tarım ve hayvancılıkta dışa bağımlı olduk?

-Neden bu kadar çok gaz, petrol nadir element kaynakları keşfedilirken (!) enerjide dışa bağımlılık arttı?

-Neden yıllar öncesinden bir varlık fonu oluşturuldu ve sorgulanamaz kılındı?! Yıllar öncesinden!…

-Neden Biden ile başbaşa yapılan görüşmeye dış işleri bürokratları alınmadı ve arkasından sınırlarda açık kapı politikası ile genç erkek Afgan.

    Paki ve diğerleri akın akın ülkeye girmeye başladı?

    Tek cevap: Emperyalist BOP projesi işliyor?

    Prof. Dr. Yavuz Kaya

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın öncülüğünde, 35 bilim insanı tarafından hazırlanan İzmir Körfezi Acil Eylem Planı’na, İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay'ın henüz imza atmadığı bildirildi. İki gün süren bekleyişin ardından, planın uygulanabilmesi için belediyenin rolü belirsizliğini koruyor.

Bakanlık ekipleri, kirliliği azaltmak amacıyla "Safinaz 1" adlı deniz yüzeyi temizleme aracını bölgeye yönlendirdi. Bu gemi, denizden katı atık, ölü balıklar ve plastik gibi zararlı maddeleri toplayarak geri dönüşüm için ayrıştırma işlemi gerçekleştiriyor.

Bakanlığın hazırladığı eylem planında, İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin de temizleme çalışmalarında sorumlulukları net bir şekilde tanımlanmış durumda. Ancak, CHP’li belediyeden iki gündür herhangi bir açıklama gelmemesi dikkat çekiyor.

Sel felaketi, acil durum yönetimini zor duruma sokarken, arama kurtarma çalışmalarına katılmak üzere gönüllüler, selden etkilenen bölgelere çağrıldı. Gönüllülerin desteği, felaketin etkilerini azaltmak ve kayıpları önlemek adına büyük bir önem taşıyor.

Yaşanan can kayıplarının artmasından endişe edilirken, Başkent Saraybosna'yı Mostar ve Adriyatik Denizi’ne bağlayan karayolu ile demiryolu da ulaşıma kapandı. Ulaşımın kesilmesi, bölgedeki yardım çalışmalarını olumsuz etkileyerek, ihtiyaç sahiplerine hızlı bir şekilde ulaşımın sağlanmasını zorlaştırıyor.

Yetkililer, sel felaketinin ardından bölgedeki altyapı hasarını tespit etmek ve acil yardım sağlamak için çalışmalarını sürdürüyor. Bu tür felaketlerin tekrar yaşanmaması için gerekli önlemlerin alınması gerektiği vurgulanıyor. Bosna Hersek halkı, dayanışma ve yardımlaşma ruhuyla bu zor günleri aşmaya çalışıyor.

Faiz oranlarının yükselmesi ile yerli ve yabancı kapital sahipleri tüm parasını yüksek faiz almak için piyasadan çekti ve bankalara yatırdı. İmkânı olanlar, yurt dışından düşük faizli kredi çekerek Türkiye’de yüksek faiz almanın telaşına girdi. Merkez bankası döviz rezervini yükseltebilmek adına yüksek faiz ekonomisine geçtiği tam bir safsata ve yalandan ibarettir, kandırmacadır, intihardır.

Dış ticaret açığını kapatmak için kurulan bu tuzak, ülkemizin tüm kaynaklarının kısa sürede tüketilerek, milletimizi uçurumdan aşağı atmaktır. AK PARTİ Hükümetinin iktidara geldiği ilk yıllarda düşük faizle ABD’den gelen sıcak paranın etkisi ile ülkemiz geçici olarak yüksek bir refaha kavuşmuştu. O dönem devletimiz başta olmak üzere tüm kamu kurum kuruluşlar, belediyeler, sivil toplum kuruluşları dâhil, şirketler ve şahıslar eline geçen bu imkânı katma değerli üretim yapmak yerine lüks ve konforlu bir hayat yaşamayı tercih etmiş, üstelik uzun soluklu borçlanmayı da ihmal etmemişti.

AK Parti hükümeti ülkeyi zenginleştirmeye çalışırken nerede hata yaptı ve ekonomiyi neden eline yüzüne bulaştırdı? AK Parti hükümeti, adeta iflas etmek üzere olan bir iş adamı zihniyeti ile çıkış yolları ararken, eşit gelir dağılımını sağlayarak tüm vatandaşlarımızın refahını yükseltmek yerine, kendi yandaşlarını ve kitlesini zenginleştirmeye yönelik yaptığı çalışmalar ile farkında olmadan yerli ve milli vahşi kapitalist para baronları, para canavarları yarattı. Bu canavarlar o kadar büyüdü, o kadar büyüdü ki ülkenin siyasetini yönetmeye başladı.

AK Parti hükümetinin ilk zamanlarında pompaladığı sanal ekonomik gelişmeler ile refah ve bereket içinde yaşayacağı hayaline kapılan toplum, Sayın ERDOĞAN’a sonsuz bir güvenle sarıldı ve sahip çıktı. Bu güven tüm olumsuz gelişmelere rağmen hala dimdik ayakta, bu durumun farkında olan yerli ve milli kapitalist aktörler Sayın ERDOĞAN’ı da apaçık kontrolü altına almış görünüyor. Hiçbir şey üretmediği halde, beton demir çimento ekonomisi ile ayakta kalması imkânsız olan bir ülkenin, yüksek faizler ile tamamen duran sanayisi ile kalkınmasını beklemek aptallıktan öte ihanettir.

 Aşırı lüks ve konfora alışan milletimizin bir kısmı padişahlar, sultanlar ve şehzadeler gibi hayat sürerken, bir kısmı ise gayrimeşru ve ahlaksızlıklar üzerinden hayatta kalma mücadelesi verenlerle doldu. Orta ve alt sınıf iş adamı ve esnaflar vergiden sigortadan KDV’den, kaliteden, kilodan çalmayı, borç takmayı adeta normalleştirirken, diğer taraftan milyonlarca yardıma muhtaç hale getirilen kadrolu seçmenler!

 Anlaşılan o ki, cennet vatanımız, canım ülkemiz, aziz milletimiz büyük bir krizin içine girmiş gözüküyor. Artık uçurumun kenarında değiliz, uçurumun ucunda da değiliz, yamaçtan aşağı paldır küldür yuvarlanıyoruz ve önümüzde dik bir uçurum var, durdurmak neredeyse imkânsız, tek kurtuluş şansımız var, bir an önce uyanıp paraşütleri açmamız gerekiyor!

 Sizin için bir tablo yaptım, bu tabloda paranın piyasadan nasıl çekildiğini, kapital sahiplerinin piyasadan parayı nasıl hortumladığını görmenizi istiyorum. Ben bir iş adamıyım ve piyasaya 360 Milyon borcum var, bu borcu piyasaya ödemek yerine 0,065 faizle bankaya yatırıyorum ve bir ay sonra aldığım faizi anaparanın üstüne ilave ederek, bir kısmı ile piyasaya olan borcumu faizsiz olarak ödüyorum. Gün sonuna geldiğinde 15 Milyon aylık ödeme yaptığım halde param hiç eksilmediği gibi sürekli artmakta olduğunu görebilirsiniz. 24 Ay sonra 360 Milyon borcumu ödemiş ve 920 Milyon kazanmış oluyorum. Bu tablo, piyasanın zenginler tarafından nasıl sömürüldüğünün tablosudur.

Tüm bunları görünce, AK Partinin kendi zenginleri tarafından yutulduğunu söylemek mümkün! Peki, kapitalistlerin siyaseti yönetmesinin önüne nasıl geçilecek? Cevap, elbette “GENÇLİĞE HİTABE’NİN” içinde saklı fakat hangi gençlik!?. Düştüğümüz bu ahvalin içinden çıkabilmenin yegâne yol haritası, mevcut hükümetin istifası ile mümkün! Peki, hükümeti dahi yöneten kapitalizm buna müsaade eder mi, etmez. Ülkemizin bir krize, milletimizin bir kaosa sürüklenmesini elbette istemeyiz ama herhangi bir iç karışıklıkta vatana kim sahip çıkacak? Ülkemizin sigortası olan ordumuz dahi siyasetin hegemonyası altında, siyasetin kapitalizmin hegemonyası altında, kapitalizmin de siyonizmin hegemonyası altında olduğunu düşünürsek!

Fetö terör örgütünün zengin olanlarının ve siyasette söz sahibi olanlarının arındırılmadığı bir ülkede biz neyi konuşuyoruz Allah aşkına!?. Son vurgun yapılmadan önce acil tedbir alınmalıdır. Devlet memurlarının maşlarının serbest piyasada çalışan işçilerden ve işçi emeklilerinden yüksek olması, devlet eliyle milletin suyunun çıkarılması ve sesinin kesilmesi demektir ve en son devletin te nefesi kesilerek fişi çekecekler. Hoş geldin Kürdistan. Saygı ve Muhabbetlerimle – Ankara

Siyasal Sosyal Sistem Mimarı

Gazeteci Yazar Mustafa ERİKLİ

Depremler, doğal afetler arasında belki de en yıkıcı olanlardan biridir. Ancak depremler, sadece doğal bir felaket olmaktan öte, kentlerdeki sosyal eşitsizliklerin en açık biçimde ortaya çıktığı durumlardır. Türkiye gibi deprem riski yüksek ülkelerde, depremler yalnızca yer sarsıntısı değil, aynı zamanda kentsel adaletsizliğin bir tezahürü olarak karşımıza çıkar. Bu makalede, depremin etkilerini sınıfsal ve mekânsal eşitsizlikler bağlamında ele alarak, kentsel adaletsizliklerin nasıl derinleştiğini ve bu durumun toplumsal yapıyı nasıl etkilediğini inceleyeceğiz.

1. Kentsel Adaletsizlik Nedir?

Kentsel adaletsizlik, kentsel mekanların ve hizmetlerin dağıtımında ortaya çıkan eşitsizlikleri ifade eder. Bu kavram, özellikle büyük şehirlerde bariz bir şekilde kendini gösterir. Gelir düzeyine, sosyal statüye ve siyasi güç dağılımına göre, kent sakinlerinin yaşam koşulları büyük farklılıklar gösterir. Yoksul mahalleler genellikle altyapı hizmetlerinden yoksun, düşük kaliteli binalara sahipken; varlıklı bölgelerde daha güvenli, deprem dayanıklı binalar ve gelişmiş altyapılar bulunur. Bu durum, doğal afetler karşısında eşitsizliklerin daha da görünür olmasına neden olur.

2. Deprem ve Mekânsal Eşitsizlik

Deprem, her ne kadar doğal bir afet olsa da, etkilediği bölgelerdeki zarar seviyesi mekânsal ve sınıfsal eşitsizliklerle doğru orantılıdır. Deprem anında ve sonrasında en çok etkilenen kesimler, yoksul mahallelerde yaşayanlardır. Bu durum, yoksul mahallelerin depreme dayanaksız yapılarla dolu olmasından ve devletin bu bölgelere yeterli altyapı ve denetim sağlamamasından kaynaklanır. Örneğin, kaçak yapılaşmanın yoğun olduğu bölgelerde, yapı denetimi zayıf kalmakta ve bu binalar depreme karşı büyük risk oluşturmaktadır.

3. Kapitalist Kentleşme ve Konut Sorunu

Kapitalist kentleşme modeli, kentleri sermaye birikiminin aracı olarak görür. Bu süreçte, emekçi sınıfların kentlerdeki yaşam alanları kentsel dönüşüm projeleri ile büyük sermayeye açılırken, yoksul kesimler şehrin çeperlerine itilir. Depreme dayanıklı, güvenli konutlar inşa edilirken, bu yapılar çoğunlukla varlıklı kesimlere sunulur. Yoksullar ise depreme dayanaksız, sağlıksız ve güvenliksiz konutlarda yaşamaya mahkum edilir. Bu durum, deprem gibi felaketler karşısında yoksulların neden en çok zarar gören kesim olduğunu açıklar.

4. Devletin Rolü: Yetersizlik ve Eşitsizlik

Devlet, depreme hazırlık sürecinde ve sonrasında kritik bir rol oynar. Ancak bu rol, çoğu zaman eşitsizlikleri derinleştiren bir yapıya sahiptir. Özellikle neoliberal politikaların etkisiyle, devletin sosyal konut projelerine ayırdığı kaynaklar giderek azalırken, büyük sermaye sahiplerine yönelik teşvikler artar. Deprem sonrası yardım ve kurtarma çalışmaları da genellikle yetersiz kalmakta, yoksul bölgelerde yaşayan insanlar yardım almakta zorlanmaktadır. Deprem gibi kriz anlarında devletin bu yetersizliği, kentsel adaletsizlikleri daha da pekiştirir.

5. Deprem Sonrası Toplumsal Yeniden Yapılanma

Depremler sonrasında toplumlar yeniden yapılanma sürecine girer. Ancak bu süreç, kentsel adaletin sağlanmasında bir fırsat olabilecekken, genellikle sermaye birikiminin hızlandırılması için kullanılır. Özellikle kentsel dönüşüm projeleri, deprem sonrası yeniden inşa sürecinde hız kazanır. Ancak bu projeler, genellikle yoksul kesimlerin yaşadığı bölgelerde uygulanarak bu insanların yerlerinden edilmesine yol açar. Depreme dayanıklı konutlar inşa edilse de bu konutlar genellikle piyasa fiyatlarının çok üzerinde satılır ve yoksul kesimlerin bu konutlara erişimi engellenir.

6. Çözüm: Kentsel Adalet ve Depreme Hazırlık

Kentsel adaletin sağlanabilmesi için öncelikle deprem riski taşıyan bölgelerde yaşayan yoksul kesimlere yönelik politikaların geliştirilmesi gerekmektedir. Yapı denetimlerinin sıkılaştırılması, altyapı hizmetlerinin iyileştirilmesi ve sosyal konut projelerinin desteklenmesi bu adımlar arasında yer almalıdır. Ayrıca, kentsel dönüşüm projeleri rant odaklı değil, toplumsal fayda gözeten bir anlayışla yürütülmelidir. Devletin, depreme hazırlık ve afet yönetimi süreçlerinde tüm kesimlere eşit hizmet sunması, kentsel adaletsizliği azaltacak en önemli unsurlardan biridir.

Depremler, sadece doğal afetler olarak ele alınamaz. Toplumsal eşitsizliklerin en net şekilde görüldüğü bu felaketler, kentlerdeki sosyal, mekânsal ve sınıfsal adaletsizliklerin derinleşmesine neden olur. Kapitalist kentleşme modeli, yoksulları depremin en yıkıcı etkilerine karşı savunmasız bırakırken, devletin yetersiz müdahaleleri bu durumu daha da kötüleştirir. Depremle başa çıkmanın ve toplumsal dayanıklılığı artırmanın yolu, kentsel adaleti sağlamak, yoksul kesimlerin güvenli ve sağlıklı yaşam koşullarına erişimini temin etmektir. Kentsel dönüşüm, sosyal konut politikaları ve afet yönetimi bu sürecin temel bileşenleri olmalıdır.

Büyükşehirlerdeki Karmaşa

Büyükşehirlerde yaşam, sayısız avantaja sahip olsa da, karmaşa ve stresin merkezi haline gelmiştir. Metropoller, iş fırsatları, sosyal imkanlar ve eğitim açısından cazip yerler olarak öne çıksa da, bu avantajların bedeli büyüktür. Trafik sıkışıklıkları, hava kirliliği ve yoğun çalışma saatleri, bireylerin kendilerine ayıracakları zamanı azaltmakta ve yaşam kalitesini düşürmektedir. Teknolojinin hayatımızın her alanına bu denli nüfuz etmesi, doğadan uzaklaşmamıza ve yapay bir çevrede yaşamamıza neden olmaktadır.

Sürekli stres altında olmak, bireylerde kronik yorgunluk, uyku bozuklukları ve hatta kaygı bozuklukları gibi sağlık sorunlarına yol açabilir. Bu da, pek çok insanın doğaya olan özlemini tetiklemekte ve kaçış arzusunu artırmaktadır.

Doğaya Dönüş İhtiyacı

Doğa, insanlar üzerinde iyileştirici bir etkiye sahiptir. Yeşil alanlar, temiz hava, suyun sesi ve doğanın sakinliği, bireylere huzur ve dinginlik sunar. Pek çok araştırma, doğa ile iç içe olmanın stres seviyelerini azalttığını, zihinsel sağlığı iyileştirdiğini ve yaratıcılığı artırdığını göstermektedir. Büyükşehirlerde bu özelliklere ulaşmak zor olsa da, doğaya dönme isteği gün geçtikçe artmaktadır.

Pandemi süreci, bu ihtiyacı daha da belirgin hale getirmiştir. Şehirlerdeki kısıtlamalar, insanları doğal alanlara yönlendirmiş, kırsal bölgelere taşınma eğilimini artırmıştır. Bahçeli evler, tarım ile uğraşmak, doğa yürüyüşleri gibi aktiviteler, modern insanın stresle baş etme yöntemleri haline gelmiştir.

Büyükşehirlerden Doğaya Kaçışın Getirdiği Fırsatlar

Doğaya dönüş sadece bireylerin ruhsal sağlığı üzerinde değil, aynı zamanda sürdürülebilir bir yaşam biçimi oluşturma açısından da önemlidir. Permakültür, organik tarım ve minimalist yaşam tarzları, doğaya dönüşün bir parçası olarak öne çıkmaktadır. Büyükşehirlerde bir ofiste çalışmaktan bunalan bireyler, doğaya dönerek kendi tarım ürünlerini yetiştirme, enerji tasarrufu sağlama ve sade bir yaşam sürme fırsatını keşfetmektedir.

Bu eğilim, bireylerin yaşam kalitesini artırmakla kalmayıp, aynı zamanda çevresel sürdürülebilirliğe de katkı sağlamaktadır. Doğal kaynakların daha bilinçli kullanımı, atıkların azaltılması ve ekosistemle uyum içinde bir yaşam, geleceğe yönelik önemli bir adım olarak görülmektedir.

Büyükşehirlerin sunduğu olanaklar cazip olsa da, getirdiği karmaşa ve stres, doğayla iç içe olma isteğini daha da artırmıştır. Modern insanın doğaya dönme arzusu, sadece bir kaçış değil, aynı zamanda sürdürülebilir ve dengeli bir yaşam arayışıdır. Bu dönüş, hem bireylerin ruhsal sağlığını iyileştirecek hem de dünya için daha sürdürülebilir bir gelecek yaratacaktır.

Doğa, modern dünyanın kaosuna karşı bir sığınak olmaya devam edecek gibi görünüyor.

Brüksel'de gerçekleştirilen bir törenle kendisine verilen onursal unvan, Çetin Ay’ın uluslararası iş ve siyaset alanındaki başarılarının bir yansıması olarak değerlendirilmektedir. Bu unvanla birlikte Ay, Türkiye ile sanayi ülkeleri arasındaki ekonomik ve kültürel ilişkileri derinleştirmek amacıyla çalışmalara devam edecektir. Görevi, Türkiye’nin dış ticaret politikalarına destek sunmak ve yeni iş birlikleri ile stratejik girişimlerin kapısını aralamak olacaktır.

Çetin Ay, onursal elçi olarak üstlendiği rolün önemini şu sözlerle vurguladı: "Türkiye’yi uluslararası platformlarda temsil etmek benim için büyük bir onur. Ülkemizin çıkarlarını en iyi şekilde savunmak için bu önemli görevi titizlikle yürüteceğim."

BWA Türkiye Başkanı Olarak Türkiye-Avrupa Birliği İlişkilerine Stratejik Katkılar

Aynı zamanda BWA (Bundesverband für Wirtschaftsförderung und Außenwirtschaft) Türkiye Başkanı olarak da uzun yıllardır Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki ticari ve siyasi ilişkilerin gelişimine katkı sunan Çetin Ay, iki taraf arasında sürdürülebilir ekonomik iş birlikleri ve karşılıklı yatırımların artırılması yönünde liderlik yapmaktadır. Türkiye’nin Avrupa Birliği ile ticari entegrasyonunu güçlendirme ve Türk iş dünyasının Avrupa’da daha etkin bir konumda olmasını sağlama hedefiyle önemli adımlar atmıştır.

Ay’ın çalışmaları yalnızca iş dünyasıyla sınırlı kalmayıp, siyaset sahnesinde de etkisini göstermektedir. Türkiye’nin Avrupa’daki ekonomik ve siyasi temsilinin güçlendirilmesi adına aktif bir rol üstlenen Ay, milliyetçi duruşuyla Türk iş dünyasının uluslararası platformlarda daha geniş bir etki alanına ulaşmasını sağlamaktadır. Almanya ile Türkiye arasındaki ticari diplomasi için yürüttüğü projeler ve stratejik girişimlerle bu süreci hızlandırmıştır.

Köklerine olan bağlılığı ile bilinen Çetin Ay, memleketi Kırşehir Kaman’a olan sevgisini her fırsatta dile getirmektedir. Uluslararası başarılarıyla hem Türkiye’ye hem de memleketine gurur kaynağı olan Ay, onursal elçi unvanıyla global iş dünyasında Türkiye adına kritik bir rol oynamaya devam etmektedir.

Antarktika'nın en yüksek yanardağlarından biri olan Erebus Dağı, sadece gaz ve buhar değil, aynı zamanda değerli bir element olan altın püskürtüyor. Bilim insanları, bu olağanüstü doğa olayını incelemek için harekete geçti. Rapora göre, rüzgarla taşınan altın parçacıkları yanardağın zirvesinden kilometrelerce uzakta keşfedildi ve günlük püsküren altın tozunun değerinin 5 bin ila 6 bin dolar arasında olduğu tahmin ediliyor.

Servet Saçan Yanardağ

Erebus Dağı, günde ortalama 80 gram altın tozu püskürterek adeta bir açık hava madeni işlevi görüyor. Bu altın tozu, rüzgarla birlikte yaklaşık 1000 kilometre mesafeye kadar taşınabiliyor. Erebus'un püskürttüğü gazların içinde bulunan mikroskobik altın kristalleri, bilim insanlarının büyük ilgisini çekiyor. Altın tozunun değerinin günlük olarak 6 bin dolar civarında olduğu tahmin ediliyor, bu da yanardağı hem bilim dünyası hem de ekonomik açıdan benzersiz bir hale getiriyor.

Tarihi ve Yeniden Faaliyete Geçişi

Erebus Dağı, ilk olarak 1841 yılında Kaptan Sir James Clark Ross tarafından keşfedildi. 130 yıl boyunca sessiz kalan yanardağ, 1972 yılında yeniden aktif hale geldi. Bu devasa yanardağ, 3 bin 794 metre yüksekliğiyle Antarktika’nın en yüksek dağlarından biri olarak biliniyor. Dağın içinde ise yaklaşık 50 yıldır faaliyette olan kavurucu sıcaklıkta bir lav gölü bulunmakta.

Altın Püskürten Volkanın Sırları

New Mexico Madencilik ve Teknoloji Enstitüsü’nden bilim insanı Philip Kyle, Erebus'un benzersiz yapısının, altın parçacıklarının havada süzülüp kristalleşmesine olanak sağladığını belirtiyor. Diğer volkanların aksine, Erebus ani patlamalarla değil, yavaşça gaz ve buhar salımı yaparak altının kristalleşmesine zaman tanıyor. Altın tozunun 621 mil (yaklaşık 1000 km) uzaklığa kadar taşınabildiği gözlemlenmiş durumda.

Erebus Yanardağı, sadece altın püskürtmesiyle değil, aynı zamanda bilim dünyasına sunduğu sıra dışı bulgularla da merak konusu olmaya devam ediyor. Bilim insanları, yanardağın bu eşsiz yeteneğini anlamak için çalışmalarını sürdürüyor.

Dünyanın en güneyinde yer alan Erebus Yanardağı, altın püskürtme özelliğiyle hem jeolojik hem de ekonomik anlamda büyük bir ilgi odağı haline geldi. Günlük olarak binlerce dolar değerinde altın tozu püskürtmesi, bu yanardağı dünya üzerindeki diğer volkanlardan ayıran en büyük özellik. Bilim insanları bu olağanüstü doğa olayını araştırmaya devam ederken, Erebus'un gizemi de çözülmeyi bekliyor.

Frig Vadisi: Tarih ve Doğanın Kesişme Noktası

Frig Vadisi, Kapadokya’nın peri bacalarını andıran jeolojik oluşumları, geniş yürüyüş rotaları ve tarihi Frig uygarlığının kalıntılarıyla dikkat çekiyor. Bu bölge, yalnızca doğa ve tarihin birleştiği bir yer değil, aynı zamanda Türkiye’nin turizm çeşitliliğini artıracak yeni bir merkez olarak görülüyor. Vadinin tarihi geçmişi, doğal yapıları ve kültürel mirası ile sadece yerli turistler için değil, uluslararası turistler için de büyük bir çekim noktası olabileceği düşünülüyor.

