Of Çaykur Çay Fabrikasında, olası yangın durumlarına hazırlıklı olunması amacıyla yangın tatbikatı yapıldı. Tatbikat, Güven Yangın Söndürme Ekibi tarafından organize edildi.

Eğitime; Fabrika Müdürü Ali Genç, İnsan Kaynakları Kısım Müdürü Abdurrahman Balcı, İşletme ve Bakım Kısım Müdürü Mustafa Zengin ile fabrika personeli katıldı.

Tatbikat kapsamında yangın anında ilk müdahale, yangın söndürme cihazlarının doğru kullanımı ve acil tahliye prosedürleri uygulamalı olarak gerçekleştirildi. Personelin acil durumlarda doğru ve hızlı hareket etmesinin hedeflendiği çalışma, gerçek senaryolar üzerinden gerçekleştirildi.

Fabrika yetkilileri, çalışanların güvenliği için benzer tatbikatların belirli aralıklarla sürdürüleceğini bildirdi.

"FRENİM TUTMUYOR, ÖLEBİLİRDİM!"

İşletme hakkındaki en taze ve en tehlikeli iddia, motorunu yeni yaptırdığı aracını LPG montajı için Hakan Oto Gaz'a götüren bir vatandaştan geldi. Mağdur sürücü, sağlam olan aracının "beyni arızalı" denilerek gereksiz parça değişimine zorlandığını belirtti.

Süreci bir "kâbus" olarak nitelendiren sürücü, "Arabayı alır almaz tekleme başladı. Yaptıkları montajdan sonra araba benzinde bile çalışmıyor, kapkara duman atıyor ve en korkuncu frenlerim tutmuyor, pedal şişti! Can güvenliğimi hiçe saydılar" dedi.

Durumu işletme sahibine anlattığında "konuşmasına bile izin verilmediğini" iddia eden müşteri, "Tüketici Hakem Heyeti'ne gideceğim' deyince, 'İstediğin yere git, şikayet et' diye cevap verdi. Bunlar esnaf değil, resmen şehir eşkiyası" ifadelerini kullandı.

"175 BİN TL MASRAF ÇIKARDILAR, MOTORU BİTİRMİŞLER"

İşletmenin adının geçtiği şikayetler, bunun tekil bir olay olmadığını gösteriyor. Furkan Kılıçgil isimli kullanıcı, motor rektifiyesi için anlaştığı Hakan Oto Gaz'ın aracını mahvettiğini iddia ederek, "Motorun içine etmişler. Turbosuna yağ, motor yağına su karışıyor. 6 servis gezdim, '175.000 TL masraf var' dediler. Ben yandım, siz yanmayın. Hakkımı zerre helal etmiyorum!" dedi.

"SAĞLAM BEYNİ YAKIP, 'OLACAĞI VARMIŞ' DİYORLAR"

Müşterilerin en çok dile getirdiği iddialardan biri de, araçların elektronik aksamına kasten zarar verildiği yönünde. Deniz Çetinkaya, "Bizim arabanın beynini yaktılar ve 'biz yapmadık, olacağı varmış' diyerek başlarından savdılar" derken, Sabri isimli kullanıcı da "LPG arızası için gittim, maalesef arabanın beynini yaktılar. Türkmen ustalar yüzünden 7.000 TL masraf yaptım" diyerek bu iddiayı güçlendirdi.

FAHİŞ FİYAT VE ALDATMACA İDDİALARI

• "5 DAKİKALIK İŞE 5 BİN TL": Bir kullanıcı, "Beyin yanık dediler, 5 bine yaparız dediler. Yaptırmadım, başka usta 5 dakikada halletti. Haram olsun."

• "EN İYİSİ DEDİM, EN UCUZUNU TAKMIŞ": Bir başka mağdur, "İyi sistem olsun dedim, parasını aldım, en ucuz Atiker sistemi takmışlar. Başka LPG'ci halime güldü."

• "1 METRE KABLOYA 700 TL": Celalettin Kabadayı ise "1 metre 0,75 kablo çekti, Lada Samara araca 700₺ istedi."

"KAVGACI VE SAYGISIZLAR"

Neredeyse tüm şikayetlerin ortak noktası ise, Hakan Oto Gaz personelinin "agresif", "kavgacı" ve "saygısız" tutumu. Müşteriler, sorunlarını dile getirdiklerinde tehdit edildiklerini ve "paranızla rezil olmayın" uyarısıyla işletmeden ayrıldıklarını belirtiyor.

Kocatepe Camii’nde kılınan cenaze namazına ailesi, Veryansın TV çalışanları, dostları ve binlerce seveni katıldı. Türk bayrağına sarılı tabutu başında toplanan kalabalık, gözyaşları içinde veda etti. Cenaze namazının ardından Genç’in naaşı, sloganlar ve alkışlar eşliğinde cenaze aracına taşındı. Gölbaşı Mezarlığı’nda defnedilen Genç’in mezarına Trabzon, Afyonkarahisar, Kayseri ve Saraybosna’dan getirilen topraklar serpildi.

Törene; Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş, Türk Kültürünü Araştırma ve Tanıtma Vakfı Genel Müdürü Nail Türkoğlu, AKP Genel Başkan Yardımcısı Hüseyin Yayman, eski Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin, eski Devlet Bakanı Ufuk Söylemez, Gölbaşı Belediye Başkanı Yakup Odabaşı, Cumhuriyetçi Vatanseverler Partisi Genel Başkanı İsmail Hakkı Atal, Sosyalist Cumhuriyet Partisi Genel Başkanı Gürkan Koç, Zafer Partisi Sözcüsü Azmi Karamahmutoğlu, Vali Mülkiye Başmüfettişi Bülent Tekbıyıkoğlu, eski milletvekilleri Ali Uzunırmak ve Atila Kaya, eski Ağrı Belediye Başkanı Savcı Sayan, eski Ülkü Ocakları Genel Başkanı Suat Başaran, emekli Tümgeneral Ethem Büyükışık, emekli Albay Mustafa Önsel, emekli Astsubay Oktay Yıldırım, avukatlar Ersan Barkın ve Şule Nazlıoğlu Erol, Anka Haber Ajansı Yönetim Kurulu Başkanı Ali Fırat Atabaş, kuzeni gazeteci Gürbüz Evren, gazeteciler Arslan Bulut, Yavuz Selim Demirağ, Recep Canpolat, Gürkan Hacır, Ersin Eroğlu, Faruk Bildirici, Semra Topçu, Müyesser Yıldız, Millî Düşünce Merkezi Genel Başkanı Hakan Paksoy ile sanat, edebiyat ve medya dünyasından birçok isim katıldı. Müzisyenler Ali Tufan Kıraç ve Çelik Erişçi ile yazarlar Lütfü Şehsuvaroğlu, Afşin Efkarlıoğlu ve Vedat Özdemiroğlu da törende hazır bulundu.

Cenazede “Nihat Genç ölmedi, kalbimizde yaşıyor”, “Türkiye laiktir, laik kalacak”, “Mustafa Kemal’in askerleriyiz” ve “Kahrolsun istibdat, yaşasın hürriyet” sloganları atıldı. Binlerce yurttaş, Genç’in son sözlerine atıfla “Cumhuriyeti yaşatacağız” yazılı pankartlar taşıdı.

Milli takımımız, turnuvada Japonya, İngiltere ve Polonya milli takımlarını mağlup ederken Fas ile berabere kaldı ve turnuvayı şampiyon olarak tamamladı. Daha önce Dünya ve Avrupa şampiyonluklarıyla bayrağımızı defalarca dalgalandıran takımımız, bu başarıyla da tüm Türkiye’yi gururlandırdı.

Ampute futbolun Türkiye’deki öncülerinden olan, başında bulunduğu her takımı zirveye taşıyan, Özel Kuvvetler Komutanlığı’nda görev yaparken gazi olan ve Bilkent Rehabilitasyon Merkezi’nde başlayan yolculuğuyla ülkemizde bu sporun kurucuları arasında yer alan İsmail Temiz, sporcularıyla birlikte yeni bir zafere daha imza attı.

İsmail Temiz, vatan hizmetini sporda da aşkla sürdürmeye devam ediyor. Yetiştirdiği sporcular, sahada gösterdikleri mücadeleyle bayrağımızı gururla göndere çektiriyor. Onun için sadece bir spor adamı demek eksik kalır; o, inancın, azmin ve vatan sevgisinin vücut bulmuş hali.

Savaş meydanlarında gösterdiği cesareti, yeşil sahalara da taşıyan İsmail Temiz, gazi olduktan sonra hayata daha sıkı sarılarak ampute futbolun Türkiye’de filizlenmesinde öncü oldu. Birçok gencin umudu, yol göstericisi ve ilham kaynağı haline geldi.

Göğsünde ay-yıldızlı formayı onurla taşıyan sporcularımız, onun önderliğinde Türk milletinin iradesini, karakterini ve azmini dünyaya göstermeye devam ediyor. İsmail Temiz, sessiz ama dimdik duruşuyla sporcularının arkasında adeta bir dağ gibi duruyor ve onlara güç veriyor.

İyi ki varsın İsmail Temiz…
Bu millet seni unutmaz. Vatan için, gençlik için, spor için attığın her adım alkışların en büyüğünü hak ediyor.
Minnettarız.

Yapılan inceleme sonucunda İl Özel İdaresi ile Bartın, Amasra, Kurucaşile ve Ulus belediyelerinin çöp düküm sahasına giden yola atık bıraktıkları tespit edildi.

Çevre Kanunu’na istinaden Bartın İl Özel İdaresi, Bartın Belediyesi, Amasra Belediyesi, Kurucaşile Belediyesi ve Ulus Belediyesi’ne 1 milyon 299 bin 54'er TL olmak üzere toplam 6 milyon 495 bin 270 TL ceza kesildi.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın sosyal medya hesabı üzerinden yapılan paylaşımda, "Bartın ili şehir merkezine 9 kilometre uzaklıktaki İnkumu Vahşi Çöp Döküm Sahası’na giden yola dökülen çöplere ilişkin başlattığımız incelemeler sonucu Çevre Kanunu’na istinaden; Bartın İl Özel İdaresi, Bartın Belediyesi, Amasra Belediyesi, Kurucaşile Belediyesi ve Ulus Belediyesi'ne 1 milyon 299 bin 54'er TL olmak üzere toplam 6 milyon 495 bin 270 TL idari ceza uygulanmıştır. Kamuoyuna saygıyla duyurulur." denildi. 

Okulun bahçesinin otopark olarak işletilmesi, ayrıca halı sahalar ve spor salonunun da devlet eliyle ihaleyle kiralanması olayına esastan karşı olduklarını, Milli Eğitim Bakanlığı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği bakanlıkları arasında yapılan protokolün yönetmeliğe aykırı olduğu gerekçesiyle, protokolün iptali için dava açtıklarını duyurdu.

OKULUMUZU, OKULUMUZU KORUMASI GEREKENLERDEN KORUMAYA ÇALIŞIYORUZ
Atatürk Lisesi başta olmak üzere çok sayıda okulun bahçesi, halı saha, spor salonu ve duvarlarının ihale yoluyla kiralanmasına izin veren protokolü eleştiren Mezunlar Derneği Başkanı Murat Saraç, şunları söyledi:

“İzmir Atatürk Lisesi Mezunlar Derneği olarak burada yapacağımız etkinlikleri, kampanyalarımızı, öğrencilerimizin başarılarını konuşmak isterken, maalesef ihale krizini konuşmak zorunda kaldık. Okulumuzu, okulumuzu koruması gerekenlerden korumaya çalışıyoruz ne yazık ki. Okulların içerisinde ticarethanelerin olmaması gerektiğini savunuyoruz. İzmir Atatürk Lisesi Okul Aile Birliği’nin işlettiği bir otoparkımız vardı. Bu iş, sadece okul idaresinin kontrolü altında olan, vergileri kuruşu kuruşuna Okul Aile Birliği tarafından ödenen bir işti. Okul kuralları geçerliydi. Siz ihaleyle buraya başkalarını getirirseniz, burayı ticarethane haline getirmiş olursunuz. Son derece sakıncalı bir şeyden bahsediyoruz. Otoparkımız, 15 Temmuz döneminde güvenlik gerekçesiyle kapatıldı. Sonra bir yönetmelikle okulların sadece kantin dışında hiçbir yeri işletemeyeceği gündeme geldi. Otopark işletmeciliğini yine Okul Aile Birliği tarafından yapılması için girişimlerde bulunduk. AK Parti İzmir Milletvekili Ceyda Bölünmez Çankırı’dan yardım istedik ama vekilimiz daha sonra talihsiz bir açıklama yaptı.”

BÖYLE BİR KARAR ALINIYORSA, MİLLİ EĞİTİM OKULA TAM DESTEK VERMELİDİR            
“Okullarımızın tamamen işletme faaliyetlerinde bulunmaması kararını saygıyla karşılıyoruz. Ancak böyle bir karar alınıyorsa, Milli Eğitim Bakanlığı’nın, İl Milli Eğitim Müdürlüğü’nün okula bire bir destek vermesi gerekirdi. İzmir Atatürk Lisesi, üniversite sınavında iki birincilik kazanmış bir okuldur. Bu okul, 1000’de 20 ile öğrenci kabul eden bir okul. Okulumuz, üniversite sınavında ilk 4’e girdi. Pamuklara sarılıp korunması gereken bir okuluz. Biz hala okulun bahçesi otopark ihalesi olsun mu olmasın mı, üçüncü şahıslar buraya girsin mi girmesin mi, onu konuşuyoruz. Ceyda Hanım’a buradan da seslenmek istiyorum; o yönetmeliği destekliyoruz, kapatılsın ama Milli Eğitim Bakanlığı da okullarımıza gereken desteği versin. Çocuklar Teknofest’e gidiyor, birinci oluyorlar; TOBİTAK yarışmasında birinci oluyorlar; uluslar arası yarışmalarda birincilik alıyorlar; sporda, tiyatroda şampiyon oluyorlar. Bu başarıların desteklenmesi gerekir. Ceyda vekilimizden destek istedik ama bütçemiz yeterli değil, yanıtını aldık. Milli Eğitim Bakanlığı’nın bütçesi yetmiyorsa, bırakın o zaman otopark işletmesini Okul Aile Birliği yapsın, dedik. Şu an geldiğimiz noktaya bakın; bahçemiz otopark için ihaleye veriliyor. Halı sahalarımız, spor salonumuz ihaleyle kiraya veriliyor. Yerlerimiz üçüncü şahıslara veriliyor ama buradan okullara bir liralık kaynak aktarılmıyor. Bir yönetmelik çıkarılmıştı, Okul Aile Birlikleri, üçüncü şahıslara vererek otopark işletmeciliği yapabilir, diye. Onu da ortadan kaldırdılar. Böyle bir tavır, elbette kabul edilebilir bir şey değil. Dolayısıyla biz de bunun karşısında olacağız. Biliyorsunuz, otopark ihalesi yapıldı ve çok üzülerek öğrendik ki, güvenlik nedeniyle iptal edilen ihale yenilecekmiş. Bu yanlışta ısrar edilmemesi gerekir. Biz Mezunlar Derneği olarak güvenlik sorunu oluşturacağı öngörüsüyle ihaleye itiraz etmiştik. Otopark işletmelerinin okullara girmesinin güvenlik sıkıntısı yaratacağını her platformda söyledik. Sonuçta yapılan ihale, güvenlik nedeniyle iptal edildi. Bu iptal olayı, bizim haklılığımızı net biçimde ortaya koyuyor. Yeniden ihale yapıldığını varsayalım. O ihaleyi kazanacak kişi veya kurumun, güvenlik sorunu yaratmayacağını kim garanti edebilir? Dolayısıyla bu ihalenin tekrarlanmaması gerekiyor.”

BU YANLIŞTAN BİR AN ÖNCE DÖNÜLECEĞİNİ UMUT EDİYORUZ
İzmir Atatürk Lisesi Mezunlar Derneği Başkanı Murat Saraç, derneğin iktisadi işletmesinin yanı sıra mezunlar arasında bulunan işadamlarının birlik olup neden otopark ihalesine katılmadığıyla ilgili şu görüşlere yer verdi:

 “İzmir Atatürk Lisesi Mezunlar Derneği olarak, ihaleye katılmayı yanlış bulduk, çünkü iktisadi işletmemizle ihaleye katılsaydık ihaleyi meşrulaştırmış olurduk. Bu arada İzmir Büyükşehir Belediyesi, Grand Plaza ile ihaleye katıldı ama çok ileriye gidemedi; belediyemize teşekkür ediyoruz. Biz bu ihaleyi yanlış buluyoruz ve esastan itiraz ediyoruz. Okulların işletmelere açılması, esastan yanlıştır. Pekala doğru insanlar da alabilir. Bu ihale hukuka uygun olabilir ama bu durum, ihalenin yanlış olduğu gerçeğini değiştirmez. Bu konuyu okulumuzdan mezun hukukçu arkadaşlarla inceledik, araştırdık. Bu yanlışın devam ettirilmemesi adına, Milli Eğitim Bakanlığı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı arasında imzalanan, yönetmeliğe de aykırı olan protokolün iptali için dava açtık. Biz yaşanan onca sıkıntıya rağmen Türkiye’de hukukun halen var olduğuna inanıyoruz. Yasal haklarımızı kullanıyoruz ve bu yanlıştan bir şekilde dönüleceğini umuyoruz. Milli Eğitim Bakanlığımıza, İl Milli Eğitim Müdürlüğümüze, hiçbir parti ayrımı yapmadan tüm İzmir milletvekillerimize buradan seslenmek istiyorum. Lütfen bu konuda gereğini yapın, bu ihalenin tekrar yapılmasına engel olun. Yanlış şeylerin üzerine kurulmuş sistemi, tekrar tekrar uygulayarak doğru sonuçlar elde edemezsiniz. Çocuklarımızı riske atmayın, onların huzurunun kaçırılmasına izin vermeyin. İlla ki otopark işletilecekse, bırakın Okul Aile Birliği işletsin. Okulumuzda sadece eğitim konuşulmalı.”

RİCA EDİYORUM; OKULLARA TİCARETHANELERİ SOKMAYALIM
İzmir Atatürk Lisesi’nden mezunlar olarak inisiyatif kullanmak zorunda olduklarının altını çizen Başkan Saraç, sözlerini şöyle sürdürdü:

“AK Parti Milletvekili Ceyda Bölünmez Çankırı’ya bir mesaj yolladım, konuyla ilgili. O da Milli Eğitim Müdürü’nden randevu alamadığımızla ilgili konuya atıf yaparak, gitsinler görüşsünler, diye açıklama yaptı. Bugüne kadar görüşemedik. Bildiklerini okuyacaklarsa, bu saatten sonra görüşmemizin de bir anlamı yok. Okulla, eğitimle ilgili bir sıkıntı varsa, ah vah deyip kenara çekilemeyiz. Atatürk’ün adını taşıyan okuldan mezunlar olarak inisiyatif kullanmamız gerekiyor. Tüm İzmir milletvekillerimize, İl Milli Eğitim Müdürümüze, Milli Eğitim Bakanımıza buradan bir kez daha rica ediyorum; okullara ticarethaneleri sokmayalım. Lütfen bu ihaleleri iptal edelim, protokolü iptal edelim. Okulların gelirlerini artıralım, çok değerli öğrencilerimizi yetiştirmeye devam edelim. İki başbakan çıkarmış biz okuluz. Spordan siyasete, sanattan bilime çok kıymetli isimler yetiştirmiş bir okuldan bahsediyoruz. Görüştüğümüz vekillerden ne var ki, bugüne kadar net bir cevap gelmedi.  Deniz Yücel vekilimiz, bizim okulumuzdan mezun, CHP İl Başkanımız Şenol Arslanoğlu da… Bir başka milletvekilimiz Rıfat Nalbantoğlu, Cemal Bekle de bizim okulumuzdan mezun. Bu konuyla ilgili bilgileri var, desteklerini bekliyoruz.”

KULÜPLERİMİZ HALI VE SPOR SALONUNU KULLANMAMIZA İZİN VERECEKLERDİR
Murat Saraç, spor salonu ve halı sahaların İzmir’in iki güzide kulübü tarafından ihaleyle kiralanmasıyla ilgili şunları söyledi:

“Halı sahalarımız Göztepe’ye, spor salonumuz Altınordu’ya hayırlı olsun. İki kulübün başkanları bizi arayarak müsterih olmamızı istediler. Bir sıkıntı yaşayacağımızı düşünmüyoruz. Mehmet Sepil başkanımızın çok özel bir sevgisi var, Atatürk Lisesi’ne karşı. Kendisi değil, ama babasının Atatürk Lisesi mezunu olduğunu, bu nedenle okulumuza karşı çok güzel duygular beslediğini söyledi. Altınordulu merhum İsmet Orhunbilge de bizim okulumuzun mezunudur. Ercan Ertemçöz, yönetim kurulunda görev yapıyor. Destek olacaklarına, hiçbir sıkıntı olmayacağına inanıyoruz. Ama esastan düşünecek olursak, biz bu ihalelere karşıyız, kulüplerimize değil.  En büyük sorun otopark, üçüncü şahıslar ama sonuçta o ihalelerin olmaması gerekiyor.”

YATILI ÖĞRENCİLERİMİZE GÜNDE 52 LİRA YEMEK PARASI
Okulun yatılı bölümündeki öğrencilerin beslenmesiyle ilgili medyaya düşen haberleri değerlendiren Murat Saraç, “Milli Eğitim Bakanlığı’nın yatılı öğrenciler için verdiği bir yemek parası var. Geçen sene günlük 28 lira gibi bir para söz konusuydu. 28 lirayla dört öğün yemek nasıl çıkartılabilirdi ki… Bugün o rakam 52 liraya çıkarılmış durumda. Devletin eğitime daha çok para ayırması lazımdır. Diğer kurumlara verilen paraları da hatırlayacak olursak, Milli Eğitimin bütçesinin en önde olması gerekir. Okulun tüm bileşenleri olarak, çocuklarımızın aç kalmamaları adına elimizden gelen yardımları yapıyoruz. Milli Eğitim’in de 52 liraya dört öğün yemek çıkarılamayacağını biliyordur diye düşünüyorum” dedi.

KOŞU KAMPANYASI GELİRİ, ÖĞRENCİLERİMİZE BURS OLACAK
İzmir Atatürk Lisesi Mezunlar Derneği olarak yapacakları kampanya ve etkinlikleri anlatan Murat Saraç, iki maratondan 3,5 milyon lira gelir elde etmeyi planladıklarını bildirdi:

“Valilikten aldığımız özel bir izin var, bağış toplamak için. İki büyük maratona katılacağız. Birincisi 3 Kasım’da İstanbul Maratonu, diğeri de Nisan ayında Maraton İzmir…  Kermesler, Anıtkabir ziyareti gibi etkinlikler yapıyoruz ve buralardan elde ettiğimiz gelirleri öğrencilerimize burs olarak kullanıyoruz. Biz bu burs olayına 7-8 öğrenciyle başlamıştık bugün itibariyle 200 öğrenciye burs veriyoruz. Depremzede öğrencilerimize destek olduk. Bir ay sürecek bir kampanyamız olacak mataronla ilgili. 22 Ekim’de başlayacak ve 18 Kasım akşamı bitecek bir kampanya. Gönüllü koşucularımız, okulumuz öğrencilerine burs vermek için yarışacaklar ve destek toplayacaklar. Biz bunu sosyal medya hesaplarımızdan duyuracağız. Geçen yıl bu koşu kampanyasından 2 milyon liralık bir gelir elde etmiştik, bu yıl 3,5 milyon lirayı hedefliyoruz. 22 Ekim’de, ilk futbol takımımız olan Sultani’yi anacağız. Orada startı vereceğiz”

Kaynak:EGEDESONSÖZ 

Ceviz ağacı, yaklaşık 20 metre yüksekliği ve heybetiyle köyün simgesi haline geldi. Her yıl ağacın yere dökülen meyveleri köy sakinlerince toplanıyor.

[Fotoğraf: AA]

"Köyün geçmişi ve kökeni hakkında fikir veriyor"

Çengelli Mahallesi sakinlerinden 43 yaşındaki Alican Elmahti,  çocukluğunun geçtiği ceviz ağacının etrafında şimdi çocuklarının oynadığını söyledi.

Elmahti, ağacın zamanla iklim koşulları ve hasat nedeniyle tahrip olduğunu belirterek, ekiplerce 2022'de yapılan çalışmayla koruma altına alındığını kaydetti.

[Fotoğraf: AA]

Köyün merkezindeki ağacın dökülen meyvelerini topladıklarını anlatan Elmahti, "Ağacın üzerine çıkardık, otururduk. Bizim için merkez noktası konumundaydı. Ağaç bir tarih. Köyün geçmişi ve kökeni hakkında fikir veriyor" dedi.

Elmahti, çocukların ağacın etrafında oynamasından duyduğu memnuniyeti dile getirerek, "Kendi çocuklarımın da ağacın etrafında oynaması yaşlandığımı hissettiriyor. Çocuklarımın yaşındayken ağacın etrafında oynuyordum. Şimdi çocuklarım ağacın etrafında oynuyor" diye konuştu.

Sabah saatlerinden itibaren ise başta Bayraklı, Karşıyaka ve Alsancak olmak üzere şehir genelinde kötü koku  hâkim olmaya başladı.

Ekiplerin ölü balıkların temizliği konusunda çalışmaları sürüyor.

Kordon’da ise bazı vatandaşların yasağa ve kötü kokuya rağmen balık tutmaya devam ettiği görüldü.

Kaynak: Buse AÇIKALIN/EGEDESONSÖZ

Baklacı, "Beton santralinin, çocuklarımızın eğitiminin ortasına kurulmak istenmesi kabul edilemez. Toz, gürültü ve çevre kirliliği içinde çocuklarımız nasıl bir eğitim alsın? Beton insandan kıymetli olamaz," diyerek santralin kurulmasının olumsuz sonuçlarına vurgu yaptı.

Veliler, 6 Şubat depreminden sonra yaşadıkları çevre felaketlerine bir yenisinin eklenmemesi gerektiğini dile getirerek, yaşam alanlarına beton santrali kurulmasına karşı olduklarını belirtti.

HALK SAĞLIĞI TEHDİT ALTINDA

Baklacı açıklamasının devamında şu ifadeleri kullandı: "Halkın tepkisine rağmen beton santrallerini şehrin ortasına kurdurmak en temel insan haklarından biri olan sağlıklı yaşama hakkının gasbedilmesi anlamına gelir. Buna izin veremeyiz!

Yakın zamanda Samandağ'da bunun örneği yaşandı. Hazır beton santralinin inşaat ruhsatı, yapı kullanma izni ve çalışma ruhsatı olmadığından yıkımına karar verilmiş olmasına rağmen beton santrali çalışmaya devam etmiştir. İşletme ile ilgili hazırlanan ÇED raporunda, işletmenin saat 08:00 – 17:00 saatleri arasında çalışacağı belirtildiği halde, işletme 24 saat esaslı olarak çalışmıştır. Gürültü ve toz hiç durmamaktadır. Eğer burada bu santralin kurulmasına izin verirsek  aynı senaryoyu burada da yaşamayacak mıyız? Bu senaryoyu bizim çocuklarımız ve halkımız yaşamasın diye biz bugün buradayız ve sesimizi duyurmaya çalışıyoruz."