Yabancı Turist Hedefi ve Tanıtım Stratejileri

Bugüne kadar Afyonkarahisar’ın turizm ziyaretçilerinin %90’ını yerli turistler oluşturuyordu. Ancak, Kültür ve Turizm Bakanlığı, bu dengenin yabancı turistler lehine değişmesi için kapsamlı bir strateji izlemeye başladı. Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı (TGA) bu kapsamda Birleşik Arap Emirlikleri'nden (BAE) önemli seyahat acentelerini bölgeye davet ederek Frig Vadisi’nin turistik potansiyelini tanıttı. Bu stratejik adımların, önümüzdeki yıllarda Rusya, Almanya, Güney Kore gibi ülkelerin seyahat acenteleriyle de devam ettirilmesi planlanıyor.

Bölgeye gelen yabancı turist sayısının artması, bölgenin turizm gelirlerini yükseltmenin yanı sıra otellerin doluluk oranlarını da yukarı çekecek. Termal turizmin kalbi olan Afyonkarahisar’da, özellikle kasım-mart ayları arasında %60 doluluk oranıyla hizmet veren otellerin, bu sayede %75 doluluk seviyelerine ulaşması hedefleniyor.

Sıcak Hava Balonu Turları: Frig Vadisi’nin Yeni Cazibesi

Frig Vadisi’nde başlatılan sıcak hava balonu turları, bölge turizminin çekim gücünü artırmaya yönelik önemli bir adım olarak öne çıkıyor. Bu turlar, vadinin eşsiz doğal güzelliklerini havadan keşfetme imkânı sunarken, bölgeyi turizmde daha cazip kılmayı amaçlıyor. Kapadokya’da büyük ilgi gören balon turlarının benzer şekilde Frig Vadisi’nde de ilgi çekmesi bekleniyor. Bu sayede, yerli ve yabancı turistlerin ilgisi canlı tutulacak ve ziyaretçilerin bölgedeki konaklama süreleri artırılacak.

Afyonkarahisar İl Kültür ve Turizm Müdürü Yunus Altın, bölgede turizmin gelişimi için daha fazla aktivitenin planlanması gerektiğini vurguluyor. Turistlerin otelden ayrıldıktan sonra "nereyi gezsek" sorusuna cevap verecek yeni rotalar, kültürel etkinlikler ve gezilecek yerler oluşturulmasının önemine dikkat çeken Altın, bölgeye gelenlerin konaklama sürelerini ortalama iki günden üç güne çıkarma hedefini paylaştı. Konaklama süresindeki bu artışın, turist sayısında %50 oranında bir büyüme sağlayacağı öngörülüyor.

Kocatepe ve Tarih Turizmi: Öğrencilere Yönelik Projeler

Afyonkarahisar, yalnızca doğasıyla değil, Türkiye tarihi açısından da önemli bir merkez olma potansiyeline sahip. Bu bağlamda, Başkomutan Mustafa Kemal Atatürk’ün 1922’de Büyük Taarruz’u yönettiği Kocatepe, bölgedeki tarih turizminin ana odağı haline getirilecek. İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Milli Eğitim Bakanlığı ile işbirliği yaparak, Türkiye genelindeki okullardan öğrencilerin bu önemli tarihi noktaya turlar düzenlemesini sağlayacak bir proje üzerinde çalışıyor. Bu proje, hem genç kuşakların tarih bilincini artırmayı hem de şehre yönelik ziyaretçi profilini çeşitlendirmeyi hedefliyor.

Termal Turizm: Afyonkarahisar’ın Geleneksel Gücü

Afyonkarahisar, Türkiye’nin termal turizminin önemli merkezlerinden biri olarak biliniyor. Şehirde bulunan 11 beş yıldızlı otel ve toplamda 25 bin yatak kapasitesi, özellikle sağlık ve termal turizmi açısından güçlü bir altyapı sunuyor. Ancak, şehir turizmi ağırlıklı olarak yerli turistlere dayanıyor. Akrones Hotel Genel Müdürü Ünal Özgen, bölgenin termal turizmde kendini kanıtladığını belirtirken, yurtdışından gelen turistlerin sayısının artması gerektiğini vurguluyor. Bu kapsamda yapılan tanıtım çalışmaları ve uluslararası acentelerle kurulan işbirlikleri sayesinde doluluk oranlarının %75’e ulaşması hedefleniyor.

Afyonkarahisar’ın Turizmdeki Geleceği

Afyonkarahisar’ın turizmdeki yeni vizyonu, şehri hem yerel hem de uluslararası alanda daha cazip bir destinasyon haline getirme hedefini taşıyor. Frig Vadisi’nin tarihi ve doğal güzellikleri, balon turları gibi yenilikçi turizm aktiviteleriyle desteklenerek bölgenin turistik çekim gücü artırılmaya çalışılıyor. Aynı zamanda Kocatepe gibi tarihî noktaların da turizme kazandırılması, şehrin turizm profilini çeşitlendiren bir diğer önemli gelişme olarak öne çıkıyor. Tüm bu projeler, sürdürülebilir bir turizm anlayışı çerçevesinde bölgenin gelişimini destekleyecek ve Afyonkarahisar’ın gelecekte Türkiye’nin en önemli turistik merkezlerinden biri olmasına katkı sağlayacak.

Bu kapsamda, Afyonkarahisar’ın “ikinci Kapadokya” olma yolundaki çalışmaları, şehrin turizm potansiyelini üst seviyelere çıkaracak ve bölgeye hem ekonomik hem de kültürel anlamda büyük katkı sağlayacak.

Dernek Başkanı Cumali Birol'un da katıldığı dalışta, 34 metre 60 santimetre uzunluğunda ve 15 metre genişliğinde yeni bir mikrobiyalit tespit edildi.

Ölçülerek kayıt altına alınan mikrobiyalitin bugüne kadar Van Gölü'nde keşfedilenlerin en büyüğü olduğu belirtildi.

Birol, gazetecilere, Van Gölü'ndeki yapıları keşfetmek için dalış etkinlikleri düzenlediklerini söyledi.

Son yaptıkları dalışta Van Gölü'nde bugüne kadar buldukları mikrobiyalitlerin en büyüğünü görüntülediklerini belirten Birol, "Bugün Van Gölü'nde 34 metre 60 santimetrelik bir mikrobiyalite denk geldik. Üst genişliği yaklaşık 15 metre olan bu mikrobiyalit, bugüne kadar Van Gölü'nde bulduğumuzun en yükseği." dedi.

Mikrobiyalitlerin turizme kazandırılması için çalışma yürütüldüğünü ifade eden Birol, şunları kaydetti:

"Adilcevaz ve Van Gölü'ndeki mikrobiyalitlerin turizme kazandırılması noktasındaki çalışmalarımız devam etmekte. Mikrobiyalitler, palmiye ve sedir ağacını andırıyor. Eşsiz güzelliğiyle dalışseverleri, Van Gölü'ne bekliyoruz. Bugün en büyük mikrobiyaliti kayıt altına aldık. İleriki günlerde daha farklı mikrobiyalite rastlayacağımıza eminim."

AA

Bakanlıktan yapılan açıklamada, İzmir Körfezi'nde meydana gelen kirlilik ve balık ölümlerinin ardından inceleme başlatıldığı, Bakanlığa bağlı uzman ekiplerle mobil su ve atık su laboratuvarının bölgeye sevk edildiği hatırlatıldı.

Körfez'e dökülen derelerden ve atık su arıtma tesislerinin çıkışlarından numuneler alındığı belirtilen açıklamada, analizler sonucunda İzmir Büyükşehir Belediyesi İZSU Genel Müdürlüğüne bağlı Çiğli Kentsel Atıksu Arıtma Tesisi ile Güneybatı Atıksu Arıtma Tesislerinin, "çevre mevzuatında belirtilen standartların üzerinde" kirli suları İzmir Körfezi'ne deşarj ettiklerinin belirlendiği aktarıldı.

Açıklamada "İzmir Büyükşehir Belediyesi İZSU Genel Müdürlüğüne 2872 sayılı Çevre Kanunu kapsamında 1 milyon 858 bin 610 Türk lirası idari ceza uygulandı. Ayrıca sorumlular hakkında Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunuldu." bilgisi verildi.

Öte yandan İzmir Körfezi'nde dün de deniz suyu renginin yeşil ve kahverengiye döndüğünün ve Karşıyaka ilçesi Aksoy Mahallesi civarında çok sayıda ölü balığın deniz yüzeyine çıktığının görüldüğü kaydedildi.

AA

Bakanlıktan yapılan yazılı açıklamaya göre, Türkiye'de deniz kaplumbağalarının yuva yaptığı 21 kumsal koruma altında bulunuyor.

Köyceğiz-Dalyan, Fethiye-Göcek, Patara, Belek ve Göksu Deltası, bakanlığa bağlı Tabiat Varlıklarını Koruma (TVK) Genel Müdürlüğünün sorumluluk alanındaki ÖÇK Bölgelerinde yer alıyor.

Nesli tükenme tehdidi altında bulunan deniz kaplumbağalarını koruma ve popülasyonlarını artırma çalışmaları Türkiye'de 1989'dan bu yana devam ediyor.

Dünya üzerinde yaşayan 8 tür deniz kaplumbağasından 2'si Türkiye'de Akdeniz kıyılarındaki kumsallara yumurta bırakıyor.

Akdeniz'in en büyük yuvalanma alanlarından biri olan Mersin Silifke'deki Göksu Deltası'nda ise Caretta Caretta ve Chelonia Mydas (yeşil deniz kaplumbağası) türleri aynı anda yuvalardan çıkıp denizle buluşuyor.

- "Son yıllarda gerçekleşen, denize ulaşan en yüksek yavru sayısı"

Bakanlığın açıklamasında görüşlerine yer verilen ÖÇK Bölgeleri Daire Başkanı Mustafa Uzun, şu ifadeleri kullandı:

"5 Özel Çevre Koruma Bölgemizde bu yıl yaptığımız tespitlere göre 4 bin 888 yuva gerçekleşti. Bu yuvalardan da 2 Eylül tarihi itibarıyla 169 bin 972 deniz kaplumbağası denize kavuşmuş oldu. Bu sayı bizi çok sevindirdi. Çünkü son yıllarda gerçekleşen, denize ulaşan en yüksek yavru sayısı olarak karşımıza çıkıyor."

ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsünde görevli Dr. Mustafa Korkmaz da bu projenin Türkiye'deki en uzun süreçli koruma çalışmalarından biri olduğuna işaret ederek, "Türkiye'nin yüz akı projelerinden. Çünkü uzun soluklu, kesintisiz veri takibi yapılıyor. Bu hem bilim camiası için hem de ülkemiz için önemli bir çalışma." değerlendirmesinde bulundu.

- Bakan Kurum yuvalardan görüntüler paylaştı

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum da sosyal medya hesabında, Göksu Deltası'nda yer alan yuvalardan görüntüler paylaştı.

Kurum, Caretta Caretta ve Chelonia Mydas kaplumbağalarının yuvalarından çıkış anlarının yer aldığı videoya ilişkin, "Koruduk, gün gün takip ettik, şimdi güvenle uğurluyoruz. Akdeniz'in minik sakinlerinin yaşam yolculuğu başladı." ifadesini kullandı.

AA

Kötü kokunun da hissedildiği bölgede İzmir Büyükşehir Belediyesi ekipleri temizlik çalışması yürüttü.

AA

Ekolojik Araştırmalar Derneği (EKAD) Kızılot Bölgesi Proje Sorumlusu biyolog Fatih Polat, 26 kilometrelik Kızılot sahilinde, 15 ülkeden doğaseverlerin de yer aldığı çok sayıda akademisyen ve gönüllüyle 4 yıldır çalışma yürütüyor.

Ekibin "yaşam nöbeti"ne eşlik eden su altı belgesel yapımcısı ve görüntü yönetmeni Tahsin Ceylan, caretta caretta yavrularının kumun altındaki yumurtalarından çıkarak mavi sularla buluştuğu anları kaydetti.

Ceylan, ayrıca su altından da kaplumbağa yavrularının hiç durmadan 1-2 gün boyunca açığa yüzdükleri periyodu kayıt altına aldı.

Ceylan'ın görüntüleme çalışmalarına, kamera asistanı Taner Şahakalkan ve EKAD doğa gözlem ekibi destek verdi.

- Yuvalar tek tek tespit edilip koruma altına alınıyor

Fatih Polat, AA muhabirine, 4 yıldır mayıstan ekim ayına kadar bölgede caretta carettaların neslinin devamı için nöbet tuttuklarını söyledi.

Antalya sahillerinin caretta caretta nesli için çok önemli olduğuna dikkati çeken Polat, "Akademisyen ve gönüllülerimizle yuvaları tek tek tespit edip koruma altına alıyoruz. Bu yuvalardan çıkan yavruların denizle buluşmalarını takip ediyoruz. Denizle buluşan 1000 yavrudan 1 ya da 2'si ergin birey haline geliyor. Bu ergin bireyler de 15-20 yıl sonra aynı kumsala gelip yuva yapıyor." dedi.

Polat, bu yıl 100 bine yakın yavrunun Kızılot sahilinden denizle buluştuğunu bildirdi.

- "Yumurtaların kuluçka zamanı 45-60 gün sürüyor"

Tahsin Ceylan da Türkiye'nin Akdeniz'de, Yunanistan ile deniz kaplumbağalarının en büyük yuvalama alanlarına ev sahipliğini yaptığını anlattı.

Yuvalamanın en yoğun olduğu bölgelerin ise Antalya'nın Belek ve Kızılot sahilleri olduğuna işaret eden Ceylan, şöyle konuştu:

"Deniz kaplumbağalarının boyları 50 santimetreye yaklaştığında cinsel olgunluğa erişirler. Yumurtalarını kumsala açtıkları 50 santimetre derinlikteki çukura bırakırlar. Yumurtaların kuluçka zamanı 45-60 gün arası sürüyor. Genellikle her yuvada yaklaşık 100 yumurta vardır ve dişi aynı sezonda 13 gün aralıklarla yuvalamaya çıkar. Dişi kıyıdaki yuvaya sadece bahar ve yazları geceleri gelir. Dişiler 2-4 yılda bir yuvalamak için kumsala çıkar ve aynı yılda ortalama 3-4 kere yuva yapar."

Ceylan, yavruların karasal yaşamı bırakıp hızlıca denize gittiğini dile getirdi.

Embriyoların gelişim hızını kum sıcaklığının etkilediğini anlatan Ceylan, "Deniz kaplumbağalarının eşey kromozomları olmadığı için yavruların eşeyini kuluçka sıcaklığı belirler ve serin kumların erkek, sıcak kumların dişi üretme eğilimi vardır. Küresel iklim değişikliğinin kaplumbağaların yaşamını bu yönüyle etkileyeceği ifade edilmekte. Çoğu dişi genellikle daha önce yuva yaptığı kumsala geri dönmekte. Sadece aynı kumsalda görünmekle kalmayıp, daha önceki yuvalarının çok yakınlarına hatta doğdukları yere yuva yaparlar." dedi.

Denize ulaşan yavruların "yüzme çılgınlığı" denilen bir periyotta durmaksızın yüzdüğünü dile getiren Ceylan, "Caretta carettaların kumun içinden çıkarak denizle buluşmaları ve 'yüzme çılgınlığı'nı kaydetmek muhteşemdi." ifadesini kullandı.

AA

İzmir İktisat Kongresi binasında düzenlenen toplantının açılışında konuşan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakan Yardımcısı Fatma Varank, İzmir Körfezi'nde yaşanan balık ölümlerinin sadece bölgesel ekosistemi değil ülkenin biyolojik çeşitliliği, balıkçılık sektörü ve kıyı topluluklarının sürdürülebilirliği açısından da büyük bir tehdit oluşturduğunu belirtti.

Bu tehdide karşı birlikte harekete geçmek için toplandıklarını aktaran Varank, "Balık ölümleri, çevresel sorunların çok boyutlu ve karmaşık doğasını bizlere bir kez daha hatırlatmaktadır. Bu olay iklim değişikliğinden su kalitesine, kentsel kirlilikten deniz ekosisteminin bozulmasına kadar birçok farklı sektörün bir araya geldiği bir krizi işaret etmektedir. Bu nedenle bu soruna karşı geliştirilecek çözümlerin bilimsel temellere dayanması ve tüm paydaşların katılımıyla uygulanması büyük bir önem taşımaktadır." dedi.

Bakan Murat Kurum'un acil yapılması gerekenlerle ilgili yol haritası çıkarılması talimatı verdiğini hatırlatan Varank, bu kapsamda ilk etapta bilim insanları ve yetkililerle birlikte İzmir Körfezi Bilim Kurulunun oluşturulması kararının alındığını ifade etti.

Eylül ayı sonuna kadar İzmir Körfezi'yle ilgili acil eylem planının açıklanacağını aktaran Varank, şöyle konuştu:

"Bugün burada İzmir Körfezi Koordinasyon Kurulunun ilk toplantısında alınan karar doğrultusunda Bilim Kurulu üyeleriyle çalışma gruplarını oluşturmak ve ivedi olarak eylem planı çalışmalarına başlamak üzere toplanmış bulunuyoruz. Bugün ve yarın gerçekleştireceğimiz toplantılarda bilimsel verilerin ışığında acil eylem planımızı şekillendirecek İzmir Körfezi'nin ekosistemini koruyacak ve bu tür olayların tekrar yaşanmasını önleyecek adımları belirleyeceğiz. Bakanlığımızın çevreyi koruma konusundaki kararlılığı tamdır ve buradan çıkacak sonuçların gelecek nesillerimize daha yaşanabilir bir çevre bırakma hedefimizde önemli bir rol oynayacağına da inanıyoruz."

Varank, 35 akademisyenin yer aldığı Bilim Kurulunun "İklim Değişikliği ve Doğa Temelli Çözümler Çalışma Grubu", "Atık su Altyapısı ve Dereler Çalışma Grubu" ile "Deniz Alanlarının Değerlendirilmesi ve Ekosistemin İyileştirilmesi Çalışma Grubu" olarak üç ana başlıkta çalışmalarına devam edeceğini bildirdi.

Çalışma sürelerinin çok kısıtlı olduğunu dile getiren Varank, sözlerini şöyle tamamladı:

"Değerli bilim insanlarımızın yapmış olduğu çalışmalar ve uzmanlıkları ile şekillenecek bu acil eylem planımızın uzun ve orta vadeli eylem planında kasım ayı sonunda netleşecek şekilde çalışmalarımız aralıksız bir şekilde hocalarımızla birlikte devam edecektir. Hazırlanacak eylem planı, İzmir Körfezi'mizi gelecek nesillere sağlıklı olarak aktarmak üzere gerekli adımları içerecek ve sorumlulara yol gösterecek bir kılavuz niteliğinde olacaktır."

Daha sonra basına kapalı devam eden toplantıya İzmir Büyükşehir Belediyesi Başkanı Cemil Tugay ve ilgili kurumların temsilcileri de katıldı.

AA

Yavru sazanlardan 500 bini eski Siirt-Eruh yolu üzerindeki Ilısu Prof. Dr. Veysel Eroğlu Barajı, 500 bini de Alkumru Barajı havzasına bırakıldı.

Vali Kemal Kızılkaya, Ilısu Prof. Dr. Veysel Eroğlu Barajı'nda düzenlenen programda, gazetecilere yaptığı açıklamada, balıkçılığın Siirt'te daha da gelişeceğini söyledi.

Yıl sonuna kadar toplam 2 milyon yavru balığın Siirt'teki su kaynaklarına bırakılacağını belirten Kızılkaya, şunları kaydetti:

"Bugün ilimizde, iç sularda balıkçılığın gelişimi için Şanlıurfa'daki tesislerden getirilen 1 milyon yavru sazanı eş zamanlı olarak bıraktık. İnşallah bu çalışmalarımız devam edecek. Önümüzdeki günlerde yöresel balığımız olan şabut balığını da 1 milyon adet olarak yine bu iç sularımıza, balıkçılığın gelişimi için bırakacağız. Bu vesileyle emeği geçen başta Tarım ve Orman Bakanlığımıza ve Tarım ve Orman İl Müdürlüğümüze teşekkür ediyoruz. İlimiz iç sular açısından, coğrafyasıyla, tarihiyle, doğal güzellikleriyle zengin bir vilayet. Biz istiyoruz ki burada balıkçılık da aynı şekilde gelişsin. Bu çerçevede yapmış olduğumuz çalışmalar devam edecek."

İl Tarım ve Orman Müdürü Ergün Demirhan da son 4 yıl içinde Siirt'in su kaynaklarına önemli miktarda balık bırakıldığını aktardı.

Programa, İl Jandarma Komutanı Tuğgeneral Uğur Özmen ve Tarım ve Orman İl Müdürlüğü yetkilileri katıldı.

AA

Deniz ekosistemi açısından hayati önemde olan deniz çayırları, deniz canlıları için üreme, beslenme, barınma, saklanma ve yaşam alanı oluşturuyor. Tropik ormanlardan 35 kat daha fazla karbon tutma kapasitesine sahip deniz çayırları, iklim değişimine karşı insanlığın en büyük müttefiki. Kökleriyle deniz tabanına tutunan çayır, yapraklarıyla fotosentez yaparak kendi besinini üretiyor. 1 m² deniz çayırı alanı günlük ortalama 10 litre oksijen üretiyor. Ayrık otu benzeri rizomlu kökleriyle kıyısal alanda erozyonu önlüyor. Türüne göre değişmekle birlikte 1 metreye yaklaşan yapraklarıyla suda bulunan askıda katı maddeyi tutarak suyu berraklaştırıyor.

Kirlilik, kıyı dolguları, yanlış avcılık faaliyetleri, tekne demirleme ve turizm aktivitelerine ek olarak deniz çayırlarına ilişkin bilincin yetersiz olması yüzünden denize sayısız katkısına rağmen deniz çayırları bütün dünyada her yıl yaklaşık %7 oranında daralıyor.

Uzun yıllardır devam eden kirlilik, iklim değişimi ve deniz şartlarındaki durağanlığın tetiklemesiyle 2021 yılında yaşanan müsilaj felaketi Marmara Denizi ekosistemindeki bozulmayı had safhaya çıkardı. Müsilaj sonrasında balık tür çeşitliliği azaldı, 50 m altında çözünmüş oksijen kritik düzey olan 2 mg/l‘nin altına düştü. Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda tüm tarafların katılımıyla hazırlanan Marmara Denizi Eylem Planı, bir taraftan müsilajın nedenlerini ortadan kaldırmayı diğer taraftan bozulan deniz ekosistemini iyileştirmeyi esas alıyor. Bu kapsamda deniz ekosistemini restore edip iyileşmesine katkı sağlamak, azalan çözünmüş oksijen miktarının artışını desteklemek üzere Denizcilik Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa SARI yürütücülüğünde Marmara Denizi’nde Deniz Çayırı Dağılım Alanlarının Belirlenmesi (MAR-ÇAYIR) Projesi başlatıldı. Diğer taraftan Akdeniz’in endemik en büyük iki kabuklusu olan ancak son yıllarda hastalık bulaşması sonucu bütün Akdeniz’de kitlesel ölüme maruz kalan pina (Pinna nobilis) dağılım alanlarının belirlenerek koruma ve izleme çalışmalarının başlatılmasını amaçlayan MAR-PİNA Projesi de eş zamanlı olarak yürütülüyor.

Marmara Denizi’nde kıyının sıfır noktasından başlayarak ortalama 4,5 m civarındaki derinliklerde son bulan deniz çayırı dağılımı oldukça geniş bir alanı kaplamaktadır. Cymodocea nodosa, Zoestera marine, Zoestera nolteii ve Posidonia oceanica olmak üzere denizlerimizde doğal olarak dağılım gösteren dört tür deniz çayırının hepsinin bulunduğu Marmara Denizi’nde en az P. oceanica, en çok C. nodosa türü bulunmaktadır.

Deniz çayırının çeşitli nedenlerle zarar gördüğü veya daha önceden deniz çayırı bulunmayan alanlarda birçok yöntem kullanılarak deniz çayırı ekimi yapılabilmektedir. MAR-ÇAYIR Projesi kapsamında, Bandırma Edincik Altı’nda bulunan Denizcilik Fakültesi Eğitim ve Uygulama Yerleşkesi kıyısal alanında toplam 50 m² alanda sedimentli ekim yöntemiyle Marmara Denizi’nin hakim türü C. nodosa ekimi yapılacaktır. Sağlıklı deniz çayırı alanlarından toplanan çayırlar, bilimsel kriterlere göre seçilen alana yerleştirilecektir.