ANTAKYA ÇEVRE KORUMA DERNEĞİ: GENÇLERİN SAĞLIĞI ŞİRKETLERİNİZDEN DAHA ÖNEMLİDİR

Velilere destek veren Antakya Çevre Koruma Derneği, ise açıklamasında şu ifadelere yer verdi: "Geleceğimiz olan gençlerimizin sağlığı rant uğruna şehri işgal eden şirketlerinizden çok daha önemlidir. Derhal bu yanlış karardan vazgeçip okulumuzun hemen yanında kurulmaya başlanan  bu beton santralinin iptal edilmesini istiyoruz. Konu ile ilgili tüm kamu kurum ve kuruluşları başta Hatay Valiliği, Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Müdürlüğü, Sağlık Müdürlüğünü, İl  ve İlçe Milli Eğitim Müdürlüklerini göreve davet ediyoruz ve yarınlarımızı yeşertecek çocuklarımıza gençlerimize sahip çıkmanızı bekliyoruz." 

Türkiye’nin 78 şehrinde güneş enerji santrali (GES) bulunuyor. 35 ilde 100 MW kapasitenin üzerinde güneş enerji santrali bulunuyor. Mart 2023 verilerine göre, Türkiye’de kurulu güneş enerjisi gücü 9 bin 820 MW seviyesindeyken, tüm kurulu elektrik gücüne bakıldığında bu miktar 104 bin 348 MW’ye ulaşıyor. Enerji santrallerinde üretilen elektrik gücü gittikçe artıyor. Özellikle GES’lerdeki güneş panellerinde FV piller kullanılırken, foto voltaik pillerin yapımında kullanılan, galyum arsenit, tellür, gümüş, kristal silikon, kurşun, kadmiyum ve diğer tehlikeli atık niteliğindeki ağır metaller bulunuyor.

"ELEKTRİK ÜRETİMİ SORUNUMUZ YOK"

Birincil enerji kaynaklarında büyük oranda dışa bağımlı olan ülkemizin elektrik enerjisini ise büyük ölçüde ülke içinde üretebildiğini belirten TMMOB’ye bağlı Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) Genel Başkanı Mahir Ulutaş, Türkiye’nin küçük oranlarda ithalat, bir o kadarda ihracat yaptığını söyledi.

Mevcut kurulu gücün Türkiye’nin ihtiyaçlarını uzun süre karşılayacak düzeyde olduğunu söyleyen Ulutaş, “Hatta atıl ya da yedek olarak nitelendirebileceğimiz bir kapasitede söz konusu. Yeni yatırımların büyük kısmı ise başta güneş ve rüzgar olmak üzere enerji santrallerine yapılmaktadır. Elbette serbest piyasa ekonomisi kapsamında işleyen bu süreci, kamunun teşvik mekanizmaları ve kârlılık oranları etkilemektedir. Fiyat ve alım garantisi verilmesi durumunda doğal gaz, kömür, nükleere dayalı santrallere de yatırım yapıldığı görülmektedir” dedi.

ENERJİ ÜRETİM TEKNİKLERİ DOĞAYA ZARAR VERİYOR

Zeytinlikleri, tarım alanlarını ya da ormanları talan ederek kurulan enerji santrallerinde kullanılan maddelere ilişkin konuşan Ulutaş, GES ve RES gibi santrallerin, güneş panellerinin ve kanatların üretiminde ihtiyaç duyulan nadir metallerin madenciliği aşamasında ciddi oranda doğaya zarar verdiğini vurguladı. 

İsteyen şirketin istediği noktada serbestçe yatırım yapmasını öngören piyasacı anlayışın en çevreci üretim yöntemiyle bile doğayı katledeceğinin örneklerini HES’lerle görüldüğüne dikkat çeken Ulutaş, “Merkezi planlama ve kamusal anlayıştan yoksun uygulamalarla, Karadeniz Bölgesi’ndeki HES örneklerinde olduğu gibi ülke genelinde GES ve RES çöplüğü oluşmasına izin verilmemelidir. Tarım alanlarını yok eden, kuşların göç yollarını kesen, enterkonnekte elektrik şebekesine bağlanabilmesi için ciddi bir kamu yatırımı gerektiren GES ve RES santralleri de kuruldukları bölgelere ciddi zararlar verme potansiyeline sahiptir” diye konuştu.

Enerji, kâr odaklı sıradan bir ticari faaliyet alanı olmaktan çıkartılarak, yeniden kamu hizmeti olarak yapılandırılması gerektiğini vurgulayan Ulutaş, enerji yönetiminin ticari ve siyasi müdahalelerden uzak, özerk bir yapıya sahip olması gerektiğini söyledi.

RES’LERİN YÜZDE 37.66 EGE BÖLGESİ’NDE

Rüzgar enerjisi kurulu güç istatistiklerine göre ülkemizde kurulu RES gücünün yüzde 37.66’sının Ege Bölgesi’nde, Ege Bölgesi’ndeki rüzgâr enerjisi kurulu gücünün yaklaşık yüzde 50’si de İzmir il sınırları içerisinde buluyor.

RES’lerin diğer enerji yöntemlerine göre daha az kirletici olduğunun altını çizen Çevre Mühendisleri Odası İzmir Şubesi Teknik Sorumlusu Çevre Mühendisi Selma Akdoğan, RES’ler için de bölgesel taşıma kapasitesi, doğru planlama, arazi kullanımı ve türbin yerleşimleri, yerleşim alanlarına mesafe gibi faktörlerin büyük önem taşıdığına dikkat çekti.

RES’in kurulacağı yerin seçiminde dikkat edilmesi gereken noktalar olduğuna işaret eden Akdoğan, “Yeterli rüzgar potansiyeli ve arazi imkanından başka iletim hattına uzaklığı, trafo gücü, sit alanı ve/veya doğal koruma alanları, milli park alanı olup olmaması, yakınında uzun mesafeli alıcı-verici antenler ve bağlantı hatları bulunmaması gerekir. Ayrıca göçmen kuşların uçuş yolları üzerinde olmaması gibi özelliklere dikkat edilmesi gerekmektedir. Proje bazlı planlama yerine, bölgesel taşıma kapasitesi belirlenerek bölgesel planlama yapılmalıdır” dedi. 

"TARIM ALANLARINA GES KURULMAMALI"

Santral alanında kurulum için ve sonrasında olası yangınların ve gölgelenmenin engellenmesi için alanın işletme süresince temizlenmesi yapılırken, arazi vasfının değişiyor. GES’lerin görsel kirliliğe de neden olduğunun altını çizen Akdoğan, “Koruma altına alınmış arkeolojik, kentsel ve tarihi sit alanları, orman alanları, doğal sit alanları, sulak alanlar, meralar, tarım alanları gibi alanlarda güneş enerji santrallerinin yer seçiminden kaçınılması gerekmektedir” dedi.

Güneş enerji santrallerinin çevresel etkileri konusunda da üretilen birim enerji miktarı diğer enerji santralleri ile karşılaştırıldığında güneş enerji santralleri için oldukça büyük alan gerektirdiğine dikkat çeken Akdoğan, “Santraller, çevrelerinde yoğun bir ışık yansıması yaratarak ısıl dengenin bozulmasına neden olmaktadır. İşletme koşullarında ve kaza sonucu kimyasal madde salınımından kaynaklanabilecek etkiler göz önünden bulundurulmalıdır. Santraller için kullanılacak panellerin seçiminde üretim bilgisi ve özellikleri dikkate alınmalıdır” uyarısında bulundu.

Peki, nedir bu düzenlemeler?

Hamside kota 400 bin ton

Üretim planlamasında avcılık yoluyla elde edilen toplam 7 tür yer alıyor. Bu türlerin içinde toplam üretiminin yaklaşık yüzde 60’ına tekabül eden hamsi ön plana çıkıyor. Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürü Turgay Türkyılmaz, seçilen bu türler ve getirilen düzenlemeler ile ilgili şunları söyledi;

“Özellikle avcılıkta, doğal kaynaklardan elde edilen balık miktarında sürekliliği sağlayabilmek için her önüne gelenin istediği miktarda balık avlamasının artık mümkün olmayacağı ortaya çıktı. Bu sadece Türkiye'de olan bir durum değil, uluslararası arenada da böyle. Bu 7 tür için belirlenmiş bir üst avlanma limiti var. Örneğin, hamside bu yıl için avlanabilecek maksimum miktar olarak 400 bin tonu belirledik. Bu miktarı hamsi avcılığı yapmak üzere müracaatta bulunmuş olan 661 gemiye dağıttık.”

Planlamaya dahil edilen diğer türler ve kota miktarları ise şu şekilde:

Avcılığı uluslararası kotaya tabi olarak yapılan ve birim bazında ekonomik olarak en değerli türlerden olan mavi yüzgeçli orkinos: 2 bin 600 ton

Miktar olarak en fazla avcılığını yapılan çift kabuklu tür olan beyaz kum midyesi: 30 bin ton

Dip sedimentinin yenilenmesindeki rolü ve ekolojik önemiyle ön plana çıkan deniz patlıcanı: 2 bin 500 ton

Dünya’da yalnızca Meksika Körfezinde üreyebilen ve göç ederek iç sularımıza gelen, avcılığı ve ticareti uluslararası kotaya tabi olan yılan balığı: 280 ton

Van Gölünde yaşayan ve endemik bir tür olan inci kefali: 10 bin ton

Alternatif tıpta kullanılan ve ticareti uluslararası kotaya tabi olan tıbbi sülük: 2 bin 500 kilogram

Yetiştiricilik de kontrol altında

Türkiye’de yetiştiriciliği yapılan levrek, çipura, Türk somonu ve Akdeniz midyesi olmak üzere 4 önemli tür de üretim planlamasına dahil edildi. Bu kategoride ise avcılığın aksine sadece üst değil alt limitler de belirlendi. Turgay Türkyılmaz bu türlerin belirlenme gerekçeleri ve limitleri hakkında konuştu.

“Dünyada levrek üretiminde birinci sıradayız. Agresif bir şekilde bu yerimizi koruyabilmek için sürdürülebilirliği sağlamalı bunun için de üretimi kontrol altında tutmamız gerekiyor. Belirlediğimiz 4 tür, alt ve üst üretim limitleri şu şekilde:

Levrek asgari 135 bin, azami 177 bin 350 ton. Çipura asgari 118 bin 500, azami 157 bin 750 ton. Türk somonu asgari 55 bin 250, azami 74 bin 600 ton. Akdeniz midyesi asgari 12 bin 250, azami 27 bin 290 ton.”

“Kotayı ihlal etmenin ciddi yaptırımları olacak”

Bu yıl uygulamaya konulan su ürünlerinde üretim planlamasının eksiksiz şekilde işlemesi için hiç şüphesiz yapılacak denetimler de oldukça kritik. Hem avcılık hem de yetiştiricilik alanında balık ve miktarların adım adım takip edileceğini belirten Türkyılmaz, yapılacak denetimler ile ilgili hamsi avcılığı üzerinden örnek vererek kotaya uymayan kişilerin karşılaşacakları yaptırımlar hakkında şöyle konuştu;

“Türkiye'nin her tarafında kıyı boyunca hamsi avcılığı yapacak olan gemilerin hangi balıkçı barınaklarından karaya çıkacakları belirlendi. Onlar gemilerinde bir belge düzenleyecekler. Düzenlemiş oldukları bu belgeyi karaya çıktıkları anda sisteme aktaracaklar. Biz bakanlık olarak bunu onayladıktan sonra kendine tahsis edilmiş olan miktarı düşeceğiz. Kota almamış bir gemi hamsi avcılığında bulundu ve ‘ben bunu iç pazara sunuyorum’ dedi. Bizim denetimimize yakalandığı zaman çok ciddi para cezaları var. Ayrıca devlet tarafından kendilerine verilmiş olan destek ve teşviklerden de yararlanamayacaklar.”

“Hedefimiz kaynakların gelecek nesillere aktarılması”

Türkyılmaz ayrıca avcılık ve yetiştiricilikte planlamaya dahil edilen toplam 11 türün her birini titizlikle seçtiklerini ve bu planlamayla Türkiye’de balıkçılığın çok daha verimli ve sürdürülebilir yapılacağının altını çizdi;

“2023 yılı rakamlarıyla konuşacak olursak bizim avcılıktan elde ettiğimiz miktar 454 bin ton civarında. Bunun yaklaşık 273 bin tonu da hamsi avcılığından elde edildi. Yani bu yüzde 60’ına tekabül ediyor. Diğer türlerle de bunu hayata geçirdiğiniz zaman neredeyse yüzde 90’lara yakın miktardaki su ürünlerindeki planlı üretimi sağlamış olacağız. Niyetimiz sürdürülebilirliği sağlamak. Hedefimiz ise stokta ne kadar balık varsa hepsini çektirmemek, gelecek yıllarda bunun aktarılmasını sağlamak.”

Bu dokuz alandan altısı, son yıllarda insan faaliyetleri nedeniyle güvenli sınırlarını çoktan aştı.

PIK’in ilk Gezegensel Sağlık Kontrolü raporuna göre, okyanus asidifikasyonu da bu faktörlere eklenmek üzere.

İklim değişikliği, doğal türlerin ve habitatların kaybı, tatlı su kaynaklarının azalması ve plastiklerle kimyasal gübreler gibi kirleticilerin artışı, aşılmış güvenli sınırlar arasında yer alıyor.

Okyanus asidifikasyonu seviyesi de, fosil yakıtların yakılmasıyla atmosfere salınan karbondioksit (CO2) emisyonlarının hızla artması nedeniyle sürdürülebilir sınırını aşmak üzere.

PIK raporunun baş yazarlarından Boris Sakschewski, "CO2 emisyonları arttıkça, bu gazın daha fazlası deniz suyunda çözünerek okyanusları daha asidik hale getiriyor" dedi. Sakschewski, mevcut emisyon seviyelerinde bile okyanus sisteminin tepkisinin zaman aldığını, bu nedenle asidifikasyon sınırının aşılmasının kaçınılmaz olduğunu vurguladı.

Eşik noktaları aşılmak üzere

Asidik su, mercanları, kabuklu deniz hayvanlarını ve deniz yaşam zincirinin önemli bir parçası olan fitoplanktonları olumsuz etkiliyor. Bu durum, milyarlarca insan için gıda kaynaklarını tehdit ederken, okyanusların daha fazla CO2 emmesini ve küresel ısınmayı sınırlandırma kapasitesini de zayıflatıyor.

Gezegenin dokuz kritik sınırından tek geçilmeyen ise, ozon tabakasının durumu.

1987’de bazı zararlı kimyasalların yasaklanmasıyla ozon tabakası iyileşme göstermeye başladı. Ancak atmosferdeki ince partiküller gibi diğer tehlikeli faktörlerin sınırına yaklaşıldı. Bu partiküller, kalp ve akciğer hastalıklarına neden olabiliyor.

Araştırmacılar, birçok ülkenin hava kalitesini iyileştirme çabaları sayesinde partikül seviyelerinde bir miktar gerileme olduğunu belirtti. Ancak sanayileşme sürecindeki ülkelerde bu oranların hızla artabileceği uyarısında bulundular.

PIK’in belirlediği dokuz gezegensel sınır, insanları doğal sistemlerin geri dönülemez noktalara geçmesini engellemek için uyarıyor. Sakschewski, bu sınırların birbirine bağlı olduğunu ve bir limitin aşılmasının, dünyanın tüm yaşam sistemini tehlikeye atabileceğini belirtti.

Raporda ayrıca, bir sorunun çözülmesinin, diğer alanlarda da olumlu etkiler yaratabileceği ifade ediliyor. Örneğin, dünya sıcaklığının sanayi öncesi seviyelerin 1.5 santigrat derece üzerine çıkmasını engellemek, pek çok konuda iyileşmelere yol açabilir.

Avustralya ile Güney Amerika arasındaki Pasifik Okyanusu bölgesinde deniz yüzeyi sıcaklıklarının belirli dönemlerde ortalamaların üzerinde, bazı dönemlerde ise altında olduğu gözlemleniyor.

Bu sıcak dönemlere "El Nino", soğuk dönemlere ise "La Nina" adı veriliyor.

Önemli etkilere yol açan güçlü hava olayının Türkiye’de kış mevsimini nasıl şekillendireceği ise merak konusu…

La Nina'nın Türkiye'ye etkisi ne olacak? Kar yağışı geçen yıla göre daha mı fazla görülecek? Merak edilen sorulara İstanbul Üniversitesi Öğretim Üyesi ve İklim Uzmanı Prof. Dr. Barbaros Gönençgil’le yanıt aradık.

Özellikle ekim ayında sıcaklıklar bir derece mevsim normallerinin üzerinde olacak ama yağışları mevsim normallerinde bekliyoruz. Kasımda sıcaklıkların mevsim normalleri üzerindeki seyirleri giderek azalacak. Yağışta da pek fazla değişiklik yok. Ancak kuzey bölgelerde yağış artışı söz konusu olabilir. Aralık ayında da yine yağışlar mevsim normallerinde seyredecek.

İstanbul Üniversitesi Öğretim Üyesi ve İklim Uzmanı Prof. Dr. Barbaros Gönençgil

La Nina geçen yıl da etkiliydi

Geçtiğimiz yıl da La Nina’nın etkili olduğunu hatırlatarak sözlerine başlayan Prof. Dr. Gönençgil, “Ancak beklendiği gibi normalde soğuk olması gereken süreçler tam olarak gerçekleşmedi” diyor.

Bunun biraz küresel süreçlerle biraz da mevcut ısınmanın etkileriyle ilgili olduğunun altını çizen Prof. Dr. Gönençgil, “Bu yıl da süreç basınç yapısı itibarıyla etkisini devam ettiriyor. Bu konuda bir uyarı var. Ancak bu etkinin ne kadar olacağıyla ilgili net bir bilgi yok. Dünya Meteoroloji Örgütü raporunda sadece birtakım süreçlerin daha soğuk ya da daha nemli geçeceği yönünde verilen olasılık yüzde 60’lar civarında” şeklinde konuşuyor.

Bu durumun önümüzdeki aylarda Türkiye’yi nasıl etkileyeceği ise ayrı bir merak konusu. Prof. Dr. Gönençgil, geçtiğimiz yıllarla mukayese yaparak konuşuyor:

“Bu yıl sıcaklıklar açısından kış mevsiminde çok yoğun bir soğuk hava beklemiyorum. Ancak yağış noktasına baktığımız zaman biraz daha yüksek yağış miktarı görebiliyoruz.”

Kasımda kuzey bölgelerde yağış artacak

La Nina etkisinde önümüzdeki aylarda hava sıcaklıklarının nasıl seyredeceğini ise Prof. Dr. Gönençgil şöyle ifade ediyor:

“Özellikle ekim ayında sıcaklıklar bir derece mevsim normallerinin üzerinde olacak ama yağışları mevsim normallerinde bekliyoruz. Kasımda sıcaklıkların mevsim normalleri üzerindeki seyirleri giderek azalacak. Yağışta da pek fazla değişiklik yok. Ancak kuzey bölgelerde yağış artışı söz konusu olabilir. Aralık ayında da yine yağışlar mevsim normallerinde seyredecek. Yine kuzey bölgelerde, Karadeniz sahillerinde coğrafi koşullara bağlı olarak riskli bir yükseliş olabilir. Sıcaklıklarda mevsim normallerine; soğuk dönem normallerine göre dönüş söz konusu.”

[Fotoğraf: AA]

Kar yağacak mı?

Peki bu kış aynı zamanda yer altı sularının beslenmesinde önemli bir faktör olan kar yağışı ne ölçüde görülecek? Cevabı merak edilen sorunun yanıtını Prof. Dr. Göneçgil’den öğreniyoruz:

“Kar yağışı açısından baktığımız zaman özellikle büyük kentlerde çok şanslı bir durum gözükmüyor yine. Özellikle ısı adasının etkisiyle birlikte kar yağması ya da karın uzun süre yerde kalması eskisi gibi değil; mevsim normallerinin altında olacak. Ancak yüksek kesimlerde yağmurdan çok kar görülme ihtimali biraz daha yüksek oranda olabilir.”

Ani yağışlara dikkat

Bütün olarak bakıldığında ise aralık ayı sonuna kadar mevsim normallerinin çok da üstünde olmayan yağış ve sıcaklığın hakim olacağını öngören Prof. Dr. Gönençgil, son yıllarda sıkça görülen düzensiz yağışlar konusuna da değiniyor.

Bu noktada, “Nispeten farklı yağışlar görülebilir. Özellikle yağmur olarak düşen yağış şiddetinin artışı, düzensizlikleri yerel koşulların da etkisiyle ortaya çıkıyor. Başta Karadeniz sahilleri olmak üzere anlık ortaya çıkan aşırı yağışların getireceği sel ve taşkın riskiyle karşı karşıya kalabiliriz” uyarısı yapıyor.

Geçtiğimiz yıllarda İzmir'de hayata geçirilmek istenen "Çeşme Projesi", rant iddiaları sebebiyle yargıya taşınmıştı. Resmi Gazete’de yayımlanan ''Çeşme Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi''nin sınırlarının yeniden belirlenmesine ilişkin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne yönelik açılan davada, projenin iptali istenmişti. Danıştay 6. İdare Dairesi, söz konusu Cumhurbaşkanlığı Kararı'nın projenin iptal istemini reddetmişti.

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, Danıştay 6. İdare Dairesi’nin verdiği ret kararını bozdu. Danıştay kararının ardından, İzmir Tabip Odası, Türk Mühendisleri ve Mimarlar Odası Birliği, İl Koordinasyon Kurulu (TMMOB İzmir İKK), İzmir Barosu, İzmir Yaşam Alanları, ÇEŞÇEP ve davacı vatandaşlar basın açıklaması yaptı.

"İrtifak bedeli dahi kamuya değil, yatırımcının hizmetine sunulacaktır"

İzmir Baro Başkanı Yılmaz, sürece ilişkin şu bilgileri paylaştı:

"12 Şubat 2020 tarihli Resmi Gazete, İzmir Çeşme Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesinin sınırlarının yeniden belirlenmesine ilişkin Cumhurbaşkanlığı Kararı yayımlanmıştı. Bu karar; Çeşme Yarımadasında mevcut devletin hüküm ve tasarrufu altındaki alanların tümünü, 47 kilometre kıyı alanını, deniz alanlarını ve bu alanlardaki beş adet adayı, 5 bin hektar orman alanını, içme suyu koruma havzalarının tamamını, bölgedeki doğal koruma alanlarını, nitelikli tarım alanları ile zeytinlikleri, kültürel ve arkeolojik miras alanlarını, yarımadada yerleşim alanları dışında kalan alanların tamamını içeren 16 bin hektar devasa kamu arazisini kapsamaktadır.

İrtifak bedeli kamuya değil, yatırımcıların hizmetine sunulacaktır. Bu devasa kamu arazisi ve deniz alanları yatırımcılara irtifak hakkı tesisi suretiyle tahsis edilerek bu alanın tümünde ve deniz alanlarında halkımızın girişine kapalı, imtiyazlı bir azınlığın kullanımına özgülenmiş, girişi denetimli, bağımsız özel bir yetki alanı oluşturulacaktır. Bu devasa kamu arazisinin ve deniz alanlarının irtifak hakkı sahibine devri karşılığı alınacak bedel kamu harcamaları için kullanılamayacak, sadece alanın alt yapı yatırımlarına harcanabilecektir. Yani irtifak bedeli dahi kamuya değil yatırımcının hizmetine sunulacaktır. Tahsis edilecek kamu arazisi ve deniz alanları nadir bir ekosistemi barındırmaktadır. Alan, doğal sit alanları, su koruma havzaları, orman alanları ile çok özel niteliklere haizdir. Ancak alanın bu çok özel niteliklerine müdahale edilerek, imtiyazlı bir azınlığın hizmetine sunulmak üzere; mega yat limanları, golf sahaları, kıyı otelleri, lüks konut ve rezidanslar yapılacaktır.

"Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu kararına karşı direnme hakkı bulunmamaktadır"

Kurumlarımız ve çok sayıda duyarlı yurttaş; halkımızın yaşam alanlarına, nadir ve korunması gereken habitat alanlarına müdahale içeren ve hukuka aykırılığı daha önce de yargı kararı ile belirlenmiş işleme karşı Danıştay 6. Dairesi nezdinde dava açmış, ancak mahkemece gerekçesiz olarak davanın reddine karar verilmişti. Hukuka aykırı bu karar temyiz edilmiş, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun geçen hafta avukatlarımıza tebliğ edilen kararı ile deniz alanlarını da kapsayan bu denli büyük bir alanın gereklilikleri açıklanmadan turizm bölgesi ilan edilmesi hukuka aykırı bulunarak Danıştay 6. Dairesi'nin kararı bozulmuştur. Cumhurbaşkanlığı Kararı'nın kesin olarak iptal edilmiş olduğunu kamuoyuna müjdelemek isteriz.

İdari Yargılama Usulü Kanunu gereğince Danıştay Dairesi'nin, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu kararına karşı direnme hakkı bulunmamaktadır. Danıştay Dairesi, iki bozma kararı doğrultusunda karar vermek zorundadır. Kamuya ait devasa alanları kamunun elinden alıp imtiyazlı azınlığın kullanımına terk edecek bu işlemin iptal edilmiş olması ile kamusal sorumluluklarımızın gereklerini yerine getirmenin mutluluğunu yaşıyoruz. Halkımıza ve tüm İzmirlilere armağan olsun.

"Hiç değilse bu sefer imtiyazlı azınlığın değil, kamunun menfaatine hareket edin"

Çeşme yarımadasının potansiyeli şu anda bile mevcut turizm ve ikinci konut yükünü karşılayamayacak ölçüde tükenmiş durumdadır. Son kalan kamuya ait orman alanlarını ve nitelikleri alanları turizm yapılaşmalarına açmak kamu menfaatine olmadığı gibi yarımadayı yaşanılamaz kılacaktır. Buradan Bakanlığa ve idareye seslenmek isteriz. Çeşme yarımadasının son kalan kamu alanlarına turizm bahanesiyle el atmaktan vazgeçin. Yargının yarımadaya müdahaleyi engelleyen kararlarına uyun. Hiç değilse bu sefer imtiyazlı azınlığın değil kamunun menfaatine hareket edin." 

'SATIŞLAR DÜŞTÜ'
İzmir körfezinde balık ölümlerinin 20 Ağustos'ta başladığını, yemek veren bazı kurumların balık alımlarını iptal ettiğini, teknelerin körfezin içinden balık tutmadığını, körfezden balık tutmanın yasak olduğunu söyleyen Aksoy, "Balığın ölüm sebebi zehirlenme değil, sudaki oksijensizlik. İzmir'i konuşurken bir de Rize'de ezik, kasaya girmeyecek olan balıkların denize dökülmesi yanlış algı oluşturdu. Üyelerimizi 'Çöp olan balıkları denize dökmeyelim, kasalara koyup bidonlara atalım' diyerek uyardım. Halkımız ölü balıkların dış körfezde değil, iç körfeze ait olduğunu gördükçe piyasalar düzelecek" dedi.

"Geçen sene bu zamanlarda daha fazla balık tüketiliyor ve daha da fazla balık tutuyordu" diyen Aksoy, sözlerine şöyle devam etti:

"Tuttuğumuz balıkları halkın yemesini istiyoruz. Halktan arta kalan balıkları, balık un ve yem fabrikalarına vermeyi istiyoruz. Satışlar düştüğü için şu an tutulan balıkların yüzde 60-70'ini balık çiftliklerine yem olarak veriyoruz. Geçen sene 1-15 Eylül arasında tutulan balık çeşidi ve miktarı, bu yılın aynı döneminde yarı yarıya düştü. Satışlarımız da körfezdeki kirlilikten sonra yarı yarıya azaldı."

BALIKLARIN YARISI BALIK ÇİFTLİKLERİNE GİDİYOR
Av sezonu başladıktan sonra Ege Bölgesi'nde tutulan balık miktarının yarı yarıya düştüğünü aktaran tekne sahibi Süleyman Canbaz (72), deniz suyu sıcaklığı yüksek olduğu için balıkların açık sulara göç ettiğini, bu nedenle bazı balık türlerinin burada yatak yapamadığını söyledi. Ege'de gırgır balıkçılarının Karaburun açıklarında 30 metreden sonra avcılık yapabildiğini belirten Canbaz, İzmir Körfezi'nde avlanmadıklarını kaydederek, "Ege'deki tezgahlarda gırgır balıkçılarının tuttuğu balıklar rahatlıkla tüketebilir. Karaburun açıklarında avcılık yapıyoruz. Avlanma yasağı 30 metreden sonra bitiyor. İzmir Körfezi'nin ise 8 ve 12 metre derinliği var. Tezgahlardaki çiftlik balıkları, midyeler, hepsi derin sularda oluyor. Ege'deki vatandaşlar bunları gönül rahatlığıyla tüketebilir" dedi.

Ege'de tekne başına günlük 3 ile 10 ton arası balık tutulduğunu söyleyen Canbaz, satılmayan balıkların çiftliklere verildiğini ve satılması için hale yolladığı 100 kasa balığın 50'sinin balık çiftliklere verildiğini anlattı.

Bu tehdide karşı birlikte harekete geçmek için toplandıklarını aktaran Varank, "Balık ölümleri, çevresel sorunların çok boyutlu ve karmaşık doğasını bizlere bir kez daha hatırlatmaktadır. Bu olay iklim değişikliğinden su kalitesine, kentsel kirlilikten deniz ekosisteminin bozulmasına kadar birçok farklı sektörün bir araya geldiği bir krizi işaret etmektedir. Bu nedenle bu soruna karşı geliştirilecek çözümlerin bilimsel temellere dayanması ve tüm paydaşların katılımıyla uygulanması büyük bir önem taşımaktadır." dedi.

Bakan Murat Kurum'un acil yapılması gerekenlerle ilgili yol haritası çıkarılması talimatı verdiğini hatırlatan Varank, bu kapsamda ilk etapta bilim insanları ve yetkililerle birlikte İzmir Körfezi Bilim Kurulunun oluşturulması kararının alındığını ifade etti.

Eylül ayı sonuna kadar İzmir Körfezi'yle ilgili acil eylem planının açıklanacağını aktaran Varank, şöyle konuştu:

"Bugün burada İzmir Körfezi Koordinasyon Kurulunun ilk toplantısında alınan karar doğrultusunda Bilim Kurulu üyeleriyle çalışma gruplarını oluşturmak ve ivedi olarak eylem planı çalışmalarına başlamak üzere toplanmış bulunuyoruz. Bugün ve yarın gerçekleştireceğimiz toplantılarda bilimsel verilerin ışığında acil eylem planımızı şekillendirecek İzmir Körfezi'nin ekosistemini koruyacak ve bu tür olayların tekrar yaşanmasını önleyecek adımları belirleyeceğiz. Bakanlığımızın çevreyi koruma konusundaki kararlılığı tamdır ve buradan çıkacak sonuçların gelecek nesillerimize daha yaşanabilir bir çevre bırakma hedefimizde önemli bir rol oynayacağına da inanıyoruz."

Varank, 35 akademisyenin yer aldığı Bilim Kurulunun "İklim Değişikliği ve Doğa Temelli Çözümler Çalışma Grubu", "Atık su Altyapısı ve Dereler Çalışma Grubu" ile "Deniz Alanlarının Değerlendirilmesi ve Ekosistemin İyileştirilmesi Çalışma Grubu" olarak üç ana başlıkta çalışmalarına devam edeceğini bildirdi.

Çalışma sürelerinin çok kısıtlı olduğunu dile getiren Varank, sözlerini şöyle tamamladı:

"Değerli bilim insanlarımızın yapmış olduğu çalışmalar ve uzmanlıkları ile şekillenecek bu acil eylem planımızın uzun ve orta vadeli eylem planında kasım ayı sonunda netleşecek şekilde çalışmalarımız aralıksız bir şekilde hocalarımızla birlikte devam edecektir. Hazırlanacak eylem planı, İzmir Körfezi'mizi gelecek nesillere sağlıklı olarak aktarmak üzere gerekli adımları içerecek ve sorumlulara yol gösterecek bir kılavuz niteliğinde olacaktır."

Daha sonra basına kapalı devam eden toplantıya İzmir Büyükşehir Belediyesi Başkanı Cemil Tugay ve ilgili kurumların temsilcileri de katıldı. 

Bursa'da yaklaşık 150 kişiden oluşan gönüllü gençler ve kurum çalışanları bir araya gelerek Cumalıkızık'ta bulunan ormanlık alanlarda çöpleri topladı.

Etkinliğe, Bursa Orman Bölge Müdürü Esat Şimşek, Bursa Gençlik Hizmetleri Müdürü Mürsel Kaya ve Gençlik Hizmetleri Genel Müdür Yardımcısı Tuncay Ulusan katıldı.

[Fotoğraf: AA]

Balıkesir

Balıkesir'de yaklaşık 350 kişiden oluşan gönüllü gençler ve kurum çalışanları Karesi ilçesine bağlı Kabakdere Mahallesi'ndeki ormanlık alanları çöplerden arındırdı.

Altıeylül Kaymakamı Turgay Hakan Bilgin, Balıkesir Gençlik ve Spor İl Müdürü Adem Özalp, üniversite öğrenci toplulukları, sivil toplum kuruluşları, belediyeler, özel sektör temsilcileri ve diğer kamu kurumları da etkinliğe destek verdi.

[Fotoğraf: AA]

Çanakkale

Çanakkale'nin Çınarlı köyünde de orman temizliği etkinliği gerçekleştirildi.

Çınarlı köyü Dardanos sapağında toplanan katılımcılara orman temizliğinde kullanmaları amacıyla eldiven ve poşet dağıtıldı.

Yapılan anonsun ardından çevre temizliğine başlayan katılımcılar, belirlenen güzergahtaki cam ve plastik atıkları ayrı ayrı poşetlere topladı.

Etkinliğe Vali Yardımcısı Abdül Kadir Duran, Gençlik ve Spor İl Müdürü Ömer Kalkan, Tarım ve Orman Müdürü Nazan Türkarslan, Orman Bölge Müdürü Enver Demirci, Milli Eğitim Müdürü Mine Hayta, İl Jandarma Komutanlığında görevli askerler, akademisyenler, öğretmenler, üniversite ve ilköğretim öğrencileri katıldı.

[Fotoğraf: AA]

Kütahya

Kütahya'da Hacıazizler Mahallesi yakınlarındaki ormanlık alanda yapılan temizlik etkinliğine, protokol üyeleri, öğrenciler ve vatandaşlar katıldı.

Gençlik ve Spor İl Müdürü Bülent Küçük, gazetecilere, sürdürülebilir çevre bilincini güçlendirmek ve ormanların korunmasına yönelik farkındalık oluşturmak amacıyla temizlik çalışması yaptıklarını söyledi.

Etkinliğin örnek oluşturması bakımından önemli olduğunu belirten Küçük, “Çevre orman temizleme çalışmalarını sürekli hale getirmek istiyoruz.” dedi.

Etkinliğe katılan öğrenciler de çevre temizliğine katkı sunduklarını için mutlu olduklarını ifade etti.

[Fotoğraf: AA]

Bilecik

Bilecik'te Pelitözü Gölpark’ta, Gençlik ve Spor İl Müdür Vekili Yeşer Karabulut, Orman İşletme Müdürü Onur Vahdettin Karabulut, Çevre ve Şehircilik İl Müdürü Engin Öztürk ile personeli, Kredi Yurtlar Kurumunda kalan öğrenciler, Gençlik Merkezi ve vatandaşlar, çöp poşetleriyle çevre temizliği yaptı.

Karabulut, ormanların korunması ve doğa bilincinin artırılması amacıyla düzenledikleri etkinlikle toplumda farkındalık oluşturmayı hedeflediklerini ifade etti.

[Fotoğraf: AA]

Yalova

Yalova'da Termal ilçesi Gökçe Tepe bölgesinde düzenlenen etkinliğe, yurtlarda kalan öğrenciler ile gönüllü gençler katıldı.

Etkinliğe katılan öğrenci ve gönüllüler, ormanda topladıkları çöpleri belirlenen alana getirerek belediyeye ait çöp kamyonlarına teslim etti.

Şanlıurfa

Şanlıurfa Atatürk Ormanı'nda düzenlenen etkinlikte, Şanlıurfa Orman Bölge Müdürlüğü personeli ve gençler ormandaki atıkları topladı.

Şanlıurfa Orman Bölge Müdürü Mehmet Zeki Bayıcı, orman yangınlarına karşı ormandaki atıkların uzaklaştırılmasının büyük önem arz ettiğini belirtti.

Bayıcı, vatandaşlardan ormanları temiz bırakması konusunda hassasiyet beklediklerini kaydetti.

Gaziantep

Gaziantep'te Orman İşletme Müdürlüğü personeli ve gençler Erikçe Ormanı'nda bir araya geldi.

Personel ve gençler, atık temizledi, vatandaşlara uyarıda bulundu.

Gaziantep Orman İşletme Müdürü Veli Topçu, etkinlik kapsamında ormanların temiz tutulmasının doğa ve sağlık açısından önemli olduğunu söyledi.

Mersin, Hatay ve Osmaniye'de de ormanlık alanlar temizlendi

Mersin'in merkez Yenişehir ilçesi Emirler Mahallesi'ndeki ormanlık alanda yapıldı.

Etkinliğe katılan Vali Yardımcısı Ahmet Gazi Kaya, Orman Bölge Müdürü Rifat Ataş, Gençlik ve Spor İl Müdürü Göksun Öz ile öğrenciler, doğadaki çöpleri topladı.

Hatay'ın Belen ilçesi Sarımazı Mahallesi'nde düzenlenen etkinlikte de protokol üyeleri ile öğrenciler, ormanı poşet, kağıt ve şişe gibi atıklardan arındırdı.

Orman Bölge Müdürlüğü ekipleri öğrencilere ikramda bulundu.

Osmaniye'de de Gençlik Merkezi üyeleri ve öğrenciler, Çiftmazı mesire alanını temizledi.

Gençlik ve Spor İl Müdürü Yusuf Çebi'nin eşlik ettiği grup, atıkları çöp kutularına taşıdı.

[Fotoğraf: AA]

Van

Van'ın İpekyolu ilçesinde de orman temizliği etkinliği gerçekleştirildi.

Etkinlik kapsamında yaklaşık 500 genç ve gönüllü, araçlarla merkezden alınarak Sıhke Gölü yakınındaki Toprakkale Ormanı'na getirildi.

Gerekli hazırlıkların ardından katılımcılar, gruplara ayrılarak alandaki poşet, plastik, kağıt ve cam şişe gibi çöpleri topladı.

Torbalara konulan atıklar, daha sonra ekiplerce araçlara yüklenerek kent çöplüğüne taşındı.

Etkinliğe katılan Gençlik ve Spor İl Müdürü Yalçın Özdemir, gençlerin çevreye duyarlılığını artırmayı, sürdürülebilir çevre bilincini oluşturmayı amaçladıklarını söyledi.

Etkinliğe yoğun bir katılımın olduğunu belirten Özdemir, "Orman bilinciyle ilgili farkındalık oluşturmak istiyoruz. Ormanlık alanda gençlerimiz ve gönüllülerimizle temizlik yaptık. Herkesin ormanlara sahip çıkması gerekiyor." diye konuştu.

Gönüllülerden Büşra Evinç ise bu tür etkinliklerin sık yapılması gerektiğini ifade ederek, "Etkinliğe arkadaşlarımla katıldım. Ormanlar hem doğa hem de insan sağlığı için çok faydalı. Doğayı temiz tutmalı ve korumalıyız." dedi.

[Fotoğraf: AA]

Hakkari

Hakkari'de Vali Yardımcısı ve İl Özel İdaresi Genel Sekreteri Buğra Karadağ ile Gençlik ve Spor İl Müdürü Emin Yıldırım'ın da katılımıyla Depin mevkisinde çevre temizliği yapıldı.

Karadağ, yaptığı konuşmada, etkinlikle farkındalık oluşturmayı amaçladıklarını vurgulayarak, "Ormanlar ülkemiz için çok önemli. Sahip çıkmalıyız. Büyüklerimizin gösterdiği örnek davranışla çocuklarımız da aynı yoldan ilerliyor. Etkinliğe katılan herkese teşekkür ederim." ifadelerini kullandı.

Sporcuların da rafting yaptığı etkinlikte katılımcılar, Seyir Tepesi'ne kadar yürüdü.

[Fotoğraf: AA]

Muş

Muş'ta tarihi Murat Köprüsü çevresindeki yaklaşık 900 metrekare üzerine kurulu Sultan Alparslan Parkı'nda 500 kişi çöp topladı.

Ardından Gençlik ve Spor İl Müdürlüğüne bağlı Kitap Kafe'nin önünde buluşan gençler, halay çekti.

Etkinliğe katılan Vali Yardımcısı Cihat Abukan, gazetecilere, Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü yurtlarında öğrencilerle temizlik yaptıklarını ifade etti.

Ormanlara sahip çıkılması gerektiğini aktaran Abukan, "Gençlerimiz ve gönüllülerimizle 3 kilometrelik alanda çöp topladık. Katılımcılara ekmek arası köfte ikram ettik. Gençlerimizi etkinlikten sonra Muşspor ve Elazığspor maçına götüreceğiz." ifadelerini kullandı.

Gençlik ve Spor İl Müdürü Mehmet Arif Taşdemir de alanda yaklaşık 500 torba çöp topladıklarını anlatarak, "Şenlik havasında bir etkinlik düzenledik. Hava çok güzeldi. Gençlerimiz halay çekti. Toplanan atıkları çöp alanına götüreceğiz." dedi.

Etkinliğe, Muş Orman İşletme Müdürü Ufuk Çelik de katıldı.

Bitlis

Bitlis Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü yurtlarında kalan 250 öğrenci Kent Ormanı'nda çevre temizliği yaptı.

Etkinliğin ardında gazetecilere açıklama yapan Gençlik ve Spor İl Müdürü Bilal Elkatmış, gençlerle ormanlara ve çevreye olan duyarlılığı arttırmayı hedeflediklerini dile getirdi.

İlk etapta Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, sahilde tahkimat yapıp dalgakıranlar oluşturdu. Tahkimatın tamamlanmasının ardından Bakan Kurum’un talimatıyla Kentsel Dönüşüm Başkanlığı ve Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ) iş birliğinde ‘İskenderun Sahil Projesi’ hazırlandı.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, İskenderun Sahil Projesi'ne ilişkin çalışmaları başlattı.

Bakan Kurum, "İskenderun sahilini eskisinden çok daha güzel hale getirmek için çalışmalarımızı başlattık. Projemizin açılışını Cumhuriyetimizin 102. yıl dönümünde çok daha büyük bir coşkuyla yapacağız." açıklamasını yaptı.

Proje kapsamında, 3,2 kilometrelik sahil şeridinde 26 etaptan oluşan sosyal donatı alanları inşa edilecek. Doğal doku korunarak vatandaşların sahilden istifade etmesi sağlanacak.

Bakan Kurum Hatay temasları kapsamında Kırıkhan, Antakya ve İskenderun’daki şantiye alanlarını da ziyaret ederek incelemelerde bulunacak.

Çeşme Belediyesi tarafından 13 Ekim 2022 tarihinde ihaleye çıkarılan ilk ihalede satılamayan 5700 ada 1 parseldeki 2283 metrekarelik deniz kıyısındaki arsa, ikinci ihalede 136 milyon 500 bin lira bedelle Demirok Yapı Elektronik San. Tic. Ltd. Şti. tarafından satın alındı.

DENİZ BETON BLOKLARLA TAHRİP EDİLDİ 

Demirok Firması, proje alanında denizi de doldurarak "turizm tesisi" hüllesi ile 6 katlı 33 daireli projeye başladı. Şirketin internet sitesindeki, "Muhteşem deniz manzarası ile projemiz hak ettiğiniz lüksü sizlere yaşatacaktır" konut proje reklamı ile piyasada alıcı bekliyordu.

Çevre halkının ve turizmcilerin turizme faydası olmadığını vurguladıkları proje "beton blokların" denize dökülmesiyle doğanın tahribatı sürdürüldü. 

Şirket tarafından, İngiliz Koyu olarak da anılan sahil şeridinin etrafı kapatılarak inşaat alanına çevrildi. Çevre Yarımada Çevre Derneği, bölgede yaşayan vatandaşların tepkisine rağmen inşaatın kaba inşaatı devam ederken inşaatın kıyı kenar çizgisi nedeniyle durdurulduğunu açıkladı.

MAMUR BABA DERESİ KURTULACAK MI?

Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği ve Çeşme Belediyesinin gözü önünde devam ederken inşaata tepki gösteren vatandaşlar "Kıyı Kenar Kanunu" hiçe sayıldığı için itirazlarda bulunmuşlardı. 

İnşaatın sürdüğü bölgeden denize akan Mamur Baba Dere yatağı da inşaatın başlamasıyla zarar görmeye başlamıştı. Çeşme Yarımada Çevre Derneği, inşaatın durdurulmasının ardından dere yatağındaki tahribatın boyutu araştırılmaya başlanacağı bilgisini paylaştı.

Bu, Avrupa Birliği'nin (AB) MADAD Fonu tarafından finanse edilen ve Avrupa Yatırım Bankası (AYB) tarafından yürütülen Türkiye'deki Belediye Dayanıklılık Tesisi (MRF) Projesi'ne ait çok sayıdaki başarı öyküsünden sadece bir tanesi.

Proje, Türkiye'deki ev sahibi toplulukların ve geçici koruma altındaki Suriyeli sığınmacıların yaşam koşullarını iyileştirmeyi amaçlıyor. Altyapı geliştirme çalışmaları, Gaziantep, Kilis, Şanlıurfa, Hatay ve Adıyaman'da hem Türk vatandaşlarının hem de Suriyelilerin yoğun olarak yaşadığı bölgelerde yürütülüyor.

Yerel topluluklar ve geçici koruma altındaki Suriyeli sığınmacılar için su ve kanalizasyon hizmetlerinin iyileştirilmesi, bu bölgelerdeki halk sağlığını önemli ölçüde destekledi. Boğaziçi Altınüzüm Kanalizasyon Sistemi ve Karkamış İçme Suyu Arıtma Tesisi gibi projeler, sadece temiz suya erişimi artırmakla kalmadı, aynı zamanda yaşam standartlarını da yükselterek toplumda olumlu değişimlere yol açtı. Bu gelişmeler, insanların yaşadıkları çevrede kendilerini daha güvende hissetmelerine yardımcı oldu.

Toplumlar için bir umut ışığı: Gaziantep'teki projelerin etkisi

Gaziantep hem depremden hem de göçten en çok etkilenen şehirlerden biri olmasına rağmen MRF Projesi çerçevesindeki yatırımlar sayesinde su altyapısı konusunda bir dayanıklılık ve dönüşüm modeli haline geldi. Gaziantep Su ve Kanalizasyon İdaresi (GASKİ) tarafından yönetilen projeler, şehrin su ve atık tahliyesi altyapısında önemli değişikliklere yol açtı.

İnşaat Mühendisi Kadir Daşdemir, © AYB / Fotoğraf: Süleyman Birgül

Altınüzüm-Sulumağara İçme Suyu Şebekesi’nde yapılan iyileştirmeler, içme suyunun asbestli borulardan tedarik edilmesi gibi uzun süredir devam eden sorunları çözüme kavuşturdu. Projede çalışan inşaat mühendisi Kadir Daşdemir, yeni şebekenin 90 kilometrelik asbestsiz ve sızdırmaz borulardan oluştuğunu belirtiyor. Daşdemir projeden önceki durumu şöyle anlatıyor:

“Köyümüzde kanalizasyon sistemi yoktu. Zemin çakıl olduğu için su birikmiyor, bu da atıkların içme suyuna karışmasına neden oluyordu. Avrupa Yatırım Bankası, İLBANK ve GASKİ sayesinde bu bölge artık düzgün bir şekilde planlandı.”

Yöre sakini Bünyamin Kahraman, © AYB / Fotoğraf: Süleyman Birgül

Yöre sakini Bünyamin Kahraman da iyileştirmelerin toplum üzerindeki etkisini şu sözlerle dile getiriyor:

“Daha önce yeraltı kanalizasyonumuz yoktu, sadece foseptik çukurlarımız vardı. Şimdi hem kanalizasyon sistemimiz hem de iyileştirilmiş bir içme suyu şebekemiz var. İçme suyumuz artık atık sularla kirlenmiyor.”

Bir diğer önemli proje olan Karkamış İçme Suyu Arıtma Projesi, sadece Gaziantep halkına değil, Suriye sınırına yakın topluluklara da temiz içme suyu sağlıyor. Tesisin faydalanıcılarından Şakir Polat olumlu etkiyi şöyle anlatıyor:

“Arıtma tesisinden önce burada, Fırat Nehri yakınlarında kötü bir koku vardı. Sivrisinekler ve diğer böcekler her yerdeydi. Şimdi koku da böcekler de yok."

Yöre sakini Şakir Polat, © AYB / Fotoğraf: Süleyman Birgül

Proje kapsamında iyileştirilen su ve kanalizasyon sistemleri, deprem gibi doğal afetlere karşı daha dirençli hale gelerek temiz suya erişimin devam etmesini sağladı ve genel olarak halk sağlığını iyileştirdi. Gaziantep'in farklı mahallelerinde yaşayanlar, bu projenin kendileri ve aileleri için nasıl bir fark yarattığını anlatarak, altyapının dayanıklılığından ve hizmetlerin kesintisiz sürdürülebilmesinden övgüyle söz ediyor.

Kriz dönemlerinde hayat kurtaran kaynak: Su

MRF Projesi, Güneydoğu’daki toplumların dayanıklılığının artırılmasında kritik bir rol oynadı. Şubat 2023'te meydana gelen yıkıcı depremlerde Gaziantep ve çevresindeki su ve kanalizasyon altyapıları adeta teste tabi tutuldu. Boğaziçi Yeşilyurt Atıksu Arıtma Tesisi, fay hattına sadece 300 metre mesafede bulunmasına rağmen depremden sonra hızla faaliyetlerine devam edebildi.

İnşaat Mühendisi Mehmet Demir, © AYB / Fotoğraf: Süleyman Birgül

Boğaziçi-Altınüzüm-Sulumağara Kanalizasyon ve İçme Suyu Şebekeleri yararlanıcılarından Ferhat Kahraman, “Depremden sonra altyapıdaki borular hasar gördü. Ancak bunlar onarıldı ve halkın kullanımına yeniden sunuldu. Artık bölge güvenilir içme suyuna ve işleyen bir altyapıya sahip” ifadelerini kullanıyor.

GASKİ çalışanı Mehmet Demir, kesintisiz su temininin halk sağlığının korunması açısından önemini vurguluyor:

“Depremden sonra arıtılmamış atık suyla karşılaşsaydık hastalıklar yayılabilirdi. Ancak bu projeler sayesinde altyapımız dirençli hale geldi ve su hizmetlerini gecikmeden yeniden sağlayabildik.”

Proje 2 bin 300 kişiye yeni istihdam sağladı, © AYB / Fotoğraf: Süleyman Birgül

Beledı̇ye dayanıklılık tesı̇sı̇ projesi nedir?

Belediye Dayanıklılık Tesisi (MRF) projesi, Suriye krizine yönelik olarak AB Bölgesel Güven Fonu tarafından finanse edilen, MADAD Fonu olarak bilinen ve Avrupa Yatırım Bankası (AYB) tarafından yönetilen bir girişimdir. Avrupa Birliği, Türkiye'deki sığınmacılar ve ev sahibi toplulukların dayanıklılığını artırmak amacıyla, temel su ve atık su hizmetlerinin sağlanmasında belediyelere ve kamu hizmeti şirketlerine 72 milyon avro hibe fonu sağladı. Şanlıurfa, Gaziantep, Kilis, Adıyaman ve Hatay illerinde uygulanan bu proje büyük başarılar elde etti. Geçici koruma altındaki 90 bin kişi de dahil olmak üzere yaklaşık 325 bin kişi, Avrupa Birliği standartlarına uygun su temini ve sanitasyon hizmetlerinden yararlanıyor. Ayrıca proje 2 bin 300 kişiye yeni istihdam sağladı.

Bu proje yalnızca fiziksel altyapı sağlamakla kalmıyor, aynı zamanda bir dayanıklılık ve umut yaratmayı da amaçlıyor. Belediye Dayanıklılık Tesisi Projesi'nin başarısı, altyapı inşasının ötesine geçerek topluluklar arasında güçlü bağlar oluşturan bir harekete ve gelecekte de sürecek önemli bir dönüşüm sürecine işaret ediyor. (T24)

Önler, yaptığı açıklamada, dünyada zirai ilaçlama İHA'larının son yıllarda popülerlik kazandığını belirtti.

Zirai ilaçlama İHA'larının üreticiler için önemli olduğunu aktaran Önler, "Zirai ilaçlama İHA'ları, özellikle topografya ve toprak koşullarının uygun olmadığı durumlarda daha kullanılabilir durumda. Klasik yöntemler günümüzde İHA'lara göre artık çok daha pahalı"dedi.

Zirai ilaçlama İHA'larının kullanımı artıyor

Önler, İHA'ların aynı zamanda operatörünün ilaca maruz kalmasını önlemeyle önemli avantaj sağladığını ifade etti.

2024 yılında dünyada yaklaşık 500 milyon hektar alanın zirai İHA'larla ilaçlandığını aktaran Önler, "Günümüzde zirai İHA'ların kullanımı giderek artıyor. 100'den farklı ülkede 300 binden fazla zirai ilaçlama İHA'sı kullanımda. Zirai ilaçlama İHA'ları hem kullanılan etken maddelerin daha az kullanılmasına ve suyun ekonomik kullanılmasına imkan vermektedir" diye konuştu.

Su tasarrufu sağlıyor

Önler, son yıllarda arazilerde görülen ve hızlı müdahale edilmesi gereken hastalıklara zirai İHA'ların hızlı müdahale imkanı sağladığını kaydetti.

Zirai İHA'ların üreticilere tasarrufta yardımcı olduğunu vurgulayan Önler, şöyle konuştu:

"2024 yılında zirai ilaçlama İHA'larıyla yapılan uygulamalarda yaklaşık 47 bin ton etken madde (kimyasal) tasarrufu sağlandı. Klasik yöntemlerle yaptığımız ilaçlamalarda yaklaşık dekarda 25 litre su atarken, zirai ilaçlama İHA'larıyla bu miktarı yüzde 95 oranında azaltarak, 1 litreye kadar düşürebildiğimizi yapılan çalışmalardan görüyoruz. 2024 yılında 210 milyon ton su tasarrufu sağlandı. Bu miktar 390 milyon insanın yıllık su tüketimine eş değer bir tutar."

Zafer, Mustafa Kemal, Selvilitepe mahalleleri ve bölgedeki yerleşim alanlarından kaynaklı evsel nitelikli atık suların MASKİ Turgutlu AAT'ye hiç girmeden Irlamaz Çayı'na döküldüğü belirlendi.
MASKİ sorumluluğundaki Turgutlu Atıksu Arıtma Tesisi'ne 1 milyon 161 bin 568 lira ceza uygulandı.
İdari cezanın yanı sıra adli soruşturma da başlatıldı.

Türkiye'nin ovaları koruma altında

Ovaların sınırları içinde yer alan onaylı planlı alanlar ile bugün itibarıyla tarım dışı kullanma izni verilmiş alanlar kapsam dışında tutuldu.