Arnavutluk, Bektaşi Tarikatı için bağımsız bir mikro devlet kurma planlarını açıkladı. Başbakan Edi Rama, başkent Tiran'da yapılacak olan bu yeni yapı için, İslami Vatikan modeli gibi egemen bir statüde olacağını belirtti. Bektaşi Tarikatı, 13. yüzyılda Anadolu'da kurulmuş, Şii Sufi bir tarikat olarak biliniyor ve dini hoşgörü ile öne çıkıyor. Kurulacak olan mikro devlet, Bektaşilerin inanç ve yaşam tarzına yönelik özel bir alan oluşturmayı amaçlıyor.

Bu mikro devletin en dikkat çeken özelliklerinden biri, geleneksel İslami kuralların dışında, alkolün serbest olması ve vatandaşların yaşam tarzlarına müdahale edilmeyecek olması. Kadınların giyimlerine dair herhangi bir kısıtlama olmayacak ve herkesin inançlarını özgürce yaşamasına olanak tanınacak.

Dünyanın En Küçük Devletlerinden Biri Olacak

Planlar gerçekleşirse, bu yeni yapı, Vatikan Şehri'nin dörtte biri büyüklüğünde olacak ve sadece 10 hektarlık bir alana kurulacak. Kendi sınırları, pasaportları ve yönetimi olacak olan bu egemen devlet, dünyanın en küçük devletlerinden biri olarak kabul edilecek. Arnavutluk hükümeti, bu projeyi İslam’ın hoşgörülü bir versiyonunu teşvik etme amacıyla hayata geçirmeyi planlıyor.

Bektaşi Tarikatı'nın Tarihi

Bektaşi Tarikatı’nın kökleri, Osmanlı İmparatorluğu dönemine dayanıyor. Tarikat, özellikle Osmanlı ordusunun elit birliği olan Yeniçeriler arasında yaygın bir inanç sistemi haline gelmişti. Ancak, 1925 yılında Türkiye Cumhuriyeti’nin tekke ve zaviyeleri kapatmasının ardından, tarikatın merkezi Arnavutluk’a taşındı. O zamandan bu yana, Bektaşi Tarikatı Arnavutluk'ta mistik geleneklerini sürdürmeye devam ediyor.

Tarikatın şu anki ruhani lideri olan Baba Mondi, kurulacak olan yeni Bektaşi Egemen Devleti'nin başında yer alacak. Baba Mondi, bu yeni devletin kararlarının "sevgi ve nezaketle" alınacağını ve dünyanın diğer İslam toplumlarına hoşgörü temelli bir örnek sunmayı amaçladıklarını belirtti.

Uluslararası Tanınma Beklentisi

Yeni kurulacak olan devletin, Arnavutluk içindeki egemen statüsünün tanımlanması için mevzuat üzerinde çalışmalar sürüyor. Rama’nın iktidardaki Sosyalist Partisi’nin de bu projeyi onaylaması gerekiyor. Ayrıca, Bektaşi lideri Baba Mondi, ABD ve diğer Batılı devletlerin bu yeni yapının egemenliğini tanıyacağını umut ediyor. Baba Mondi, New York Times’a verdiği demeçte, "Biz bir devleti hak ediyoruz" diyerek, Bektaşi Tarikatı'nın İslam’ı siyasetle karıştırmadan, hoşgörü çerçevesinde yorumlayan tek topluluk olduğunu ifade etti.

Bu mikro devlet projesi, İslam dünyasında daha fazla dini çeşitliliğe ve hoşgörüye yönelik bir adım olarak görülüyor. Projenin hayata geçmesi, özellikle Balkanlar’daki Bektaşi toplulukları için büyük bir anlam taşıyor ve uzun süredir korunmaya çalışılan bu mistik tarikatın geleceğini garanti altına almayı amaçlıyor.

1. Kombi Basıncı: Isıtmada En Sık Görülen Problem

Peteklerin ısınmaması durumunda ilk kontrol edilmesi gereken yer, kombi basıncıdır. Kombinin sağlıklı çalışabilmesi için basıncın genellikle 1,5 bar civarında olması gerekir. Basınç seviyesi düşükse, kombi çalışmasına rağmen suyu yeterince peteklere pompalayamaz ve bu nedenle petekler soğuk kalır. Kombinizin basınç göstergesini kontrol edin ve düşükse su ekleyerek 1,5 bar seviyesine getirin. Bu basit ayar çoğu zaman sorunu çözer.

2. Petek Vanaları: Küçük Ama Kritik Bir Detay

Kombi çalışıyor, basınç normal ama petekler hala ısınmıyorsa, petek vanalarına bir göz atın. Bazı peteklerin giriş veya çıkış vanaları kapalı olabilir. Vanaların tamamen açık olduğundan emin olun. Özellikle uzun süre kapalı kalan vanalar, tekrar açıldığında tam olarak açılmayabilir ve bu da peteklerin ısınmasını engelleyebilir.

3. Kombi Modunu Kontrol Edin: Isıtma Modunda mı?

Bir diğer olasılık ise kombinizin yalnızca sıcak su modunda çalışıyor olması. Kombi hem sıcak su hem de ısıtma modunda çalışmalıdır. Bu, bazen kullanıcı hatasıyla veya yanlış ayarlarla olabilir. Kombinizin ısıtma modunda olduğundan emin olun ve ayarları gerektiği şekilde yapın.

4. Peteklerde Hava Birikmesi: Sıcak Su Geçişini Engeller

Eğer peteklerinizin vanaları açık, basınç normal ve kombi doğru modda olmasına rağmen ısınmıyorsa, peteklerde hava birikmiş olabilir. Peteklerde biriken hava, sıcak suyun dolaşmasını engeller ve peteklerin ısınmasını önler. Bu sorunu çözmek için purjör anahtarıyla peteklerin havasını almak gerekir. Hava alındıktan sonra peteklerinizin ısındığını fark edeceksiniz.

5. Kombi Filtresi: Tıkanıklık Sorunu

Kombi filtresinin tıkanmış olması da peteklerin ısınmamasına neden olabilir. Bu filtreler, kombiye giren suyun içinde bulunan tortuları engeller ve kombiyi korur. Ancak uzun süre temizlenmezse tıkanarak suyun dolaşımını engelleyebilir. Kombi filtresi temizlenmediğinde su akışı kesilir ve petekler soğuk kalır. Filtreyi temizleyerek bu sorunu çözebilirsiniz.

6. Sirkülasyon Pompası: Su Akışını Sağlayan Kalp

Son olarak, kombinin içinde bulunan sirkülasyon pompası sorunlu olabilir. Bu pompa, suyu peteklere taşıyan ana mekanizmadır. Eğer pompa arızalıysa veya yeterince güçlü çalışmıyorsa su peteklere ulaşamaz ve bu da ısınma sorununa neden olur. Bu durumda, bir servis çağırarak pompanın kontrol edilmesi ve gerekirse değiştirilmesi gerekecektir.

Sonuç: Düzenli Bakım İhmal Edilmemeli

Kış aylarının soğuğunda, peteklerin ısınmaması gerçekten can sıkıcı bir durumdur. Ancak bu gibi sorunlar, çoğunlukla basit kontrollerle ve küçük müdahalelerle çözülebilir. Peteklerin ve kombinin düzenli bakımı, kışın konforlu bir şekilde ısınmanızı sağlar. Eğer tüm bu kontrolleri yaptıktan sonra hala ısınma sorunu yaşıyorsanız, profesyonel bir yardım almanızda fayda var.

Unutmayın, kombi ve kalorifer sistemleri düzenli bakım gerektirir. İki yılda bir petek temizliği yaptırmak, hem enerji tasarrufu sağlar hem de kombinizin ömrünü uzatır. Soğuk kış günlerinde sıcacık bir evde oturmak için bu ufak adımları atmayı ihmal etmeyin.

İnternetin Çevresel Maliyetleri Nelerdir?

İnternetin çevre üzerindeki etkileri, genellikle doğrudan fark edilmez. Fakat arka planda karmaşık bir ekosistem çalışıyor; veri merkezlerinin enerji tüketimi, cihaz üretim süreçleri, elektronik atıklar ve internetin yaygın kullanımı önemli çevresel maliyetlere yol açıyor. İşte internetin çevresel maliyetlerinin bazı temel noktaları:

Veri Merkezlerinin Enerji Tüketimi: İnternete yüklenen her bir verinin, e-postanın, videonun veya dosyanın bir yerde depolanması gerekiyor. Bu depolama işlemi büyük veri merkezlerinde gerçekleşiyor. Bu merkezler ise büyük miktarda elektrik tüketiyor. Günümüzde veri merkezlerinin küresel enerji tüketimindeki payı %1-2 arasında değişiyor ve bu oran giderek artıyor. Dünya çapında enerji tüketimi arttıkça, bu talebi karşılamak için fosil yakıt tüketimi de yükseliyor.

Elektronik Cihazların Üretim Süreci: Akıllı telefonlar, dizüstü bilgisayarlar, tabletler gibi cihazların üretimi büyük miktarda hammadde ve enerji gerektiriyor. Özellikle bu cihazların üretiminde kullanılan nadir toprak elementleri çıkarılırken ciddi çevresel tahribat oluşuyor. Maden çıkarımı sırasında toprak ve su kaynakları kirleniyor, ormansızlaşma ve biyolojik çeşitlilik kaybı yaşanıyor. Bu süreç aynı zamanda büyük miktarda karbon salınımına yol açıyor.

E-atık Sorunu: Teknoloji hızla gelişirken eskiyen cihazlar çöp haline geliyor ve bu cihazların büyük bir kısmı geri dönüştürülemiyor. Elektronik atıklar (e-atık), kimyasal içerikleri ve toksik maddeler nedeniyle çevre ve insan sağlığı için ciddi bir tehdit oluşturuyor. Her yıl dünya genelinde milyonlarca ton e-atık oluşuyor ve bu atıkların büyük kısmı geri dönüşüme girmiyor.

Karbon Emisyonları ve Küresel Isınma: Dijital dünyayı sürdürebilmek için büyük miktarda enerji tüketilir ve bu enerjinin çoğu hala fosil yakıtlardan elde ediliyor. İnternet kullanımının artışı, dolaylı olarak karbon emisyonlarının artmasına yol açıyor. Özellikle sürekli açık olan sunucular, 7/24 çalışan veri merkezleri ve internet hizmetleri, karbon ayak izini büyütüyor.

Dijital Karbon Ayak İzi Nasıl Azaltılır?

Dijital ayak izimizi azaltmak aslında karmaşık adımlar gerektirmez. Teknolojiyi daha bilinçli kullanarak çevresel etkilerimizi en aza indirgeyebiliriz. İşte bu konuda atılabilecek bazı basit ama etkili adımlar:

Enerji Tasarruflu Cihazlar Kullanın: Enerji verimliliği yüksek cihazlar tercih ederek hem elektrik faturalarını düşürebilir hem de çevreye daha az zarar verebilirsiniz. Örneğin, enerji tasarruflu bilgisayarlar, LED ekranlar ve düşük güç tüketen modemler, karbon ayak izini azaltmada etkili olabilir.

Gereksiz Verileri Silin: Bulut depolama veya çevrimiçi veriler gereksiz yere büyük miktarda enerji tüketir. Sık sık kullanılmayan dosyalar ve verileri silerek depolama talebini azaltabilirsiniz. E-posta gelen kutunuzu temizlemek, eski fotoğrafları ve videoları silmek, enerji tüketimini azaltan basit ama etkili yöntemlerden biridir.

Çevre Dostu Arama Motorları ve Web Siteleri Kullanın: Bazı arama motorları, yapılan her arama sonucunda bir ağaç dikmeyi taahhüt eder. Ecosia gibi arama motorları, kullanıcıların arama faaliyetlerini çevresel faydaya dönüştürmeye yardımcı olabilir.

Cihazların Ömrünü Uzatın: Yeni bir cihaz almak yerine mevcut cihazınızı mümkün olduğunca uzun süre kullanmak, hem ekonomik hem de çevresel olarak faydalıdır. Cihazların bakımını yapmak, gerektiğinde onarım seçeneklerini değerlendirmek ve donanım yükseltmesi yaparak cihazların kullanım ömrünü artırmak e-atıkların azalmasına katkı sağlar.

Veri Depolama Alışkanlıklarını Gözden Geçirin: İnternet üzerinden depolama alışkanlıklarınızı optimize etmek, enerji tüketimini büyük ölçüde düşürebilir. Sadece gerekli olan dosyaları bulutta saklamak ve gereksiz büyük dosyalardan kaçınmak, veri merkezlerine olan enerji talebini azaltabilir.

Yenilenebilir Enerji Kullanan Hizmetleri Tercih Edin: Dijital hizmetler sağlayan birçok şirket artık yenilenebilir enerji kaynaklarına yöneliyor. Örneğin, bazı bulut depolama hizmetleri tamamen yenilenebilir enerjiyle çalışıyor. Bu tür hizmetleri tercih ederek, dijital ayak izinizi küçültebilirsiniz.

Sonuç: Sorumlu Bir Dijital Kullanım İçin Adımlar

Dijital dünyada yaşamanın çevresel maliyetlerini anlamak, bu maliyetleri azaltmak için atılacak ilk adımdır. Bilinçli ve sürdürülebilir bir dijital kullanım, bireysel olarak herkesin sorumluluğundadır. İster küçük değişikliklerle başlayarak enerji tasarrufu sağlayın, isterse cihazlarınızı daha verimli kullanarak dijital karbon ayak izini küçültün; her adım, çevre üzerindeki olumsuz etkiyi azaltacaktır.

Dijital dünyada attığınız her adımın bir etkisi olduğunu unutmadan, sürdürülebilir bir gelecek için bilinçli bir teknoloji kullanıcısı olmak mümkündür.

Atmosferde biriken bu sera gazları, yer kürenin ortalama sıcaklığının artmasına neden oluyor. Bunun sonucunda buzulların erimesi, aşırı hava olayları ve iklim değişikliği gibi küresel sorunlar ortaya çıkıyor.

Karbondioksit Salımında Önde Gelen Ülkeler

1850 yılından bu yana, insan kaynaklı faaliyetler sonucunda atmosfere yaklaşık 2.500 milyar ton karbondioksit salındı. Bu miktarın 500 milyar tondan fazlası ABD’ye ait. Küresel karbon emisyonlarının en büyük kısmını fosil yakıtlar oluşturuyor.

En Çok Karbon Salımı Yapan Ülkeler:

ABD: 509 milyar ton (küresel emisyonların %20’si)

Çin: %11

Rusya: %7

Brezilya: %5

Endonezya: %4

Bu ülkeler, 1850 yılından bu yana toplam karbondioksit salımının üçte ikisinden sorumlu. Fosil yakıtların elektrik üretiminde ve ulaşımda yoğun kullanımı, küresel ısınmanın en önemli nedenlerinden biri. Fosil yakıt kullanımının sonlandırılması, sıcaklık artışını 1,5 dereceyle sınırlandırmak açısından kritik öneme sahip.

Sürdürülebilirlik Raporunun Hazırlanma Süreci

Sürdürülebilirlik raporu, şirketin faaliyetleri sonucunda çevreye ve insan yaşamına zarar vermediğini göstermek amacıyla hazırlanır. Bu rapor, işletmelerin enerji kaynaklarını dengeli bir şekilde kullandığını ve çevreye duyarlı politikalar izlediğini vurgular. Rapor, sadece çevresel etkilere odaklanmaz; aynı zamanda insan hakları, sosyal sorumluluk ve ekonomik sürdürülebilirlik gibi unsurları da içerir.

Her şirket, sürdürülebilirlik raporunu hazırlarken kendi kurumsal yapısına uygun standartlar arasından seçim yapar. Bu seçimler, şirketin kullandığı kaynaklar, uyguladığı çevre politikaları ve insan haklarına uyumluluğu gibi unsurlar doğrultusunda şekillenir. Şirketler, sürdürülebilirlik raporlarını hazırlarken şu aşamaları takip eder:

1. Kaynak Kullanımı ve Çevre Politikalarının İncelenmesi: Şirketler, doğal kaynakları ne ölçüde ve nasıl kullandıklarını değerlendirirler. Bu süreçte, çevre politikaları ve uygulamaları gözden geçirilir.

2. Risk Değerlendirmesi: Şirketler, faaliyetlerinin çevresel ve sosyal risklerini değerlendirir. Bu değerlendirmeler sonucunda, riskleri azaltmaya yönelik iyileştirme planları ve aksiyonlar geliştirilir.

3. İyileştirme ve Aksiyon Planları: Risklerin minimize edilmesi amacıyla çeşitli stratejik planlar oluşturulur ve bu planlar, şirketin sürdürülebilirlik performansını artırmayı hedefler.

4. Raporlama: Tüm bu süreçlerin sonunda, elde edilen veriler ve yapılan çalışmalar sürdürülebilirlik raporu şeklinde düzenlenir ve kamuoyuyla paylaşılır.

 Sürdürülebilirlik Raporlarını Kimler Hazırlar?

Sürdürülebilirlik raporlarını genellikle şirket içindeki sürdürülebilirlik departmanı veya bu alanda uzmanlaşmış danışmanlık firmaları hazırlar. Bu firmalar, şirketlerin sürdürülebilirlik stratejilerini geliştirir ve raporlama süreçlerini profesyonelce yürütürler.

 Neden Önemlidir?

Sürdürülebilirlik raporları, şirketlerin çevresel sorumluluklarını yerine getirdiğini ve topluma karşı duyarlı olduğunu gösterir. Bu raporlar, hem paydaşlar hem de kamuoyu için güvenilirlik sağlar. Aynı zamanda, şirketlerin çevresel etkilerini azaltmak için attıkları adımları belgelemeleri, uzun vadede daha sürdürülebilir bir iş modeli oluşturmalarına katkıda bulunur. Çevresel duyarlılık ve sürdürülebilirlik, günümüzde şirketlerin rekabet avantajı kazanmasında önemli bir faktör haline gelmiştir.

Sonuç olarak, sürdürülebilirlik raporları, bir şirketin çevreye olan duyarlılığını ve sosyal sorumluluklarını belgelemesi açısından hayati öneme sahiptir. Şirketlerin bu raporları hazırlarken profesyonel destek alması, süreçleri daha etkili bir şekilde yönetm

elerine yardımcı olabilir.

Bu derin ve anlamlı söz, bugünün Türkiye’sinde yaşanan birçok yapısal sorunun kökenine ışık tutuyor. Türkiye, uzun bir süredir ekonomik krizlerden, hukukun üstünlüğünün zedelenmesinden, demokratik değerlerin aşınmasından ve sosyal adaletsizliklerden muzdarip.

 Bu durum, Pir Sultan Abdal’ın sözlerinde olduğu gibi, bozuk bir düzenin sağlam bir çark üretemeyeceğini ve toplumsal gelişimin önünün tıkandığını gözler önüne seriyor.

Ekonomik Eşitsizlik ve Krizler

Türkiye’nin içinde bulunduğu ekonomik kriz, bozuk düzenin en görünür yansımalarından biridir. Artan enflasyon, yüksek işsizlik oranları ve sürekli olarak değişen ekonomi politikaları, toplumun geniş kesimlerinde derin bir güvensizlik yaratmaktadır.

 Özellikle gelir adaletsizliği, Türkiye'nin büyük bir sorun olarak karşısında duruyor. Zengin ile fakir arasındaki uçurum her geçen gün büyümekte, halkın önemli bir kısmı yoksulluk sınırında yaşamaktadır.

Pir Sultan Abdal’ın işaret ettiği bozuk düzen tam olarak budur: Bir sistemde adalet ve eşitlik yoksa, ekonomik düzenin de sağlam bir şekilde işlemesi mümkün değildir.

Ekonomideki bu bozulmanın en önemli nedeni ise kurumsal şeffaflığın azalması ve liyakatin yerine keyfi yönetimlerin gelmesidir. Bağımsız kuruluşların siyasi baskılar altında zayıflatılması, özellikle Türkiye’de Merkez Bankası gibi ekonomik düzenin kilit unsurlarının işlevini yerine getirememesine neden olmaktadır. Bu bağlamda, ekonomide sağlam bir çarkın dönmesi, ancak bağımsız kurumlar ve şeffaf bir yönetişim anlayışıyla mümkün olabilir.

 Hukukun Üstünlüğünün Zedelenmesi

Türkiye’de son yıllarda hukukun üstünlüğü kavramı da ciddi şekilde yara almıştır. Yargının bağımsız olmaması, adalet sistemine olan güveni zedelemiş, toplumda derin bir adaletsizlik algısı oluşturmuştur.

Bir ülkede hukukun işleyişi bozuk olduğunda, toplumsal barışın sağlanması ve adaletin temin edilmesi imkânsız hale gelir. Pir Sultan Abdal’ın söylediği gibi, bozuk bir düzende sağlam çarklar dönemez; adaletin ve hukukun çarkları da ancak sağlam bir düzen içinde işleyebilir.

Demokratik ilkelerin askıya alındığı, temel hak ve özgürlüklerin kısıtlandığı bir ortamda, vatandaşlar kendilerini savunmasız ve çaresiz hissetmektedir.

Bu, toplumun genel ruh hali üzerinde derin yaralar açmakta ve sosyal bağları zayıflatmaktadır. Adaletin olmadığı bir sistemde, halkın devlete ve kurumlarına olan güveni tamamen sarsılmakta, bu da toplumda ciddi bir huzursuzluk yaratmaktadır.

 Demokratik Değerlerin Aşınması

Türkiye’deki mevcut düzenin en büyük sorunlarından biri de demokratik değerlerin aşınmasıdır. Demokratik seçimler ve halkın iradesi, güçlü ve sağlıklı bir düzenin en önemli göstergelerinden biridir.

Ancak, seçim süreçlerinin adil ve şeffaf olup olmadığına dair tartışmalar ve medya özgürlüğünün kısıtlanması, demokrasinin temel taşlarını zayıflatmaktadır.

Pir Sultan Abdal’ın sözündeki "bozuk düzen", sadece ekonomik ya da hukuki yapılarla sınırlı kalmaz; aynı zamanda siyasal düzenin de eleştirilmesidir. Bir toplumda katılımcı demokrasi, ifade özgürlüğü ve çoğulculuk olmadığı sürece, o toplumun sağlam bir düzen kurması mümkün değildir.

 Sosyal Adaletsizlik ve Ayrımcılık

Bozuk düzenin bir diğer önemli boyutu da sosyal adaletsizlikler ve ayrımcılıklardır. Siyasal kutuplara bölünen sistemde vatandaşların karşı karşıya kaldığı yapısal ayrımcılıklar, toplumsal bütünlüğü zedelemektedir. Hükümete muhalefet eden grupların maruz kaldığı hak ihlalleri ve ayrımcı politikalar, Türkiye’deki sosyal yapının da bozulduğunun bir göstergesidiir.

Pir Sultan Abdal’ın sözü, yalnızca bir dönemin toplumsal sorunlarına değil, evrensel bir gerçeğe işaret eder: Eğer toplumda eşitlik, adalet ve hakkaniyet yoksa, hiçbir sistem sağlam bir şekilde işlemez. Bugünün Türkiye’sinde de bu bozuk düzen, sadece ekonomik ya da politik alanlarda değil, aynı zamanda toplumsal ilişkilerde ve sosyal adalet arayışında kendini göstermektedir.

Çözüm: Sağlam Bir Düzene Dönüş

Pir Sultan Abdal’ın bu derin sözü, bize sağlam bir düzenin inşa edilmesi gerektiğini hatırlatıyor. Bunun yolu ise adaletin, eşitliğin, hukukun üstünlüğünün ve demokrasinin gerçekten işlemesinden geçmektedir.

 Şeffaf ve hesap verebilir bir yönetim, adaletin herkes için geçerli olduğu bir hukuk sistemi, ekonomik düzenlemelerde adil ve liyakate dayalı politikalar, Türkiye'nin ihtiyaç duyduğu sağlam düzenin temel taşlarıdır.

Sonuç olarak, Türkiye'deki mevcut sorunlar, bozuk bir düzenin yansımaları olarak karşımıza çıkıyor. Pir Sultan Abdal’ın sözü, bu sorunların kaynağını çok net bir şekilde ifade eder: Bozuk bir düzende sağlam çarklar dönemez. Türkiye’nin, bu bozuk düzenden kurtulup sağlam bir yapıyı inşa edebilmesi için öncelikle adalet, demokrasi ve toplumsal barışın sağlanması gerekmektedir.

Yeni yayımlanan veriler, 2024’ün ilk altı ayında AB’nin ihtiyaç duyduğu elektriğin yarısının yenilenebilir kaynaklardan sağlandığını ve fosil yakıtları geride bıraktığını ortaya koydu.

Avrupa Komisyonu’na göre yenilenebilir enerji kaynakları 2024’te, Avrupa Birliği’nin (AB) elektrik üretiminde rekor kırdı. Yeni yayımlanan veriler, 2024’ün ilk altı ayında bloğun ihtiyaç duyduğu elektriğin yarısının yenilenebilir kaynaklardan sağlandığını ve fosil yakıtları geride bıraktığını ortaya koydu.