Karar ile 19 ildeki 28 ova "büyük ova koruma alanı" olarak tespit edildi.

Aksaray'daki Babakonağı, Ankara'daki Türkhöyük ve Acıkuyu, Ardahan'daki Çıldır, Bolu'daki Sazakiçi, Burdur'daki Yazı, Çankırı'daki Çerkeş, Edirne'deki Keşan, İpsala, Tunca, Küçükdoğanca, Erzincan'daki Otlukbeli, Erzurum'daki Ünlükaya, Kayseri'deki Bünyan, Kırıkkale'deki Hamzalı ve Ocakbaşı, Muğla'daki Kuzyaka, Nevşehir'deki Ovaören ve Tepeköy, Siirt'teki Kurtalan, Sinop'taki Gökırmak ve Karasu, Sivas'taki Tekmen ve Kocakurt, Tokat'taki Artova, Uşak'taki Ulubey, Van'daki Çolpan ve Hasantimur ovaları bu kapsama alındı.

Ayrıca Karar ile 27 ovanın sınırlarında değişikliğe gidildi.

Çevre kirliliği nedeniyle artan hastalıklarda hava kirliliğine bağlı ölümlerde artış yaşandı. Tütün ve tütün ürünlerinin kullanımının yanı sıra hava kirliliği kaynaklı ölümlerde 68 bin 440 kişi hayatını kaybetti. Hastalığın yol açtığı KOAH yüzde 47.91, İnme yüzde 27.44, İstemik Kalp Hastalığı yüzde 27.73 ve Diyabet yüzde 17.01 ölüme neden oldu.

Türkiye'de İstanbul, İzmir, Ankara, Adana, Balıkesir, Bursa, Mersin, Manisa ve Aydın en çok hava kirliliği kaynaklı ölümün yaşandığı 9 il oldu.

Paylaşımda, depozito sistemiyle ilgili vatandaşların merak ettiği 11 soru ve yanıtlarına yer verildi.

Buna göre, DOA sisteminin işleyişi şöyle olacak:

1- Depozito Yönetim Sistemi (DYS) nedir?

Depozito Yönetim Sistemi, belirli bir depozito bedeli alınarak piyasaya sürülen ürünlerin tüketilmesi sonrasında iade alınması ve depozito bedelinin geri ödenmesine dayalı bir sistemdir.

2- Depozito ne sağlar?

Ambalajları kaynağında ayrı toplamaya, geri dönüşüm değerinin korunmasına ve yükseltilmesine, birincil ham madde yerine kullanılarak doğal kaynakların korunmasına, ikincil ham madde kullanımıyla enerji sarfiyatının azaltılmasına, karbon emisyonlarının azaltılmasına ve 2053 Net Sıfır Emisyon hedefine ulaşılmasına, sıfır atık ve döngüsel ekonominin desteklenmesine katkı sağlanır.

3- Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) uygulaması nedir?

Tüketicilerin iade süreçlerinde kullanacağı mobil uygulamadır. Bakanlık tarafından tescil edilmiş makineler ve manuel iade noktalarında tüketiciler, DOA mobil uygulamasını kullanarak depozito iadelerini gerçekleştirecek.

4- DOA uygulaması nasıl çalışır?

Android ve iOS store mağazalarından uygulama ücretsiz indirilir. Karekod okutularak çalışan uygulama ile depozito iade makinelerine bırakılan ambalajlar için depozito bedeli tüketicinin e-cüzdanında birikir. Bu bakiye, QR kod ile ödeme özelliği olan tüm POS cihazlarında, anlaşmalı restoran ve marketlerde kullanılabilir.

5- DOA bankacılık sistemine entegre midir?

Tüm finansal akışlar Türkiye Emlak Katılım Bankasının alt yapısı üzerinden DOA mobil uygulaması altında e-cüzdan entegrasyonu ile yürütülür. Biriken bakiye banka hesaplarına da havale edilebilir.

6- Uygulama Türkiye genelinde ne zaman başlayacak?

Sakarya'da başlatılan uygulama 2025 yılı sonuna kadar ülke genelinde her il ve her ilçede hayata geçirilecek.

7-DOA'ya hangi kurum ve kuruluşlar destek veriyor?

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı bünyesindeki Türkiye Çevre Ajansının (TÜÇA) sistem yöneticisi olarak yer aldığı depozito yönetim sistemi, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) ve Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu (TESK) işbirliğiyle yürütülecek.

8- Yılda ne kadar ambalajda geri kazanım sağlanacak?

Türkiye genelinde 783 bin kilometrekarelik coğrafyada yılda yaklaşık 25 milyar adet ambalajın toplanması öngörülüyor.

9- Ne kadar üründe DOA logosu var?

Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü işbirliği ile 1 Ağustos 2023'ten bu yana 22 milyar adet içecek ambalajı işaretlenip piyasaya sürüldü.

10- DOA ile yıllık ne kadar kazanç elde edilecek?

Ülke ekonomisine yıllık yaklaşık 520 milyon avro katma değer sağlanması hedefleniyor.

11- Hangi ambalajlara depozito ödenecek?

Cam, plastik ve alüminyum malzemeden yapılmış 0,1 litre ile 3 litre arasındaki tek kullanımlık ambalajlar zorunlu depozito kapsamına alındı. Üzerlerinde depozito logosu olan bu ambalajlar için depozito bedeli ödenecek.

Uzungöl'de yapılması planlanan HES projesine karşı bölge halkı ve yaşam savunucuları direnişe geçti. Danıştay'ın iptal kararı verdiği projeye rağmen, projenin yeniden gündeme gelmesi bölge sakinlerini harekete geçirdi. Solaklı Vadisi'ndeki bu dünya çapında bilinen turizm merkezi, yeniden imar tehdidi altında.

Solaklı Deresi üzerine planlanan HES projesine karşı yıllardır mücadele eden bölge halkı, dün sabah erken saatlerde yolları kapatarak lastik yaktı. Jandarma ve TOMA'ların bölgeye gönderilmesiyle gerilim artarken, halk makinaların çalışma alanına girişini engellemek için direniş gösterdi. Yerel halk, "Doğamızı koruyacağız, Uzungöl'ü kaybetmeyeceğiz" sloganlarıyla kararlılıklarını vurguladı.

Uzungöl Çevre Koruma Kültür ve Turizm Derneği Başkanı Abdullah Özen, "Bölge, tabiat parkı ve özel çevre koruma bölgesi statüsünde. Yapılması düşünülen HES, bu doğal yapıya zarar verecek" diyerek yetkililere ve projeyi yürüten firmaya seslendi. HES'e karşı yapılan basın açıklaması ve yol kapatma eylemleriyle, hukuki sürecin bir an önce sonuçlanması talep ediliyor.

Bu süreçte sanat dünyasından da destek geldi. Sunay Akın, Hüseyin Turan ve Cengiz Özkan gibi isimler, Uzungöl'deki HES projesine karşı çıkarak, bölgenin doğal güzelliklerini koruma çağrısında bulundular.

Karacabey, "2024 yılında ülkemizde toplamda 3 bin 800 adet orman yangını çıktı. Bu yangınlarda toplamda 27 bin hektar orman alanımız maalesef zarar gördü. Bunun yarıdan çoğu 'örtü yangını' diye ifade ettiğimiz sadece yerdeki dökülmüş olan yaprak ve dalların yandığı, ağaçların zarar görmediği yangınlar. Yüzde 50'ye yakın kısımda ağaçların tepeleri de yandı. Bu sahalarda hemen tekrar ormanlaştırma çalışmalarına başladık" dedi.

Karacabey, 2023 yılında ise 2 bin 520 orman yangınında 15 bin 520 hektar alanın zarar gördüğünü belirtti.

Karacabey, Anayasa'nın 169'uncu maddesi ile ormanların tam koruma altına alındığına işaret ederek, "Orada net ifade edilen bir husus var. Yanan orman alanlarının kesinlikle başka bir amaçla kullanılması mümkün değil. 'Bu alanlar tekrar ormanlaştırılır' ifadesi var. Bunun da ötesinde Türkiye ormancılığı 185 yıllık bir köklü tecrübeye sahip ve bugüne kadar orman yangınlarının önlenmesi, yangınların söndürülmesi çalışmaları yanında yangın sonrasındaki rehabilitasyon, sahanın tekrar ormanlaştırılması konusunda da çok büyük bir başarıya imza atmış durumda aslında. Şunu memnuniyetle ifade edebiliyoruz ki; bugüne kadar yanan alanların hiçbir metrekaresi, kesinlikle imara, turizme ya da başka bir maksatla orman amacı dışında kullanılmadığı gibi, bu alanların tamamı ağaçlandırıldı" diye konuştu.

Karacabey, iklim değişikliğinin orman yangınlarını tetikleyen en önemli faktörlerden olduğunu dikkat çekerek, `İklim değişikliğinin olumsuz etkileriyle birlikte sıcaklık artışlarının yanında düşük nem ve şiddetli rüzgar da maalesef orman yangınlarının çok kısa sürede yayılmasına, yanıcı maddenin de yanıcılık hızının ve şiddetinin artmasına sebep oluyor` dedi.

"Her okuldan 1 öğretmen yangın gönüllüsü olacak"

Karacabey, orman yangınlarının yüzde 90 insan kaynaklı sebeplerle çıktığını belirterek, `Orman yangınlarıyla mücadelede en önemli hususun yangınların önlenmesine yönelik çalışmalar olduğunu biliyoruz. Bununla ilgili yangının çıkmasını engelleyecek çalışmalar yürütüyoruz. Özellikle öğrencilerimize, arazide yaşayan, ormanla iç içe köylerde yaşayan vatandaşlarımıza, avcılara ve çobanlara yönelik çalışmalarımız oldu. Bu çalışmalara ağırlık vererek devam ettirmeyi planlıyoruz. Bu kapsamda 2025 yılında da orman köyünde yaşayan vatandaşlara ulaşacağız. Kış aylarında bütün köylerimize ulaşıp vatandaşlarımızın bu hususta dikkatlerini çekip, duyarlı olmalarını sağlamayı hedefliyoruz. 2024 yılında Bursa'da pilot uygulama olarak başlattığımız uygulamada her okuldan bir öğretmenimize orman yangın gönüllülüğü eğitimi verdik. Onlar da diğer öğretmenlere, öğretmenler ise tüm öğrencilerine farkındalık eğitimi verdiler. Böylece biz Bursa'daki tüm öğrencilerimize ulaşmış olduk. 2025 yılında Tarım ve Orman Bakanımız ve Milli Eğitim Bakanımızın birlikte imzalayacakları bir protokolle Türkiye'deki tüm okullarda uygulamayı planlıyoruz` diye konuştu.

"Yapay zekayı da aktif olarak kullanıyoruz"

Karacabey, ayrıca Türkiye'nin orman yangınlarıyla mücadelede ileri teknolojileri kullandığına işaret ederek, `Orman yangınlarını gözetlemede ve yangınları yönetmede İHA kullanan ikinci ülke Türkiye; Avrupa'da ilk, dünyada ikinci ülkeyiz. Aynı zamanda dünyada sadece 5 tane ülkenin kullandığı, 2024 yılında da bizim aktif olarak kullandığımız 'Otağ' uçağımız var. Bu uçak her türlü görüntüleme sistemlerini ve her türlü donanımı üzerinde bulunduruyor. Uçtuğu arazi üzerinde yaklaşık 10 dakika içerisinde haritalama yapabiliyor. Dolayısıyla yanan sahanın üzerinde uçtuğunda bütün topografik verileri ve yangınla ilgili verileri yangın yönetim merkezine aktardığında yangını yöneten teknik elemanların ya da yangın amirinin sahanın tamamına hakim olarak yangını daha sağlıklı, daha etkili yönetmesini sağlıyor. Ayrıca yanan alana ait verileri, kaç adet ağacın yandığını, ne kadar alanda etkili olduğunu, yangının en sıcak noktalarının hangi kısımlar olduğunu da bize anlık olarak aktarıyor. Orman Genel Müdürlüğü olarak biz yapay zekayı da artık orman yangınlarıyla mücadelede aktif olarak kullanıyoruz` dedi.

Tüm vatandaşları orman yangınları konusunda duyarlı olmaya davet eden Karacabey, `Biraz dikkatli olarak bu yangınların çıkmasını önlemek mümkün. Dolayısıyla bizim vatandaşlarımızdan en önemli ve belki tek istirhamımız açık alanda kesinlikle, nerede olursa olsun izin verilen alanların dışında ateş yakmamaları veya bunun aksi bir davranışla karşılaştıklarında gördüklerinde de bize haber vermeleri. Orman yakınlarında birini ateş yakarken görürlerse 112 veya 117'yi arayarak bize çok büyük destek vermiş olurlar` ifadelerini kullandı.

Sıfır Atık yönetimi

Türkiye genelinde Sıfır Atık kültürünü yaygınlaştırarak israfı önlemek amacıyla belediyeler ve üniversitelerle iş birliği yapılarak teknik destek sunuluyor. Türkiye’den başlayıp dünyaya yayılan ‘Sıfır Atık’ projesi ve uygulamaları ile doğal kaynakların korunması sağlanıyor.

Depozito Yönetim Sistemi

Çevresel kirliliğinin en önemli nedenlerinden birini her gün milyonlarcası kullanılan içecek ambalajları oluşturuyor. Bu kirliliği azaltmak amacıyla içecek ambalajları için Depozito Yönetim Sistemi geliştirildi. Bu sistemle tüketiciler, kullandıkları içecek ambalajlarını çevreye bırakmak yerine toplama noktalarına getiriyor. Hem çevre kirliliği önleniyor hem de depozitolu ürünler geri dönüşüme kazandırılıyor.2 yıl boyunca Ankara’nın Kızılcahamam ilçesinde pilot uygulaması yapılan sistem, 2025’te Türkiye geneline yayılacak. Sistemin kullanıcı ara yüzü ‘Depozitosu Olan Ambalarjlar (DOA) uygulaması, mobil cihazlar için uygulama mağazalarında kullanıma hazır hale getirildi.

Yeşil Sertifika

Türkiye Çevre Ajansı, binalarda ve yerleşim alanlarında çevre dostu, enerji tasarrufu sağlayan ve sürdürülebilir projeleri teşvik ediyor. Bu vasıfları taşıyan yapılara artık kurum tarafından sürdürülebilir kentsel gelişimi teşvik etmek için ‘Yeşil Sertifika’ veriliyor.

Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu

Türkiye Çevre Ajansı, ürünlerin yaşam döngüsü boyunca çevreye olan etkilerini azaltmak için ambalaj atıkları, elektronik atıklar, akü gibi ürün gruplarının geri dönüşümü için çözümler sunuyor. Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu (GÜS) adı verilen bu yöntemle, doğaya daha az teknolojik atık bırakılıyor.

Deniz kirliliğine denetim

Denizlerin temiz kalması, Marmara Denizi’nde olduğu gibi müsilaj faciası yaşanmaması ve sürdürülebilir balıkçılık gibi konular açısından çok önemli. Bu nedenle denizlerin temiz kalması için gemi kaynaklı kirlilik denetimleri artık 7/24 esasına göre sürdürülüyor.  

Deniz atıkları toplanıyor

Marmara, Ege ve Akdeniz’in belirlenmiş bölgelerinde yüzen katı atıkları toplamak için deniz çöpü toplama gemileri kullanılmaya başlandı. Bu gemiler, deniz yüzeyini temizlemeye ve kıyıları korumaya yardımcı oluyor. 2024 sezonunda Türkiye Çevre Ajansı ekipleri, İzmir, İstanbul, Mersin ve Muğla-Marmaris’te deniz yüzeyi temizliği yaptı. Ekipler denizlerden yaklaşık 10 ton atık topladı.

Deniz ekosistemi korunuyor

Türkiye’nin en önemli turizm merkezlerinden olan Fethiye-Göcek bölgesi, aynı zamanda eşsiz bir biyoçeşitliliğe sahip. Bu bölge, deniz çayırlarının ve deniz ekosisteminin korunması için Özel Çevre Koruma Bölgesi ilan edildi. Bu amaçla Mapa Şamandıra projesinin yakın zamanda hayata geçirilmesi planlanıyor. Projeyle deniz tabanına yerleştirilen ekolojik tonozlara yatlar ve tekneler bağlanabilecek. Böylece gemiler doğal, tarihi ya da kültürel yapılara bağlanarak zarar veremeyecek.

Kampüslere el atıldı

Türkiye Çevre Ajansı, 2024’te faaliyetlerini üniversite kampüslerine de taşıdı. İlk ve orta öğretim okullarına yönelik bilgilendirme çalışmaları, üniversite öğrencileri için de devreye sokuldu. 8 farklı kampta 3 bin 500 gence çevre ve Sıfır Atık farkındalık eğitimi verilirken, ‘Yeşil Kampüs Festivali’ düzenlendi. "Çevre İçin Yollardayız, Gençlerin Yanındayız" sloganıyla harekete geçen "Çevre TIR’ının ilk durağı da Sakarya Üniversitesi oldu. Bolu, Bursa, Niğde, Nevşehir ve Kırşehir gibi illerde, üniversiteli gençlerle buluşmalar devam ediyor.

Dersimiz çevre

2024’te ‘‘Dersimiz Çevre, Birlikte Geleceğe’’ temasıyla TÜÇA tarafından 81 ildeki ilkokul, ortaokul ve lise öğrencilerine yönelik çevre farkındalığı eğitim projesi Edirne’de başlatıldı. Kırklareli, Tekirdağ ve Çanakkale ile devam eden proje diğer şehirlere yayılıyor. TÜÇA ayrıca çevreyi koruyacak, Sıfır Atık ve sürdürülebilir gelecek hedefine katkı sunacak onlarca projeye de destek verdi.

Önceki beklentiler Kuzey Kutup Denizi'ndeki buz kaybının 2030 yılı civarında gerçekleşeceği yönündeydi. Ancak bu sonuçlar buzsuz bir günün 2027 yazının sonları gibi erken bir tarihte gerçekleşebileceğini ortaya koyuyor.

Diğer dokuz simülasyon, daha az olası olmakla birlikte, bunun önümüzdeki üç ila altı yıl içinde gerçekleşebileceğini öngörüyor.

Nature Communications dergisinde yayınlanan çalışmada yer alan bilim insanları, insanların sera gazı emisyonlarını nasıl değiştirdiğinden bağımsız olarak, Kuzey Kutbu'nun ilk buzsuz gününün artık kaçınılmaz ve geri döndürülemez olduğunu söylüyor.

Buzsuz bir Kuzey Kutbu neden önemli?

Arktik Okyanusu 16 milyon kilometrekareden daha geniş bir alanı kaplar ve binlerce yıldır doğal bir mevsimsel olaya tanıklık eder: Donmuş deniz suyu katmanları kış ayları boyunca dramatik bir şekilde birikerek Mart ayında zirveye ulaşan ve Eylül ayında eriyen kalın bir buz örtüsüne dönüşür.

Ancak son yıllarda bu dramatik olaya daha az rastlanmaktadır.

Deniz buzu, uydu görüntülerinin - Taramalı Çok Kanallı Mikrodalga Radyometre ya da 'SMMR' - Arktik deniz buzunun büyümesini ve geri çekilmesini kaydetmeye başladığı 1978 yılından bu yana her on yılda yüzde 12'den fazla azaldı.

Bu da her yıl 80.000 kilometrekarelik bir alana tekabül ediyor. Kabaca Avusturya ya da Çek Cumhuriyeti büyüklüğünde.

Bilim insanları "buzsuzluğu" deniz buzu alanının kısa bir süre içinde bir milyon kilometrekarenin altına düşmesi olarak tanımlıyor ve bu da iklim krizine dair bir devrilme noktası olarak kabul ediliyor.

Colorado Boulder Üniversitesi'nden iklimbilimci Alexandra Jahn ve İsveç'teki Göteborg Üniversitesi'nden Céline Heuzé'nin de aralarında bulunduğu uluslararası araştırmacılardan oluşan bir ekip, ilk buzsuz günü tahmin etmek için 300'den fazla bilgisayar modeli kullandı. Bunlar, daha önce öngörülene kıyasla hızlandırılmış bir zaman çizelgesi gösterdi.

Hızlı buz kaybı olayları tipik olarak yoğun kışlar ve ilkbahar ısınmasıyla ilişkilendirilir.

Çalışmaya göre, Arktik Okyanusu'nun düzenli olarak buzsuz kalması halinde, bu durum en kuzeydeki denizin kırılgan ekosistemini, "kutup ayılarından hayati önem taşıyan zooplanktona" kadar her şeyi, önemli ölçüde etkileyebilir.

Arktik Okyanusu'nun buzsuz günleri insanlar için ne anlama gelecek?

Kuzey Kutbu'nun buzdan arındığı gün sembolik olarak büyük önem taşıyor. İnsanların gezegenimizin belirleyici doğal özelliklerinden birini nasıl değiştirdiğini görsel olarak vurgulayacak: Beyaz bir Kuzey Buz Denizi'nden mavi bir Kuzey Buz Denizi'ne.

Jahn yaptığı açıklamada, "Kuzey Kutbu'ndaki ilk buzsuz gün bir şeyleri dramatik bir şekilde değiştirmeyecek," dedi.

"Ancak Kuzey Buz Denizi'ndeki doğal ortamın belirleyici özelliklerinden birini, yani yıl boyunca deniz buzu ve karla kaplı olmasını, sera gazı emisyonları yoluyla temelden değiştirdiğimizi gösterecek."

Yaz aylarında Kuzey Kutbu'nda güneş hiç batmaz, bu nedenle güneş ışığını uzaya yansıtan yansıtıcı buz olmadan okyanus önemli miktarda ısıyı emecek ve Dünya'ya dağıtacaktır.

Uluslararası sularda herhangi bir yargı yetkisi bulunmadığından, ticari endüstriler daha sıcak Kuzey Kutbu sularında bulunan fırsatları değerlendirebilir. Daha önce erişilemeyen deniz ve maden popülasyonlarında balıkçılık ve derin madencilik yapabilirlerken, nakliye şirketleri Kuzeybatı Geçidi boyunca daha hızlı bir nakliye rotası izleyebilirler.

Isınma aynı zamanda değişen rüzgar ve okyanus akıntısı modelleri yoluyla daha düzensiz ve aşırı hava olaylarına da yol açabilir.

Daha sıcak yıllar çoktan yaşandı. Mart 2022'de Kuzey Kutbu'nun bir kısmı ortalamadan 50F/10C daha sıcaktı ve bu da Kuzey Kutbu çevresindeki alanların neredeyse erimesine neden oldu.

Çalışmanın yazarları, yakın gelecekte deniz buzunun erimesine ilişkin zaman çizelgesini geciktirmek için hala bir şans olduğunu söylüyor.

Jahn, "Emisyonlardaki herhangi bir azalma deniz buzunun korunmasına yardımcı olacaktır" diye ekledi.(euronews)

Uzmanlar, Dünya Toprak Günü'nde, küresel ısınmanın ve iklim değişikliğinin toprak üzerindeki etkilerini değerlendirdi.

İstanbul Teknik Üniversitesi Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hüseyin Toros, sera gazlarının etkisiyle dünyanın sürekli ısınmaya devam ettiğini, bu durumun yağışları, yağışların ise toprağı etkilediğini söyledi.

Küresel ısınmanın yol açtığı olumsuz etkilerin sonuçlarının bugünlerde yaşandığını belirten Toros, şunları kaydetti:

"Buzulların erimesi, kuraklıkların artması, aşırı yağışlar, deniz su seviyesinin yükselmesi gibi onlarca felaketle karşı karşıyayız. Uzun yıllar yaşadığımız veya yeryüzünün, ekosistemin yaşadığı sistemdeki değişiklik... Bunlardan bir tanesi de topraklardaki ısınma. Aslında toprak demek hayat demek çünkü tüm gıdalarımızı toprakta yetiştiriyoruz. Toprakta bitkinin yetişebilmesi için güneş ışınına ihtiyacı var. Bol miktarda güneş ışığımız var ama bir de suya ihtiyacımız var."

Bir bölgede yağış düzeniyle birlikte topraktaki nem oranının da değiştiğini vurgulayan Toros, "Topraktaki nem oranı azaldıkça, bitkilerin yetişebilme şartları azalmaktadır. Bitkiler dezavantajlı duruma düşmektedir. Tabii sıcaklıkların artmasından bahsediyoruz. Su yüzeyinde sıcaklık bir derece arttığı zaman yüzde 7 su buharlaşması artıyor. Bu ne demektir? Toprakların ısınması, özellikle havanın ısınması, toprak yüzeyinden daha fazla suyun buharlaşması anlamına geliyor" şeklinde konuştu.

Toros, Türkiye'nin yüz ölçümü itibarıyla yağış bütçesine bakıldığında, yıllık ortalama 450 milyar metreküp yağış potansiyeli olduğunu belirterek, bu yağışların bazı yıllar 350 milyar, bazı yıllar da 550 milyar metreküpe kadar değiştiğini söyledi.

Yağışların yeterince değerlendirilemediğine işaret eden Toros, "Belki şu anda bunun dörtte, beşte birini ancak kullanabiliyoruz. Geri kalanı akıp gidiyor" dedi.

Toros, "Evimizde, iş yerimizde veya tarlamızda, bahçemizde, yağmur hasadı dediğimiz, yağan yağışın akıp gitmemesi için yerinde biriktirilmesiyle ve bitkilere ihtiyacı kadar suyun verilmesiyle suyu daha verimli kullandığımız takdirde önümüzdeki yıllarda kısa vadede herhangi bir tehlike bizi beklemiyor" ifadelerini kullandı.

"İklim değişikliği son yılların en büyük çevre sorunlarından birisi"

Üsküdar Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Tıbbi ve Aromatik Bitkiler Programı öğretim görevlisi Dr. Tuğçe Ağba Sevencan da iklim değişikliğinin son yılların en büyük çevre sorunlarından birisi olduğunu, insan hayatını dolaylı ya da doğrudan etkilediğini söyledi.

Sevencan, küresel ısınma ve iklim değişikliğinin toprak üzerinde ciddi etkileri olduğunu, ısınma artışıyla birlikte toprakta farklı formlar, döngüler ve dönüşümlerin yaşanacağını ifade etti.

Isınmayla birlikte buharlaşan havanın, yağış olarak tekrar yeryüzüne döndüğünü, bu durumun ise iklim değişikliklerine yol açtığını belirten Sevencan, bu döngünün direkt olarak bitki örtüsüne, çeşitliliğine ve oradan da tüketilen gıdaya yansıdığını dile getirdi.

Sevencan, "Önümüzdeki yıllarda bizi bu açıdan tehdit edecek birçok şey öngörülüyor, yörelerde yetişen sebzelerin, tarım ürünlerinin ya da bütün bitkisel floranın değişeceğiyle ilgili olarak. Tabii bu da kıtlık demeyelim ama besin azlığı ya da besinlerde dönüşüm şeklinde bir soru getiriyor aklımıza" diye konuştu.

"Herkesin yapması gereken şeyler var"

Toprak katmanlarının her yağıştan faydalanamadığını kaydeden Sevencan, "Küresel ısınma ve iklim değişikliği sebebiyle yağışlar çok daha hızlı ve kısa süreli oluyor. Toprak maalesef bundan faydalanamıyor. Böylelikle üst katmanlar her ne kadar ıslak ya da sulanmış gibi görünse de alt katmanlara doğru farklı bozulmalar meydana geliyor" ifadesini kullandı.

Küresel ısınma ve iklim değişikliğinin toprağı olumsuz etkilemesini önlemek amacıyla herkesin yapması gerekenler olduğunun altını çizen Sevencan, sözlerini şöyle tamamladı:

"Biz her ne kadar direkt iklim değişikliği olarak bunu düşünsek de bizim de alabileceğimiz önlemlerimiz var. Mümkün olduğunca sera gazı salınımını azaltmak, kullandığımız kimyasal maddeleri azaltmak, toprağı besleyici ve verimsel anlamda iyi gelebilecek ürünlerle besleyebilmek... İşte bunun için alternatifler var, kompostlar olabilir, farklı gübreler olabilir. Bu şekilde toprağı besleyerek ya da farklı tarım uygulamalarına yönelerek biraz daha B planı şeklinde ilerleyebiliriz." (TRT HABER)

Doğal yaşam alanı olan Uzak Doğu Asya’dan, ticari ürünler vesilesiyle tüm dünyaya yayıldı. 1996 yılında ABD’de ortaya çıktı ve meyve bahçelerinde büyük hasara yol açtı. Avrupa’da da ilk kez 2007  yılında İsviçre’de görüldü. 2011’de Almanya, 2014’te Rusya’da ortaya çıktı, 2016’da İtalya’ya ulaştı. Aynı yıl Avusturya’da da görüldü. 2018 yılında ise Gürcistan’a yayıldı.

2017’de Türkiye’ye geldi

İstilacı tür kahverengi kokarca, 2017’de Türkiye’ye geldi ve İstanbul’da görüldü. Elma, şeftali, soya, mısır ve fındık gibi tarım ürünlerine büyük zararlar verdi.

300’den fazla bitkide beslenebilen kahverengi kokarca, kayıplara neden olması yanında, ev, depo ve ahır gibi alanlarda toplanarak yaydığı kokuyla, vatandaşları da rahatsız etti.

Çözüm için Samuraylar devrede

Kahverengi kokarca ile mücadelede hem doğaya hem de ürünlere zarar veren ilaçlama yerine, biyolojik mücadele tercih edildi. 2021 yılında Karadeniz Tarımsal Araştırma Ensitüsü bünyesinde ‘biyolojik mücadele laboratuvarı’ kuruldu.

2022’de İtalya’dan Samuray Arısı ithal edilerek çoğaltıldı. 2023 yılında ise kitlesel üretime geçildi. Üretilen arılar, doğaya salındı. Kahverengi kokarca gibi Doğu Asya kökenli olan Samuray Arısı, yumurtalarını böceğin yumurtaları içine bırakarak çoğalmasını engelliyor. Böylece kahverengi kokarcanın çoğalması engelleniyor.

Milyon barajı aşılıyor

Samuray Arısı, Tarımsal Araştırma ve Politikalar Genel Müdürlüğüne bağlı enstitüler tarafından Bu yıl 207 bin 286 adet üretilmiş ve 35 il 190 ilçe ve 508 konumda salımı yapıldı. 2025 yılı için ise hedef büyütüldü. Tarım ve Orman Bakanlığı 2025 yılında 1 milyon Samuray Arısı üretecek ve tarımsal bölgelere bırakacak.

Tek dert kokarca değil

Biyolojik mücadele konusunda bakanlığın tek gündemi kahverengi kokarca ile sınırlı değil. Türkiye genelinde 46 zararlı organizma için ‘sürvey (gözlemleyip kontrol etme)’ çalışması hazırlandı. 35 zararlı organizma için de sürvey çalışmaları devam ediyor.Karantinaya tabi organizmalarla mücadele için üreticilere destek ödemesi yapılıyor.

Mücadele edilen zararlılar içinde meyvelere zarar veren uzun antenli turunçgil böceği, hububata zarar veren süne böceği ve Akdeniz meyve sineği de var.

Ayrıntılar gelecek…

"TOPRAĞIN EKOLOJİK DENGESİNİ BOZUYOR"

Sudaki kirliliği tarım arazilerini olumsuz etkilediğine ve toprağın ekolojik dengesini bozduğuna dikkat çeken Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Çevre Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Efsun Dindar, "Ayvalı Dere'nin kirliliğinin yüzde 80'ini endüstriyel atıklar oluşturuyor. Kaçak deşarjlar ve arıtılmadan dereye dökülen atık sular, maalesef bu durumda suyun kalitesini oldukça olumsuz etkiliyor. Bu kirleticiler zamanla toprak içinde birikiyor. Toprağın ekolojik dengesini bozuyor. Böylelikle toprak da verimsizleşmeye başlıyor" dedi.

"KİRLİ SUYLA SULANMIŞ TOPRAKTAKİ ÜRÜNLERİ YİYORUZ"

Kimyasal atıklarla kirlenmiş suyla sulanan tarım arazilerinde yetişen ürünlerin, insan sağlığına vereceği zararları da hatırlatan Doç. Dr. Efsun Dindar, "Sudaki kirlilik, oksijen seviyesini en az düzeye indirdiği için derede yaşamını sürdüren canlıların ölümlerinin gerçekleştiği de kamuoyuna yansıyor. Bu kimyasallar, yediğimiz meyve ve sebzelerin yetiştiği tarım arazilerindeki topraklarda birikiyor. Temiz bir dere suyuyla değil, kirli bir suyla sulanmış topraktaki, sebze ve meyveleri yemek durumunda kalıyoruz. İnsan sağlığını olumsuz etkileyen unsurlardan birisi de budur" diye konuştu.

Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün verilerine göre eylül ayında Ege ve Karadeniz Bölgeleri’nin iç kesimlerinde, Doğu Anadolu, Güney Doğu Anadolu, Karadeniz ve İç Anadolu Bölgeleri’nin hemen hemen tamamında mevsim normalleri civarında hava sıcaklığı görüldü. Diğer bölgelerde ise mevsim normallerinin üzerinde seyretti. Yağış açısından bakıldığında ise eylül bereketli geçti. Türkiye genelinde hem uzun yıllar ortalamasının hem de geçen yılın üzerinde yağış görüldü.

Ekim ayında da yine hava sıcaklığı genel olarak mevsim normallerinde seyretse de zaman zaman artışa geçti. Ancak yağış anlamında bereketsiz bir ay oldu. Yağışlarda normaline göre yüzde 46, geçen yıl ekim ayı yağışına göre ise yüzde 27 azalma meydana geldi.

Peki kış nasıl bir yüzle karşımıza çıkacak? Kar yağışı görülecek mi? Kış mevsiminin nasıl geçeceğini İstanbul Aydın Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Meteoroloji Uzmanı Dr. Güven Özdemir’le konuştuk.

Geçtiğimiz sene kar kuraklığı yaşadık. Bu sene bunu beklemiyoruz. Geçmiş yıllara göre kar yağışı az olsa da yine de etkin bir kar yağışı bekliyoruz. Çünkü yer altı sularımız için yağan yağmur yeterli değil.

Meteoroloji Uzmanı Dr. Güven Özdemir

Barajları dolduracak kadar yağış görülebilir

Kış mevsiminin bu yıl ılıman ama geçen yıla göre daha soğuk geçeceğini ifade ederek sözlerine başlayan Dr. Özdemir, “Soğuk hava derken günlerce yağan kar veya yağmur şeklinde değil... İstanbul’da aralık, ocak ve şubatta bir-iki gün sürecek özellikte kar yağışları bekliyoruz” diyor.

Kuraklık endişelerinin arttığı son aylarda, önümüzdeki kış aylarında kar yağışıyla bu açığın kapanıp kapanmayacağı merak konusu. Anadolu’da ise özellikle yüksek kesimlerde istenilen kar yağışının görüleceğinin altını çizen Dr. Özdemir, “Aralık ayında soğuk havanın Türkiye genelinde etkili olmasını bekliyoruz. Ne kadar yağış alabileceğimizi ise önümüzdeki haftalarda göreceğiz. Ancak ben bu kıştan ümitliyim. En azından barajlarımızı dolduracak kadar yağış alma ihtimalimiz yüksek” diye sürdürüyor sözlerini.

Bu noktada önemli olanın kar yağışı olduğuna dikkat çeken Dr. Özdemir, sebebini ise şöyle açıklıyor:

“Çünkü kar yağışını etkin bir şekilde aldığımız takdirde toprak da suya doyacaktır. Geçtiğimiz sene kar kuraklığı yaşadık. Bu sene bunu beklemiyoruz. Geçmiş yıllara göre kar yağışı az olsa da yine de etkin bir kar yağışı bekliyoruz. Çünkü yer altı sularımız için yağan yağmur yeterli değil. Yağmur yüzeyden akıp gittiği için toprağın belli bir miktarına kadar geçiyor ve buharlaşma fazla oluyor. Kar yavaş yavaş eridiği için toprağın derinliklerine kadar inebiliyor.”

Ekstrem hava olayları görülebilir

Kış mevsiminin bu sene kendini hissettirmesi beklense de güneyden esen rüzgarlarla zaman zaman sıcaklıkların mevsim normallerinin biraz üzerine çıkması da bekleniyor.

Kış mevsiminde en fazla merak edilen konulardan biri de ekstrem hava olaylarının yaşanıp yaşanmayacağı… Dr. Özdemir, önümüzdeki günlerde bu tip hava olaylarının yaşanabileceğini söyleyerek, “İç bölgelerde Bolu ve Düzce gibi yerlerde kar yağışı görülecek. Bu kar yağışından zaman zaman da olsa kara yolları etkilenebilir, olumsuzluk yaşanabilir” diyor.

Bu kış mevsiminde de her yıl olduğu gibi Doğu Anadolu’da, Karadeniz’in ve Güney Doğu Anadolu’nun yüksek kesimlerinde yoğun kar yağışı görülmesi beklentiler arasında.

İzmir'in Çeşme ilçesindeki, günlük 22 bin metreküp atık suyu arıtma kapasitesine sahip, Alaçatı Atıksu Arıtma Tesisi, İzmir Büyükşehir Belediyesi'ne devredilmişti. Tesiste Haziran ayı başından itibaren yaşanan peşi sıra teknik arızalar ve çökme nedeniyle tesisin duvarlarında ciddi yıkılmalar meydana geldi. Başlatılan onarım çalışmalarının, uzun sürmesi nedeniyle yaz sezonu boyunca tesis tam kapasiteyle çalışmadığı için atık sular doğrudan denize boşaltıldı.

YETERLİ MÜDAHALE YAPILMADI

Çeşme'nin önemli atık su tesislerinden Reisdere Atıksu Arıtma Tesisi de bir süredir çalışmıyor.  Arıtılmamış atık su, Reisdere Deresi'ne deşarj edilerek denize ulaşırken, özellikle Şifne Deresi'nde yoğun kirliliğe neden olmaya devam ediyor. Bölgede yaşayan vatandaşların şikâyetleri ise karşılık bulmadı.

Alaçatı Atıksu Arıtma Tesisi'nin tam kapasiteyle çalışmaya başlaması için yapılan çalışmaların tamamlanmasına rağmen tesisisin son kabulü gerçekleşmediği için sorun devam ediyor. Reisdere ve Alaçatı tesislerindeki arızaların giderilmesi ve arıtma işleminin yeniden başlatılması, çevre ve halk sağlığı açısından önem taşıyor.

BAKTERİYOLOJİK KİRLENMEYE NEDEN OLUYOR 

Arıtma sorunu aynı zamanda bakteriyolojik kirlenmeye neden olduğunu söyleyen Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) Çevre, Biyoçeşitlilik ve İklim Değişikliği Çalışma Grubu Üyesi  Prof. Dr. Doğan Yaşar, birçok ülkenin birçok sahilinde yaşanan bu sorunun tehlikeli boyutlara geldiğini söyledi. Sadece Çeşme'de değil aynı sorunun Narlıdere ve Çiğli Arıtma Tesislerinde de yaşandığını belirten Yaşar, "İzmir arıtma tesisleri bakımından Avrupa'nın en iyisi olmasına rağmen bugün önemli sorunlar yaşıyor. Arıtma kadar aktarma borularında da önemli sorunlar var. Tesislerin öncelikle ivedilikle kontrol edilmesi gerekiyor." dedi.

Körfez'de yaşanan toplu balık ölümlerini hatırlatan Yaşar, "Arıtılmayan suların denize dökülmesi ciddi bir tehlike olmaya devam ediyor. Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, İZSU'ya bağlı Çiğli ve Güneybatı atık su arıtma tesislerine "çevre mevzuatında belirtilen standartların üzerinde" kirli suyu körfeze boşalttığı için ceza kesmişti. Buradan şunu ifade etmek isterim ki kıyı ve denizleri yoğun sanayi ve evsel kirlenme baskısı altındadır. Atıksuların modern, gelişmiş arıtımı artırmak için uzman teknik kadrolara ihtiyaç var." dedi.

SORUN GÖRMEZDEN GELİNİYOR

Son 7-8 yıldır Çiğli Atık Su Arıtma Tesisi ve Narlıdere Güneybatı İleri Biyolojik Atıksu Arıtma Tesisi 'nde yaşanan yetersizlikleri ve sorunları değerlendiren Yaşar, "Çeşme'de yaşanan sorun derhal giderilmelidir. Çiğli Atık Su Arıtma Tesisi'ne 4. faz bir türlü yapılmadı, yapılmayınca bu sefer baypaslar yaşanıyor. Çeşme'deki arıtma tesislerinde de baypasların yapılması normaldir. Anladığım kadarıyla burada baypas değil farklı bir sorun karşımıza çıkıyor. Atık su doğrudan denize bırakılması önemli çevre kirliliğine neden olacaktır." diye konuştu.  (Ramis Sağlam-Evrensel)

Kaş, Konyaaltı ve Döşemealtı bölgelerindeki ormanlık alanların valilik bünyesinde kurulan şirketler tarafından ihaleye çıkarılması büyük tepki topladı.

Duvar'da yer alan habere göre, Pınarbaşı ihale alanında Kaş halkı, sivil toplum kuruluşları ve meclis üyeleri pazartesi akşamı eylem düzenledi. Orman parkları yönetmeliğinin ve Pınarbaşı ihalesinin iptali talepleri gündeme getirildi. Kaş Çevre ve Kültür Derneği Başkanı Ahmet Murat Akoy, Antalya genelinde benzeri 100'den fazla ihale olduğunu açıkladı.

2023 kayıtlara “en sıcak yıl” olarak geçse de iklim değişikliği su döngüsünü etkileyerek aşırı kuraklık ve sellere neden oldu. Dünya Meteoroloji Örgütü’ne göre, yılın ortasında La Nina’dan El Nino’ya geçiş bu durumu etkiledi. Afrika’nın doğu kıyısı, Yeni Zelanda’nın Kuzey Adası ve Filipinler selden etkilenen bölgeler arasında yer aldı. İsveç, İrlanda ve Birleşik Krallık’ta ise nehirlerde olağanın üzerinde su seviyesi kaydedildi.

Dünyanın hemen her bölgesinde yaşanan nehir seviyelerindeki hareketlilik ortada… Peki, Türkiye’de durum ne? Hangi bölgelerde susuzluğun etkileri daha fazla hissediliyor? Merak edilen sorulara İstanbul Üniversitesi Öğretim Üyesi ve İklim Uzmanı Prof. Dr. Barbaros Gönençgil’le yanıt aradık.

Su krizinin sebebi: İklim değişikliği

“Zaman zaman karşımıza çıkan yağışların azalması veya kuraklaşma dediğimiz su noksanlığına doğru gidişler ya da tam tersi sel veya buna benzer hadiselerin artıyor olması gibi süreçler aslında küresel iklimi kontrol eden sistemlerin periyodik olarak değişiminden de kaynaklanıyor” diye sözlerine başlıyor Prof. Dr. Gönençgil.

Türkiye’nin bu yıl itibariyle su stresi anlamında geçtiğimiz yıllarda zaman zaman gördüğümüz alarm seviyesinde bir durumu gözükmüyor. Ama bu demek değildir ki, istediğimiz gibi suyu kullanalım, tüketelim. Normalmiş gibi gözüken bu yıllarda dikkat etmezsek zor ve stresli koşullarda uyum sağlamak daha da büyük bir problem haline geliyor.

İklim Uzmanı Prof. Dr. Barbaros Gönençgil

La Nina ve El Nino’nun tüm periyodik değişimlerdeki rolü yadsınamaz bir gerçek… Prof. Dr. Gönençgil bu konuya ilişkin, “La Nina’dan El Nino koşullarına dönüş ya da tam tersi El Nino’dan La Nina’ya dönüş, Kuzey Atlantik salınımındaki değişimler bölgeleri etkiliyor. Kuzey Atlantik salınımındaki değişimler bir tarafta Kuzey Avrupa’yı farklı etkilerken Güney Avrupa’yı ve Akdeniz’i daha başka şekilde etkileyebiliyor. Bunlar da periyodik olarak değişimler gösteriyor. Öncelikle çıkış noktasını bu şekilde kabul etmemiz lazım” diyor.

Türkiye’de su kaynaklarının durumu ne?

2023’te ekstrem hava olayları yaşansa da genel olarak sıcak hava yıla damga vurdu. Bu durumun Türkiye’ye yansımalarını Prof. Dr. Gönençgil’den öğreniyoruz:

“Bu, Türkiye’de de benzer koşulları getirdi. Özellikle yaz aylarında yüksek sıcaklık koşulları meydana geldi. Genel çerçeve içerisinde baktığımız zaman yağışlarda geçtiğimiz yıl yaşanan düşüş veya azalışın su rezervlerine, yeraltı suyuna, akarsudaki akış debilerine ve dolayısıyla da insan faaliyetlerine yansımasının negatif olduğu sıkıntılı, su stresinin olduğu bir dönemi yaşadık.”

2024’ün geçtiğimiz yıla göre gerek yağış gerekse su stresi anlamında biraz daha rahat geçtiğini ifade eden Prof. Dr. Gönençgil, “Yerkürenin farklı yerlerinde ortaya çıkan durumların birebir aynısını Türkiye’de her zaman yaşayamayabiliyoruz” diyerek nedenini, “Bunlar Türkiye’nin coğrafi özelliklerinden kaynaklanan farklılıklar. Bir tarafta kuraklık hadiseleri ya da su noksanlıkları hüküm sürerken Karadeniz sahillerinde de aşırı seller görebiliyoruz” şeklinde açıklıyor.

Geçtiğimiz su yılının (ekim ve nisan dönemi) yağış açısından daha riskli ve su stresinin yüksek olduğunun altını çizen Prof. Dr. Gönençgil, bu yılı ise şöyle değerlendiriyor:

“Bu yıl birikimler itibariyle biraz daha pozitif bir giriş sağladık. Nispeten yağışlı dönemler birbirini kovalamaya başladı. Türkiye’nin bu yıl itibarıyla su stresi anlamında geçtiğimiz yıllarda zaman zaman gördüğümüz alarm seviyesinde bir durumu gözükmüyor. Ama bu demek değildir ki, istediğimiz gibi suyu kullanalım, tüketelim. Normalmiş gibi gözüken bu yıllarda dikkat etmezsek zor ve stresli koşullarda uyum sağlamak daha da büyük bir problem haline geliyor. Bu sene her ne kadar mevsim normalleri civarında devam edecek gibi gözüken yağış ve su kaynakları varlığı düşünülse de bunu bir rehavet olarak algılamamak lazım.”

[Fotoğraf: AA]

Hangi bölgeler risk altında?

Peki, Türkiye’nin önemli su kaynakları olan nehirlerdeki su seviyesi ne durumda? Yanıtını yine Prof. Dr. Gönençgil’den öğreniyoruz:

“Kış dönemine girdik, yağışlarda artış bekliyoruz. Özellikle Karadeniz nehirleri, zaten yüksek miktarda debisi olan ve suyu taşıyan nehirler. Karadeniz’de bir sıkıntı beklemiyoruz. Ancak İç Anadolu’da yağışların gecikmesi ya da mevsim normallerinin altında kalması akarsularda debi düşüşlerini ve bu da tabii başta sulama olmak üzere kullanım açısından stresli bir dönemi getirebilir. Özellikle İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bu noktada öne çıkıyor. Fakat bazı yıllarda gördüğümüz o çok yoğun su stresini, noksanlığını bu yıl pek görmeyeceğiz.”

Raporun yayımlanmasının hemen ardından WMO Genel Sekreteri Saulo ve İklim Servisleri Bölümü Direktörü Chris Hewitt, COP29 kapsamında bir oturum gerçekleştirdi.

İklim krizinin gelecek nesiller için büyük bir problem olduğunu belirten Saulo, "Ben 1 yaşındaki torunumun gözlerine baktığımda onun ve diğer milyonlarca çocuğun geleceği için kendimi sorumlu hissediyorum." dedi.

Ocak ve eylül arasında küresel sıcaklıklarda yaşanan artıştan bahseden Saulo, yaşanan bu durum sonrası Paris Anlaşması'nın küresel ısınmayı 1,5 dereceyle sınırlandırma hedefinin gerçekleştirilmesinin giderek zorlaştığını kaydetti.

Bu bağlamda WMO'nun karar vericileri bilgilendirmek amacıyla bir uzman ekibi oluşturduğu bilgisini paylaşan Saulo, "İlk göstergelere göre uzun vadeli küresel ısınma, Sanayi Devrimi öncesiyle karşılaştırıldığında şu an ortalama 1,3 derecede. Bunlar istatistiklerden ve grafiklerden çok daha fazla şey ifade ediyor. Isınma derecesindeki her küçük parça önemli ve iklim aşırılıklarını, etkilerini ve risklerini artırıyor." diye konuştu.

"El Nino kuraklığı ve açlığı artırdı"

İklim aşırılıklarının artık gözle görülür bir seviyeye geldiğinin altını çizen Saulo, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Bu yıl birçok ülkede rekor kıran yağışlara, sellere, korkunç can kayıplarına tanık olduk. Bu durum her kıtada toplumların yüreklerini acıttı. İspanya'da yaşanan inanılmaz derecedeki yağış daha sıcak bir atmosferin ne kadar fazla su tutabileceğine dair bir uyandırma çağrısıydı. Hızla yoğunlaşan tropikal kasırgalar, büyük bir ekonomik ve insani zarara neden oldu. Bunu Helen Kasırgası'nda gördük. Yaşanan olayların sayısı ele alınamayacak kadar çok fazla. El Nino kuraklığı ve açlığı artırdı. Okyanus ısınması yüzyıllık ve bin yıllık zaman ölçeklerinde geri döndürülemez seviyede. Buzul kaybı giderek kötüleşiyor. Antarktika’daki deniz buzulu genişlemesi kayda geçen en düşük ikinci seviyedeydi. Isınan okyanuslar ve eriyen buzlar nedeniyle deniz seviyesindeki yükseliş hızlanıyor ve son 30 yılda iki katına çıktı."

Atmosferdeki sera gazı artışına da değinen Saulo, karbondioksit konsantrasyonunun Sanayi Devrimi öncesiyle karşılaştırıldığında yüzde 51, son 20 yılda ise en az yüzde 11 yükseldiğini, emisyonlarda acil düşüş ve iklim etkilerini azaltmak için harekete geçilmesi gerektiğini bildirdi.

Saulo, "1,5 derece hedefinden vazgeçmemiz mümkün değil. Bunu gündemimizin en tepesinde tutmakla yükümlüyüz. Kendimizi belirlediğimiz eşiklere göre ayarlamalıyız ve limitleri aşmamalıyız." ifadelerini kullandı.

Hewitt ise yayımladıkları raporda ısınmayla ilgili saptadıkları derecelerin, ilk göstergeler üzerinden belirlendiğini hatırlatarak, "1,5 derece hedefiyle ilgili Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) ile büyük ölçüde uyumlu bir şekilde çalışıyoruz. COP30’da daha fazla veri sunacağımızı umuyorum." dedi.

İŞTE İZMİR KÖRFEZİ İÇİN HAZIRLANAN 15 MADDELİK EYLEM PLANI!

"TUGAY İMZALAMADI!"

İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay’ın maddelere imza atmadığını belirten Bozoğlu, bakanlığın sorumluluk almadığını, deniz kirliliği konusundaki incelemelerin yetersiz kaldığını ifade etti. Bozoğlu, 23 yıldır devam eden inceleme ve araştırmaların neden yapılmadığını ayrıca sorgularken kesilen çevre cezaları ile elde edilen gelirin bu sorunun çözümüne aktarılması gerektiğini ifade etti.Bozoğlu, “İzmirlilerin sağlıklı yaşam hakkı için, tüm ekonomik zorluklara rağmen mücadelemizi sürdüreceğiz.’’ dedi

(Cumhuriyet- Ece İçmez)

Nüfusun artması ve doğal kaynakların giderek azalması nedeniyle yetiştiricilik yoluyla gerçekleştirilen su ürünleri üretiminin payı avcılığa göre giderek artıyor. Söz konusu artışta sulama ve enerji amacıyla yapılan gölet ve barajlar da etkili oluyor.

Geçen yıl gerçekleşen 1 milyon tonluk su ürünleri üretiminin yüzde 41,6'sı deniz avcılığı, yüzde 3,3'ü iç su avcılığı ve yüzde 55,1'i yetiştiricilikten oluştu. Avcılık ve yetiştiricilik dahil toplam su ürünleri üretiminin yüzde 18,8'i iç sularda gerçekleştirildi.

Verilere göre, 2022'de 514,8 bin ton olan su ürünleri yetiştiriciliği yüzde 8,1 artışla geçen yıl 556 bin tona yükseldi. İç sularda alabalık, denizlerde de çipura, levrek ve özellikle son dönemde Türk somonu üretiminde önemli artış görüldü.

Türkiye'de geçen yıl itibarıyla yıllık 536 bin ton kapasiteli 554 deniz balığı yetiştiriciliği tesisi, yıllık 277 bin ton kapasiteli 1831 iç su balıkları yetiştiriciliği tesisi olmak üzere 813 bin ton kapasiteli 2 bin 385 su ürünleri yetiştiriciliği tesisi faaliyet gösteriyor.

Yıllık 7 bin 500 ton ürün kapasiteli yetiştiricilik alanı üretime açılacak

Su kaynaklarının korunması ve yasa dışı avcılıkla mücadele kapsamında deniz ve iç sulardaki av sahalarında, karaya çıkış noktaları dahil tüm güzergah, tesis ve balık hallerinde, balık unu ve yağı fabrikalarında, perakende satış yerleri ve soğuk hava depolarında çapraz denetim yapılıyor. Bu kapsamda yılın 6 ayında 79 bin denetim gerçekleştirildi.

Yasa dışı su ürünleri avcılığının önlenmesine yönelik olarak gelecek yıl da 158 bin denetim yapılması planlanıyor. Ayrıca 200 bin metrekare terkedilmiş av aracı da su kaynaklarından temizlenecek.

Mevcut stokların korunması ve sürdürülebilir şekilde işletilmesi amacıyla iç su kaynaklarına gelecek yıl 70 milyon balık yavrusu salınacak. Ayrıca, yeni su ürünleri yetiştiricilik bölgelerinin belirlenmesine yönelik çalışmalar kapsamında tespit edilen yıllık 7 bin 500 ton ürün kapasiteli yeni alanın üretime açılması planlanıyor.

15 bin küçük ölçekli balıkçı desteklenecek

Tarımsal Üretimin Planlanması Yönetmeliği kapsamında su ürünleri stoklarının korunarak sürdürülebilirliğinin sağlanabilmesi amacıyla üretim planlaması sürecine girildi.

Düzenlemeye göre, başta hamsi olmak üzere avcılık yoluyla elde edilen mavi yüzgeçli orkinos, deniz patlıcanı, inci kefali, tıbbi sülük, beyaz kum midyesi ve yılan balığı, yetiştiricilik kapsamında da Türk somonu, çipura, levrek ve Akdeniz midyesi üretim planlanması kapsamına alındı.