Avrupa Komisyonu’nun hazırladığı “Enerji Birliği’nin Durumu” adlı rapor, bloğun enerji ve iklim hedeflerine yönelik ilerlemesini değerlendiren yıllık bir çalışma.

Rapora göre, rüzgar enerjisi ilk kez nükleer enerjinin ardından AB’nin en büyük ikinci elektrik kaynağı olarak doğalgazı geride bıraktı. AB ayrıca, 2023’teki 56 gigawatt’lık (GW) yeni güneş enerjisi kurulumuyla, 2022’deki 40 GW’lık bir önceki rekoru egale etti.

Enerjiden Sorumlu Avrupa Komisyonu Üyesi Kadri Simson, çarşamba günü gazetecilere yaptığı açıklamada, “Yenilenebilir enerji kurulumları açısından iki rekor yılın ardından, 2024’ün ilk yarısında rüzgar ve güneş enerjisi yeni zirvelere ulaştı ve elektrik üretiminde fosil yakıtları ilk kez geride bıraktı” dedi.

Ayrıca elektriğe olan talep de düştü, ancak enerji tüketimini 2030 yılına kadar %11.7 oranında azaltma hedefini karşılamak için verimliliğe yönelik çabaların artırılması gerekiyor.

“Bugünkü rapor, son beş yıl içinde AB enerji politikasında yaptığımız büyük değişikliklerin gerçek bir kanıtıdır” diyen Simson şöyle devam etti: “AB artık iklim nötrlüğü hedefini karşılamak için daha donanımlı. Gelişmeler, sanayimizin de rekabetçi kalmasını sağlıyor.”

Enerji güvenliği ve fiyat istikrarı da bu yılki raporun ana odak noktaları arasındaydı. Rus gazının AB ithalatındaki payı 2021’de %45’leri görürken, bu yılın haziran ayında %18’e düştü.

Bu kısmen Norveç ve ABD gibi ülkelerden yapılan ithalattaki artıştan kaynaklanmış olsa da gaz talebinde de azalmalar görüldü. Ağustos 2022 ile Mayıs 2024 arasındaki talep, %18’lik (138 milyar metreküp) düşüşle daha önce belirlenmiş %15’lik hedefi aştı.

Raporda ayrıca fiyatların daha istikrarlı hale geldiği, 2022’deki enerji krizinin zirve yaptığı dönemin önemli ölçüde geride kaldığı vurgulandı. Simson, “AB’nin artık Putin’in boru hatlarının insafına kalmadığını” belirtti.

Yine de “hâlâ ele alınması gereken yeni zorluklar” mevcut. Bunlar arasında yenilenebilir enerji ve enerji verimliliği hedeflerindeki mevcut hedef farkı, diğer küresel rakiplerle karşılaştırıldığında mevcut fiyat farkı ve yeni bağımlılık riskleri bulunuyor.

Simson’a göre, bu sorunların çözülmesi hem AB hem de üye devletler seviyesinde kararlı bir politikayla gerçekleşebilir. İlerleme umut verici fakat birçok ülke için hâlâ eksik olan ana bir unsur var: Yenilenmiş Nihai Ulusal Enerji ve İklim Planları (NECP’ler).

Rapor, AB üye devletlerini, 2030 iklim hedeflerinin ulaşılabilir olması için bu uzun vadeli iklim planlarını mümkün olan en kısa sürede sunmaları gerektiği konusunda uyarıyor.

Simson, şimdiye kadar yalnızca 10 nihai plan aldıklarını ve birçok planın 30 Haziran olan teslim tarihini çoktan geçtiğini belirtti. Blok içindeki en büyük beş emisyon üreticisinden Fransa, İtalya ve Almanya planlarını sunarken, İspanya ve Polonya geride kaldı.

Aralık ayında yayımlanan bir değerlendirmede, AB ülkelerinin doğru yönde adımlar attığını ancak atılan adımların 2030 yılına kadar seragazı emisyonlarını en az %55 oranında azaltma hedefi için henüz yeterli olmadığını ortaya koydu.

The post AB Temiz Enerji Üretiminde Rekor Kırdı appeared first on İklim Haber.

The post Karbon Fiyatlandırmasından Sağlanan Gelir ile Kırılgan Gruplar Korunabilir appeared first on İklim Haber.

İZFAŞ tarafından düzenlenen 3. İzmir Lojistik, Depolama ve Teknolojileri Fuarı'nda Başkanlar Oturumu'nda konuşan Türkiye Liman İşletmecileri Derneği Başkanı Hamdi Erçelik, İzmir Alsancak Limanı'nın tamamı yerine yüzde 50 hissesinin özelleştirilmesi için anlaşmaya varıldığını söyledi. Erçelik, bu formüle, limanda devlet otoritesi devam edeceği için sıcak baktıklarını söyledi.

Alsancak Limanı’nın yük limanı mı yolcu limanı mı olması gerektiği tartışmasına değinen Erçelik, "İzmir, ticaret ve liman kenti. Alsancak Limanı yük limanı olarak kalmalı" dedi.

Geçtiğimiz günlerde, Aydın Didim'de toplamda 16 bin metrekare büyüklüğündeki kamu arazileri satışa sunuldu. Hazine ve Maliye Bakanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı (ÖİB), hem İstanbul'da hem de Aydın'da bazı taşınmazların özelleştirilmesi için ilanlar yayımladı. Resmî Gazete'de duyurulan ilanlara göre, İstanbul Kartal'daki Soğanlık mahallesinde 13 bin 419 metrekare, Aydın Didim'deki Cumhuriyet mahallesinde ise 13 bin 262 metrekarelik yeşil alanlar özelleştirilecek. İhaleler, pazarlık usulüyle ve kapalı zarfla teklif alınarak yürütülecek.

BirGün'ün aktardığına göre, 7 Eylül'de AK Parti Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın onayıyla yayımlanan bir kararla Didim'de bulunan üç farklı kamu arazisi toplamda 16 bin metrekarelik bir alanı kapsayacak şekilde satıldı. Bu arazilerden biri 124 milyon 500 bin TL'ye Premium İnşaat'a, diğeri 136 milyon TL'ye Erz İnşaat'a, üçüncüsü ise 173 milyon TL'ye Hasan Hüseyin Yapı'ya satıldı.

Ayrıca, devlet ormanlarındaki kaçak yapılarla ilgili de yeni düzenlemeler getirildi. Resmî Gazete'de yayımlanan yönetmelik doğrultusunda, kaçak olarak inşa edilen tesis ve binaların yıkımı için hiçbir kararnameye gerek kalmadan işlem yapılacak. Orman Genel Müdürlüğü, bu tesislerin yıkım masraflarını ilgili şüphelilerden tahsil edecek.

Dün kentte etkili olan sağanağın ardından körfeze dökülen derelerden geldiği tahmin edilen atıklar, sahil boyunda kötü görüntülere neden oldu.

İzmir Büyükşehir Belediyesi ekipleri, denizden ve karadan atıkların toplanması için çalışma yürüttü.

Toplanan atıkların içinde ölü balıkların bulunmadığı gözlenirken sağanak sonrası kötü kokunun da hissedilir ölçüde azaldığı saptandı.

Temizlik çalışmalarını izleyen vatandaşlardan Yusuf Budak, her yağıştan sonra aynı manzarayla karşılaştıklarını, körfeze boşalan su kaynaklarının temizlenmesi ve vatandaşların daha duyarlı olması gerektiğini söyledi.

Kentte 20 Ağustos'ta Bayraklı ilçesi Turan Sahili'ne ölü balıkların vurması ve kötü koku sorununun ortaya çıkması sonrası kirlilik kaynağının tespiti ve önüne geçilmesi için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca bilim insanlarının da bulunduğu "İzmir Körfezi Koordinasyon Kurulu" oluşturulmuştu. (AA)

Anıtkabir Ziyareti: Atatürk'e Minnet ve Saygı

DYP Genel Başkanı Cenk Küpeli, Anıtkabir ziyaretinin ardından sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı paylaşımda, ziyaretin önemini vurguladı. Küpeli, “Doğru Yol Partisi yönetimi olarak bugün Anıtkabir'de, önderimiz Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün huzurundaydık. DYP Genel Başkanı olarak Atamızın huzurunda olmak, hem büyük bir gurur hem de sorumluluk. Bu gururu bizlere yaşatan tüm Doğru Yol Partisi teşkilatlarına teşekkürlerimi sunuyorum” dedi.

Küpeli, açıklamasında ayrıca Cumhuriyetin geleceğine yönelik güçlü bir mesaj vererek, "Cumhuriyetimiz, bugünlere kattığımız değerlerle ikinci yüzyılda da ışığımız ve pusulamız olmaya devam edecektir. Mustafa Kemal Atatürk'e derin bir saygı ve minnetle anıyoruz" ifadelerini kullandı. Parti yönetimi ve üyeler, Anıtkabir ziyareti sırasında Atatürk’ün mozolesine çelenk bırakarak saygı duruşunda bulundular.

Çukurambar'daki Toplantı: Gelecek Hedefleri Masaya Yatırıldı

Anıtkabir ziyaretinin ardından parti yönetimi, Çukurambar'da gerçekleştirilen bir toplantıda bir araya geldi. Toplantıya katılan DYP Merkez Karar Yönetim Kurulu Üyesi Harika Hayriye Şavkıncı, toplantının oldukça verimli geçtiğini belirtti. Şavkıncı, parti içi istişarelerin ardından yaptığı açıklamada, "Bugünkü toplantı partimizin gelecek vizyonunu belirlemek açısından son derece önemliydi. Merkez sağın gerçek sesi olarak Doğru Yol Partisi, kurucumuz rahmetli Süleyman Demirel'in izinde, onun mirasına sahip çıkarak yoluna devam ediyor. Partimizin emanetleri emin ellerde" şeklinde konuştu.

Şavkıncı, açıklamasında ayrıca DYP'nin güçlü bir kadro ile hareket ettiğinin altını çizerek, "Genel Başkanımız Sayın Cenk Küpeli, GİK ve MKYK üyelerimizle birlikte Atamızın huzurunda bir araya gelerek yeni döneme güçlü bir başlangıç yaptık. Bugün burada aldığımız kararlar, partimizin Türkiye'nin geleceğine olan katkılarını daha da artıracak" dedi.

DYP'nin Vizyonu ve İkinci Yüzyıla Hazırlık

Toplantıda konuşulan konular arasında, DYP'nin Cumhuriyetin ikinci yüzyılında oynayacağı rol ve Türkiye'nin geleceğine yönelik politikalar geniş bir şekilde ele alındı. Genel Başkan Cenk Küpeli, DYP’nin kurucusu Süleyman Demirel’in mirasına sahip çıkmanın yanı sıra, yenilikçi politikalarla Türkiye’nin karşı karşıya olduğu sorunlara çözüm üretme konusunda kararlı olduklarını belirtti. Toplantıda, özellikle ekonomi, adalet ve demokrasi gibi temel alanlarda yeni reform önerilerinin geliştirilmesi yönünde kararlar alındı.

Sonuç olarak, Anıtkabir ziyareti ve Çukurambar toplantısı, Doğru Yol Partisi'nin yeniden yapılanma sürecinde olduğunu ve Türkiye'nin siyasi sahnesinde etkin bir şekilde yer almayı hedeflediğini gösterdi. Parti, geçmişten aldığı güçle, geleceğe yönelik plan ve projelerini hayata geçirme konusunda kararlılığını ortaya koydu.

Kabine'nin Hukuki Dayanağı Üzerine Tartışmalar

Türk hukukunda, idarenin işleyişi ve görevleri kanunlar çerçevesinde düzenlenir. Anayasamızın 123. maddesi gereğince idare, kanuniliğe uygun olarak kurulmak zorundadır. Ancak “Cumhurbaşkanlığı Kabinesi”ni düzenleyen ne bir anayasa maddesi ne de bir kanun bulunur. Üstelik, mevzuat tarandığında da bu terime dair herhangi bir kayıt mevcut değildir.

Bu durum, "Cumhurbaşkanlığı Kabinesi" adında bir kurulun hukuki anlamda var olup olmadığını sorgulatmakta. 2018'de gerçekleşen anayasa değişikliği ile başkanlık sistemine geçilmesinin ardından, eski "Bakanlar Kurulu" kavramı kaldırıldı. Ancak uygulamada, bu yapı halen fiilen varlığını sürdürmekte ve toplanan bu heyete "Cumhurbaşkanlığı Kabinesi" denmektedir. Bu durum, eski sistemin bir kalıntısı gibi değerlendirilse de, hukuki anlamda bir dayanak eksikliği dikkat çekmektedir.

Kabine'nin Görevleri ve Karar Alması

"Cumhurbaşkanlığı Kabinesi", anayasal dayanağı olmayan bir kurum olmasına rağmen, uygulamada oldukça aktif bir rol oynar. Kabine toplantılarının ardından Cumhurbaşkanı, kamuoyuna açıklamalar yaparak çeşitli kararları duyurur. Bu kararlar, genellikle "kabine toplantısında alınan kararlar" olarak lanse edilir. Oysa hukuken mevcut olmayan bir kurulun karar alma yetkisi de bulunmamaktadır. Ancak, İçişleri Bakanlığı başta olmak üzere, birçok bakanlık ve kamu kurumu, çeşitli genelge ve kararnamelerini bu toplantılarda alınan kararlara dayandırmaktadır. Özellikle pandemi sürecinde sıkça karşılaşılan bu durum, hukuki bir belirsizliğe işaret eder.

Bir kurumun karar alabilmesi, yetki kullanabilmesi için hukuki dayanağının bulunması gerekir. Oysa "Cumhurbaşkanlığı Kabinesi", böyle bir dayanağa sahip değildir. Bu nedenle, alınan kararlar anayasal ya da yasal açıdan geçersiz sayılabilir. Ancak pratikte, bu kararlar uygulanmakta ve devletin idari işleyişinde yerini almaktadır. Bu durum, hukuki ve pratik arasında bir boşluk oluşturur ve çözülmesi gereken bir sorun olarak karşımıza çıkar.

Kabine'nin Varoluş Sebebi ve Geleneksel Yönleri

"Cumhurbaşkanlığı Kabinesi", hukuken mevcut olmasa da, fiilen uygulanmasının temelinde tarihsel ve geleneksel bir dayanak bulunabilir. Türkiye'nin tarihine bakıldığında, yürütme erkinin hiçbir zaman tek bir kişi tarafından kullanılmadığı görülür. Osmanlı döneminde Padişah’ın yanında "Heyet-i Vükela" gibi danışma kurulları bulunurdu. Cumhuriyet döneminde de bu gelenek "Bakanlar Kurulu" şeklinde devam etti. 2018 yılında anayasa değişikliği ile "Bakanlar Kurulu" kavramı hukuken kaldırılmış olsa da, bu yapının fiilen devam ettiği ve toplumda halen bu yapıya ihtiyaç duyulduğu açıktır.

Cumhurbaşkanının tek başına kararlar alması yerine, bakanlarla birlikte toplanıp önemli konuları müzakere etmesi, geleneksel olarak yerleşmiş bir yöntemdir. Bu bağlamda, "Cumhurbaşkanlığı Kabinesi" adının verilmiş olması, eski sistemin bir devamı niteliğinde görülmelidir. Ancak bu yapının resmi bir statüye kavuşması, anayasal veya yasal bir düzenlemeyle sağlanmalıdır.

Çözüm Önerileri

Mevcut sistemde "Cumhurbaşkanlığı Kabinesi"nin anayasal dayanağı bulunmadığı için, bu yapının varlığı ve işleyişi hukuken tartışmalıdır. Bu durumu çözmenin en ideal yolu, anayasal bir düzenleme ile "Cumhurbaşkanlığı Kabinesi"nin statüsünün netleştirilmesidir. Cumhurbaşkanı ve bakanların bir araya gelerek ülke meselelerini tartışması ve karar alması doğal bir ihtiyaçtır. Ancak bu ihtiyaç, hukuki zemine oturtulmadığı sürece, hukukun üstünlüğü ve idarenin kanuniliği ilkeleriyle çelişir.

Sonuç olarak, Türkiye'nin yönetim sistemi içerisinde "Cumhurbaşkanlığı Kabinesi" adını taşıyan bir kurulun resmi ve hukuki bir zemine oturtulması gerekmektedir. Aksi takdirde, bu yapının varlığı ve aldığı kararlar, hukuki anlamda tartışmalı olmaya devam edecektir. Bu konuda yapılacak bir anayasa değişikliği, hem sistemin şeffaflığı hem de hukukun üstünlüğü açısından önemlidir.

Nail Türkoğlu 

Makalenin hazırlanmasında Anayasa sitesinden istifade edilmiştir. 

Haziran ayı itibarıyla çiftçilerin sulama ihtiyacının da karşılanmasıyla bu oran ağustosta yüzde 35'e kadar geriledi. Eylül ayı itibarıyla göldeki su seviyesi yüzde 30'un altına düştü. Gölde kentin yaklaşık 4 aylık içme suyu ihtiyacını karşılayacak miktarda su kaldığı belirtildi.

Suyun azalmasıyla yarım ada görüntüsü ortaya çıkan gölün kenarında amatör balıkçılar balık tuttu.

AA

Olta balıkçılığı yapanlar da Harami Yaylası'ndaki derelerde balık tutuyor.

Almus Kaymakamı Emre Çömen, AA muhabirine, Harami Yaylası’nın doğal güzellikleriyle doğaseverleri cezbettiğini söyledi.

Çömen, "Buraya gelenler oltayla balık da tutuyor. Ailesiyle gelen vatandaşlarımız mutlu halde gidiyorlar. Özellikle hafta sonları çok sayıda vatandaşımız aileleri ile gelerek piknik yapıyor, doğada yürüyüş ve spor yapıyorlar." ifadelerini kullandı.

20 yıldır ilçede yaşadığını belirten Veli Karalı, Harami Yaylası’nın doğa harikası bir yer olduğunu söyledi.

Arkadaşları ile zaman zaman oltayla balık tuttuklarını anlatan Karalı, "Buraya hafta sonları birçok kişi geliyor. Güzel vakit geçiriyorlar. İl dışından da vatandaşlar geliyor. Burada doğa ile baş başa balık tutmanın mutluluğunu yaşıyoruz." dedi.

AA

İzmir Körfezi'nin Bayraklı ve Karşıyaka sahillerinde 20 Ağustos'ta alg patlaması ve balık ölümleri görüldü, ardından kötü koku sorunu baş gösterdi. Kötü koku ve alg patlamalarının devam ettiği körfezde balık ölümleri de artarak sürüyor. Balık ölümleri son olarak Karşıyaka ilçesinin Aksoy Mahallesi'nde ve Bayraklı kıyısında yoğun olarak gözlemlendi.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, 5 Eylül'de bölgedeki incelemeleri sonrası yaptığı açıklamada, denizdeki atık su kaynaklı amonyak miktarının olması gerekenden tam 50 kat daha fazla olduğunu, bunun da evsel ve endüstriyel atıkların suya arıtılmadan karıştırılması anlamına geldiğini anlattı. Bakan Kurum, bunun da beraberinde koku problemini getirdiğini ve hem denizdeki canlıları hem de insan sağlığını tehdit ettiğini aktardı.

AA muhabirinin sorularını yanıtlayan Beşiktepe, İzmir Körfezi'ndeki mevcut genel tablonun, balık ölümlerinin ilk görüldüğü 20 Ağustos'takiyle aynı olduğunu belirtti.

Bölgede oksijenin hala çok düşük olduğuna işaret eden Prof. Dr. Beşiktepe, genelde kıyıya yakın bölgelerde düşük oksijen seviyelerinin devam ettiğini, son 5 yıldır özellikle yaz sonu ve sonbahar başında alg patlaması ve oksijensizlik probleminin yaşandığını kaydetti.

Beşiktepe, şu bilgileri verdi:

"Önceki yıllarda küçük ölçekte zararlı ve renkli alg patlamaları yaşanıyordu, bunlar balık ölümlerine neden olmuyordu. Oradan edindiğim deneyimle söyleyebilirim ki bu 2 ay sürecek bir süreç, eylül ayında da bunu göreceğiz. Suların soğumasını ve sistemin dengeye gelmesini beklememiz gerekecek. Maalesef geçmiş yıllarda bu oldu ama bu sene çok daha şiddetli olduğu için biz bunu gördük."

- Kuruyan derelere vurgu

Prof. Dr. Şükrü Turan Beşiktepe, İzmir Körfezi'nin yapısının bir haliç olduğunu, bu sistemlerde üst akıntı olarak nehir, alt akıntı olarak ise deniz suyunun geldiğini, derelerdeki suların, kurumadan kaynaklı artık buraya gelmemesi nedeniyle haliç özelliğinin kaybolarak iç körfeze dönüştüğünü ve rüzgar ile dışarıdan gelebilen çok az bir suyun etkisiyle dinamiklerin işlemeye çalıştığını anlattı.

Derelerin durumuna vurgu yapan Beşiktepe, "En büyük sıkıntı derelerin kuru olması. İzmir iç körfezine dökülen 20'den fazla dere var ve bunlardan su gelmiyor. Kışın yağışlı bir dönem geçirirsek bu, normal çalışma düzenini geriye getirebilir ve sistemi kurtarabilir. Ama çok yağış almazsak ve bu dereler aktif hale gelmezse biz kışın da sonbaharda da önümüzdeki yıl da bu sorunu yaşarız." diye konuştu.

Körfezde çok sayıda çevresel stres oluşturabilecek faktör olduğunun altını çizen Beşiktepe, insan nüfusu ve tekne sayısındaki artış ile denize verilen deşarjları bu faktörler arasında gösterdi.

- "Körfezden balık yiyenler için çok ciddi problem yaratabilir"

Balık ölümlerinin nedeninin çok iyi anlaşılması gerektiğine dikkati çeken Beşiktepe, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum'un İzmir Körfezi ile ilgili açıklamalarının önemli bulgular içerdiğini ifade etti.

Beşiktepe, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Bakan'ımız konuşmasında amonyak miktarlarının 50 kat fazla olduğunu söyledi. Bu önemli bir bulgu çünkü amonyak fazla olduğu zaman özellikle büyük (erişkin) balıklar için zehir etkisi yapabiliyor. Sistem olarak baktığımızda burada başka faktörler de olabilir. Eğer oksijen biraz düşükse balıklar bu ortamda daha fazla nefes aldığı için yani sudaki toksik maddeleri daha fazla çektiği için ölebilir. Bu balık ölümlerinin 'oksijen bitti'den çok daha farklı bir olay olduğunu iyi anlamamız lazım. Balığın çok fazla toksik yapısı da olabilir ve körfezden balık yiyenler için çok ciddi problem yaratabilir. Bu bahsettiğimiz her şey toksik etki. Oksijeni bitiren neden balıkları öldürmüş olabilir, balıklar oksijensizlikten dolayı ölmüş olmayabilir. Bunun çok ciddi araştırılıp ortaya çıkarılması lazım ki bizim neye önlem alacağımızı belirlesin."

AA

Ödemiş Belediyesi ekipleri de ölü balıkları topladı. Gölcük Mahallesi'nde balık avlamaya gelenler, ölümlerle ilgili olarak hoparlörlerden uyarıldı.

Mahallede yaşayan Cemil Acet, gazetecilere, gölde son 3 gündür toplu balık ölümleri olduğunu söyledi.

Göldeki balıklardan sadece sazanların öldüğünü belirten Acet, "Burada İsrail sazanı, yayın, levrek ve pullu sazan olmak üzere 3-4 çeşit balık yaşıyor. Ölen pullu sazan diye tabir ettiğimiz balık bu gölün en eski balık türlerindendir." dedi.

Mahallede esnaflık yapan Şahin Elbirlik de bugüne kadar hiç toplu balık ölümü görmediklerini, ölümlerin neden kaynaklandığını da bilmediklerini ifade etti.

AA

Uzungöl'e yakın derelere yapılan balık salımı programına, Trabzon Valisi Aziz Yıldırım, Çaykara Kaymakamı Gürdal Erbek, Çaykara Belediye Başkanı Hanefi Tok, DKMP 12. Bölge Müdürü Cüneyt Aloğlu, Şehit Mehmet Aygün İmam Hatip Ortaokulu öğrencileri ve diğer ilgililer katıldı.

Etkinlik kapsamında derelere 10 bin kırmızı benekli yavru alabalık salındı.

Yavru balıkları derelere salan Vali Yıldırım, Anadolu'ya özgü, endemik türlerden biri olan kırmızı benekli alabalıkların varlığını artırma çalışmalarını desteklediklerini belirterek, "Akarsularımızın nesli tükenme tehlikesiyle karşı karşıya bulunan türlerden biri olan kırmızı benekli yavru alabalık, yapay ortamda çoğaltılarak doğal yaşama bırakılmasını çok önemli buluyoruz." dedi.

Yıldırım, etkinliğe katılmaktan dolayı duyduğu memnuniyeti ifade ederek, "İnşallah hem ilimizde hem de diğer illerimizde gerçekleştirilen bu salım işlemleri, vatandaşlarımızın da desteğiyle kısa sürede amacına ulaşacaktır." diye konuştu.