Ayrıca, avcılık ve yetiştiricilikte üretim faaliyetleri ve yeni türlerin desteklenmesi amacıyla AR-GE çalışmalarına, su ürünleri araştırma enstitülerinin altyapılarının güçlendirilmesine ve balıkçı barınaklarına yönelik ihtiyaç analizi çalışmalarına devam edilecek.

Küçük ölçekli balıkçılık işletmelerinin ekonomik sürdürülebilirliklerinin sağlanması amacıyla gelecek yıl tarımsal destekleme bütçesi kapsamında 15 bin küçük ölçekli balıkçı desteklenecek.

'Suyu daha doğru kullanmamız lazım'

Türkiye'nin yaklaşık 55 milyar metreküp suyu kontrol altında tuttuğunu belirten Prof. Dr. Köksal, "Türkiye'de yaklaşık 55 milyar metreküp su kontrol altında. Bunun da yaklaşık 45 milyar metreküpü tarıma tahsis ediliyor. Bu suyun içerisinde de 20 milyar metreküpün üzerindeki suyun resmi rakamlara göre israf edildiği ortada. O halde bu 20 milyar metreküp sudan daha fazla tasarruf etmemiz lazım ki daha az yatırımla, aynı su kaynağı ile aynı miktarda üretim yapabiliriz. Ya da ek yatırımlarla daha fazla alanda sulu tarım yaparak tarımda daha fazla üretim yapabiliriz. Bu da milli ekonomi açısından çok büyük bir yere sahiptir. Tarımda suyu daha doğru kullanmamız lazım. Ama sadece araziye boru döşemekle, sulama sistemleri döşemekle, suyu etkin kullanmak mümkün değil. Suyu gerekli zamanda, gerekli miktarda gereken yerde kullanma zorunluluğumuz var" dedi. 

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 2019 yılındaki talimatının ardından Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, ‘Ayder Yenileme ve Koruma Projesi’ için harekete geçti. Kentsel Dönüşüm Başkanlığı, Milli Emlak Genel Müdürlüğü, Tabiat Varlıklarını Koruma (TVK) Genel Müdürlüğü, Toplu Konut İdaresi (TOKİ) Başkanlığı ve İller Bankası AŞ (İLBANK), Ayder Yaylası’nın doğal güzellikleriyle korunup halkın hizmetine sunulması için imkanlarını seferber etti. Öncelikle 5 otelin bulunduğu bölgeler kamulaştırılıp yeşil alan vasfına kavuşturuldu. Bu bölgelerdeki oteller yıkıldı. TOKİ tarafından yöresel mimariyle doğal dokuya uygun 52 odalı apartlar inşa edildi. Yıkılan otellerin hak sahiplerine bu projeden yeni apartlar verildi.

Bin 650 araçlık otopark

Çevre ve görüntü kirliliğine neden olan kaçak salıncakların kurulduğu bölgeler, TVK Genel Müdürlüğü tarafından ‘Kesin Korunacak Hassas Alan’ ilan edildi. Salıncaklar söküldü. Yayladaki trafik sorununun çözümü için Kentsel Dönüşüm Başkanlığı, atık su tesisi için ise İLBANK devreye girdi. Ayder’e bin 650 araçlık otopark ve atık su arıtma tesisi kazandırıldı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Ayder Yaylası’nın görüntülerini, “Son zamanlarda Ayder’e hiç gittiniz mi? Doğa harikası Ayder’in güzelliğine güzellik kattık” notuyla paylaştı.

“Ayder’in atık suları artık arıtılıyor”

Rize Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürü Ali Serkan Savaş, Ayder’in silüetini bozan kaçak yapılaşmaya son veren, doğal dokuyu ortaya çıkaran bir projenin hayata geçirildiğine dikkat çekti. Savaş şunları söyledi: Vizyonumuz, sularının atık su arıtmayla temizlendiği, Fırtına Vadisi’nin temiz aktığı, yollarının trafikten arındırıldığı, egzoz dumanının az olduğu ve insanların doğanın nefesini alarak yürüyebildikleri bir Ayder oluşturmaktı. Ayder’in atık suları artık arıtılıyor. Yine doğa dostu ve mühendislik harikası diyebileceğimiz bin 650 araçlık otoparkımız bu yıl içerisinde yapıldı. Ayder’in içerisindeki trafik azaltılmaya başlandı ve böylelikle vatandaşlarımız kaldırımda rahatça yürümeye başladı. Eskiyen termal otelimiz yenilendi. Yine, yöresel mimariye uygun toplam 52 odalı apartlar yapıldı. Sayın Murat Kurum’un talimatlarıyla Ayder’in silüetini bozan, yeşil alan yapılabilecek otellerle trampa edildi ve bu otellerin yeri yıkılıp, yeşil kalmak suretiyle bu otellerimize teslim edildi. Bu sene de bu otellerimiz faaliyete geçti.

“Burada içimiz açıldı”

Ayder’e gelen ziyaretçiler de yaylanın yenilenmiş halinden övgüyle bahsetti. Nazan Sümer, “Otoparkı gelirken gördük. Hiçbir şekilde görüntüyü bozmadan yere doğru inen otoparklar yapılmış. Bence bu çok güzel olmuş” dedi. Otellerin ahşap malzemeye ağırlık vererek yapıldığını kaydeden Sümer, “Bence otantik olmuş. Betonlaşma yerine taş ve odun olması güzel” diye konuştu. Ayder’in yeni halini çok beğendiğini ifade eden Derin Ekşi ise, “Fazla kalmayız demiştik ama aşağı yukarı 3 saattir burada dolaşıyoruz. Öyle güzel ki, çok beğendik. İçimiz açıldı, tavsiye ederiz. Küçük bir vlog da çektik bu arada. Gayet iyi çalışılmış. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na teşekkür ederiz” şeklinde konuştu.

(İHA)

Helene, 2005 yılında bin 392 kişinin ölümüne yol açan Katrina Kasırgası'ndan bu yana ABD'yi vuran en ölümcül kasırga oldu.

İngiltere sağlık ve çevre bakanlıkları tarafından yapılan ortak açıklamada, bu adımın hem çevreyi korumaya hem de gençlerin elektronik sigara kullanımını engellemeye yönelik bir adım olduğu belirtildi.

Tek kullanımlık elektronik sigaraların şarj edilemediği ve genellikle çöpe atıldığı belirtildi.

Kamu Sağlığı ve Önlemeden Sorumlu Parlamento Müsteşar Yardımcısı Andrew Gwynne, "Geçen yıl 11-15 yaş arası gençlerin dörtte birinin elektronik sigara kullanması son derece endişe verici ve bugün elektronik sigara kullanan çocukların çoğunun tercih ettiği ürünün tek kullanımlık olduğunu biliyoruz" dedi.

Gwynne, "Tek kullanımlık elektronik sigaraların yasaklanması sadece çevreyi korumakla kalmayacak, aynı zamanda elektronik sigaraların çocuklar için cazibesini azaltacak ve onları savunmasız gençlerin ellerinden uzak tutacaktır," ifadelerini kullandı.

Bir önceki Birleşik Krallık hükümeti de gençler arasında elektronik sigara kullanımında büyük bir artışa neden olduğunu söyleyerek tek kullanımlık bu sigaraları yasaklamayı planlamıştı.

Elektronik sigara kullanımında artış

İngiltere'de kısa süre önce yapılan bir anket, düzenli olarak sigara içmeyen bir milyon yetişkinin artık elektronik sigara kullandığını ortaya koydu.

Bu artışın başlıca nedeni gençler olup, 18 ila 24 yaş arasındaki düzenli sigara içmeyenlerin yüzde 14'ünün artık elektronik sigara kullandığı görüldü.

Sağlık ve çevre bakanlıkları Perşembe günü yaptıkları ortak açıklamada, İngiltere'de elektronik sigara kullanımının 2012 ile 2023 yılları arasında yüzde 400'den fazla arttığını belirtti.

Kar amacı gütmeyen geri dönüşüm grubu Material Focus'un geçen yıl yaptığı bir tahmine göre, her hafta yaklaşık 5 milyon tek kullanımlık elektronik sigara çöpe atılıyor ve bu sayı bir önceki yıl yaptıkları tahmine göre dört kat daha fazla.

Parlamentonun onayına tabi olan yasaklama kararı, işletmelerin kalan stoklarını satmak için 1 Haziran 2025'e kadar süreleri olduğu anlamına geliyor.

Uygulama tarihlerinin Birleşik Krallık içerisindeki diğer hükümetlerle de uyumlu olması bekleniyor. Galler hükümeti de mevzuatın yürürlüğe gireceği tarihi Haziran olarak belirledi.

Bazı Avrupa ülkeleri de tek kullanımlık elektronik sigaraları yasaklamayı planlamış olup, Avrupa Komisyonu geçtiğimiz ay Fransa'nın bu yöndeki mevzuatını onayladı.

Komisyon, Belçika'nın tek kullanımlık elektronik sigaraları yasaklayan mevzuatını yılın başlarında onaylamıştı.

Elektronik sigara, sigara içmekten çok daha az zararlı olsa da "tamamen zararsız" değil ve İngiltere Ulusal Sağlık Servisi'ne (NHS) göre sadece yetişkin sigara içicilerine sigarayı bırakma aracı olarak tavsiye ediliyor.

Bursa’nın Osmangazi ilçesine bağlı Demirtaş Mahallesi sınırlarında 130 bin metrekareden fazla orman arazisinin ‘konaklamalı orman parkı’ olarak işletilmek üzere 5 Kasım’da ihaleye çıkarılacağı duyuruldu.

ÖNCE ÇİM KAYAĞI TESİSİ, ARDINDAN MESİRE YERİ YAPILDI

Demirtaş Barajının bitişiğinde yer alan orman arazisinde 1987’de çim kayağı tesisi yapılan ve ancak bir süre hizmet verdikten sonra yaklaşık 15 yıl kaderine terk edilen alan, 2023 yılında Bursa Büyükşehir Belediyesi tarafından kiralanarak ilave yapılaşmayla mesire yeri olarak hizmete açılmıştı.

KONAKLAMALI ORMAN PARKI OLARAK 20 YILLIĞINA KİRALANACAK

Osmangazi Orman İşletme Şefliği amenajman planında 156 ve 159 numaralı bölmeler içerisinde kalan 13.53 hektarlık orman arazisi ‘konaklamalı orman parkı’ adıyla 20 yıllığına kiralanacak. Kapalı teklif usulü yapılacağı duyurulan ihale dosyasında orman arazisindeki yapılaşma detaylarına da yer veriliyor.

Dermirtaş Konaklamalı Orman Parkı içerisinde idare tarafından önerilen tesisler, ihaleyi alan işletmeci tarafından yapılacak. Buna göre orman arazisinde 250 metrekare büyüklüğünde bir adet kır lokantası, 250 metrekarelik kır kahvesi, 30 metrekarelik yöresel ürünler satış ünitesi, 18’er metrekarelik 2 ayrı büfe, 215 metrekarelik hayvan barınağı, 5 bin 500 metrekarelik macera parkı, zipline ve çocuk oyun alanları yapılabilecek. İdarenin önerdiği yapılar arasında ayrıca personel ve idare binaları, ibadethane, su deposu, çocuk oyun alanı, çeşmeler, tuvalet, malzeme depoları, seyir terası, menaj ve çim amfi gibi üniteler yer alıyor. İhale dosyasında, 130 bin metrekareden büyük orman arazisinin yıllık kira bedelinin ise 315 bin TL olarak belirlendiği bilgisine yer veriliyor.

ORMAN ARAZİSİNDE 18 BİN METREKAREDEN FAZLA YAPILAŞMA

Her biri 80 metrekareden oluşan 120 adet çadır alanı ile her biri 20 metrekarelik alana sahip 16 adet kameriyenin yapılacağı orman parkı ihalesiyle kiralanacak orman arazisinin 18 bin metrekareden fazla alanı yapılaştıracak. Normal bir orman arazisinde yapılaşmaya izin verilmezken, ‘orman parkı’ olarak ayrılan orman arazilerinin imar şartı da aranmadan yapılaşmaya açılması orman yağmasının yeni bir yolu olarak 

YÖNETMELİK ORMANDAKİ YAPILAŞMAYI İMAR ŞARTINDAN KAÇIRIYOR

Mayıs 2022’de çıkarılan Orman Parkları Yönetmeliği, geçmişte mesire yeri ve kent parkı olarak anılan yerlere ‘orman parkı’ tanımı getirdi. Orman Parkları Yönetmeliği’nin 18. maddesi, bu alanların Kültür ve Turizm Bakanlığına tahsisini düzenliyor. Bu maddeye göre turizm bölgeleri içinde olup olmadığına bakılmaksızın eğer bir ilçenin denize kıyısı varsa konaklamalı orman parklarının tescillerinin ardından Kültür ve Turizm Bakanlığına bildirilmesi gerekiyor. Bakanlık uygun görmesi halinde 60 gün içinde bu alanları tahsis edebiliyor. Aynı maddenin 3. fıkrasında ise “Kültür ve Turizm Bakanlığına tahsisen verilen orman parklarının alanları hiçbir şekilde imar uygulamalarına konu edilemez” diye ifade ediliyor.

YÖNETİM PLANININ ADI VAR KENDİ YOK

Yönetmelik, arazi kullanımına yönelik orman parklarında gelişim ve yönetim planları yaptırılmasını da düzenliyor ancak ihalesi yapılan birçok orman parkının gelişim ve yönetim planı olmaksızın işletmeye açılması dikkat çekiyor.

ORMAN RANTI ARTVİN’DE CAN ALMIŞTI

Geçtiğimiz ay Artvin’in Cankurtaran bölgesindeki 170 bin m2’lik orman arazisinin orman parkı olarak kiralanarak yapılaşmaya açılmasına tepki gösteren vatandaşların üzerine ateş açılmış, olay Reşit Kibar adlı vatandaşın ölümüyle sonuçlanmıştı. Cankurtaran Konaklamalı Orman Parkı ihalesini alan Muhammet Ustabaş adlı yüklenicinin, arazideki ağaç kesimine tepki gösteren köylülerin üzerine silahla ateş açması sonucu Ersan Koyuncu ve Gökhan Koyuncu adlı vatandaşlar da yaralanmıştı.

Kaynak: Evrensel/Yusuf Yavuz

Yapılan incelemeler, yerin 5 ila 30 kilometre derinliğinde sekiz magma odasının varlığını ortaya koydu. Özellikle 5 kilometre derinlikte bulunan en büyük magma odasının depremlerle tetiklenip harekete geçme riski taşıdığı belirlendi. Bu keşif, Türkiye’deki volkanların potansiyelini yeniden gündeme taşıdı.

Ülkemizde birçok aktif volkan bulunuyor, ancak şu an için sessizler… Peki, bu devler bir gün uyanarak lav püskürtür mü? Manisa’da keşfedilen magma odasındaki püskürme riski ne anlama geliyor? Merak edilen tüm bu sorulara Yıldız Teknik Üniversitesi (YTÜ) İnşaat Fakültesi Dekanı ve Doğa Bilimleri Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Şükrü Ersoy’la yanıt aradık.

Volkan dediğimiz zaman hep klasik bir dağ ve dağın da kraterinden püsküren lav akla geliyor. Ancak tüm volkanlar öyle değil. Bazı volkanlar çok püskürmezler, yayvan bir dağın üzerindeki kraterden akarlar. İçindeki gaz miktarına bağlı olarak fışkırabilirler. Eğer böyle bir durum yoksa sadece akarlar.

Yıldız Teknik Üniversitesi (YTÜ) İnşaat Fakültesi Dekanı ve Doğa Bilimleri Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Şükrü Ersoy

Manisa’da geçmişte lav püskürmeleri var

Öncelikle Manisa’da tespit edilen magma odalarını ve püskürme riskini soruyoruz Prof. Dr. Ersoy’a... “Manisa Kula’da küller üzerinde insan ayak izleri var” diye sözlerine başlayan Prof. Dr. Ersoy, şöyle devam ediyor:

“Bu, geçmişte bir püskürmeye işaret ediyor. Araştırmacılar magma odasının yüzeye yakın olduğunu, bir faaliyeti olabileceğini söylüyor. Ancak bir tarih verilmiyor. Böyle bir potansiyeli, böyle bir tehlikeyi ortaya koyuyorlar. Bunun ‘Acil püsküreceği şeklinde bir uyarı veriliyor’ şeklinde algılanmaması gerekiyor.”

Bir volkanın magma odasından yeryüzüne çıkması için bir irtibatı olması gerektiğinin altını çizen Prof. Dr. Ersoy, “Volkanların faaliyeti için iyi bir gözlem yapılması gerekir. Mesela o bölgede geçici olarak küçük depremler meydana gelirse, krater varsa gaz çıkışları meydana gelir. Bu gaz çıkışları ve depremler bize volkanın püskürmeye yakın olduğunu ifade eder” diyor.

Türkiye’de 13 volkan bulunuyor

Türkiye’nin yüzde 16’sı volkanlarla kaplı… Yakın zamanda faaliyete geçmese de Türkiye’de 13 volkan bulunuyor. Bunlar Manisa’daki Kula Volkanik Jeoparkı, Konya’daki Acıgöl ve Karapınar, Niğde ve Aksaray il sınırlarında yer alan Hasan Dağı, yine Niğde’de bulunan Göllü Dağı, Kayseri-Erciyes Dağı, Şanlıurfa-Karacadağ, Bitlis-Nemrut Dağı, Van’daki Süphan Dağı ve Girekol Tepe, Ağrı’daki Tendürek ve Ağrı Dağı ile Kars’taki Kar Platosu’dur.

[Fotoğraf: AA]

Volkanların hepsi aynı özellikte olmuyor… Bu durum Türkiye’deki örnekleri için de geçerli. Prof. Dr. Ersoy, şöyle konuşuyor:

“Volkan dediğimiz zaman hep klasik bir dağ ve dağın da kraterinden püsküren lav akla geliyor. Ancak tüm volkanlar öyle değil. Bazı volkanlar çok püskürmezler, yayvan bir dağın üzerindeki kraterden akarlar. İçindeki gaz miktarına bağlı olarak fışkırabilirler. Eğer böyle bir durum yoksa sadece akarlar. Yine fay, yarık varda yerkabuğunda ağır ağır volkanlar çıkabiliyor. Onlar bazen mısır patlağı gibi kendini göstermeden hareket eden volkanlar ki, Türkiye’de de bunlardan bulunuyor.”

Türkiye’deki volkanlar sönmüş değil, sadece suskun. Geçmişte faaliyete geçmişler ancak şu anda kritik bir durumumuz yok. Fakat bu volkanların gözlem altında tutulması yararlı olur.

Tarihsel süreç içinde Türkiye’deki volkanlar da zaman zaman harekete geçmiş. Prof. Dr. Ersoy, geçmişte yaşanan bu faaliyetleri örneklerle açıklıyor. “Hasan Dağı, Erciyes, Ağrı, Nemrut, Süphan, Tendürek Türkiye'de en bilinen volkanlar” diyerek “MÖ 6200'de Hasan Dağı'nın püskürdüğünde Hattuşaş’ta yaşayan insanlar var. Hatta o püskürmeyi duvara bile çizerek betimlemişler. Ağrı 2500 yıl önce, Tendürek ise 2000 yıl önce faaliyete geçmiş. Erciyes ise MS 1441-1597 gibi yıllarında faaliyet göstermiş” bilgisini veriyor.

Türkiye’deki volkanlar suskun

Peki, bu volkanlarda uzun süredir herhangi bir faaliyet görülmemesi sönümlendikleri anlamına mı geliyor? “Türkiye’deki volkanlar sönmüş değil, sadece suskun. Geçmişte faaliyete geçmişler ancak şu anda kritik bir durumumuz yok. Fakat bu volkanların gözlem altında tutulması yararlı olur” ifadesini kullanıyor Prof. Dr. Ersoy.

Volkanlarla ilgili en fazla tartışılan konulardan biri de olası bir deprem durumunda suskun volkanların tekrar faaliyete geçip geçemeyeceği… Türkiye’deki volkanların depremlerle harekete geçmeyeceğini vurgulayan Prof. Dr. Ersoy, Güney Ege’deki volkanlara dikkat çekerek, “Yunanistan'ın Güney Ege’de 6 tane volkanı var. Bu bölgede büyük depremler olursa hem tsunamiyi hem de volkanları tetikleyebilirler” diyor.

Bu durumun dolaylı yoldan Türkiye’yi nasıl etkilenebileceğini ise örneklerle açıklıyor: “İtalya'daki Vezüv Yanardağı MS 79'da püskürdüğünde külleri İstanbul'a bile gelmiş. Yine 2010 yılında İzlanda’da bir volkan patlamıştı. Dünyada 100 bin uçak seferi iptal edilmişti. Çünkü o bulutun üzerinden geçerken uçaklar düşebilirdi.”

Gıda israfının büyük bir kısmını meyve ve sebzelerin oluştuğunu belirten Akgül, "Türkiye'de her yıl ortalama 23 milyon ton gıda israf edilmektedir. Üretilen bu ürünlerin yaklaşık yüzde 35'i sofraya ulaşamadan kaybolmakta ya da çöpe gitmektedir. Ülkede her gün yaklaşık 12 milyon ekmek çöpe atılmakta, bu da yılda 4 milyar 380 milyon ekmeğe denk gelmektedir" diye konuştu.

Evsel gıda atığının da önemli bir sorun olduğuna değinen Akgül, "Yıllık 7,76 milyon ton evsel gıda çöpe atılmaktadır ve kişi başına yıllık yaklaşık 93 kilogram gıda israfı düşmektedir. Ayrıca, ekmek israfının en sık yaşandığı yerler arasında lokantalar, oteller ve toplu yemek yerleri öne çıkmaktadır" dedi.

"Hasat ve depolama süreçlerinde yaşanan kayıplar da israfı artırmaktadır"

Akgül, şöyle devam etti:

"Türkiye'de gıda israfının başlıca nedenleri arasında yetersiz planlama ve bilinçsiz alışveriş alışkanlıkları geliyor. İhtiyacın üzerinde üretim ve hazırlık yapılması ile perakende ve dağıtım süreçlerindeki aksaklıklar da yer almaktadır. Özellikle tüketicilerin gereksiz gıda alımı yapması ve uygun saklama koşullarına özen göstermemesi, gıdaların hızlıca bozulmasına yol açmaktadır. Aynı zamanda tedarik zincirindeki hatalar, hasat ve depolama süreçlerinde yaşanan kayıplar da israfı artırmaktadır. Bu sorunların tüm aşamalarda etkili bir şekilde ele alınması, hem ekonomik kayıpların önlenmesi hem de sürdürülebilir bir gelecek için büyük önem taşımaktadır."

Türkiye İsrafı Önleme Vakfının gıda israfının önlenmesi amacıyla hayata geçirdiği "Gıda Bankacılığı" projesiyle ilgili bilgi veren Akgül, "Gıda bankacılığı, bağış olarak yapılan gıda yardımlarının ve son kullanma tarihi yaklaşan gıdaların ihtiyaç sahiplerine dağıtılmasını amaçlamaktadır. Türkiye’de Gıda Bankacılığı faaliyetleri sadece dernekler veya vakıflar tarafından yürütülebilmektedir. Gıda Bankacılığında bağışın mutlak suretle gıda maddesi niteliğinde olması ve 'bedelsiz olarak ihtiyaç sahiplerine dağıtılmak üzere' şartı ile verilmiş olması aranmaktadır. Gıda Bankacılığının ülkemizdeki ilk uygulamasına 20 Ocak 2004'te Diyarbakır'da başlanmıştır" ifadelerini kullandı.

Vakıf olarak bağışlanan gıdaların muhafazası ve dağıtımına yönelik Doğu ve Güneydoğu Anadolu Kalkınma Vakfının (DAKAV) tahsis ettiği 2 bin metrekarelik kapalı alanda Diyarbakır Gıda Bankasını faaliyete geçirdiklerini anımsatan Akgül, bankanın Konya'da da faaliyetlerini sürdürdüğünü belirtti.

Akgül, proje kapsamında tüketicilere planlı alışveriş ve gıdaların doğru saklanmasının öneminin anlatıldığını, kusurlu ancak sağlıklı meyve ile sebzelerin kullanımının teşvik edildiğini, cezaevleri, hastaneler ve okullarda eğitim programları düzenlenerek israfı önlemek için bilinçlendirme çalışmaları yapıldığını aktardı.

Gıda israfının önüne geçmek için alışveriş planlaması ile ürünlerin son kullanma tarihlerine dikkat edilmesi gerektiğine değinen Akgül, bunlara ek olarak da porsiyon kontrolü, yemek artıklarının değerlendirilmesi, meyve ve sebzeleri doğru saklama ile doğru mutfak kullanımının bireysel adımlar olduğunu kaydetti.

Akgül, artan fiyatların tüketicilerin daha bilinçli alışveriş yapmalarına, ihtiyaç dışı ürünlerden kaçınmalarına ve daha planlı tüketim alışkanlıkları geliştirmelerine yol açarak israfı azaltabileceğini dile getirdi.

Gıdanın doğru saklanması ile alışveriş planlaması ve artıkların değerlendirilmesi konularında halkın daha fazla bilinçlendirilmesi gerektiğini belirten Akgül, gıda bankalarının ise daha etkin çalışabilmesi için lojistik altyapılarının güçlendirilmesi; özellikle tedarik zincirindeki kayıpların azaltılması için güçlü soğuk zincir ve saklama çözümlerinin önemli olduğunu vurguladı.

İlerleyen yıllarda temel hedeflerinin Türkiye’de gıda israfını azaltmak için 2030 yılına kadar gıda atıklarını yarıya indirmek olduğunu söyleyen Akgül, şöyle konuştu:

"Bu doğrultuda, Birleşmiş Milletlerin Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarına (SKA) uygun olarak, israfı en çok yaşanan alanlar olan meyve-sebze tüketimi ve ekmek atıkları üzerinde yoğunlaşacağız. Toplumun her kesiminde farkındalık oluşturmak ve etkin çözümler sunmak, gıda güvenliğini artırmak ve israfı en aza indirmek için kritik önem taşımaktadır."

OGM tarafından bu görevlerinin yerine getirilmesi için çeşitli konularda eylem planları devreye alınıyor.

Sel havzalarına yönelik ilk eylem planı Çölleşme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğü tarafından hazırlandı ve 2013-2017 yıllarında Orman Genel Müdürlüğü tarafından uygulandı. Bu plan kapsamında 25 ana havza içerisinde bulunan 346 sel havzasında 145 bin 836 hektar alanda çalışma yürütüldü.

Genel Müdürlükçe 2019-2023 döneminde eylem planları dışında rutin sel kontrol çalışmaları yapılırken, 126 harçlı ıslah ve 12 çelik moloz bariyeri ile 21 kaya dolgulu çelik kafes duvarı inşa edildi.

Plan döneminin bitmesinin ardından da yukarı havza sel kontrol faaliyetlerine devam edilirken, 2019 itibarıyla sel kontrol harcama kalemi "erozyon" bütçesinden ayrılarak bağımsız hale getirildi.

Çalışmalar, bu yıldan itibaren klasik sel kontrol önlemlerinin yanı sıra daha güçlü yapıları içerecek hale getirildi. Özellikle Doğu Karadeniz başta olmak üzere kuvvetli yağışların olduğu yerlerde harçlı ıslah yöntemleri uygulanmaya başlandı.

Plan kapsamında en fazla havza çalışması Kayseri'de yapılacak

Genel Müdürlük, iklim değişikliğinin de etkisiyle son yıllarda sel vakalarında artış yaşanması, yukarı havzada alınacak önlemlerin sellerle mücadele konusunda kritik öneme sahip olması gibi nedenlerle yeni bir eylem planı uygulamaya karar verdi.