Öğrencilerin de derelere salım yaptıkları proje hakkında Yıldırım, yetkililerden bilgi aldı.

DKMP 12. Bölge Müdürlüğü sorumluluk alanındaki Trabzon ilçelerindeki su kaynaklarına 2010-2023 yılları arasında toplamda 5 milyon 886 bin doğal alabalık yavrusu bırakılırken, bu yılın ise toplamda 1 milyon 153 bin yavru alabalığın doğaya salını gerçekleştirilecek.

AA

13 Eylül 2024 tarihinde, Batı Şeria'da İsrail askerleri tarafından öldürülen Türk aktivist Ayşenur Ezgi Eygi'nin ölümü, İsrail-Filistin çatışmasında yeni bir trajedi olarak dikkat çekti. Eygi'nin annesi Rabia Birden, kızının barış ve yardım amacıyla bölgeye gittiğini, ancak orada İsrail askerleri tarafından hedef alındığını belirtti. 

Rabia Birden, "Ayşe çok neşe dolu, heyecanlı, hareketli, sevgi dolu biriydi ve barış için çalışıyordu. Şehit olduğu haberini almak beni derinden sarstı," şeklinde duygularını ifade etti. Türkiye hükümeti, Eygi'nin ölümüyle ilgili süreci yakından takip ederek, Adalet Bakanı Yılmaz Tunç, olayla ilgili olarak uluslararası düzeyde soruşturma başlatacaklarını ve Eygi'nin haklarını sonuna kadar savunacaklarını belirtti. Tunç, olayın uluslararası hukuk çerçevesinde ele alınacağını ve gerekli mercilere başvuruda bulunacaklarını vurguladı.

Eygi'nin ölümü, İsrail-Filistin çatışmasının yeniden alevlenmesine neden olurken, Türkiye'nin tepkisi ve talepleri, uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Özellikle, Türkiye'nin olayın peşini bırakmayacağı ve uluslararası alanda sorumluların hesap vermesi için çaba göstereceği ifade edildi.

Bu trajik olay, İsrail-Filistin çatışmasında insani kayıpların boyutunu ve bu tür olayların uluslararası diplomasi üzerindeki etkilerini bir kez daha gözler önüne serdi. Eygi'nin ölümü, bölgedeki barış umutlarını daha da zorlaştırırken, uluslararası toplumun bu tür olaylara nasıl yaklaşacağı ise merak konusu olmaya devam ediyor.

Çalışma kapsamında deniz kaplumbağalarının barınakta artış göstermesinin beslenme faaliyetinden kaynaklandığı belirlendi.

Bu kapsamda ilgililer, "Beslenmeye Bağlı Deniz Kaplumbağalarında Meydana Gelen Davranış Değişiklikleri" konusunda bilgilerin yer aldığı broşürleri Çamlıbel Balıkçı Barınağı'ndaki balıkçılara, işletmelere ve vatandaşlara dağıttı.

MEÜ Su Ürünleri Fakültesi İşleme Teknolojisi Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Deniz Ayas, AA muhabirine, barınakta deniz kaplumbağası sayısındaki artışın beslenme faaliyetinden kaynaklandığını belirterek,"Beslenme faaliyetlerini kaldırdığımızda hayvanların doğal habitatlarına döneceğini ve doğal şekilde besleneceğini anlatıyoruz. Kaplumbağaların insana yaklaşma, temas etme gibi davranışlarının da ortadan kalkacağını düşünüyoruz. Önemli yol kat ettik." diye konuştu.

Barınakta tekne işleten Gökhan Zorlular da teknesinin altındaki deniz kaplumbağalarının çoğaldığını aktararak, "Bize yapılan bilinçlendirmeyi gelen müşterilerle paylaşıyoruz. Denize yiyecek, içecek atmamaları konusunda uyarıyoruz. Hayvanlar saldırgan bir hal içerisindeler. Artık daha dikkatli davranıp, duyarlı olacağız." diye konuştu.

Balıkçı Yıldıray Çınar da deniz kaplumbağalarıyla ilgili artık daha bilinçli olduğunu kaydetti.

AA

Akademisyenler, alabalıkların Akdeniz Bölgesi'nde morfolojik-moleküler revizyonu, yayılış alanları ve korunma durumlarıyla ilgili birlikte çalışma yürüttü.

Çalışmalar kapsamında Köprüçay Nehri'nde keşfedilen balığa, Türkiye'de balık bilimine yaptığı büyük katkılarından dolayı Hacettepe Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Fitnat Güler Ekmekçi'ye atfen "Salmo ekmekciae" ismi verildi.

Balık, Berlin Doğa Tarihi Müzesi'nin desteklediği “Zoosystematics and Evolution" dergisinde yayınladı.

Taş ve çakıllardan oluşan bir taban yapısına sahip, temiz ve orta derecede hızlı akan suda yaşayan balık türüyle, Türkiye'de doğal alabalık türlerinin 20'ye çıktığı bildirildi.

AA

Üreme döneminde (15 Nisan-15 Temmuz) Van Gölü'ne dökülen tatlı sulara akın ederek yumurtalarını bırakan inci kefallerinin göç süreci başladı.

Geçen yıl kuraklık nedeniyle bazı su kaynaklarının kuruması, Bendimahi, Karasu ve Deli Çay gibi önemli akarsularda da debinin en düşük seviyeye inmesi nedeniyle göçte zorlanan inci kefalleri, bu yıl hem kışın hem de ilkbaharda düşen yağışlar sayesinde kolay göç edecek.

Karların erimesi ve yağışlar sayesinde akarsuların daha coşkulu akması ve su kaynaklarının seviyesinin yükselmesiyle balıkların akarsu ve derelerde sıkıntısız bir üreme dönemi geçirmesi bekleniyor.

- "Yoğun bir göç bekliyoruz"

Tarım ve Orman İl Müdürü İbrahim Görentaş, AA muhabirine, bu yıl havzanın yoğun yağış aldığını söyledi.

Akarsularda suyun istenilen seviyede olmasının balık göçünün daha yoğun yaşanmasını sağlayacağını belirten Görentaş, şunları kaydetti:

"Van Gölü'ne ne kadar çok tatlı su akarsa balık göçü de o oranda artıyor. Bu anlamda yoğun bir göç bekliyoruz. Suyun bu debide olması balıkların daha rahat göç etmesi ve daha uzak noktalara ulaşmasına katkı sağlayacak. Geçen yıl suyun azalması balık ölümlerine yol açmıştı. İnşallah bu sene balık ölümleriyle karşılaşmayız. Bu anlamda yağışların fazla olması bizi memnun ediyor. Yağışlar gölde suyun eski seviyelerine gelmesini de sağlayacak. Tüm bunlarla beraber iyi bir balık stokunun olacağını öngörüyoruz. Bu sene bereketli bir sezonu geride bıraktık. Vatandaşlarımızın üreme döneminde balığı avlamamalarını ve tüketmemelerini istiyoruz."

- "Akarsular, tarihinde olmadığı kadar coşkulu akıyor"

Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Dr. Öğretim Üyesi Mustafa Akkuş da geçen yıl yağışların az olması nedeniyle yaz döneminde akarsuların kuruma noktasına geldiğini hatırlattı.

Havzada akarsuların inci kefalinin üremesi açısından önemli olduğunu ifade eden Akkuş, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Yaz mevsiminde Van Gölü'nde yaşayan inci kefalleri, üremek için göle dökülen tatlı sulara üreme göçü gerçekleştiriyor. Bu mevsimde akarsularda yeterli miktarda su bulunması hayati öneme sahip. 2020'den itibaren Van Gölü'ne dökülen akarsular adeta kuruma noktasına geliyordu ve bazı akarsular göle ulaşamıyordu. Bu yıl çok sevinçliyiz ve mutluyuz çünkü akarsular tarihinde olmadığı kadar coşkulu bir şekilde akıyor. Özellikle yağan karın erimesi ve son yağmur ile akarsularda son yılların en yüksek debisi ile karşı karşıyayız."

Geçen yıl su olmadığı için balıkların göç edemediği Bendimahi Çayı'nda da sevindirici gelişmenin yaşandığını anlatan Akkuş, "Bendimahi Çayı kurumuş, inci kefalleri büyük bir zarar görmüştü fakat bu yıl akarsu coşkuyla akıyor. İnci kefalleri adına sevindirici bir durum. Geçen yıl bu mevsimde buraya geldiğimizde yürüyerek akarsuda karşıdan karşıya geçiyorduk. Dere yatağında adeta hiç su yoktu. Bu yıl akarsudaki debinin geçen yıla göre 3-4 kat yüksek olduğunu görüyoruz." ifadelerini kullandı.

Harun Ergenç ise her yıl balık göçü için birçok ziyaretçinin bölgeye geldiğini belirterek, "Bu yıl yağışların bereketli olmasından dolayı Bendimahi Çayı tekrar aktı. Artık balıklarımız çoğalmaya başlayacak. Yağışlardan dolayı tarım alanlarımız daha verimli olacak." dedi.

AA

Tropik bölgelerden, kutuplara kadar dünyanın dört bir yanındaki sığ sularda rastlanan deniz çayırları, 6 kıtadaki 159 ülkede, 300 bin kilometrekareden fazla alanda bulunuyor. Dünyadaki okyanus tabanının yüzde 0,1'ini kaplamasına rağmen milyonlarca deniz canlısına ev sahipliği yapan deniz çayırları, en yaygın kıyı habitatları olarak biliniyor. Kirleticileri filtreleyerek su kalitesini artıran, karbon yutağı görevi üstlenerek okyanuslardaki karbonun yüzde 18'ini depolayan deniz çayırları bu sayede iklim değişikliğine karşı güçlü bir bariyer görevi üstleniyor.

Mercan resiflerini, okyanus asitlenmesini baskılayarak, sahil bölgelerini ise kıyıya vuran şiddetli dalgaların şiddetini yumuşatarak koruyan deniz çayırlarının popülasyonunda kirlilik, iklim değişikliği, düzensiz balıkçılık ve teknecilik faaliyetleri gibi etkenler nedeniyle 1930'lardan beri azalmalar yaşanıyor. Küresel deniz çayırlarının sadece dörtte biri koruma altındaki alanlarda bulunurken, her yıl dünyadaki deniz çayırlarının yüzde 7'sinin yok olduğu tahmin ediliyor.

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, deniz çayırlarının korunmasına yönelik farkındalığın artırılması için 2022'nin mayıs ayında aldığı kararla, 1 Mart'ı "Dünya Deniz Çayırları Günü" olarak kabul etti.

İlki geçen yıl kutlanan Dünya Deniz Çayırları Günü'nün ikincisi, bu yıl Marmara Denizi'nden gelen güzel bir haberle kutlanıyor. Marmara Denizi'ndeki Posidonia oceanica deniz çayırlarının korunması için Türkiye İş Bankası ve TÜDAV tarafından başlatılan "Denizlerin Geleceği: Deniz Çayırları" projesinde Marmara'da iki yeni deniz çayırı alanı tespit edildi.

Projenin başlamasıyla 2023'ün temmuz, ağustos ve eylül aylarında Erdek, Narlı Köyü ve Paşalimanı Adası'nda gerçekleştirilen arazi çalışmalarında hava ve coğrafi koşullara bağlı olarak tüplü ve tüpsüz dalışlar, manta çekme yöntemi, uzaktan görüntüleme ve uydu teknolojisi teknikleri kullanılarak ölçümler yapıldı.

Önceki çalışmalardan elde edilen bulgularda, Kapıdağ Yarımadası'nın batısındaki Paşalimanı Adası'nın kıyı şeridinde 3,13 kilometre boyunca, 35,1 hektarlık alanda, 8 kilometre uzunluğunda Posidonia oceanica deniz çayırı alanı tespit edilmiş, bu alandaki deniz çayırı yatağının başlangıç ve bitiş itibarıyla tek parça olduğu belirtilmişti. Yeni çalışmada ise aksine çok parçalı bir yapı olduğu, söz konusu alanda 278 adet deniz çayırı yatağı bulunduğu tespit edildi. Bu yatakların derinliği 0,8 metre ile 6,4 metre arasında değişiyor.

Sürdürülen çalışmalar sonunda 2 yeni deniz çayırı yatağının daha bulunmasıyla bu alandaki deniz çayırı yatağı sayısı 280'e yükselirken yeni bulunan deniz çayırı yataklarının toplam büyüklüğü 2,264 hektar olarak ölçüldü.

- "Deniz çayırları etrafındaki canlılara yaşam alanı sağlar"

AA muhabirinin sorularını yanıtlayan Türk Deniz Araştırmaları Vakfı (TÜDAV) Başkanı Prof. Dr. Bayram Öztürk, denizlerin de tıpkı insanlar gibi oksijene ihtiyaç duyduğunu ve bu noktada deniz çayırlarının denizlerin akciğeri olarak nitelendirildiğini söyledi.

Deniz çayırlarını, karada yaşayan çiçekli bitkilerin denizde yaşayan şekli olarak tanımlayan Öztürk, "Bilimsel araştırmalara göre, karadaki bütün bitkilerin atasıdır. Karadaki çiçekli bitkiler gibi kök, gövde ve yapraktan oluşur. Deniz tabanında uzanan köklerinden beslenir, çiçekli bitki olduğu için denizin içinde ilkbaharda çiçek açar ve meyve verir. Denizde yaşayan canlılar için çok önemli olan deniz çayırları, etrafındaki birçok canlıya yaşam alanı sağlar. Deniz çayırlarının olduğu denizlerde, tüm canlılar için temiz ve sağlıklı bir yaşam var demektir." dedi.

Deniz çayırlarının kış mevsiminde yapraklarını döktüğünü ve ömrünü tamamlayan bu yaprakların, dalgalar aracılığıyla kıyıya vurmasıyla sahildeki canlılara yuva oluşturduğunu belirten Öztürk, Akdeniz'de karaya vurmuş deniz çayırlarından oluşan sahillere "ekolojik plaj" dendiğini dolayısıyla bunların da denizin içindekiler kadar korunması ve toplanmaması gerektiği uyarısında bulundu.

Deniz çayırlarının dünya genelinde 60 türü bulunduğu bilgisini veren Öztürk, şöyle devam etti:

"Türkiye'de Posidonia oceanica, Cymodocea nodosa, Zostera marina, Zostera noltei olmak üzere 4 tür deniz çayırı yaşıyor. Bunların arasında Posidonia oceanica Akdeniz'e endemiktir, Ege Denizi ve nadiren de Marmara Denizi'nde görülür. Zostera Karadeniz'de, Cymodocea Marmara'da baskın türdür ve bütün denizlerimizde görülür. Deniz çayırları tropikal ormanlardan daha fazla organik madde üreterek birincil üretici olarak konumlanırlar. Fotosentez ile suyun oksijence zenginleşmesini sağlayan bu çiçekli bitkiler uzun yaprakları, yatay uzanan gövde ve kökleriyle sudaki askı yüklerini ve sedimentasyonu tutup zemin hareketlerini düzenler. 1 metrekare alanı kaplayan Posidonia oceanica deniz çayırları günde 14 litre oksijen üretebilir, 1 hektarı ise yılda 1024 ton karbon tutabilir."

"Denizlerin Geleceği: Deniz Çayırları" projesinde Marmara Denizi'nin sağlığı için kritik öneme sahip son Posidonia oceanica deniz çayırlarının korunması amacıyla Erdek Paşalimanı Adası'nda deniz çayırlarının bulunduğu alanın sınırlarının belirlenerek haritalandığını ve kamuoyunu bilinçlendirmek üzere eğitim ve toplantılarla farkındalık çalışmaları yürütüldüğünü anlatan Öztürk, Posidonia oceanica'nın bir Akdeniz endemiği olarak Marmara'da bulunmasını başlı başına değerli ve özel bir durum olduğuna dikkati çekti.

- Deniz çayırlarına dair eğitimlere devam edilecek

Deniz çayırlarının korunması noktasında kamu, özel sektör ve sivil toplum kuruluşları başta olmak üzere herkese önemli görevler düştüğüne dikkati çeken Öztürk, şunları kaydetti:

"Deniz çayırlarıyla birlikte yaşayan türlerin belirlenmesi, yabancı türlerin ise eradikasyon çalışmalarını yürüteceğiz. Hayalet ağların toplanması başta olmak üzere dip ve kıyı temizlikleri gerçekleştireceğiz. Ayrıca proje kapsamında yerel halk ve balıkçılarla bilinçlendirme çalışmaları gerçekleştirdik ve gerçekleştirmeyi sürdüreceğiz. 2023 Aralık ayı itibarıyla Marmara Adası, Avşa Adası, Erdek merkez ve köy okulları olmak üzere toplam 20 okulda 1660 ilk ve ortaokul öğrencisine denizlerimiz ve deniz çayırlarıyla ilgili eğitimler verdik. Eğitimlere 2024 yılında ilk ve orta dereceli 10 okulda devam edeceğiz."

Öztürk, 1 Mart'ın Dünya Deniz Çayırları Günü olarak literatüre geçmesinin kamuoyunda farkındalık yaratmak için önemli olduğuna fakat deniz çayırlarının önemi ve korunması için neler yapılması gerektiğinin bir gün değil, sürekli gündemde tutulması gerektiği değerlendirmesinde bulundu.

AA

Cumhurbaşkanlığı himayelerinde, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı uhdesinde, TÜBİTAK MAM Kutup Araştırmaları Enstitüsü koordinasyonunda düzenlenen seferde bulunan araştırmacılar, Horseshoe Adası ve çevresinde deniz ve göllerde yaptıkları örneklemelerle projelerini tamamladı.

Bilim insanları, bölgedeki denizel ekosistemin fizikokimyasal karakterizasyonunu araştırarak, sucul ekosistemlerdeki çoklu antropojenik baskıları değerlendirdi.

Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Deniz Biyolojisi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi ve sefer katılımcısı Prof. Dr. Ülgen Aytan, AA muhabirine yaptığı açıklamada, plastik kirliliğinin sadece gözle görülür boyutta olmadığına dikkati çekerek, "Özellikle günlük hayatta kronik olarak ürettiğimiz ve 5 milimetrenin altına inmiş olan kısım, gezegenimiz için çok hızlı büyüyen bir tehdit haline geldi." dedi.

Prof. Dr. Aytan, insan etkisinden binlerce kilometre uzaktaki Antarktika ekosisteminde mikroplastiklere, hem suda hem sedimentte hem buzullarda hem de canlılarda rastlamanın mümkün olduğuna işaret ederek, şöyle devam etti:

"TÜBİTAK tarafından desteklenen bu projeyle amacımız, Türk bilimsel araştırma kampının bulunduğu Horseshoe Adası'ndaki tatlı su kaynaklarında, buzul göllerinde ve denizde, mikro, mezo ve makro boyuttaki plastiklerin varlığını araştırmak, kaynaklarını tespit etmek ve bu ekosistem için oluşturdukları çevresel riski değerlendirmek."

Horseshoe Adası'nda bulunan deniz, göl yüzey suyu ve sedimentinden plastik analizleri için numune aldıklarını ifade eden Aytan, Türkiye'de Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Mikroplastik Araştırma Laboratuvarı'nda gerçekleştirecekleri analizlerle de plastiklerin tiplerini, boyutlarını, renklerini ve polimer içeriklerini belirleyerek çevresel risk değerlendirmesini tamamlayacaklarını söyledi.

Prof. Dr. Aytan, "plastik" için çok genel bir terim olduğunu vurgulayarak, bu terim altında farklı polimerik yapıya, dolayısıyla kimyasal içeriğe sahip plastiklere rastlandığını aktardı.

Aytan, gerçekleştirecekleri analizlerle buldukları plastiklerin çevresel tehlike skorlarıyla bu ekosistem için ne derece risk yarattığını değerlendirebileceklerini anlattı.

Denizel ve tatlı su çevresinde çoğunlukla tek kullanımlık plastik olduğuna işaret eden Aytan, "Özellikle polietilen, polietilen terafitalat, polipropilen gibi polimerlere rastlıyoruz ancak Antarktika'da yaptığımız ön çalışmada poliakrinonitril gibi özellikle sentetik tekstilin kullanımı ve yıkanması esnasında oluşan ve atmosferle kutuplara kadar taşınabilen mikroplastiklere de rastladık." diye konuştu.

Prof. Dr. Aytan, bölgede yaptıkları çalışmalardan sonra özellikle sentetik tekstilde kullanılan bu polimerlerin iyileştirilmesi gerektiği konusunun önemine değinerek, şöyle devam etti:

"Plastik sektöründe kullanılan ilave katkı kimyasallarının iyileştirilmesi gerekiyor. Antarktika gibi çok özel bir ekosistemden elde edeceğimiz sonuçlar ile plastiklerin denizel ve tatlı su ortamında azaltılması için alınması gereken tedbirlerle ilgili olarak karar vericilere ve sektöre yol gösterici veri sağlamayı amaçlıyoruz."

- "Denizel fitoplankton çalışmalarını biraz daha derinleştirmeyi amaçlıyoruz"

Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Deniz Biyolojisi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi ve sefer katılımcısı Prof. Dr. Ertuğrul Ağırbaş da iklim değişikliğinin en önemli kanıtlarının, artan atmosferik hava sıcaklıkları ve beraberinde deniz suyunda meydana getirdiği anomaliler olduğunu dile getirdi.

Ağırbaş, Horseshoe Adası'nda yürüttükleri çalışmalar konusunda, "Bölgede çok az çalışılmış bir konu olan denizel fitoplankton çalışmalarını biraz daha derinleştirme ve bu bağlamda bundan sonra yapılacak çalışmalara bir altlık oluşturmayı amaçlıyoruz." değerlendirmesini yaptı.

Prof. Dr. Ertuğrul Ağırbaş, "Fitoplanktonik organizmalar değişen iklim koşullarına bağlı olarak meydana gelen değişimlere karşı direkt tepkiyi veren ilk canlı gruplarıdır ve bunların takibi ile ileride meydana gelebilecek olası iklim değişikliği senaryolarına karşı hazırlıklı olmamıza imkan sağlayacaktır." diyerek, proje kapsamında araştırdıkları "fitoplankton fonksiyonel grup oranları", "pigment kompozisyonu", "mikroskobik hücre sayımı" ve "hidrografik ölçüm çalışmaları" ile bölgenin besin tuzu dinamiğini de inceledikleri bir proje olduğunu ifade etti.

Dünyanın iklimine en çok etki edecek, iklimin düzenlenmesini sağlayan önemli bir bölgede bulunduklarına işaret eden Ağırbaş, "Çalışmaların Antarktika ekosisteminin sürdürülebilir yönetimine katkı sağlayacağına ve bu bağlamda dünyanın geleceğine de katkı sağlayacağına inanmaktayız." dedi.

- "Deniz örneklemelerimizi yaklaşık 25 istasyonda gerçekleştirdik"

İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Çevre Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi ve sefer katılımcısı Prof. Dr. Nüket Sivri de sefer süresince birçok noktada deniz suyu örneklemesi yaptı.

Prof. Dr. Sivri, "Kutup Bölgeleri'nde Kritik Hammadde (KHM) Konsantrasyonlarının Belirlenmesi ve Potansiyel Ekolojik Risk İndeksinin Kutup Bölgelerine Uyarlanması" konusunda yaptığı projesiyle "Endüstriyel üretim ve ekonominin sürdürülebilir işleyişi için önem taşıyan kritik hammadeler, Antarktik bölgesi sucul ekosistem sağlığını nasıl etkiler? Kritik hammaddeler kaynaklı olası toksik etkiler ve antropojenik baskılar her iki kutup bölgesinde de gözleniyor mu? Antarktika için uyarlanan potansiyel ekolojik risk indeksi (PERI), Arktik için oluşturulan indeksten ne kadar farklı olabilir?" sorularının cevaplarını arayarak projesinin Beyaz Kıta'da olan bölümünü tamamladı.

TÜBİTAK MAM İklim Değişikliği ve Sürdürülebilirlik Başkan Yardımcılığı'nda Araştırmacı olan sefer katılımcısı Dr. Mehtap Dursun da projesi kapsamında Antarktika'da mikrokirleticilerin çevresel incelenmesinin altyapısını oluşturmak üzerine çalışmalar gerçekleştirdi.

Dr. Mehtap Dursun, mikrokirleticileri genel olarak sucul ortamda canlılara zarar veren mikro ve nano düzeydeki kirleticiler olarak tanımlayabildiklerini ifade ederek, "Biz özellikle eksik yanma sonucu oluşan poliaromatik hidrokarbonlar ile tarımsal amaçlı kullanılan pestisitlerin çevresel olarak Antarktika kıtasında mevcudiyetini araştırıyoruz." diye konuştu.