OGM, bu doğrultuda 2024-2028 yıllarını kapsayacak yeni bir Yukarı Havza Sel Kontrolü Eylem Planı'nı uygulayacak. Plan kapsamında, kurumun faaliyet alanlarına giren her il için çalışma yapılması gereken öncelikli havzalar tespit edildi.

Buna göre, eylem planı uygulanmaları söz konusu yıllar arasında tamamlanacak ve 30 ilde bulunan 194 sel havzasındaki 240 bin 535 hektar alanda çalışma yapılacak. En fazla sel kontrolü yapılacak il 15 uygulamayla Kayseri olarak belirlenirken, bu ili 12'şer uygulamayla Kastamonu, Ankara, Giresun, Trabzon, 11 uygulamayla Amasya izledi.

Söz konusu illerde sel riski taşıyan havzalarda, mekanik önlemler kapsamında arazilerin yapısına göre yamaç, oyuntu ve mecra ıslahına yönelik çalışmalar yapılacak.

İstilacı yabancı türlerle mücadeleye ilişkin bölgeye özel tedbirleri içeren Ayvalık Adaları Tabiat Parkı Denizel Alanı Yönetim Planı'na ilişkin faaliyetler çerçevesinde 50 adet tonozlu şamandıradan oluşan "Tekne Bağlama Sistemi"nin kurulumu 16 Eylül'de tamamlanarak kullanılmaya başlandı.

Doğa Koruma ve Milli Parklar (DKMP) Genel Müdürü Kadir Çokçetin, Ayvalık Cumhuriyet Meydanı'nda düzenlenen Ayvalık Adaları Tabiat Parkı Denizel Alanı Tekne Bağlama Sistemi tanıtım etkinliğinde, bölgedeki deniz ekosisteminin korunması için uygulanan proje kapsamında Tekne Bağlama Sisteminin önemli bir bileşen olduğunu söyledi.

Deniz çayırları tahribatının yüzde 50 azaltılması hedefleniyor

Projenin deniz tabanında oluşan tahribatın önlenmesinde de model bir uygulama olduğunu vurgulayan Çokçetin, şunları kaydetti:

"Bağlama sisteminin kullanımı ile alandaki deniz çayırları tahribatının yüzde 50 azaltılması, deniz tabanında oluşabilecek fiziksel hasarın engellenmesi ve deniz turizminin çevresel sürdürülebilirliğinin sağlanması hedeflenmektedir. Tekne sahipleri de bu sistemi kullanarak denizel ekosistem tahribatının engellenmesine katkıda bulunacaklardır. Genel Müdürlüğümüzce ülkemizin zengin biyoçeşitliliğinin korunması, sürdürülebilir yönetiminin sağlanması ve gelecek nesillere aktarılabilmesi için, sadece karasal alanlarda değil denizel alanlarda da çalışmalara devam edilecektir."

Ayvalık Kaymakamı Hasan Yaman da denizlerin korunmasının önemine vurgu yaptı.

Yaman, projenin ilçeye hayırlı olması temennisinde bulunarak, "Ayvalık ilçemiz dünyanın en güzel ilçelerinden biridir. Su altı zenginliği olarak da dünyada görülen türleri bünyemizde barındırıyoruz. Bu proje bu anlamda çok önemli. Kırmızı mercanları ve diğer su altı bitkileriyle bilinen ilçemizde riskle karşı karşıyaydık. Bu projeyle belli bir ölçüde bu tehlike bertaraf edilmiş olacak. İlçemize, ülkemize hayırlı olmasını diliyorum." diye konuştu.

Doğa Araştırmaları Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Figen Ant, istilacı yabancı türlerin önlenmesi için ve deniz çayırlarının gelişimi için yerel halk ve sivil toplum kuruluşlarının bilgilendirilmesinin önemine vurgu yaptı.

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) Türkiye Mukim Temsilcisi Louisa Vinton ise sağlıklı ekosistemlerin, denizüzümü gibi istilacı türler tarafından bozulabilen ve bu durumda feci sonuçlara yol açabilen hassas bir dengeye sahip olduğuna dikkati çekerek, "Ayvalık'taki ve diğer denizel alanlardaki çabalarımızın amacı, doğal dengeyi sürdürülebilir bir şekilde yeniden sağlamak." dedi.

Etkinlik, DKMP'ye ait teknenin hizmete alınması ve Pınar Adası'na gidilerek bu bölgedeki şamandıraların gözlemlenmesiyle sona erdi.

Bu dönemde uzun yıllar yağış ortalaması metrekareye 604,7 kilogram olan, geçen yılın aynı döneminde 578,4 kilogram yağış alan bölgede bu yıl metrekareye 504,3 kilogram yağış düştü.

Yağışların düzensiz ve lokal gerçekleştiği İzmir'de kuzey bölgesi yeterli su alırken, güneydeki Küçük Menderes Havzası'nda ise kurak bir dönem yaşandı. Düzensiz ve lokal yağışlar kentteki bazı barajların doluluğunu olumlu etkilese de Küçük Menderes Havzasındaki Tahtalı Barajı'na yaramadı.

- Son 16 yılın en düşüğü

İzmir'in su ihtiyacının yarıya yakınının karşılandığı Tahtalı'daki su seviyesi, geçen senenin ekim ayına göre yüzde 30'dan yüzde 16'ya indi. Barajdaki su seviyesi, ekim ayı seviyesi bakımından son 16 yılın en düşük rakamı olarak kayıtlara geçti.

Yapımı 1997 yılında tamamlanan ve 25 yıldır su seviyesi kayıtları tutulan barajda en düşük ekim ayı doluluk oranı yüzde 5,5 dolulukla 2008 yılında gerçekleşmişti.

Yıllık ortalama 90 milyon metreküp su çekilen barajdaki kuraklığın etkisiyle havzanın bir bölümü adeta ovaya dönüştü. Su seviyesinin düşmesi nedeniyle havzada adacıkların oluştuğu, zeminin çatladığı görüldü.

- 12 barajdan 7'sinde seviye düştü

İzmir'deki içme ve sulama amaçlı 12 barajdan 7'sinin su seviyesi, kuraklık nedeniyle geçen yılın gerisinde kaldı.

Barajlardan Balçova'da doluluk yüzde 15'ten yüzde 20'ye, Kestel'de yüzde 6'dan yüzde 28'e, Çaltıkkoru'da yüzde 36'dan yüzde 53'e, Yortanlı'da yüzde 11'den yüzde 43'e, Güzelhisar'da yüzde 60'tan yüzde 67'ye yükseldi.

Diğer barajlardan Aktaş'ta doluluk yüzde 10'dan yüzde 8'e, Ürkmez'de yüzde 17'den yüzde 14'e, Seferihisar'da yüzde 27'den yüzde 18'e, Alaçatı'da yüzde 30'dan yüzde 9'a, Kavakdere'de yüzde 28'den yüzde 26'ya, Zeytinova'da yüzde 4'ten yüzde 3'e düştü.

- İklim değişikliğinin etkisi

İzmir Bakırçay Üniversitesi Coğrafya Bölümü Başkanı Prof. Dr. Şermin Tağıl, AA muhabirine, bu yıl Batı Anadolu'da kar birikimi ve dağlardan gelen akışın ortalamanın çok altında kaldığını ve bu nedenle barajların yeterince beslenemediğini söyledi.

Kar kuraklığının iklim değişikliğinin bir sonucu olarak ülkeyi etkileyen ve görünmeyen bir kuraklık türü olduğunu aktaran Tağıl, "İzmir neredeyse 2 yıldır istediği yağmuru alamadı maalesef. Bu durum, bölgelerdeki akarsu debilerinde ve barajlardaki su seviyelerinde ciddi düşüşlere neden oldu." dedi.

Tağıl, Avrupa Birliğinin (AB) finanse ettiği Copernicus İklim Değişikliği Servisi verilerine göre, kasım ayına kadar farklı yoğunluklarda su sıkıntılarının devam etmesini beklediklerini dile getirerek, şöyle konuştu:

"Özellikle Batı Anadolu'da su sıkıntısının devam etmesi muhtemel. Mayıs 2025'e kadar yapılan tahminler, Türkiye'de en yoğun su eksikliklerinin Batı Anadolu ve Trakya bölgelerinde yaşanacağına işaret etmekte. Eğer aynı hava koşulları devam ederse, yeterince yağmur yağmazsa ve kar olmazsa, gelecek yıl dramatik bir durumdan bahsediyor olacağız. Türkiye genelindeki artan kuraklıklar, sıcak hava dalgaları ve aşırı hava koşulları, su kaynakları, tarım ve insan güvenliği üzerinde ciddi etkilere yol açmaktadır. İklim değişikliği bu olumsuz etkileri daha da şiddetlendiriyor. Su kaynaklarının verimli kullanımı ve bilinçli tüketim, kuraklıkla mücadelede hayati önem taşımaktadır. Her damla su, geleceğimiz için kritik öneme sahiptir. Bu nedenle, suyu korumak ve bilinçli tüketim alışkanlıkları geliştirmek hepimizin sorumluluğudur." 

'İŞ BİRLİĞİ İÇERİSİNDEYİZ'
Servet Ertaş "Deprem, sel, heyelan gibi her türlü afete karşı dirençli yapılar olmalı. Bunun yanında toplumun afet bilinci farkındalığının gelişmesi, güvenli yaşam kültürünü edinmesi de önemli. Bu ikisinin toplamı afetlere dirençli kent tabirinin içini dolduruyor. Ama maalesef yaşadığımız depremde de gördük, İzmir'in hem deprem hem sel, su baskını, deniz taşkını, orman yangınları gibi afet türlerine maalesef henüz yeterince hazır olmadığını görüyoruz. Bunun yanında toplumun da duyarlılığının, farkındalığının, bilincinin yeterli olmadığını biliyoruz. İşte bu eksikliği gidermek için paneller, seminerler, eğitim çalışmaları, tiyatral gösteriler yapıyoruz. Aynı şekilde merkezi idare kurumları, yerel yönetimler, meslek odaları, üniversiteler, uzman bireylerle iş birliği içindeyiz. Afet yönetiminde iş birliği, toplumsal mutabakat çok önemlidir. Bunu afetlere dirençli ülkeler başarmış. Biz de ülkemizde hayata geçirmek istiyoruz" dedi.

'İZMİR'İN YÜZDE 70'İ DİRENÇSİZ YAPILARDAN OLUŞUYOR'
İzmir'de yapı stokunun oldukça eski olduğunu ifade eden Ertaş, İnşaat Mühendisleri Odası verilerinin de bu görüşü doğruladığını söyledi. Ertaş, "İzmir'in yüzde 70 oranında eski, dayanıksız, kaçak, dirençsiz yapılardan oluştuğunu biliyoruz. Bunların hızlı şekilde iyileştirilmesi, yenilenmesi, yapı stokunun güvenli hale getirilmesi gerekiyor. Yine afet risklerini 'Yapısal riskler', 'Yapısal olmayan riskler' diye iki başlığa ayırıyoruz. Yapısal riskler, yapıların güvenli afetlerde zarar görmeyecek, yıkılmayacak, ölümlere sebep olmayacak yapılar olmasını önemsiyoruz. Planlı kentleşme, sağlıklı çevre ve bunların her birisi kentin, afetlere karşı dirençli oluşu yapısal riskleri azaltma başlığında ele alınabilir. Bir de yapısal olmayan riskler var. Depremde yıkılmayan binada insanların ölebildiğini, yaralanabildiğini biliyoruz. Bina yıkılmasa bile kopan, devrilen, düşen eşyalar, asma tavanlar, avizeler, dolaplar ya da teçhizatlar, klimalar bile insanların beyin kanamasından, baş travmasından ölümlerine, yaralanmalarına sebep oluyor. Yapısal olmayan riskleri azaltmadığımız sürece bunlar da ölümlere, yaralanmalara sebep olmaktadır. Binanın sadece sağlam olması da yetmiyor. Afet bilinci ve farkındalığı bu noktada ortaya çıkıyor. İnsanlar farkında olmadığı hiçbir tehlikeye önlem alma gereği duymuyor" diye konuştu.

'53'ÜNCÜ MADDEYİ YERİNE GETİREN DAHA HİÇBİR BELEDİYE GÖRMEDİK'
Yerel yönetimlerin afet yönetiminde önemli bir role sahip olduğuna dikkati çeken Ertaş, kentin risk analizinin yapılması gerektiğini belirtip, "Belediye kanununun 53'üncü maddesi var. Bu maddeyi maalesef halkımız bilmiyor. Bilmediği için de sorgulamıyor ve talep etmiyor. Oysa bu madde, 'Her belediye sorumlu olduğu sınırlar içerisinde tüm afet risklerini tespit etmek, risk analizi ve afet planı yapmak ve bu risklere göre de müdahalede bulunmak zorunda' der. Ama maalesef İzmir'de 53'üncü maddeyi yerine getiren daha hiçbir belediye görmedik. Eğer yerine getirilirse İzmir'de afet risklerine yönelik önemli bir rol alınmış olur. İl düzeyindeki İl Afet Risk Azaltma Planı (İRAP) da tamamlanmış olur. Yerel yönetimler işin içine girmeden afet yönetiminde başarılı olmak mümkün değil. Yerel yönetimlerin bu işi ciddiye alması, önemsemesi, kaynak ayırması gerekir. Bir yönetmelik değişikliğiyle ilçe belediyelerinde Afet İşleri Şube Müdürlüğü kuruldu. Bakıyoruz bu işe afet yönetimi ile hiç ilgisi olmayan kişileri şube müdürü yapmışlar. Afet yönetiminde liyakatsizliğin bedeli çok ağırdır ve bu belediyelerin de 'mış' gibi yapmak yerine bu işten anlayan kişileri şube müdürlüklerine getirerek ve gerçekten afetle ilgili bir çalışma yapmasını bekliyoruz. Dernek olarak projemiz var. Her ilçeye uyarlanabilir modüler, afet risk ve müdahale planı yaptık ve iş birliği bekliyoruz. Bunun çağrısını yaptık. İsteyen belediyeyle bu anlamda projemizi oraya uygulamaya hazırız" dedi.

'TOPLUMSAL MUTABAKAT KESİNLİKLE VE KESİNLİKLE ŞART'
İzmir'de merkezi yönetim ile yerel yönetim arasında bir ayrışma olduğunu söyleyen Ertaş, "Bu iki taraf arasında zaman zaman yan yana gelmeme oluyor. Köprü, uzlaştırıcı görevi de görmek istiyoruz. Bunun yanında meslek odalarını, üniversiteleri, bilim kuruluşlarını ve diğer STK'ları da katarak bir birliktelik ve toplumsal mutabakat oluşturmak istiyoruz. Çünkü afet yönetiminde toplumsal mutabakat kesinlikle ve kesinlikle şart. Bunun başka yolu yok. İzmir Büyükşehir Belediyesi deprem çalıştayı yapıp master plan yaptı. AFAD, 2021 yılında İRAP çalıştayı yaptı. Bunların birleşik olması lazım" dedi.

'BELKİ DE GELECEKTE BÜYÜK BİR SEL AFETİYLE DAHA KARŞILAŞACAĞIZ'
Ertaş, İzmir'deki orman yangınlarının ardından yeni afetlerin de gelebileceğine dikkat çekti. Karşıyaka ilçesi Yamanlar Dağı'nda 15 Ağustos'ta çıkan ve Karşıyaka'nın yanı sıra Çiğli ve Bornova'ya kadar uzanan orman yangınında çok sayıda ağacın küle döndüğünü vurgulayan Ertaş, "Karşıyaka, Çiğli ve Bornova'ya kadar uzanan ormanda ağaçları kaybettik. Bu aslında başka bir afet türüne de kapı açıyor. Çünkü 1995 yılında Çiğli'de yaşanan sel afeti, Karşıyaka'nın içlerine kadar geldi. Oradaki ağaçların aslında o selden sonra sele karşı bir set oluşturmak için dikildiğini, ormanlık alanın kurulduğunu biliyoruz. Maalesef onu kaybettik. Belki de gelecekte büyük bir sel afetiyle daha karşılaşacağız. Çünkü oradaki ağaçların oluşturduğu barajı, engeli kaybetmiş olduk. Bir afet, başka bir afete kapı açıyor. İklim kriziyle birlikte orman yangınları maalesef yaşanıyor. Oranın hızlı bir şekilde ağaçlandırılması gerekiyor ki sel afetine karşı da bir baraj oluştursun" diye konuştu. 

“Suyu Koru, Geleceği Koru” sloganıyla düzenlenen festival, yüzlerce çocuğa suyun hayati önemini öğretirken, eğlenceli atölyelerle de unutulmaz anlara sahne oldu.

Festivalde çocukların aktif katılımını teşvik etmek ve yaratıcılıklarını geliştirmek amacıyla alternatif eğitim yöntemleri kullanıldı. Eğitmenler ve yerel sanatçılar tarafından gün boyu yürütülen 17 farklı atölyede, çocuklar hem eğlendi hem de öğrendi. Festivalde çocuk ve doğa şarkılarıyla tanınan sanatçı Banu Kanıbelli’nin çocuklarla birlikte yazıp bestelediği şarkıyı seslendirdiği bir mini konser gerçekleşti.

Ana teması “suyu korumak” olan festivalde çocuklar kişisel su tüketimlerini hesaplayarak su ayak izini keşfettiler ve su tasarrufu konusunda bilinç kazandılar.

“Çocuk Hakları Atölyesi” ile suya erişim hakkını ve bu konudaki evrensel haklarını öğrenirken, geleceğin duyarlı bireyleri olma yolunda önemli bir adım attılar. Suda yaşayan canlıların resim ve seramik biblolarını yaparak suyun sadece insan için değil tüm canlılar için en önemli yaşam kaynağı olduğunu hatırladılar. Çizdikleri “havadan sudan” karikatürlerle suyun kötü kullanımına dikkat çektiler. Su arıtımı atölyesinde bizim için çok değerli bu varlığı arıtıp yeniden kullanarak koruyabileceğimizi deneyimlediler.

Bakan Murat Kurum’un talimatlarıyla önce İzmir Körfezi Koordinasyon Kurulu ardından 35 akademisyenden oluşan İzmir Körfezi Bilim Kurulu oluşturulmuştu.

İzmir Körfezi’nde, atık su arıtma tesislerinde ve derelerde inceleme yapan Bilim Kurulu üyeleri ‘İzmir Körfezi Acil ve Kısa Vadeli Eylem Planı’nı hazırladı.

Kirliliğe bağlı oksijen yetersizliği nedeniyle canlı ekosisteminin durma noktasına geldiği Körfez’e nefes aldıracak ‘acil ve kısa vadede yapılacakları’ içeren 14 maddelik eylem planı yerel yöneticilere yol gösterecek.

Eylem planı bugün 14.00'te İzmir'de açıklanacak
Bilim Kurulu üyelerinin araştırmaları sonucu kirlilik kaynaklarının önlenmesi öncelik olarak belirlendi.

Bilim kurulunca belirlenen teknik ve bilimsel çalışmaları, Bakanlık ve İzmir Büyükşehir Belediyesi başta olmak üzere ilgili kurum ve kuruluşlar hayata geçirecek. Eylem planında yerel yöneticilerin acil yapmaları gerekenler tek tek anlatıldı.

Eylem planı bugün 14.00’te Bilim Kurulu’nca, İzmir İktisat Kongresi binasında düzenlenecek basın toplantısıyla kamuoyuna duyuracak. Bakanlık, hazırlık çalışmaları devam eden ‘orta ve uzun vadeli eylem planını’ da önümüzdeki aylarda açıklayacak.

Belediye başkanları da davet edildi
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakan Yardımcısı Fatma Varank ile Çevre Yönetimi Genel Müdürü Fatih Turan’ın katılımıyla yapılacak toplantıya Bilim Kurulu üyelerinin yanı sıra İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay, Çevre, Şehircilik İklim Değişikliği Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, İzmir Bölge Liman Başkanlığı, Ulusal Deniz Emniyeti Başkanlığı, Seyir Hidrografi ve Oşinografi Dairesi Başkanlığı, Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğü ve Deniz Temiz Derneği yetkilileri davet edildi.

Körfez balık ölümleriyle alarm verdi
Bakanlık ekipleri, 22 ve 23 Ağustos’ta balık ölümlerinin gerçekleştiği bölge ve Körfez açıklarından deniz suyu numuneleri almıştı.

Ayrıca Körfez’e deşarj olan 7 dereyle atık su kaynaklarında denetimler yapılmıştı.

Amonyak miktarı 50 kat fazla çıktı
İncelemeler sonucunda İç Körfez’de deniz suyu hareketliliği ve sirkülasyonunun neredeyse durma noktasına geldiği belirlendi.

Denizdeki atık su kaynaklı amonyak miktarının, olması gerekenden tam 50 kat daha fazla olduğu tespit edildi. İzmir Körfezi'ndeki oksijen seviyesinin 6 miligram/litre olması gerekirken, 1,8'e, yer yer sıfıra kadar düştüğü raporlara yansıdı.

Bakan Kurum: İzmir Körfezi can çekişiyor
5 Eylül’de Bilim Kurulu üyeleriyle birlikte TÜBİTAK Gemisi ile İzmir Körfezi’ne açılan Bakan Kurum, Büyük Kanal Projesi ve Çiğli Atıksu Arıtma Tesisi’nin bölgedeki kirliliğe neden olan en önemli iki faktör olduğunun altını çizdi.

Bakan Kurum, “İzmir Körfezi can çekişiyor. Denizde oksijen kalmamıştır. Şu anda Körfezimizin bazı noktalarında yaşam kalmamıştır. Balıklarımız, oksijensiz kaldıkları için ölmüştür. Bugün derelerdeki su, ‘organik kirlilik’ açısından tarihin en kötü durumundadır. İzmir Körfezi’nin ekosistemi artık tamamen durma noktasına gelmiştir; Körfez ölmektedir. İzmir Körfezi, bugün yapıldığı gibi, kaderine terk edilemez” dedi.

Bakan Kurum, Bilim Kurulu üyelerinin yapacağı incelemeler sonucu acil, kısa, orta ve uzun vadeli eylem planlarının hayata geçirileceğini açıkladı.

Çalışma grupları oluşturuldu
İzmir Körfezi Bilim Kurulu ise “İklim Değişikliği Modelleme Çözümleri Çalışma Grubu”, “Atıksu Altyapısı ve Dereler Çalışma Grubu” ve “Deniz Ekosisteminin Değerlendirilmesi ve İyileştirilmesi Çalışma Grubu” olarak 3 çalışma grubu oluşturdu.

Bilim Kurulu’nun çalışma grubu ilk toplantıları 17-18 Eylül’de İzmir’de Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakan Yardımcısı Fatma Varank'ın başkanlığında gerçekleşti.

Üyeler ayrıca, Çiğli Atık Su Arıtma Tesisi, Atatürk Organize Sanayi Bölgesi Atık Su Arıtma Tesisi ve Körfez'e akan derelerde ve deniz alanında incelemelerde bulundu. Eylem planı bu araştırmalar sonrası hazırlandı. 

Peki, arılar olmadan doğa nasıl bir hal alır? Bal üretimi ve ekosistem bu durumdan nasıl etkileniyor? Küresel ısınma, arıların davranışlarını ve yaşam döngülerini nasıl değiştiriyor? Tüm bu soruların yanıtlarını Düzce Üniversitesi Arıcılık Araştırma Geliştirme ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Meral Kekeçoğlu’yla aradık.

Küresel ısınma devam ettiği sürece bir lokasyonda var olan arı, iklimsel olarak kendisine uygun bir alana kaçacak demektir. Bu büyük bir tehlike değil gibi düşünülebilir ama aslında çok büyük… Çünkü bu biyoçeşitliliğin azalmasına da neden oluyor.

Düzce Üniversitesi Arıcılık Araştırma Geliştirme ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Meral Kekeçoğlu

Arıların davranışları küresel ısınmadan etkileniyor

Küresel ısınmanın arıların davranışlarını etkilediğini söyleyerek sözlerine başlayan Prof. Dr. Kekeçoğlu, “Bilimsel çalışmalarımızın sonuçlarına göre, fizyolojik veya genetik olarak bir etki olmasa bile davranışsal bir etki olduğunu gördük. Çalışmamızda özellikle küresel ısınmanın etkilerini ultraviole ışınları ile denemeye karar verdik. Sonuç olarak arıların ultraviole ışınlarının olduğu yerden kaçtığını gördük” diyor. Bunun ne anlama geldiğini Prof. Dr. Kekeçoğlu şu sözlerle açıklıyor:

“Küresel ısınma devam ettiği sürece bir lokasyonda var olan arı, iklimsel olarak kendisine uygun bir alana kaçacak demektir. Bu büyük bir tehlike değil gibi düşünülebilir ama aslında çok büyük… Çünkü bu biyoçeşitliliğin azalmasına da neden oluyor. Farklı ırkların, ekotiplerin hastalıklara ve iklim değişimlerine direnci de farklı oluyor. Bazı ırk ve ekotipler sıcağa çok dayanıklıyken bazıları ise soğuk iklim koşullarına daha dayanıklı olabiliyor. Yine bazılarının da hastalıklara direnci daha fazla olabiliyor. Bizim istediğimiz, bu biyoçeşitliliği kaybetmemek. Çünkü gelecekteki tehlikelere karşı dirençli türler, doğada sürdürülebilirliği sağlamanın garantisi.”

Yalancı bahar arıların enerjisini tüketiyor

Küresel ısınmanın etkisiyle mevsimler dengesizleşiyor. Kış aylarında yaşanan ani sıcaklık artışları, doğanın bahar geldiğini sanmasına neden oluyor. Bu durum, bitkilerin erken tomurcuklanmasına, ağaçların çiçek açmasına ve arıların zamanından önce uyanmasına yol açıyor. Peki bu nelere yol açıyor? Yanıtını Prof. Dr. Kekeçoğlu’ndan öğreniyoruz:

“Normal koşullarda arılar kışa girerken içeride sıcak kalabilmek için, kış salkımı oluşturuyor. Bilim insanları der ki, ‘kış salkımının bozulmasına izin vermeyin ya da arılarla çok oynayıp da kış salkımını bozmayın.’ Çünkü arılar, o kış salkımını oluşturmak için de bir enerji harcıyor. Örneğin dışarıda hava sıcaklığı 15-16 derece olunca arılar bahar geldi gibi algılayıp, dışarı çıkıp uçma davranışı göstermeye çalışıyor. Ancak dışarı çıktığında nektar kaynağı olmayınca geri dönüyor. Bu, var olan enerjisini de tüketiyor.”

Tozlaşmayı sağlayan yegane canlı arı… Arıların bitkiden nektar toplamaya gitmesi için bitkiyi, ondan gelen kokuyu hissetmesi ya da onun şeklini, rengini algılaması gerekiyor. Halbuki çevresel faktörler bozulduğu zaman arılar bunu yapamıyor.

Arılara zarar veren böceklerdeki değişim tehlike yaratıyor

Küresel ısınma sonucu hava sıcaklıklarındaki değişimlerden tek etkilenen arılar değil… Aynı zamanda arılar için risk oluşturan bazı böceklerin çeşitliliğinde de değişimler meydana geliyor. Prof. Dr. Kekeçoğlu bunu bir örnekle anlatıyor:

“Varroa destructor, arıcıların en fazla mücadele ettiği çok ciddi bir sorun. Ancak yarın küresel ısınmayla birlikte yeni zararlılar ortaya çıkabilir. İklim değişikliğine bağlı olarak meydana gelen arı hastalıklarında ve zararlılarında da değişim yaşıyoruz. Bu da bizim için bir tehlike. Çünkü en azından mevcut olanla nasıl mücadele edeceğimizi biliyoruz. Yeni bir zararlıyla mücadele etmek, ilaç üretmek ve bilimsel çalışmalar yapmak bir süreç istiyor.”