Çalışması kapsamında Horseshoe Adası'nda bulunan göllerden ve kar suyundan örnekleme yaptığını anlatan Dursun, şöyle devam etti:

"Deniz örneklemelerimizi yaklaşık 25 istasyonda gerçekleştirdik. Mevcut ortamda mikro kirleticinin analizleri için yüksek hacim su gerektirdiğinden, bizim yaptığımız yöntemle laboratuvara hiç su taşımadan gemide ön işlemleri yapılmış numunelerimizle Türkiye'deki araştırma laboratuvarımızda analiz ederek sonuçları elde etmiş olacağız."

Amaçlarının Antarktika'da bir çevresel izleme altyapısını oluşturmak olduğuna dikkati çeken Dursun, "Daha sonrasında da bu araştırma sonucunda elde ettiğimiz verilerle eğer yöntemimiz başarılı olursa ileriki dönemlerde bu çevresel izlemelerin devamlılığını ve zaman içindeki değişimini gözlemlemiş olacağız." bilgisini verdi.

AA

Yeryüzünün yüzde 70'i suyla kaplı olmasına rağmen kullanılabilir tatlı su miktarı son derece sınırlı ve insan faaliyetleri sonucu kirlilik, küresel ısınma gibi tehditlerle karşı karşıya. Bu nedenle, suyun kirliliğe karşı filtrelenmesi ve biyolojik çeşitliliğin korunması gibi ekosistem hizmetleri sunan sulak alanların korunması önem kazanıyor.

Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü rakamlarına göre, Türkiye'de Ulusal Sulak Alan Envanter Yönetim Bilgi Sistemi'ne kayıtlı, büyüklükleri 0,25 hektar ile 357 bin 854 hektar arasında değişen ve toplam büyüklükleri 1 milyon 653 bin 651 hektar olan 6 bin 757 sulak alan bulunuyor.

Sulak alanların 1 milyon 203 bin 740 hektar büyüklüğündeki 3 bin 620'si doğal, 449 bin 911 hektar büyüklüğündeki 3 bin 137'si ise yapay sulak alanlardan oluşuyor.

Su kuşları, balıklar ve vahşi yaşam için zengin bir ekosistem oluşturan yapay sulak alanlar, yeni bir yaban hayatı oluşturma veya yakındaki mevcut doğal sulak alanı zenginleştirme amacıyla hayata geçiriliyor. Ayrıca söz konusu alanlar, su filtreleme işlevleriyle insanlar ve yaban hayatına fayda sağlıyor.

AA muhabirinin sorularını yanıtlayan Trakya Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Hidrobiyoloji Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Belgin Elipek, sulak alanların, yapılarında mutlaka su bulunduran, bitkilerin fazla bulunduğu ve buna bağlı biyolojik çeşitliliğin de yüksek olduğu alanlar olduğunu söyledi.

Sulak alanların suyun içinde kirliliğe neden olabilecek elementleri topladığını, suyu bulanıklaştıran materyalleri çöktürebildiğini ve suyun oksijenlenmesini sağladığını belirten Elipek, kirlilik ve küresel ısınma sonucu kuruma tehdidiyle karşı karşıya olan sulak alanların, doğanın taklit edilmesiyle hayata geçirilen yapay sulak alanlar sayesinde korunabileceğini anlattı.

Yapay sulak alanların 60-80 santimetre derinliğinde, geçirimsiz zeminde, uzmanlarca belirlenen canlılarla oluşturulduğunu dile getiren Elipek, yüzer yapay sulak alanların da sulak alan çözümlerinden biri olabileceğini vurguladı.

Elipek, yüzer yapay sulak alanlar hakkında şu bilgileri verdi:

"Strafordan oluşuyorlar, temizlemek istediğiniz alana koyuyorsunuz. Üzerine açılan deliklere sucul bitkiler yerleştirilerek ekosisteme sabitleniyor. İstenildiğinde ortamdan çekilip, bitkiler hasat edildikten sonra tekrar kullanılabiliyor. Ayrıca su sümbülleri biyodizel ve biyogaz üretiminde, sazlar ve kamışlar da kağıt ya da mobilya sektöründe kullanılabilir. Yapılan çalışmalar 23 metrekarelik bir yüzer yapay sulak alanın yapmış olduğu işin yaklaşık bin metrekarelik yapay ya da doğal sulak alanın yaptığı işe eş değer olduğunu gösteriyor. Sulak alana giren ve çıkan sulara bakıldığında, bulanıklığa sebep olan askıda katı maddelerin yüzde 90'ında, kimyasal oksijenin yüzde 70'inde ve nitrat gibi kirliliğe sebep olan maddelerin yüzde 60'ında azalma görülüyor."

- Atık sular yapay sulak alanlardan geçirilerek temizlenebiliyor

Atık suların su kaynaklarına deşarj edilmeden önce yapay sulak alandan geçirilmesi tavsiyesinde bulunan Elipek, denizel kirliliğin önlenmesi için öncelikle su kirliliğinin önlemesi gerektiğini kaydetti.

Elipek, "Akarsulardan denizlere ulaşan kirleticilerin tamamen ortadan kalkması gerekiyor. Biz tatlı su kaynaklarımızı koruyacağız ki denizlerimiz de korunsun. Eğer yüzeysel su kaynaklarımızı kirletir, aşırı su çekerek onları ortadan kaldırırsak ihtiyacımız olan suyu yer altından almaya başlarsınız. Yer altı suları ise bizim su depolarımız, yedek sularımız. Yüzeysel su kaynaklarını kurutur ya da kirleterek kullanılamaz hale getirirsek, yer altı su kaynaklarının hızlı tükenmesine sebep oluruz." değerlendirmesinde bulundu.

- "Yapay sulak alanlardan geçirilen suyun ekolojik durumu iyileşebilir"

Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Deniz Bilimleri Enstitüsü Doktor Öğretim Üyesi Korhan Özkan, kadim topraklar olarak nitelendirdiği Anadolu'da çok uzun süredir yoğun insan yerleşimi olduğunu ve bu nedenle son 300 yılda sulak alanların yüzde 50'sinin kaybedildiğini bildirdi.

İnsan faaliyetlerinin doğal yaşam üzerindeki olumsuz etkisinin her geçen gün arttığının ve doğal sulak alanların çevresel dengeyi sağlamak adına hayati önem taşıdığının altını çizen Özkan, sulak alan kayıplarının, doğal yaşamı tehdit ettiğine ve ekosistemlerin dengesini bozduğuna dikkati çekti.

Suyun arıtılması, biyolojik çeşitliliğin korunması ve iklimin düzenlenmesi gibi konularda yapay ve doğal sulak alanların önemli ekolojik işlevleri bulunduğundan bahseden Özkan, su döngüsünün bozulması, suyun insan kullanımı sonucunda azalması ve kirliliğin, bu sistemlerin karşı karşıya kaldığı en büyük sorunlar olduğu tespitini paylaştı.

Kirlilik sorununun tek bir yöntemle çözülmesinin zor olduğu değerlendirmesinde bulunan Özkan, "Sulak alanların, komşu olduğu kara alanları ile geniş bir ekosistem olarak sağlıklı kalmaları gerekiyor. Yapay sulak alanlar ile doğal sulak alanları korumaya ve onarmaya odaklanmamız çok önemli." dedi.

Türkiye'de kirlilik açısından zor durumda olan sulak alanlar bulunduğuna değinen Özkan, şu ifadeleri kullandı:

"Denizlerimiz, göllerimiz ve akarsularımız büyük şehirlerin, endüstriyel faaliyetlerin, tarım atıklarının ve iklim değişikliğinin etkisiyle kompleks bir kirlilik yüküyle karşı karşıya. Tüm bu sorunları yapay sulak alanlar tek başına çözemez ancak tarım ve kent alanlarından gelen suların doğrudan alıcı ortamlara bırakılması yerine, yapay sulak alanlardan geçirilmesi çözüm için destek olabilir."

Atık suların tamamen toplanmasının ve tam arıtılmasının her zaman, her yerde mümkün olmadığını dile getiren Özkan, "Her zaman sistemlerde kaçaklar, eksikler olabilir. Bu noktada göllerin ve denizlerin kıyısında bulunan bölgelerdeki doğal sulak alanları korumak, onarmak ve yapay sulak alanlar oluşturmak, tüm bu alanlardan gelen suyun ekolojik durumunu iyileştirebilir." şeklindeki görüşlerini paylaştı.

AA

İnsanın suyla bağının, aldığı nefes kadar kuvvetli olduğunu vurgulayan Sarı, şöyle konuştu:

"Dünyanın 4'te 3'ünü kaplayan suların yüzde 97,5’i tuzlu deniz ve okyanus suyu. Yüzde 2,5’lik tatlı suyun 3'te 2'si buz veya yer altı suyu. Bizim kullanabileceğimiz su miktarı toplam suyun en fazla yüzde 1’i kadar. Suyun yüzde 8’i kentlerde, yüzde 70’i tarımda, yüzde 22’si sanayide kullanılıyor. İnsanlar hiç su içmese, banyo yapmasa veya sifon çekmese bile mevcut tarımsal ve endüstriyel üretim şeklinin geleceğimizi karartacağı ortada. Bir fincan kahve için 130 litre, bir tişört için 2 bin 500 litre, bir hamburger için 1650 litre suya ihtiyaç var.

İlgimizi barajlarda kaç günlük su kaldığından, kuruyan göllere, derelere, nehirlere çevirme zamanı. Kirlilik, yanlış kullanım, iklim değişimi ve yetersiz su yönetimi yüzünden kuruyan su kaynaklarının içinde yaşayan balıklar, kuşlar, omurgasızlar ölüyor. İnsanın doğadaki yaşam bağları zayıflıyor. Dünya nüfusunun yüzde 90’ı bir su kaynağına en fazla 10 kilometre uzakta yaşıyor. Çünkü suya muhtacız ama kirletiyoruz, israf ediyoruz, su kaynaklarını, sulak alanları kurutuyoruz. Biz su zengini bir ülke değiliz. 112 milyar metreküp su varlığımızı 2050’de ulaşılacağı öngörülen 100 milyon nüfusa bölersek kişi başına düşen su miktarı 1120 metreküp civarında olacak. Yani su fakiri sayılabilecek bir orana ulaşacağız."

Prof. Dr. Sarı, suyun hesaptaki para hassasiyetiyle yönetilmesi, tarımda verimli su kullanımının sağlanması, su kirliliğinin önüne geçilmesi, atık su arıtma ve deniz suyundan tatlı su elde etmek için yeni teknolojiler geliştirilmesi, arıtmalardan çıkan suyun atık su barajlarında toplanıp tarımda, endüstride yeniden kullanılması gerektiğini sözlerine ekledi.

Seminere, BANÜ Rektörü Prof. Dr. İsmail Boz, öğretim üyeleri ve öğrenciler katıldı.

AA

Açıklamada görüşlerine yer verilen İl Tarım ve Orman Müdürü Özgür Memiş, her yıl il genelindeki göletlere yavru balık bırakıldığını belirtti.

Göletlerde balık popülasyonun artması için çalışmaların sürdürüleceğini kaydeden Memiş, "Bakanlığımız Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğü tarafından farklı nedenlerle zarar gören su ürünleri stoklarının takviyesi, bilimsel temele ve metotlara dayalı balıklandırma amacıyla uygulamaları sürdürülmekte olup göl ekosisteminin canlı tutulması, yöre halkının göl ve göletlerden istifade etmesi hedeflenmektedir." ifadelerini kullandı.

AA

Hirfanlı Barajı'nın da aralarında bulunduğu 21 noktaya balık yavruları etaplar halinde bırakılarak, kentteki su kaynakları yavru sazanlarla buluşturuldu.

İl Tarım ve Orman Müdürü Mustafa İlmeç ile Hayvan Sağlığı Yetiştiriciliği ve Su Ürünleri Şube Müdürlüğü ekipleri, göletlere yavru sazan bırakırken hayvan varlığının çoğalması için çalışma yapıldı.

İlmeç, "Su Kaynaklarının Balıklandırılması Projesi" kapsamında yürütülen uygulamada, Adana Seyhan Su Ürünleri Üretme İstasyonu Müdürlüğü tesislerinde üretilen 1 milyon 394 bin yavru sazan balığını kurum idarecileri, balıkçılar ve göllerin bulunduğu bölgelerdeki vatandaşın katılımı ile su kaynaklarına bıraktıklarını ifade etti.

AA

Oksijenli tanklarla getirilen sazan yavruları, Eğirdir Limanı'ndan teknelerle göle açılan Vali Aydın Baruş ve diğer katılımcılar tarafından suya bırakıldı.

Vali Baruş, gazetecilere yaptığı açıklamada, Eğirdir'in Isparta ve ülke için önemli bir göl olduğunu söyledi.

Etkinlikte göldeki tabii yaşama katkıda bulunmak için suya sazan yavrusu bırakıldığını belirten Baruş, şöyle konuştu:

"Bugün gölümüze 1 milyon 200 bin civarında pullu sazan ve aynalı sazan yavrusu bırakıyoruz. Böylece gölün balık varlığına ciddi katkımız olacak. Bunları takip edeceğiz gün gün. Eğirdir Gölü'müz başta olmak üzere Isparta genelinde balık takviyesine ihtiyaç duyulan gölet ve barajlarda toplamda 1 milyon 453 bin sazan balığı yavrusu ile balıklandırma çalışmalarımız devam edecek."

Sazan yavrularının bölge şartlarında 2-3 yıl sonra avlanabilir boya geleceğini ifade eden Baruş, sazan avcılığının sürdürülebilirliğinin sağlanması için de balıkların üreme zamanında avlanmaması ve yasaklara uyulması uyarısında bulundu.

AA

Bunun üzerine harekete geçen İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ekipleri bölgede inceleme yaptı.

Ölü balıklardan ve sudan numune alan ekipler, çalışmalarını sürdürüyor.

Aydoğan Mahallesi Muhtarı Halim Yavuz, AA muhabirine, bölgede ilk defa böyle bir olayla karşı karşıya kaldıklarını belirterek, "İnşallah doğal bir süreçtir. Aksi halde binlerce balık ve yavru büyük tehlike altında." dedi.

AA

İş Bankası ve TÜDAV’ın, deniz çayırlarının haritalanması, üzerindeki atıklardan temizlenmesi ve korunması amacıyla geçen yıl başlattığı "Denizlerin Geleceği: Deniz Çayırları" projesinde, ikinci etap olan şamandıralama aşamasına geçildi.

Bu kapsamda İstanbul Boğazı'nda ilk 2 şamandıra, ince deniz otu olarak da bilinen Zostera marina deniz çayırlarına ev sahipliği yapan Büyük Liman ve Beykoz-Sultaniye açıklarına yerleştirildi. Yine bu ay içinde, Posidonia oceanica deniz çayırı alanlarını içinde barındırdığı tespit edilen Marmara adaları bölgesindeki Paşalimanı Adası ile Narlı Köyü'ne, 8 araştırma şamandırası daha yerleştirilecek.

Üzerinde "Denizlerin akciğerleri deniz çayırlarının araştırma şamandırasıdır. Lütfen zarar vermeyiniz" yazısı ile acil durumlar için telefon numarası bulunan şamandıralarla, bölgedeki balıkçılar ile tekne sahiplerinin bilgilendirilmesi ve deniz çayırlarının korunması sağlanacak.

Projenin yeni etabı için şamandıraların atıldığı bölgeler arasında yer alan Beykoz açıklarında, İş Bankası Genel Müdür Yardımcısı ve Sürdürülebilirlik Lideri İzlem Erdem ile TÜDAV Başkanı Prof. Dr. Bayram Öztürk’ün katılımıyla bir basın toplantısı düzenlendi.

Toplantıda konuşan Erdem, projenin henüz birinci yılında iki yeni deniz çayırı alanı keşfedildiğini, bunun oksijeni tükenmekte olan Marmara Denizi için sevindirici bir gelişme olduğunu belirtti.

İş Bankası'nın, doğrudan operasyonlarından kaynaklanan emisyonları azaltma stratejisi kapsamında karbon-nötr banka olma hedefi bulunduğuna işaret eden Erdem, bu doğrultuda koydukları 2035 hedefini 2026’ya çektiklerini, Net Sıfır Bankacılık Birliği üyesi olarak sağladıkları kredilerden kaynaklanan emisyonları azaltmak için de önemli taahhütlerde bulunduklarını kaydetti.

Öztürk ise projenin yeni aşamasında yerleştirilecek mapa ve şamandıralarla Marmara Denizi'nde sadece deniz çayırlarına koruma sağlamayacaklarını, aynı zamanda iklim değişikliğini izleyecek sistemleri de konumlandıracaklarını söyledi.

Deniz suyu sıcaklıklarındaki artışın, küresel ısınmanın en önemli göstergelerinden biri olduğunun altını çizen Öztürk, "Proje kapsamında şamandıralara yerleştireceğimiz sıcaklık ölçüm cihazlarıyla düzenli olarak elde edeceğimiz deniz suyu sıcaklığı verileri, iklim değişikliğinin etkilerini anlamamıza önemli katkılar sağlayacak. Şamandıraların bağlanacağı tonozların, zaman içinde Marmara Denizi'nde biten sübye ve kalamarlar için yaşam alanı oluşturacağını düşünüyoruz. Ayrıca deniz çayırları alanlarına yerleştirilen bu mapa ve şamandıralarla bölgede yürütülen faaliyetlerde farkındalık sağlamayı hedefliyoruz." dedi.

Marmara Denizi'nde geçen yıl yeni Posidonia oceanica deniz çayırları yatakları bulduklarını ve bunların sonuçlarını bilimsel dergilerde yayımladıklarını aktaran Öztürk, "5 bin metrekarelik 3 yeni alan, bu çiçekli bitkinin yeni yayılım alanı oldu. Bilindiği gibi bu çayırların son yayılım alanları Marmara Adaları. Buna ek olarak Aralık 2023 itibarıyla Marmara Adası, Avşa Adası, Erdek merkez ve köylerinde toplam 20 okulda 4 binin üzerinde ilk ve ortaokul öğrencisine denizlerimiz ve deniz çayırlarıyla ilgili eğitimler verdik." diye konuştu.

Toplantının sonunda, deniz çayırlarının son durumu, su altı dronu ile katılımcılara canlı olarak izletildi.

AA

Kepçeyi kiralayan ev sahipleriyle görüşen ekipler, sahadaki tespitlerinin ardından rapor ve tutanaklarını hazırladı.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünce, iş makinesiyle deniz çayırlarını söken operatör Tarık E'ye, Çevre Kanunu'nun biyolojik çeşitliliği tahrip edenlere yönelik yaptırımları da kapsayan 20. maddesinin "k" bendi gereğince 774 bin lira ceza uygulandı.

Deniz çayırlarını kıyıdan söktüren ev sahipleri hakkında da savcılığa suç duyurusunda bulunulduğu öğrenildi.

- Soruşturma başlatılmıştı

Balıkesir'in Erdek ilçesi Narlı Mahallesi'nde kepçe kiralayarak evlerinin önündeki plajın kıyı kesiminde temizlik yaptıran 7 ev sahibi hakkında, korunan türler arasında yer alan deniz çayırlarını söktürdükleri iddiasıyla soruşturma başlatılmıştı.

Valiliğin talimatıyla sürdürülen soruşturma kapsamında sahilde inceleme yapan ekipler, kepçe tutarak deniz çayırlarını söktüren ev sahipleriyle görüşüp tutanak hazırlamıştı. Deniz çayırlarından haberdar olmadıklarını, bölgede uyarıcı tabela da bulunmadığını iddia eden ev sahipleri, görevlilere ayaklarının zarar gördüğünü, bu sebeple denizin bir kısmında temizlik yaptırdıklarını anlatmıştı.

Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Denizcilik Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Sarı da deniz çayırlarının korunan türler arasında yer aldığını, bunların sökülmesiyle içlerinde yaşayan ve yine koruma altında bulunan pinalar dahil sayısız deniz canlısına zarar verildiğini belirterek, duruma tepki göstermişi.

AA

Açıklamada, "Erdek ilçesi Narlı Mahallesi'nde 29-30 Haziran tarihlerinde gerçekleşen plaj temizliği esnasında, deniz çayırlarının sökülmesi ile ilgili Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü Tabiat Varlıklarını Koruma Şube Müdürlüğünce konuyu yerinde incelemek üzere ekipler görevlendirilerek tahkikat başlatılmıştır." ifadesi kullanıldı.

AA

11 kişiden oluşan bilim heyeti, Tromso’da bulunan 62 metrelik Norveç bayraklı Polar Xplorer isimli gemi ile yola çıkarak, yaklaşık 1 ay boyunca Arktik Okyanusu’nda 24 ayrı noktada 16 proje için bilimsel örnekleme ve çalışmalar gerçekleştirecek.

- Küresel iklim değişikliğinin nedenleri ve etkileri araştırılacak

Bilim insanları bu yıl özellikle denizsel alanda yapacakları değerlendirmeler ve örneklemelerle kutup bölgelerinde hızlı sonuçların gözlemlendiği alanlarda küresel iklim değişikliğinin nedenlerini ve etkilerini araştıracak.

Öte yandan bilim insanları Güney Kutbu’nda bu yıl 8'incisi gerçekleştirilen Ulusal Antarktika Bilim Seferi’nde yaptıkları deniz örneklemelerini Arktik Okyanusu’nda da gerçekleştirerek iki kutup bölgesi arasındaki benzer yahut farklılıkları da gözlemleyebilecek.

Sefer süresince deniz bilimleri ağırlıklı yapılan çalışmaların yanı sıra hava ve atmosfer, fiziki bilimler, canlı bilimleri için çalışmalar gerçekleştirilecek.

- “IPCC 1,5 derece ısınma senaryosunu yaşamaya başladık"

4. Ulusal Arktik Bilimsel Araştırma Seferi Koordinatörü Prof. Burcu Özsoy, bu yıl dördüncüsü gerçekleşecek olan sefer öncesi AA muhabirine yaptığı açıklamada, “Her yıl yeni projelerle bölgede bilimsel çalışmalarımızı artırıyoruz. Dünyayı daha iyi tanıyan, elde ettiği bilgiler ışığında iklim değişikliği projeksiyonlarını oluşturan, insan kaynaklı etkilerin kutup bölgelerine etkisini araştıran bir Türkiye olarak, dünya bilim literatürüne katkılarınızı artırıyoruz. Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli’nin (IPCC) 1,5 derece ısınma senaryosunu yaşamaya başladık. Yapacağımız çalışmalarla bu etkilerin Arktik’te neler olduğunu daha iyi anlayacağız.“ ifadelerini kullandı.

- "Bu seneki projelerimizde 16 tane deniz bilimleri projesi bulunuyor"

4. Ulusal Arktik Bilimsel Araştırma Seferi Lideri Prof. Ersan Başar da bu yıl dördüncüsü düzenlenecek olan Arktik Bilimsel Araştırma Seferi için Tromso’ya geldiklerini ifade ederek, “11 bilim insanıyla Tromso’da gemiye katıldık. Bu seneki projelerimizde 16 tane deniz bilimleri projesi bulunuyor. Aynı zamanda seferimizde bir Bulgar ve bir Şilili bilim insanı var.” bilgilerini verdi.

Prof. Başar, seferin yaklaşık olarak 1 ay süreceği belirterek, “Tromso’dan gemi ile ayrıldıktan sonra seferimizi Svalbard takım adalarında Longyearbyen de tamamlayacağız ve uçakla ülkemize dönüş yapacağız. Seferimiz boyunca deniz bilimleri alanında yapılan birçok konuda projeler yürütülmekte. Bu projeler ile ilgili veriler ve örnekler toplandıktan sonra laboratuvarlara götürerek bunların incelemelerini yapacağız." diye konuştu.

Türkiye’nin her yıl, hem güney kutbu Antarktika’da hem de kuzeyde Arktik’te bilimsel sefer düzenlemekte olduğunun altını çizen Başar, “Bu projeler ikili çalışmalarla yürütülmekte. Bilim insanları bazı projelerini hem de Arktik hem Antarktika’da aynı anda yapmakta. Bu da kutup bölgesindeki değişimleri daha rahat görmemizi sağlıyor. Uzay çalışmalarında yapılan araştırmalarımızın bazıları da Antarktika'da eş değer olarak yapılmakta. Uzayda, güneyde ve kuzeyde kutup bölgelerinde bilimsel projelerimizi yürütmekteyiz.” ifadelerini kullandı.

- Heyete seyir öncesi gemi içi eğitimleri verildi

Bu arada seyir öncesi, yaklaşık bir ay boyunca çalışma ve yaşam alanı olacak araştırma gemisinde bilim heyetine gemi içi eğitimleri verildi.

4. Ulusal Arktik Bilimsel Araştırma Seferi Lider Yardımcısı Doğaç Baybars Işıler, gemide verilen eğitimlerin önemine değinerek, şunları kaydetti:

“Gemide, denizde hayatta kalma eğitimlerini veriyoruz. Gemi seyrine başlamadan önce tüm sefer katılımcılarının gemi, deniz koşullarına hazırlıklı olmasını ve emniyet kurallarına hakim olmasını bekliyoruz. Bu kapsamda halihazırda dalma giysisi (immersion suit) eğitimi verildi. Burada ana amaç bütün sefer katılımcılarının bütün emniyet kurallarına hakim olması ve olası bir durumda bunları uygulayabilecek kapasitede olmasını sağlamak.” dedi.

AA

Narlı Mahallesi'nde 29-30 Haziran tarihlerinde gerçekleşen plaj temizliği esnasında, deniz çayırlarının söküldüğü iddiasıyla ilgili Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü Tabiat Varlıklarını Koruma Şube Müdürlüğünce bölgeye ekipler görevlendirildi.

Valiliğin talimatıyla başlatılan soruşturma kapsamında sahilde inceleme yapan ekipler, kepçe tutarak deniz çayırlarını söktüren ev sahipleriyle görüşerek tutanak hazırladı.

Deniz çayırlarından haberdar olmadıklarını, bölgede uyarıcı tabela da bulunmadığını iddia eden ev sahipleri, görevlilere ayaklarının zarar gördüğünü, bu sebeple denizin bir kısmında temizlik yaptırdıklarını anlattı.

Kepçeyi kiralayan bölge sakinlerinden Canan Cömert, yaptığı açıklamada, son birkaç senedir buradaki temizliğin belediye ya da bölgedeki kişiler tarafından yaptırıldığını savundu.

Deniz çayırlarını bilmediklerini, bunların yosun olduğunu düşündüklerini ileri süren Cömert, "Biz bunu zarar verme amaçlı değil, 'çocuklar hastalanmasın' diye yaptık. Hangimiz kasıtlı bir zarar veririz? Üstelik biz bunu danıştık. Muhtarımız da çok iyi bir insan. 'Ne yapabiliriz?' dedik. 'Şu an belediye çok meşgul, yoğun işleri var abla kendiniz yapabilirsiniz' dedi. 'Kim yapacak, paramızla yaptıralım' dedim. Paramızı verdik de yaptırdık." diye konuştu.

Yosunlara müdahale ettiklerini düşündüklerini dile getiren Cömert, "Biz eğer ki burada kıymetli bir deniz canlısı olduğunu bilseydik yapar mıydık? Çocukların oynadığı kadar bir alanı temizlettik. Çok üzgünüz." ifadesini kullandı.

Bu konuda bugün ifade vereceklerini anlatan Cömert, küçük çocuklar için kepçeyle bir kısmını aldırdıklarını, diğer kısımlara müdahale etmediklerini, kasıtlarının da bulunmadığını kaydetti.

İbrahim Özderi de denizde ayağının zarar gördüğünü, kıyıda temizlik için muhtarla görüştüklerini belirtti.

Muhtarın yönlendirdiği bir firmadan gelen kişinin denizde temizlik yaptığını ifade eden Özderi, "Geldi burada midye ve otları temizledi. Temizlenen mesafe de kıyının 8-10 metrelik bir kısmı. Yoğun ot ve içinde ufacık midyeler, herkesin ayağını kesiyor." dedi.

Bölgede incelemelerini tamamlayan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü ekiplerinin tutanakları doğrultusunda adli ve idari işlemlerin süreceği öğrenildi.

- "Daha berrak plaj istiyorsak deniz çayırları korunmalıdır"

Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Denizcilik Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Sarı da deniz çayırlarının korunan türler arasında yer aldığını, bunların sökülmesiyle içlerinde yaşayan ve yine koruma altında bulunan pinalar dahil sayısız deniz canlısına zarar verildiğini vurguladı.

Deniz çayırlarının tür fark etmeksizin kıyısal alanda tüm deniz canlıları için barınak, beslenme, üreme ve saklanma alanı olarak hayati önemde olduğunu anlatan Sarı, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Marmara Denizi 2021 yılında yaşanan müsilaj felaketinden sonra adalar da dahil olmak üzere Özel Çevre Koruma Bölgesi ilan edilmiş, her türlü kıyısal işlem doğrudan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının iznine bağlanmıştır. Eğer daha berrak plaj istiyorsak, bunun yolu deniz çayırlarını sökmek değil, korumaktır. Zira deniz çayırları bulanıklık yapan askıdaki partikülleri tutarak suyu berraklaştırır. Diğer taraftan deniz çayırları, 1 saatte 6 litre deniz suyunu filtre eden pinaların en önemli yaşam alanıdır. Deniz çayırlarına verilen her zarar, denizin oksijen üretim kapasitesinin azaltılması ve doğrudan oksijensiz bölgelerin genişlemesine yardımdır. Plajda ayağına deniz çayırı değdiğinde rahatsız olanlar, denize girerken basit bir deniz patiği giyerek önlem alabilir."

AA

Romanya'dan sivil toplum kuruluşu Mare Nostrum koordinatörlüğünde, Türkiye’den Türk Deniz Araştırmaları Vakfı (TÜDAV) ve İstanbul Üniversitesi Su Bilimleri Fakültesinden araştırmacıların katılımıyla yürütülen ASI/CeNoBS Projesi kapsamında, 5 Karadeniz ülkesinin denizlerinde yunusların popülasyon bolluğu ve dağılımıyla ilgili araştırma yapıldı.

Bu kapsamda, Karadeniz'de 7 bin kilometre uzunluğundaki hatlarda uçak sörveyi düzenlendi.

Yapılan araştırmaya ve bilimsel hesaplamalara göre, Karadeniz'in yüzde 52’sinde yaklaşık 108 bin 283 tırtak, 93 bin 808 mutur ve 22 bin 720 afalina türü olmak üzere toplamda yaklaşık 225 bin yunusun yaşadığı belirlendi.

- "Çalışma Karadeniz'in yüzde 52'sini oluşturan bir alanda yapıldı"

İstanbul Üniversitesi Su Bilimleri Fakültesi Deniz Biyolojisi Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi ve TÜDAV Başkan Yardımcısı Doç. Dr. Arda Tonay, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Karadeniz'de yunus türlerinin bolluk ve dağılımlarını araştırmak için 2019 yılında başladıkları çalışmaların sonuçlarının yayınlandığını söyledi.

Bu kapsamda, Karadeniz'de 3 hafta boyunca uçak sörveyi yaptıklarını belirten Tonay, 7 bin kilometre uzunluğunda hattı taradıklarını ifade etti.

Doç. Dr. Tonay, Karadeniz'de 3 yunus türünün yaşadığını ancak sayılarının tam belli olmadığını dile getirerek "Çalışma için Karadeniz'de uçak sörveyi Bulgaristan, Gürcistan, Romanya, Türkiye ve Ukrayna’nın kara suları ve açık denizlerini kapsayan ve toplam Karadeniz alanının yüzde 52'sini oluşturan bir alanda yapıldı.'' diye konuştu.

Yapılan bilimsel analizlere göre Karadeniz'de taranan alanda yaklaşık 225 bin yunusun yaşadığının tahmin edildiğinin altını çizen Tonay, şöyle devam etti:

"Karadeniz'de elde edilen veriler ve bilimsel hesaplamalara göre, taranan alanda 108 bin 283 tırtak, 93 bin 808 mutur ve 22 bin 720 afalina yunus türü olduğunu belirledik. Bu sonuçlar sadece taranan alan için, yani yaklaşık Karadeniz'in yarısını kapsamaktadır. Yapılan bu çalışma, yaz aylarında Karadeniz'deki her üç deniz memelisi türü için bu kadar büyük bir alanda bolluk, yoğunluk ve dağılımları hakkında ki ilk bilgileri sağladı. Karadeniz'deki deniz memelisi popülasyonları, 1983 yılına kadar süren yunus avcılığı ve halen devam eden tesadüfi ağa yakalanma vakaları gibi çeşitli insan baskılarından dolayı tam olarak iyileşememektedir. Afalina ve tırtak türleri, muturlar kadar tesadüfi ağa yakalanma baskısına maruz kalmadıkları için daha iyi durumda oldukları düşünülse de son zamanlarda yaşanan savaş kaynaklı tehditler, bu popülasyonlara yeni zorluklar oluşturuyor olabilir."

- Sonuçlar uluslararası dergide yayınlandı

Mutur ve tırtak türlerinin Karadeniz'deki dağılımının değişen ekosistemdeki balık mevcudiyetiyle ilişkilendirilebileceğini dile getiren Tonay, "Tür dağılımının yoğun olduğu bölgelere ilişkin bilgiler geçmiş literatürle karşılaştırıldığında değişiklikler gözlendi. Bu nedenle, daha da geniş ölçekli, mümkünse tüm Karadeniz’i kapsayan ve uzun vadeli bir izleme programının uygulanması gerekiyor." ifadelerini kullandı.

Doç. Dr. Tonay, uluslararası araştırmanın sonuçlarının, Karadeniz, Akdeniz ve Mücavir Atlantik Bölgesinde Yaşayan Deniz Memeli Türlerinin Korunması Anlaşması (ACCOBAMS) desteğiyle herkesin erişebileceği şekilde Frontiers in Marine Science dergisinde yayınlandığını sözlerine ekledi.

AA

Renk değişikliğinin yanı sıra kötü koku da yayıldı.

Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) Çevre, Biyoçeşitlilik ve İklim Değişikliği Çalışma Grubu Üyesi ve Deniz Bilimci Prof. Dr. Doğan Yaşar, AA muhabirine deniz suyundaki sıcaklığın artmasıyla plankton sayısının da arttığını, aşırı artışın sudaki oksijeni azaltmasıyla plankton ölümlerinin yaşandığını, bunun da renk değişimi ve kötü kokuya neden olduğunu söyledi.

İzmir Körfezi'nin kirli olduğunu belirten Yaşar, "Normalde denizlerde her 1 litrede 1 milyon canlı yaşar ama sıcaklık ve kirlilik bir araya geldiği zaman bunun sayısı 2 milyonlara çıkar. Bu olayda tabii kirlilik başrolde. 2 milyona çıkınca bunlar ortamda oksijen bırakmaz ve ölürler. Her iki noktadaki renk farklılığının sebebi, farklı canlı türlerinin ölümüdür. Ama sonuç olarak bu olay denizin kirliliğiyle alakalıdır. İzmir Körfezi oldukça kirli." diye konuştu.

Prof. Dr. Yaşar, son yıllarda körfezde deniz marulu patlamaları ve balık ölümleri görüldüğünü anlatarak, "Denizde kirliliği gösterebilecek her şey başladı. Maalesef biz denizlerimizi foseptik olarak kullanıyoruz." dedi.

AA

Mersin Millet Bahçesi sahilinde gerçekleştirilen etkinlikte, uydu takip cihazı takılan "Kızkalesi" ve "Mersin Üniversitesi" isimli kaplumbağalar, denize bırakıldı.

MEÜ Deniz Kaplumbağaları Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Serap Ergene, programdaki konuşmasında, nesli tehlike altındaki yeşil deniz kaplumbağalarını korumak için çalışmalar yaptıklarını söyledi.

Proje sayesinde canlıların denizdeki yolculuğunu takip etmeyi hedeflediklerini belirten Ergene, şöyle konuştu:

"Bu canlılar doğdukları kumsala gelirler. Dolayısıyla 321 kilometrelik Mersin kumsalı içerisinde kaplumbağaların yumurtlayacağı 33 kilometrelik alan kaldı. Onlar için bir şeyler yapmamız gerekiyor. Burada kalıp kalmadıklarını bu projeyle kanıtlamış olacağız."

Ergene, kaplumbağaların yolculuğunun önemli bilgiler kazandıracağını ifade ederek, "Çalışma sadece Türkiye değil dünya için önemli veri sağlayacak. Rotary Kulübünün 8 uydu takip cihazı alarak katkı sağladığı proje hepimiz için önemli. Sinyallerinin bol olmasını umut ediyorum." dedi.

AA

Her yıl 15 Nisan-15 Temmuz'da yumurtalarını bırakmak için tatlı sulara akın eden inci kefallerinin göçü devam ediyor.

Erciş ilçesindeki Deliçay ve Muradiye ilçesindeki Balık Bendi'ne gelen ziyaretçiler, binlerce balığın suyun akışının tersine yüzerek karşılarına çıkan engelleri zıplayıp aşmaya çalışmalarına tanıklık ediyor.

Bu yıl yağışların artmasıyla daha rahat göç dönemi yaşayan balıklar, av yasağının uygulandığı 3 aylık dönemde güvenlik güçleri tarafından alınan önlemlerle korunuyor.

Sahil Güvenlik Van Gölü Grup Komutanlığı ekipleri de göl ve çevresindeki akarsularda inci kefalinin korunmasına yönelik çalışmalara destek veriyor.

Su altı görüntü yönetmeni ve belgesel yapımcısı Tahsin Ceylan ve ekibi, her yıl binlerce kişinin tanıklık ettiği göçü su altı kamerasıyla kayıt altına aldı.

Balıkların yumurtalarını bırakmak için verdiği mücadele ve engelleri zıplayarak aşmaya çalışması, su altından görüntülendi.

Çekimlere eşlik eden Erciş Kaymakamı Murat Karaloğlu, sadece Van Gölü'nde yaşayan inci kefallerinin tatlı sulara göçüne şahitlik ettiklerini söyledi.

Balıkların korunması ve gelecek nesillere aktarılması için çalışma yürüttüklerini belirten Karaloğlu, şunları kaydetti:

"Bu konuda farkındalık oluşturmak amacıyla Deliçay'dayız. Balıkların zorlu mücadelesini izliyoruz. Dünyada sadece Van Gölü'nde yaşayan balıkların popülasyonunun artması için elimizden gelen gayreti gösteriyoruz. Üreme döneminde koruma çalışmaları üst düzeyde alınıyor. Sahil Güvenlik Komutanlığı da inci kefalinin popülasyonunun artması için çalışma yürütüyor. Onlara da teşekkür ediyoruz. İnci kefallerini gelecek nesillere aktarmak için elimizden geleni gayreti göstereceğiz."

- "Av yasağının başlamasıyla ekiplerimiz denetimler yaptı"

Edremit Sahil Güvenlik Karakol Komutanı Kıdemli Başçavuş Taner Cavaklı da Sahil Güvenlik Van Gölü Grup Komutanlığı olarak 3 yıldır bölgede görev yaptıklarını söyledi.

Gölde yaşayan inci kefallerinin neslinin korunması için çalışma yürüttüklerini anlatan Cavaklı, "Yavrulama döneminde inci kefallerinin avlanmasının önüne geçmek adına gece gündüz ekiplerimiz denetimlerine devam ediyor. Av yasağının başlamasıyla ekiplerimiz denetimler yaptı ve yaklaşık 24 ton ölü, 5 ton canlı inci kefali ele geçirildi. Canlı olanları doğal yaşam alanına saldık, diğer balıkları da Tarım ve Orman Müdürlüğü yetkililerine teslim ettik. Gelecek nesillere emaneti teslim etmek için çalışmalarımızı sürdürüyoruz." ifadelerini kullandı.

- "Herkes, inci kefallerinin neslini sürdürmesine katkı sağlıyor"

Ceylan da Van Gölü'nün güzelliklerini ve inci kefalini dünyaya tanıtmak için çalıştıklarını vurguladı.

Deliçay'da Kaymakam Karaloğlu'nun da eşlik etmesiyle inci kefallerinin eşsiz yolculuğunu su altından görüntülediklerini ifade eden Ceylan, şöyle konuştu:

"Sayın Kaymakamımız, inci kefalinin mücadelesini gördü ve daha yakından tanıdı. Herkes, inci kefalinin neslini sürdürmesine katkı sağlıyor. Sayın Karaloğlu'nun inci kefalinin korunmasına yönelik verdiği mesajlar çok anlamlı. Balıklar, üremek için inanılmaz bir mücadele veriyor. Dilerim ki daha yüzyıllar boyunca neslini korumaya devam eder. Alınan güvenlik önlemleri bu anlamda çok önemli. İnci kefallerinin korunmasına yönelik çalışmalara destek veren herkese teşekkür ederim."

AA

Bölgeye giden görevliler, olayın nedeninin tespiti için sudan ve ölü balıklardan numune aldı.

Çayın renginin değişmediği, 24 derece sıcaklığa sahip suyun kokusunda farklılık gözlendiği, çevrede balık ölümlerine neden olabilecek bir etkenin tespit edilemediği ancak olayın nedeninin laboratuvar analizlerinde ortaya çıkacağı belirtildi.

Mahalle sakinlerinden İlhan Düzen, gazetecilere, 57 yaşında olduğunu, çocukluğunda Nilüfer Çayı'nda yüzdüğünü söyledi.

Bu çayın, Uludağ'ın güneyinden gelerek 5 ilçeden geçtiğini belirten Düzen, yakınında longoz (subasar) ormanının da bulunduğu havzada tarımsal faaliyetlerin yapıldığını anlattı.

Düzen, balık ölümlerinin araştırılmasını, halk sağlığını tehdit eden kirletici etkenler varsa bunların giderilmesini istedi.

Mehmet Teke ise son yıllarda bu bölgede balık ölümleriyle daha sık karşılaştıklarını dile getirerek, "Vatandaş burada balığını yiyor, tarlalar sulanıyor. Bu derenin bir an önce temizlenmesini istiyorum." dedi.

AA

AA muhabirinin OGM'den edindiği bilgiye göre, yıllar içinde teknolojik gelişmelere bağlı olarak orman yangınlarıyla mücadele çalışmalarında kullanılan araç ve ekipman türlerinde büyük değişiklikler oldu.

Geçmişte tırmık, tahra, kürek ve benzeri el aletleriyle mütevazı şartlarda yapılan müdahalelere son dönemde arazöz ve helikopter gibi araçlar dahil edildi.

Bu araçların organizasyona girmesiyle yangınlara müdahale için suya duyulan ihtiyaç arttı. İlk yıllarda tamamen doğal su kaynaklarına bağlı olarak gerçekleştirilen operasyonlarda kara ve hava araçlarının suya erişim sürelerinin yüksek olması, bu çalışmaların ve araçların başarısını olumsuz etkiledi.

Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı Orman Genel Müdürlüğünce 2003-2004 döneminde yangınlarla mücadelede görev alacak hava ve kara araçlarının etkinliğinin artırılması için mevcut doğal su kaynaklarından (deniz, göl, baraj, akarsu gibi) uzak noktalara çok sayıda gölet ve yangın havuzları inşa edilerek, bu araçların suya erişim mesafeleri ciddi oranda düşürüldü.

Tesis edilen havuz ve göletler sayesinde sorti sayıları artan helikopterlerin yangınlara daha etkili müdahale etmesi mümkün hale geldi.

- Ege ve Akdeniz ormanları öncelikli

Birim zamanda azami miktarda su kullanarak yangınlara etkin müdahale için ihtiyaç olan yerlere yangın havuzları yapımına hız verildi. Halen Türkiye'de orman yangınlarına müdahale amaçlı yapılan, içi su dolu 2 bin 623 havuz ve 2 bin 121 gölet kullanımda bulunuyor. Bu yıl yapılması planlanan 58 yangın havuzu ve göletine yönelik çalışmalar da hızla devam ediyor.

Havuzlar, yangına birinci derecede hassas Ege ve Akdeniz bölgelerindeki orman alanlarında daha yoğun olmak üzere risk taşıyan tüm alanlara yayılıyor.

Bu havuz ve göletler yangına hassas ve içinde su kaynağı barındıran orman alanlarında, birbirlerine kuş uçuşu ortalama 5-8 kilometre mesafede konumlanacak şekilde inşa edildi.

Havuz ve göletlerin ortalama su kapasiteleri 400 tondan başlayarak 2 bin tonun üzerine kadar çıkıyor.

Antalya 530 havuzla ilk sırada yer alırken, bu ili 446 havuzla Muğla, 300 havuzla İzmir takip ediyor.

Gölet sayılarına bakıldığında ise Eskişehir 282 göletle ilk sırada geliyor. Bu kenti 197 göletle Amasya ve 171 göletle İzmir izliyor.

Söz konusu havuz ve göletlerin tamamında yangın sezonu öncesi bakım ve temizlik yapılıyor. Buralarda boğulma vakalarının yaşanmaması için tel örgülerle uyarı levhaları da bulunduruluyor.

AA

Uluslararası Atlantik Orkinosunu Koruma Komisyonunun (ICCAT) "Atlantik Geneli Mavi Yüzgeçli Ton Balığı Araştırma Programı" kapsamında Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı Akdeniz Su Ürünleri Araştırma, Üretme ve Eğitim Enstitüsü, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü, Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğü, Çukurova ve ABD Stanford üniversiteleri uzmanlarınca Antalya Körfezi'nde çalışma başlatıldı.

Balıkları izlemeye alan ekip, önceki gün Türk bayraklı gemilerle Alanya'dan denize açılarak, yakalanan 32 orkinosa uydu bağlantılı elektronik cihaz yerleştirdi.

Balıklara cihazların takılması ve denize bırakılma anları, Anadolu Ajansı ekibince görüntülendi.

- Cihazlar 1 yıl balıklarda kalacak

Akdeniz Su Ürünleri Araştırma, Üretme ve Eğitim Enstitüsü Müdürü Serkan Erkan, AA muhabirine, ICCAT'ın orkinos balığının avlanmasına ilişkin her yıl ülkelere belli bir kota uyguladığını ve Türkiye'ye bu yıl 2 bin 500 ton kota verildiğini söyledi.

Orkinos balıkçılığının Türkiye için önemli bir kaynak olduğunu ifade eden Erkan, kotayı artırmak amacıyla bilimsel çalışmalara ağırlık verdiklerini ve balıkla ilgili daha detaylı bilgilere ulaşmak amacıyla uydudan izleme projesi başlattıklarını belirtti.

Alanya açıklarında 32 mavi yüzgeçli ton balığına tam donanımlı uydu izleme cihazı yerleştirdiklerini anlatan Erkan, şunları söyledi:

"Alanya açıklarında vinçler yardımıyla gemi güvertesine çıkarılan 32 orkinosun yüzgeçlerine uluslararası etik kurallara uygun olarak çip takıldı. Balığın Atlantik'e gidip gitmediği, Akdeniz'de nerelerde yavruladığı, üreme yaptığı, nerelerde mera alanı bulup beslendiği ile ilgili çok detaylı veri alacağız. Cihazlar 1 yıl boyunca balığın üzerinde sabit kalacak, bir yıl boyunca veri toplayacağız. Cihaz, süresi dolduğunda balıktan bağlantısını kesip, su yüzeyine çıkacak, güneşten enerjisini toplayıp total bilgiyi bize aktaracak. Böylece pek çok çözülemeyen, bilinemeyen, tahmin edilip de netleştirilemeyen konu hakkında fikir sahibi olacağız."

- Balıkçılara "Cihazlı orkinosa dokunmayın" çağrısı

Erkan, cihazlar sayesinde balıkların davranışlarını ve göç yollarını izlemeye başlayacaklarını, bir yıl sonra daha net bilgilere ulaşacaklarını bildirdi.

Elde edilecek verilerin Türkiye'nin orkinos kotasının artmasına katkıda bulunabileceğini ifade eden Erkan, "Mavi yüzgeçli ton balıklarının Atlantik kökenli bir hayvan oldukları yönünde görüş var fakat buradan alacağımız verilerle belki bu balıkların kendi bölgemizde büyüyüp, üreyen hayvanlar olduğunu kanıtlayacağız. Bu da bizim kotamızı artıracak. Deniz alanında bir pasta var, bu pastadan her ülke kendine bir pay alıyor, amacımız daha fazlasını almak." diye konuştu.

İki yıl önce de 13 balığa cihaz takıldığını aktaran Erkan, ancak başarılı sonuç alınamadığını, bu yıl daha donanımlı cihazları tercih ettiklerini kaydetti.

Erkan, balıkçılara da av esnasında üzerinde cihaz olan balığa rastlarlarsa geri bırakmaları yönünde çağrıda bulundu.

AA

Tarım ve Orman Bakanlığı Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdür Yardımcısı Mehmet Nuri Yılmaz, AA muhabirine, Türkiye'de 76 ilde 1106 su kaynağında balıklandırma çalışmasını yürüttüklerini söyledi.

Gölet, baraj ve denizleri de balıklandırdıklarını aktaran Yılmaz, "Akdeniz Çanağı içindeki ülkelerde en fazla balıklandırma yapan ülkeyiz. 20 cins balığın yavrusunu üretip kaynakları balıklandırıyoruz. Çünkü kaynaklar zamanla dejenere oluyor, zamanla onları rehabilite etmek gerekiyor. Bu anlamda Bakanlığımızın balıklandırma misyonu çerçevesinde balıklandırma görevimizi devam ettiriyoruz. Aynı şekilde göl, gölet ve barajlarda, yani iç sularımızda da bunu yapıyoruz." dedi.

Türkiye'de yedi bölgede üretim tesisleri bulunduğuna dikkati çeken Yılmaz, şöyle devam etti:

"Edirne, Adana, İzmir, Şanlıurfa, Elazığ, Amasya ve Bolu'da ürettiğimiz yavru balıkları kaynaklara bırakarak hem oradaki insanlara gelir getirici faaliyet olsun hem de insanlarımızın hayvansal protein ihtiyaçları karşılansın istiyoruz. Aynı zamanda sportif bir faaliyet olsun. Son 10 yılda 600 milyon yavru göl, gölet ve barajlara bıraktık. 2020 yılında 65 milyon, 2021 yılında her vatandaşımıza bir balık misyonu ile hareket edip 85 milyon yavru üretip kaynak sularımıza bıraktık. 2023 yılında Türkiye Cumhuriyeti'nin 100. kuruluş yılı olarak 100 milyon yavru ürettik ve Türkiye Cumhuriyeti tarihinin rekorunu kırdık. Bu anlamda kaynaklarımızı rehabilite ediyoruz, kaynaklarımızı destekliyoruz çünkü bu kaynaklar bizim için önemli. Bu kaynaklarda gelecek nesillerimizin hakkı var."

Yılmaz, bilim dünyasının, karar vericilerin ve sektörü kullananların, herkesin sorumluluk ilkesi içinde balıklandırma çalışmalarını sahiplenmesi gerektiğini dile getirerek, "Onun için diyoruz ki doğru zamanda doğru balığı, doğru türü, doğru kaynağa bırakmak şartı ile üretimi artırıcı, maliyetleri düşürücü, çevreye zarar vermeden sürdürülebilirlik ilkesi içerisinde kaynaklarımızı balıklandırıyoruz." ifadesini kullandı.

AA

İhbar üzerine Gaziantep Tarım ve Orman İl Müdürlüğü, Gaziantep İl Jandarma Komutanlığı Çevre Koruma Timi ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü ve İslahiye Belediyesi Zabıta Müdürlüğü ekipleri olay yerine geldi.

Tarım ve Orman İl Müdürlüğü ile İslahiye Belediyesi Zabıta Müdürlüğü ekipleri, sudan numune aldı.

Güllühüyük Mahalle Muhtarı Devlet Köse, gazetecilere, kanaldan geçen suda renk değişikliği, kötü koku yanı sıra balık ölümlerinin yaşandığını fark etmeleri üzerine yetkililere bilgi verdiklerini belirtti.

Zabıta Murat Kaya ise gazetecilere, bölgede yaşanan durumla ilgili çevredeki vatandaşların ihbar etmeleri üzerine harekete geçtiklerini, sudan numune aldıklarını belirtti.

Bölgede yaşayanlara hopörler vasıtasıyla inceleme sonuçları çıkıncaya kadar sudan balık avlanmaması, hayvanların sulanmaması uyarısında bulunduklarını söyleyen Kaya, "Bu işin sonucu belirlenene kadar buradan kesinlikle balık tutmasınlar." dedi.

AA

Yılmaz, "Bu balıklar gerek bizim balıkçılar tarafından gerekse diğer ülkelerdeki balıkçılar tarafından yakalandığı an tekrar bize haber etmek şartıyla suya iade ediliyor. Böyle bir sorumluluk içerisinde bir proje bu. Ülkemizde Yeşilırmak, Kızılırmak, Sakarya'da ciddi manada bu balıklar bulunuyordu, zamanla küresel ısınma ve av baskısıyla bu kaynaklar zayıfladı. Biz kaynaklarımızı korumak ve artırmak için markalandırılan 5 bin adet mersin balığını bu kaynaklara bırakıyoruz." dedi.

Samsun Tarım ve Orman Müdürü İbrahim Sağlam da mersin balıklarının sürdürülebilirliğinin sağlanabilmesi için balıklandırma çalışmalarının önemli olduğunu aktardı.

Türkiye'de mersin balığının avlanmasının 1971 yılında kısıtlandığına ve 1997'de ise tamamen yasaklandığına işaret eden Sağlam, "Nesli tükenme tehlikesi ile karşı karşıya olan bir balık türümüzdür. Geçmişte Yeşilırmak'ta balığa rastlandığı söylenmekteydi ama bugünlerde hiçbir şekilde rastlanmıyordu. Mersin balığı tatlı suda yumurta bırakıp, yaşamını denizde sürdürüyor ve denizle mutlak bağlantılı yerlerde üretilmesi gerekiyor." diye konuştu.

Yeşilırmak'ın, mersin balıkları için önemli bir üreme sahası olduğunu vurgulayan Sağlam, şunları kaydetti:

"Fakat son yıllarda gerek stoklarının azalması, gerek çevre koşullarından dolayı Yeşilırmak'ta rastlanmamakta ya da nadir görülmektedir. Özellikle mersin morinası diye isimlendirilen türünden dünyaca ünlü ve ekonomik değeri yüksek olan beluga havyarı yapılmaktadır. Mersin balıklarının sürdürülebilirliğinin sağlanabilmesi için balıklandırma çalışmaları önem arz etmektedir. Bu amaçla Amasya Yedikır Üretim İstasyonu'nda üretilen 5 bin mersin balığı yavrusunu Yeşilırmak'a saldık. Ülkemiz ve ilimiz balıkçılığı için hayırlı olmasını temenni ediyorum. Bölge balıkçılarımızdan bu türün avlanmamasını, ağlarına takılan olursa da derhal suya geri bırakılmasını rica ediyorum."

AA

Carettta carettanın tedavisinin ardından Doğa Koruma Milli Parklar İzmir İl Müdürlüğü tarafından Muğla Deniz Kaplumbağaları Araştırma, Kurtarma ve Rehabilitasyon Merkezine (DEKAMER) nakledileceği bildirildi.

Açıklamada görüşlerine yer verilen deniz canlılarından sorumlu veteriner hekim Sinan Okçuoğlu, deniz kaplumbağasında yaptıkları ön muayenede müdahale edilmezse ölümle sonuçlanabilecek ciddi bir travma tespit ettiklerini belirterek, "Kuvvetli bir canlı olduğu için iyileşmesini umut ediyoruz. Bu hayvanların kıyıya vurma nedenleri ya parazit hastalıklar ya da gemilerin pervanelerinden zarar görmeleri. Küresel iklim değişikliği, denizlerin kirlenmesi, sahillerin işgal edilmesi gibi durumlar da yaşamlarını etkiliyor. Onları korumamız gerekiyor." değerlendirmesinde bulundu.

AA

Türkiye İş Bankası tarafından geçen yıl ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsünün kullanımına sunulan insansız su altı planörü "Deniz Kaşifi", Marmara Denizi'nde çeşitli çalışmalar gerçekleştirdi. Enstitü, Deniz Kaşifi'nin eşlik ettiği seferlerle Marmara Denizi'nin hem yüzeyinde hem de derinlerindeki son durumu gözlemledi.

AA muhabirine konuşan Salihoğlu, Deniz Kaşifi ile Marmara Denizi’nde şimdiye kadar üç çalışma gerçekleştirdiklerini, 12-13 Ocak 2023'te Çınarcık Çukuru, 13-17 Ocak 2023'te Çınarcık Çukuru Kapıdağ açıklarına kadar olan doğu-batı hattı ve 26-27 Kasım 2023'te Gemlik Körfezi’nde ölçümler yaptıklarını belirtti.

İki aşamalı planladıkları ocak ayı araştırmalarının ilk aşamasında kaşifi sabit bir ölçüm istasyonu gibi kullanarak İstanbul Boğazı’ndan çıkan jet akıntısının etkisini 24 saat boyunca gözlemlediklerini anlatan Salihoğlu, bu gözlemde ilk defa, sadece modellerle teorik olarak hesaplanabilen Boğaz jetinin etkisini yerinde ve gerçek zamanlı olarak ölçtüklerini ve bunun, Boğaz jetinin yavaşlaması veya hızlanmasının Marmara Denizi’ni nasıl etkileneceği sorusunun yanıtında yardımcı olacağını kaydetti.

İkinci aşamada, ara tabakadan üst tabakaya doğu-batı ekseninde 76 kilometrelik bir hat boyunca ölçümler yapıldığını aktaran Salihoğlu, şöyle devam etti:

"Ölçümler kış koşullarında bile birçok alanın oksijen yönünden fakir olduğunu gözler önüne serdi. Öte yandan Bandırma ve Edremit körfezlerinin de bulunduğu güney bölgesine taşınan, bölgenin aşırı oksijensizleşmesini kısmen de olsa azaltan bol oksijenli Akdeniz alt suyu girişi gözlendi. Fakat batıdan doğuya hat üzerinde gittikçe bu etki tamamen kayboluyor. İzmit Körfezi ve çevresinde suyun oksijence fakirleşmesinden dolayı kış koşullarında bile oksijen katkısı sınırlı kalıyor."

Salihoğlu, Marmara'da derin deniz çalışması kapsamında Çınarcık Çukuru'nda yapılan dalışlarda elde edilen verilerin, bölgedeki kronikleşmiş oksijensizliği bir kez daha gözler önüne serdiğini ifade etti.

Kasım ayındaki çalışmalarının sonuçlarına da değinen Salihoğlu, Marmara Denizi'nin kritik körfezlerinden biri olarak nitelendirdiği Gemlik Körfezi’nin en derin bölgesinde ve Gemlik Körfezi’nin sularının yenilendiği kanallardan biri olan Armutlu ile İmralı Adası arasındaki kanalda ölçümler yaptıklarından bahsetti.

Salihoğlu, "Bu ölçümlerin en önemli bulgusu, Armutlu açıklarından körfeze giren oksijence zengin Akdeniz suyuna rastlanmasıdır. Gemlik Körfezi gibi kapalı ve yüksek kirlilik tehdidi altındaki körfezlerin, dışarıdan gelen sularla seyrelmesi önemlidir. Kirlilik arttıkça bu seyrelme sıklığı ve miktarı ayrıca önem kazanır. Körfez ortasında yapılan ölçümlerde ise Armutlu açıklarından gelen suyun bu noktaya kadar ulaştığını gözlemledik. Ancak körfez ortasından itibaren giren oksijenli suyun kaybolduğu görüldü. Bu durum kirlilikten kaynaklı aşırı organik yük nedeniyle gelen oksijence zengin Akdeniz suyunun bölgeyi yeterince seyreltemediğini gösteriyor." değerlendirmesini yaptı.

- "Mevsim normallerinin 2,5 derece üzerinde ölçümler alındı"

Marmara’daki kirlilik azaltılmadığı sürece tehlikenin devam edeceği, ısınan suda daha az oksijen çözülebileceğinden küresel ısınmanın oksijensizleşmeyi artıracağı uyarısında bulunan Salihoğlu, deniz suyu sıcaklıklarıyla ilgili şu bilgileri paylaştı:

"Uzun dönemli uydu ve saha çalışmalarından elde edilen veriler Marmara Denizi yüzey sularında son 20 yılda 2 derece civarında bir sıcaklık artışı olduğuna işaret ediyor. İçinde bulunduğumuz bu dönemde ise mevsim normallerinin 2,5 derece üzerinde ölçümler alındı. Analizlerimize göre, geride kalan El Nino döneminde Marmara’da deniz suyu sıcaklıkları ortalaması 17,21 derece olarak gerçekleşti. Bu rakam bir önceki El Nino dönemi olan 2014-2016 yıllarında 14,72 derece, 1997-1998’deki El Nino döneminde 15,18 derece ve 1982-1983 yıllarındaki El Nino döneminde ise 15,10 derece olarak kaydedilmişti."

Kirlilik seviyelerinde bir azalma görmediklerini, denizde yüksek seviyedeki azot ve fosfat varlığının devam ettiğini vurgulayan Salihoğlu, kentsel, endüstriyel ve tarımsal kirleticilerin Marmara Denizi'ne girmeye devam ettiğinin altını çizdi.

Prof. Dr. Barış Salihoğlu, "Oksijen durumu bölgesel ve mevsimsel olarak değişkenlik gösterse de Marmara genelinde 30 ila 40 metre derinlikten sonra birçok yerde kritik düzeyin altında seyrediyor. Marmara üst suyu ve alt suyu arasındaki oksijen geçişi oldukça keskin olmakla birlikte bu durum oldukça endişe verici. Ana bulgularımız, oksijenli Akdeniz suyunun Marmara’yı beslediği ve Marmara için umut vadettiği yönünde. Ancak artan kirlilik yüklerinden ötürü bu etkinin sınırlı kaldığını gözlemledik. Yüzeyin 30 metre altında oksijensizlik durumu devam ediyor." tespitlerini paylaştı.

Marmara Denizi Eylem Planı'nın ivedilikle hayat geçirilmesi gerektiğini dile getiren Salihoğlu, şehir, endüstri ve tarımdan kaynaklı kirleticilerin ileri arıtma yapıldıktan sonra sisteme verilmesi ve mümkünse de bu suların tekrar kullanımının teşvik edilmesi önerilerinde bulundu.

- "Sorumluluk almaya devam edeceğiz"

İş Bankası Genel Müdür Yardımcısı ve Sürdürülebilirlik Lideri İzlem Erdem, denizlerin sağlığını koruma, kirliliğin önlenmesi, ekosistemin sürdürülebilirliği ve bilimsel çalışmalara destek olmak hedefiyle ODTÜ ile Deniz Kaşifi, Türk Deniz Araştırmaları Vakfı (TÜDAV) ile "Denizlerin Geleceği: Deniz Çayırları" projesini yürüttüklerini söyledi.

Deniz çayırları projesi kapsamında, 30 ilkokul ve ortaöğretim okulunda 4 bini aşkın öğrenciye eğitim verildiğini ifade eden Erdem, ilerleyen dönemde de denizlerin ve biyoçeşitliliğin korunmasıyla ilgili sorumluluk almaya devam edeceklerini bildirdi.

Yeşil dönüşüm ve karbonsuz ekonomiye geçişte finansman konusunun önemine işaret eden Erdem, sözlerini şöyle tamamladı:

"2023 yılında ülkemize 2,4 milyar dolar tutarında sürdürülebilirlik temalı kaynak sağladık. Ayrıca 500 milyon TL tutarında, iki yıl vadeli yeşil tahvil ihraç ettik. Bu işlem, bankacılık sektörü tarafından yurt içinde TL cinsinden gerçekleştirilen ilk yeşil borçlanma aracı ihracı oldu. Karbonsuzlaşma konusunda iddialı hedefler ortaya koyduk ve bu konuda hedeflerimizin de ötesine geçerek ilerliyoruz. Kendi operasyonlarımızdan kaynaklanan emisyonlarımızı 2023 sonu itibarıyla 2018 baz yılına kıyasla yüzde 79 oranında azalttık. Böylece, daha önce 2035 olarak açıkladığımız karbon-nötr banka olma hedefimizi 2026 yılına çektik."

AA

Kocaeli Büyükşehir Belediyesi, İzmit Körfezi'nde yapay resif bırakılabilecek alanların belirlenmesi için Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Denizcilik Fakültesi ile çalışma yaptı.

Eskihisar Sahili'ne yapay resif bırakılması kapsamında Tarım ve Orman İl Müdürlüğü tarafından hazırlanan, Tarım ve Orman Bakanlığınca onaylanan proje için Gebze ilçesi Eskihisar Balıkçı Barınağı önünde "Yapay Resif Bırakma Programı" düzenlendi.

Büyükşehir Belediye Başkanı Tahir Büyükakın, burada yaptığ konuşmada, İzmit Körfezi'nin korunmasına yönelik çalışmaların önemine değindi.

Ağırlıkları 1,5 ila 1,7 ton arasındaki yapay resiflerin, akademisyenler tarafından belirlenen alanlara konulduğunu anlatan Büyükakın, Marmara Denizi'nin ekosisteminin korunması için birçok çalışmayı aynı anda yürüttüklerini vurguladı.

Büyükakın, bu çalışmaların başında İzmit Körfezi'nin uç noktasında biriken dip çamurunun çıkarılmasının yer aldığını, şu ana kadar 500 bin metreküplük çamurun alındığını belirterek, "Bunun deniz ekosistemini güçlendireceğini, özellikle müsilaj ve benzeri problemlerle ilgili Marmara Denizi'nin yeniden hayat bulması için çok ciddi katkı sağlayacağını biliyoruz. Bu doğrultuda çalışmaları takip ediyoruz." diye konuştu.

- Evsel atık sularda yüzde 100 ileri biyolojik arıtma hedefi

İzmit Körfezi'nin korunması için yapılan çalışmalara ilişkin bilgiler veren Büyükakın, özellikle evsel atık suların temizlenmesi, arıtılması ve denize bırakılmasının hayati önem arz ettiğini vurguladı.

Büyükakın, Marmara Denizi'ne 4,5 milyon metreküplük evsel atık su deşarjının yapıldığını, bunun yüzde 53'ünün sadece ön arıtmayla denize bırakıldığını aktararak, şunları kaydetti:

"Ön arıtmayla denize bırakmak demek, kaba pisliği kenarda tutup suyu salmak demek. Bu da azot ve fosforla deniz ekosistemini kirletmek demek. Evsel atık suların içinden azotu aldığınızda biyolojik arıtma yapmış olursunuz, beraberinde fosforu da aldığınızda bunun adı ileri biyolojik arıtma olur. Biz Kocaeli'de yüzde 73 mertebesinde ileri biyolojik arıtma yapıyoruz. Yüzde 100'ü biyolojik, yüzde 73'ü ise ileri biyolojik seviyede. İnşallah yüzde 100'e ulaştırmak için yatırım projelerimize devam ediyoruz. Hedef, Marmara'nın tamamında aynı oranların yakalanması ama maalesef yüzde 53'ü sadece ön arıtmayla. Bu yüzde 53'ün yüzde 97'si maalesef İstanbul'dan kaynaklanıyor."

İzmit Körfezi'ne çeşitli noktalardan 42 bin balık bırakıldığına değinen Büyükakın, "Yapay resif projesi de bu ekosistemi teşvik ve takviye edecek bilimsel çalışma olarak Marmara Denizi tarihine, özellikle Körfez yaşamına çok önemli kilometre taşı olarak dikilmiş olacak." dedi.

Konuşmanın ardından 100 beton bloktan oluşan yapay resif, özel vinçle İzmit Körfezi'nin hayalet ağlardan ve atıklardan temizlenmiş bölgelerinden Gebze Eskihisar Sahili mevkisinde dalgıçların yardımıyla deniz dibine yerleştirildi.

Resiflerin ekosisteme etkileri, Kocaeli Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümünce incelenip kayıt altına alınacak ve raporlanacak.

Programa, Gebze Belediye Başkanı Zinnur Büyükgöz, Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Denizcilik Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Mustafa Sarı, Öğretim Üyesi Prof. Dr. Halim Aytekin Ergül, AK Parti Gebze İlçe Başkanı Recep Kaya ve Gençlik Kolları Başkanı Bilal Durmuş Kurt da katıldı.

AA

Yapılan açıklamada etkinliğin Bodrum’da 7 Haziran 2024 Tarihinde saat 10:00' da Özel Bodrum Marmara Koleji Atatürk Kültür Merkezi Konferans Salonunda gerçekleştirilecek olan Panelin moderatörlüğünün SAD Yönetim Kurulu Üyesi Cem Orkun Kıraç; Açılış konuşmalarının Fabien Flori, Emrecan Polat, Ayşegül Çil tarafından yapılacağı belirtildi.

Panel konuşmacıları arasında Arif Yılmaz, Dr. Mert Gökalp, Prof. Antonie Aiello, Prof. Fredderique Chlous, Dr. Maddy Cancemi, Dr. Aylin Ulman, Doç. Dr. Güzel Yücel Gier, Dr. Nesimi Ozan Veryeri, Selen Cambazoğlu, Dr. Başak Sözer gibi güçlü isimler yer alıyor.

Projenin broşürlerine ait çizimler ve illüstrasyonların Yasemin Sayıbaş Akyüz, içerik metinleri ise Mert Gökalp tarafından hazırlandığı bildirildi.

Balık Haber Merkezi – Özden Aydın Şimşek

Büyükşehir Belediyesi Başkan Danışmanı Lokman Atasoy, toplantıda yaptığı konuşmada, belediye olarak denizin korunması ve deniz yaşamını gelecek nesillere aktarmak amacıyla çalışmalar yürütüldüğünü belirtti.

Özellikle deniz ekosisteminin korunması, biyoçeşitliliğin artırılması için çalışmalar yaptıklarını anlatan Atasoy, şunları kaydetti:

"Yabancı istilacı türlerle mücadele, yerli türlerin popülasyonun arttırılması konusunda önemli çalışmalarımız var. Yapay resifler konusu da uzun bir süredir yapmayı hedeflediğimiz bir çalışmaydı. Projede amacımız deniz ekosistemini korumak, biyoçeşitliliği artırmak. Yapay resiflerin dalış turizmine ve olta balıkçılığına da katkı sağlayacağını düşünüyoruz."

Akdeniz Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Turhan Kebapçıoğlu da yapay resif projesinin son derece önemli olduğunu kaydetti.

Kaçak avcılıkla mücadele ve balık popülasyonu artışı için yapay resifi önemsediklerini bildiren Kebapçıoğlu, yapay resif hangi bölgelerde yapılabilir, hangi tip resifler kullanabilir bunları da ilerleyen toplantılarda değerlendireceklerini aktardı.

AA

Düzenlenen etkinliklerle güzel zaman geçiren vatandaşlar, sanatçıların verdiği konserlerle eğlendi.

Erciş Kaymakamı Murat Karaloğlu, inci kefalinin kent için önemli bir değer olduğunu söyledi.

İnci kefallerinin göçünü tanıtmak amacıyla düzenledikleri festivalin 3 gün boyunca renkli görüntülere sahne olduğunu belirten Karaloğlu, şunları kaydetti:

"Ziyaretçileri İnci Kefali Tabiat Parkı'nda ağırladık. Festivalimize yerli ve yabancı yaklaşık 90 bin kişi katıldı. Önceki yıllara göre rekor bir rakam. Sanatçılarımız seslendirdikleri türkülerle katılımcılara keyifli anlar yaşattı. Suyun tersine yüzen ve önüne çıkan engelleri aşmaya çalışan balıkların göçünü tüm dünyaya tanıtmak istiyoruz. Ziyaretçilerin festival süresince güzel vakit geçirmeleri sağlamaya çalıştık. Akarsu debisinin yüksek olması balık göçünün daha iyi izlemesini sağladı. Festivalimize ilgi gösteren herkese teşekkür ederim."

AA

Bazı bölgelerde deniz renginin kızıla ve sarıya döndüğü görülürken renk değişimi dronla da görüntülendi.

İstanbul Üniversitesi Su Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Meriç Albay, AA muhabirine, Büyükçekmece'de deniz renginin değişmesinin, lokal bir artık girdisinden kaynaklı olabileceğini söyledi.

Prof. Albay, su sıcaklığının artışıyla birlikte kirlilik kaynakları (azot, fosfor gibi besin tuzları) birleşince alg artışının yaşandığını kaydetti.

Tekne sahibi Murat Kömürcü, daha önce böyle bir durumla karşılaşmadığını, görüntünün endişe verici olduğunu dile getirdi.

AA

Bu kapsamda parkın bulunduğu alana götürülen fakültede eğitim gören 150 öğrenci, çevre temizliği yaptı, Van Gölü'nde yaşayan ve üreme döneminde tatlı sulara göç eden balıkların göçünü izledi.

Göçle ilgili bilgilendirilen öğrenciler, koruma çalışmalarına katkı sunmak ve farkındalık oluşturmak için yaklaşık 3 saat temsili nöbet tuttu.

YYÜ Mühendislik Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Remzi Tuntaş, 150 öğrenciye yönelik İnci Kefali Tabiat Parkı'nda program düzenlediklerini söyledi.

Van Gölü'nün güzelliklerini tanıtmak amacıyla bu tür programlar düzenlediklerini belirten Tuntaş, "Üniversite olarak eğitim, öğretim ve araştırma faaliyetlerinin yanında sosyal ve kültürel etkinlikler de yapmamız gerekiyor. Bu kapsamda balık göçünü görmek için buraya geldik. Öğrencilerimizde doğanın korunması ve ekolojik sorumluluk bilincinin oluşturulması amacıyla panel düzenledik. Buradaki güzelliğin önemine vurgu yaptık." diye konuştu.

Doktor öğretim üyesi Erdoğan Özel de öğrencilerle inci kefalinin göçüne şahitlik etmek için etkinliği düzenlediklerini ifade etti.

Amaçlarının öğrencilere göçün nasıl gerçekleştiğini göstermek ve farkındalık oluşturmak olduğunu vurgulayan Özel, "Burada çevre temizliği yaptık. Maalesef katı atık çok fazla. Bunlar bizden kaynaklanıyor. Bu atıklar Van Gölü'ne gidiyor ve bir kirlilik yaşanıyor. Bu konuda farkındalık oluşturmak istedik. Panelimizi salon yerine doğada yaptık. Öğrencilerimize bilgiler aktardık. Kaçak avcılığa dikkati çekebilmek için öğrencilerimiz burada nöbet tuttu." dedi.

AA