Küresel ısınmayla birlikte ortaya çıkan zararlılardan biri de gittikçe daha fazla alana yayılan N. ceranae… Prof. Dr. Kekeçoğlu, bu zararlı için, “Başta Türkiye olmak üzere tüm dünyada baskın Nosema türü olmaya doğru gidiyor. Nosema apis türüne kıyasla Nosema ceranae sıcağa daha dayanıklı. Bu durum küresel sıcaklık artışlarının N. ceranae’nin yayılmasını kolaylaştırdığını düşündürüyor” diyerek nelere yol açtığını ise şöyle anlatıyor:

“Nosema sp. türleri bal arılarının bağırsaklarını enfekte ederek fizyolojik zarar veriyor. Bununla birlikte enfekte olan bal arılarının bağışıklık sistemine ait gen ifadelerini baskılıyor. Bu da arıların bal üretimini ve ömürlerini olumsuz etkiliyor.”

Arılar ve bitkiler arasında hassas denge bozuluyor

Küresel ısınma, arıları yalnızca doğrudan etkilemekle kalmıyor, dolaylı yoldan da büyük zarar veriyor. Özellikle arılar ve bitkiler arasındaki hassas denge bozuluyor. Bu da ekosistemde zincirleme etkilere yol açıyor. “Bugün yediğimiz meyvelerin, sebzelerin kaynağı polinasyon, yani tozlaşma” diyor Prof. Dr. Kekeçoğlu. Bunun bozulmasının nelere yol açtığını, “Tozlaşmayı sağlayan yegane canlı arı… Arıların bitkiden nektar toplamaya gitmesi için bitkiyi, ondan gelen kokuyu hissetmesi ya da onun şeklini, rengini algılaması gerekiyor. Halbuki çevresel faktörler bozulduğu zaman arılar bunu yapamıyor” sözleriyle ifade ediyor.

Toplu arı ölümlerinde küresel ısınmanın etkisi var

Arıların biyolojik dengesi sonucu yaşanan bir başka ciddi durum ise toplu arı ölümleri… Bunun arıların bakımından bitkisel ilaçlamaya kadar pek sebebi oluyor. Elbette küresel ısınmaya bağlı iklim değişikliği de bunlardan biri. Hava koşullarının mevsim normallerinde seyrederken aniden bozulması nektar kaynaklarının yok olmasına yol açıyor. Özellikle yavru arılar için polen kaynağına gereksinim duyulan ilkbaharda bunun olumsuz etkileri olduğunun altını çizen Prof. Dr. Kekeçoğlu, “Çünkü arılar, açlıkla karşı karşıya kalıyorlar. Kış salkımını bozduğu zaman, içerideki yavru arılar hastalıklara daha açık hale geliyor. Arıların bağışıklık sisteminin zayıflamasıyla birlikte yavrular gelişmiyor. Bu da kovandaki koloninin sönmesine neden oluyor” diyor. (TRT)

Ancak bölge halkı ve çevreciler, Amazon’un ekolojik önemi nedeniyle inşaatın çevresel etkilerine tepkili.

Bölge halkı tepkili

Otoyolun yapıldığı alanın yanında yüksek ağaçların sıradığı yaşayan bir orman bulunurken, ağaç kesiminin yapıldığı alanlarda büyük tomruk yığınları oluştu.

Yolu yakın bir mesafede yaşayan Claudio Verequete, otoyol inşaatı nedeniyle açaçi hasadı yaparak elde ettiği gelirini kaybettiğini söyledi.

"Her şey yok edildi. Hasadımız kesildi, artık ailemizi geçindirecek gelirimiz yok" diyen Verequete, devlet yetkililerinden herhangi bir tazminat almadığını belirtti.

Bölgedeki bazı bilim insanları da yolun ekosistemi bölerek vahşi yaşamı olumsuz etkileyeceğini vurguluyor.

Üniversite hayvan hastanesinde çalışan Prof. Silvia Sardinha, "Deforestasyonun başladığı an kayıp yaşanır. Vahşi hayvanların rehabilite edilip doğaya salınması zorlaşacak. Çünkü karasal hayvanlar bir yandan diğer yana geçemeyecek, yaşam ve üreme alanları daralacak" ifadelerini kullandı.

Devlet yetkililerinden açıklama

Brezilya Devlet Başkanı ve çevre bakanı, COP30’un "Amazon’da yapılan ilk iklim zirvesi" olacağını belirterek, dünyaya bölgedeki koruma çalışmalarını anlatacaklarını söyledi.

Pará eyaleti altyapı sekreteri Adler Silveira ise yolun "sürdürülebilir bir otoyol" olduğunu ve "Belém’i modernleştireceğini" dile getirdi. Yolun, yaban hayatı geçişleri, bisiklet yolları ve güneş enerjisiyle aydınlatma sistemleri ile donatılacağını belirtti.

Ekonomik fırsatlar ve çevresel kaygılar

Belem'in açık hava pazarlarındaki bazı esnaflar, şehrin gelişmesi ve ticaretin canlanması için bu projeyi olumlu buluyor.

Ancak bölge sakinleri, inşaatların uzun vadede daha fazla ormansızlaşma getirebileceği konusunda endişeli.

Bazı eleştirmenler ise COP30 gibi zirvelerin binlerce insanı bölgeye getirerek altyapı ihtiyacını artırdığını ve dolayısıyla çevresel amacının zedelendiğini dile getiriyor. (BBC)

Buzul erimesi küresel su seviyelerini tehdit ediyor

Uluslararası bir araştırma ekibinin yürüttüğü çalışmada, 2012-2023 yılları arasındaki buzul kaybının, 2000-2011 dönemine kıyasla yüzde 36 oranında arttığı belirlendi. Araştırmaya göre, her yıl ortalama 273 milyar ton buz kaybediliyor.

Dünya Buzul İzleme Servisi (WGMS) tarafından koordine edilen çalışmada, son yüzyıldaki saha ve uydu ölçümleri birleştirilerek küresel ölçekte bir erime değerlendirmesi yapıldı. Bulgular, Birleşmiş Milletler Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli'nin (IPCC) en son tahminlerinden daha hızlı bir buzul kaybına işaret ediyor.

Zemp, "Bu yüzyılda buzul kaybının beklenenden daha hızlı olacağı öngörülüyor. Bu durum, deniz seviyelerinin önceki tahminlerden daha fazla yükselebileceği anlamına geliyor" ifadelerini kullandı.

Bazı buzullar bu yüzyılı göremeyecek

Araştırmaya göre, 2000 yılından bu yana küresel buzul hacminin yaklaşık yüzde 5'i kaybedildi. Ancak bu kayıplar bölgesel farklılıklar gösteriyor. Antarktika'daki buzulların yalnızca yüzde 2'si erirken, Avrupa Alpleri'nde bu oran yüzde 40'a kadar çıkıyor.

Uzmanlar, küçük buzulların daha hızlı eridiğini ve birçoğunun bu yüzyılın sonuna kadar tamamen yok olabileceğini vurguluyor.

Buzullar, küresel deniz seviyesi yükselişinin en büyük ikinci sebebi olarak gösteriliyor. 2000 yılından bu yana buzul erimesine bağlı olarak deniz seviyelerinde yaklaşık 2 santimetrelik bir yükselme yaşandı. Bilim insanları, bu artışın dünya genelinde kıyı bölgelerinde yaşayan dört milyon insanı sel riskiyle karşı karşıya bırakabileceğini belirtiyor.

Bilim insanlarından uyarı: Sera gazı salınımı azaltılmalı

Araştırmaya göre, şu ana kadar daha çok küçük buzulların erimesi deniz seviyelerini etkiledi. Ancak bilim insanları, Grönland ve Antarktika’daki devasa buz tabakalarının da benzer bir eğilim göstermesi halinde küresel ölçekte ciddi sonuçlar doğurabileceğini söylüyor.

Exeter Üniversitesi'nden Prof. Martin Siegert, "Buz tabakaları giderek daha fazla kütle kaybediyor. 30 yıl öncesine kıyasla altı kat daha hızlı eriyorlar. Eğer bu değişim hızlanırsa, artık santimetrelerden değil, metrelerce yükselen deniz seviyelerinden bahsederiz" dedi.

Ocak ayında Birleşmiş Milletler, buzulların korunmasını gezegenin geleceği için bir "hayatta kalma stratejisi" olarak tanımlamıştı.

Prof. Zemp ise "Eğer buzul kaybını durdurmak istiyorsak, sera gazı emisyonlarını azaltmalıyız. Bu, hem basit hem de karmaşık bir çözüm. Küresel sıcaklık artışını her ondalık derecede sınırlamak, bize para, hayatlar ve sorunlardan kaçınma imkânı kazandırır" değerlendirmesinde bulundu.

DKMP 14. Bölge Müdürlüğü ekipleri, geçen yıldan bu yana 4 bin 299 avcıyı denetledi, kaçak avcılık yaptıkları tespit edilen 288 kişiye, 2 milyon 774 lira idari ve 2 milyon 850 lira da tazminat olmak üzere 5 milyon 624 bin lira ceza verdi.

Denetimler ve alınan koruma önlemleri sayesinde hayvan popülasyonunun arttığı bölgede çalışmalarını sürdüren ekipler, kar kalınlığının yüksek olduğu noktalarda da kaçak avcıların izini sürüyor.

Dürbünlerle dağları, ovaları ve sulak alanları tek tek kontrol eden ekipler, ulaşamadıkları yüksek bölgeleri ise dronlarla gözetliyor.

Yaban hayvanı popülasyonu arttı

DKMP 14. Bölge Müdürü Melikunnas Özkaya, sorumluluk sahalarında yaban hayatını koruma için önemli görevler icra ettiklerini söyledi.

Bölgenin iklim ve konumu itibarıyla zengin bitki örtüsü ve yaban hayatına sahip olduğunu belirten Özkaya, şunları kaydetti:

"2024'te gerçekleştirdiğimiz denetimlerde 2 bin 920 kişi kontrol edildi. Yasa dışı avlanan 246 kişiye 2 milyon 374 bin lira idari para ve 2 milyon 800 bin lira tazminat cezası uygulandı. Ayrıca 2024'de 86 araç ve gerece el konuldu. Ocaktan bu yana 1379 avcı denetlendi. Bunlardan 42'sine 400 bin lira idari ceza ve 50 bin lira tazminat uygulandı."

"Yaralanan 768 yaban hayvanını merkeze ulaştırdık"

Denetimler ve koruma önlemleri sayesinde yaban hayvanı popülasyonunun artığını gözlemlediklerine dikkati çeken Özkaya, ekiplerin kar kalınlığının fazla olduğu yüksek kesimlerde de çalışmalarına devam ettiğini vurguladı.

Özkaya, "Yoğun kar altında ve zor koşullarda dahi yasa dışı avcılık yapanların izini sürüyoruz. Dürbünlerle dağları, ovaları, sulak alanları tek tek kontrol eden ekiplerimiz, ulaşamadıkları yüksek rakımlı tepelerde de dronlarla kontrol ve denetimlerini yapmaktadır." dedi.

Yaralı yaban hayvanlarının tedavi edilmesi için de çalışma yürüttüklerini ifade eden Özkaya, şu bilgileri paylaştı:

"Bölge müdürlüğümüz ile Van YYÜ Yaban Hayvanları Koruma ve Rehabilitasyon Merkezimizin ortak çalışmasıyla yaralı yaban hayvanlarının tedavisi yapılmakta. 2024'te farklı nedenlerle yaralanan 768 yaban hayvanını merkeze ulaştırdık. 430'u tedavileri tamamlandıktan sonra tekrar doğal yaşam alanlarına salındı. Bu yıl 22 yaban hayvanı rehabilitasyon merkezine getirilerek tedavi edildi. Rehabilite edilenlerden 17'si doğaya salındı."

Doğru, standart ve kaliteli coğrafi bilginin ulusal düzeyde üretimini garanti etmek, bu bilgilerin yaygın bir şekilde paylaşılmasını sağlamak için izlenecek yöntemler anlatıldı. Bu eylem planının ışığında coğrafi veri altyapısından faydalanmak isteyen tüm sektörlere kaliteli, güncel ve dinamik coğrafi bilgi akışı sağlanırken milli ekonomiye fayda sunulacak. Belirlenen bu hedefler doğrultusunda ülkemizde coğrafi bilgi sistemi endüstrisinin gelişen teknolojiye uygun kamu hizmeti sunulacak.

"Afet ve acil durumlarda veri paylaşımı hızlanacak"

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, eylem planının detaylarını sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda şöyle anlattı: Coğrafi Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğümüz tarafından hazırlanan “2024-2030 Ulusal Coğrafi Bilgi Stratejisi ve Eylem Planı” Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni düzenlememizle özellikle afet ve acil durumlarda ihtiyaç duyulan kritik coğrafi veriler paylaşıma açılarak bilgi akışı hızlanacak. Eylem planımızın ilk adımı olarak Ulusal Coğrafi Bilgi Platformu'nu e-Devlet Kapısı üzerinden vatandaşlarımızın kullanımına açtık. Kamu kurumları, yerel yönetimler ve üniversiteler ihtiyaç duydukları tüm verilere tek tıkla ulaşılabilecek.

e-Devlet ile entegrasyon sağlandı

Eylem planının ilk adımı olarak Ulusal Coğrafi Bilgi Platformu, e-Devlet Kapısı üzerinden ortak kullanıma açıldı. Platform sayesinde, vatandaşların bulundukları bölgeyle ilgili coğrafi bilgilere anında erişimi sağlanacak. Uygulama, kamu kurumları, yerel yönetimler, üniversiteler ve vatandaşların erişimine açık olacak. Coğrafi verilerin güvenilir ve hızlı paylaşımıyla kamu hizmetlerinin etkinliği artırılacak.

630 coğrafi katman ile hizmet veriyor

Mevcut haliyle 14 bin kullanıcıya sahip olan platformun, e-Devlet entegrasyonu ile birlikte 66 milyon kullanıcıya ulaşması hedefleniyor. 630 coğrafi katmanın (coğrafi tanım) yer aldığı platform bu sayede geniş bir arama yelpazesi sunacak. Platformda, coğrafi veri görüntüleme, metaveri yönetimi, coğrafi veri talep ve paylaşım portalı gibi kapsamlı hizmetler sunulacak. Ayrıca, kullanıcıların coğrafi veri standartlarını daha iyi anlamalarını sağlayan bir coğrafi veri sözlüğü de bulunuyor. TÜRKSAT iş birliğiyle uluslararası standartlarda geliştirilen uygulamaya vatandaşlar e-Devlet Kapısı veya https://tucbs.gov.tr adresinden ulaşabilecek.

Afet ve acil durumlarda dijital veri paylaşımı

Eylem planının bir diğer amacı ise e-Devlet üzerinden afet ve acil durumlara yönelik coğrafi verilerin etkin kullanımını ve paylaşımı sağlamak. Bu kapsamda acil durumlarda ihtiyaç duyulan kritik veriler coğrafi katmanlar ilave edilerek detaylandırılıp boyutlandırılabilecek.

Coğrafi bilgi endüstrisinin gelişimine katkı sunulacak

Coğrafi bilgi sistemine ilişkin teknoloji standartları geliştirilecek, yenilikçi teknolojiler ve uygulamalar desteklenecek ve coğrafi veri akışlarının dönüştürülmesi süreci teşvik edilecek. Kamu, üniversite ve özel sektör iş birlikleri desteklenecek. Bu iş birlikleri, AR/XR/VR gibi ileri teknolojiler üzerinde araştırma ve geliştirme faaliyetlerini kapsayacak ve örnek uygulamalar hazırlanacak.

Yapay zeka ile desteklenecek, uydu görüntüleri arşivi oluşturulacak

Kamu kurumları, yerel yönetimler ve özel sektörün Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi (TUCBS) standartlarına uyum süreçleri geliştirilecek. Coğrafi bilgi sistemlerinde yapay zeka, makine öğrenimi, derin öğrenme ve yapay sinir ağlarının kullanımına yönelik kılavuzlar hazırlanacak ve uygulama örnekleri geliştirilecek. Uzaktan algılama ve görüntü işleme teknolojileri kapsamında iş birliği modelleri geliştirilecek. Hava fotoğrafları ve uydu görüntülerine ait arşiv altyapısı oluşturulacak.

Veri ve servis kapasitesi geliştirilecek

Coğrafi verinin erişim, paylaşım ve kullanımı için ulusal coğrafi veri altyapısı güçlendirilecek ve veri kalitesi artırılacak. Ulusal coğrafi veri sorumluluk matrisi, tanımlama dokümanlarındaki katman veya öznitelik bazında ilgili kurumları da içerecek şekilde detaylandırılacak. Paylaşım matrisi, coğrafi veri üreticilerinin tamamını kapsayacak şekilde genişletilecek. Coğrafi verilerin doğruluğu, tamlığı ve güncelliği sağlanarak veri kalitesi artırılacak ve bu verilerin resmi işlemlerde kullanılabilirlik kriterleri oluşturulacak. Bu kapsamda, ulusal ve uluslararası düzeyde farkındalık artırıcı faaliyetler düzenlenecek ve akıllı şehir politikaları ile entegrasyon sağlanacak.

Kamuda ve yerelde CBS birimleri kurulacak

Yine eylem planı kapsamında kamu kurumları ve yerel yönetimlerde CBS birimleri kurulacak, kurumlar coğrafi bilgi sistemleri uyumlaştırma ve entegrasyon süreçlerini bu birimler aracılığı ile yürütecek. Kamu personelinin CBS bilgi düzeyinin artırılması amacıyla çeşitli eğitim ve yaygınlaştırma çalışmaları gerçekleştirilecek. 

Yağmur ormanlarından sonra biyolojik olarak en üretken ekosistemler olarak gösterilen sulak alanlar, içme suyu sağlanması, taşkınların önlenmesi, yeraltı sularının beslenmesi, kuraklığın önlenmesi ve canlı yaşamının devam edebilmesi açısından önemli. 

Türkiye’de sulak alanların tescili ve korunması konusunda yetki, Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü'nde. Sulak alanlardın korunması, geliştirilmesi, yeterli su arzı sağlanması konusunda Türkiye, ‘Sulak Alanların Korunması Sözleşmesi'ne (Ramsar Sözleşmesi) de 1994 yılında taraf olmuştu.

14 Ramsar Alanı mevcut

Aradan geçen 31 yılda yapılan çalışmalarla 184 bin 487 hektar alan, Ramsar Koruma Alanı olarak ilan edildi ve sözleşme listesine dahil oldu. Özellikle son 25 yılda yapılan çalışmalarla 59’u ulusal öneme ve 58’i mahalli öneme sahip sulak alan olmak üzere, 131 sulak alan koruma altına alındı.

Toplam sulak alan genişliği ise 1 milyon 186 bin 466 hektara ulaştı. Bu alanın tamamı koruma altında. Özellikle 2002 yılında yapılan mevzuat revizyonu ile sulak alanların doldurulması ve kurutulması yasaklandı. Bu da koruma sahası artışında önemli katkı sağladı.

Envanter tamamlanıyor

Sulak alanların envanterini çıkarmak tüm dünyada zorlu bir süreç olarak biliniyor. Ancak Türkiye bu konuda önemli bir yol aldı. Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü (DKMP) tarafından hazırlanan sulak alan envanteri son aşamasında.

‘Ulusal Sulak Alan Yönetim Bilgi Sistemi (SAYBİS)’ kurularak, tüm sulak alanlar kayıt altına alındı. Toplam büyüklüğü 1,6 milyon hektara ulaşan 6 bin 766 sulak alan sisteme kaydedildi. Bunların koruma alanına dahil edilmesine ilişkin çalışmalar sürüyor. SAYBİS, sadece sulak alanları kayıt altına almıyor, aynı zamanda burada yapılacak faaliyetlere yönelik izinleri de düzenliyor. SAYBİS’e e-Devlet üzerinden başvuru yapılabiliyor.

Rehabilitasyon yapılıyor

Sulak alanın tespiti ve envantere girmesinin ardından ise ‘Sulak Alan Yönetim Planı’ hazırlanıyor. 1999 yılından bugüne kadar 76 sulak alanın yönetim planı tamamlandı.

Yönetim Planı kapsamında bozulan sulak alanların rehabilitasyonu da yapılıyor. Kayseri Sultansazlığı, Antalya Avlan Gölü, Konya Ereğli Sazlığı, Afyonkarahisar Karakuyu Sazlıkları rehabilitasyon çalışması yapılan sulak alanlardan bazıları.

Ekoturizme kazandırılıyor

Çevreyi koruyarak sulak alanlardan faydalanılabilmesi için DKMP tarafından ziyaret merkezleri de oluşturuldu. 2002’den bugüne kadar 55 sulak alanda hazırlanan tesislerle ‘ekoturizm’ alanları açıldı.

'DENİZ ALTINDAKİ FAYLAR DA DEPREM ÜRETMEKTE'
Bunun yanında, bölgede bu volkanik çıkışları kontrol eden deniz altı diri faylar bulunduğuna da dikkati çeken Prof. Dr. Sözbilir, "Bu diri faylar da aynı şekilde volkanik yay geometrisine uygun olacak şekilde, Yunanistan ile Türkiye arasındaki Ege Denizi altındaki kabuğu kırarak, deprem üretmekte ve böylece bölgedeki gerilmeyi karşılamaktadır. Ege kabuğunun altında ise Girit Adası güneyinden geçen ve Ege dalma batma zonu olarak bilinen yay şekilli levha sınırı bulunur. Bu sınırın güneyinde ise Afrika levhası Ege levhasının altına yılda 20 milimetre hızla dalmaktadır. Bu nedenle Girit Adası ile Rodos Adası arasında da çok sayıda deprem meydana gelmektedir" ifadelerini kullandı.

'SON DEPREMLER YENİ BİR VOLKANİK AKTİVİTE BAŞLANGICINI GÖSTERİYOR'

Yunan meslektaşlarının son 10 yılda Ege Denizi altındaki faylarla ilgili yaptığı yayınlara da değinen Prof. Dr. Hasan Sözbilir, şunları söyledi:

"Santorini kuzeyinde, Santorini-Amorgos fay sisteminin varlığını ortaya çıkarmış ve bu fay sistemi boyunca önemli bir aktivitenin olacağını ve bu aktivitenin aktif volkanizma ile ilişkili olabileceğini belirtmişlerdir. Geçen yıl yapılan bir çalışmada da 9 Eylül 1956 yılında meydana gelen 7.5 büyüklüğündeki ve 25 kilometre odak derinliğindeki Amorgos depreminin deniz tabanında 75 kilometre uzunluğunda yüzey kırığı geliştirdiği ve yakın adalarda tsunamiye neden olduğu anlaşılmıştır. Kayıtlarda 1956 depreminden sadece 13 saniye sonra odak derinliği 45-90 kilometre olan ve büyüklüğü 6 ila 7.2 olan 2’nci bir deprem daha meydana geldiği bilinmektedir. Bu depremlerde Santorini ve Amorgos’ta 3 bin 200 binanın hasar gördüğü ve 54 kişinin can verdiği kayıtlardan anlaşılmaktadır. Son günlerde ocak sonu, şubat başında meydana gelen depremler de Santorini-Amorgos fayı ve bu fayın yakın çevresindeki fayların tetiklendiği anlaşılmaktadır. 1956 yılında Amorgos fayının kırıldığını düşündüğümüzde son bir haftadır meydana gelen depremlerin magmatik kaynaklar ve hidrotermal aktivite nedeniyle tetiklenmiş depremler oldukları ve yeni bir volkanik aktivite başlangıcını gösterdiği kabul edilebilir. Bu nedenlerle, bölgedeki Anafi-Astypalea fay sistemi, Los fay sistemi ve Kinairos fayının yakın gelecekte yıkıcı deprem üretme ihtimali yüksek görünmektedir"

'TÜRKİYE'NİN BU DEPREMLERDEN ETKİLENME DERECESİ DÜŞÜKTÜR'
Türkiye için rahatlatan açıklamalarda bulunan Prof. Dr. Sözbilir, "Bu fay sistemlerinin Türkiye kıyılarına uzaklığı 150-200 kilometreyi bulduğundan, Türkiye’nin bu depremlerden etkilenme derecesi düşüktür. Fakat bu bölgedeki deniz altı faylarının 7’den büyük deprem üretmesi durumunda Kuşadası-Bodrum-Datça kıyılarının tsunami tehlikesi açısından modellenmesi ve buna göre önlem alınması gerekmektedir" dedi. (DHA)

Manisa Celal Bayar Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Biyoloji Bölümü Hidrobiyoloji Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Ergün Taşkın, körfezin kirliğin etkisi altında olduğunu söyledi.

Kirliliğin denizdeki bitkiler için besleyici elementleri artırdığını ifade eden Taşkın, hava ve su sıcaklıklarının da artmasıyla deniz marullarının hızla çoğaldığını anlattı.

Taşkın, kirliliğin önüne geçilmeden deniz marullarının artışının engellenmesinin mümkün olmadığını vurgulayarak, şunları kaydetti:

"Deniz marulları iki üç aylık bir yaşam döngüsüne sahiptir ve hızlı üremektedir. Bu nedenle yılda birkaç defa bu artışlar gözlenebilir. Bu aşamada deniz marullarını toplamak çok doğru bir işlem olmayabilir. Çünkü sudaki bu besleyici elementlerin azalmasına neden oluyor. Bunların toplanması besleyici elementlerin diğer fırsatçı planktonik türler tarafından kullanılmasına neden olacaktır. Bu da geçen yılki balık ölümlerine neden olan artışları tetikleyebilir." (AA)

Bu derinlik, yaklaşık 30 Empire State Binası yüksekliğinde ya da bir buçuk Mount Everest büyüklüğünde bir mesafe. Okyanusun bu karanlık derinliklerinde yaşam oldukça zorlu.

7 bin 564 mikrop türü tespit edildi

Çin'den gelen araştırma ekibi, hadal bölgesinde 33 dalış yaparak, deniz tabanı ve deniz suyu örnekleri topladı. Yapılan analizler, 7.564 mikrop türü tespit etti ve bunların neredeyse yüzde 90'ının bilim dünyası için yeni olduğunu ortaya koydu.

Araştırmacılar, bu çalışmanın, mikrobiyal ekolojinin uzun zamandır hedeflenen bir amacını ele aldığını belirtiyor: "Çalışmamız, mikroorganizma topluluklarının, özellikle de aşırı koşullarda nasıl şekillendiğini anlamayı amaçlıyor," diyorlar.

Hadal bölgesinde yaşam oldukça zor. Sıcaklıklar donma noktasına yakın, su basıncı son derece yüksek ve besin kaynakları oldukça sınırlı. Ancak bu zorluklara rağmen, keşfedilen mikropların çeşitliliği şaşırtıcı.

Derinlik arttıkça, mikroplar iş birliği yapıyor

Araştırmacılar, mikropların hayatta kalmak için iki ana strateji uyguladığını belirlediler. Bazı mikroplar, daha küçük ve daha basit genomlara sahip olup, verimli bir şekilde yaşamaya evrilmişler. Bu mikroplar, derinlikte hayatta kalmak için streslere karşı direnç sağlayan enzimlere sahipler. Diğer mikroplar ise daha büyük genomlara sahip, bu da onların çevresel baskılara uyum sağlamak ve daha geniş bir besin yelpazesinde hayatta kalmalarına olanak tanıyor.

Araştırmacılar, hadal mikroplarının çeşitliliği ve heterojenliğinin son derece yüksek olduğunu vurguluyor. Bu çeşitlilik, çevresel koşulların ve hadal bölgesinin hassas topografyasının etkisiyle şekilleniyor.

Ayrıca, mikroplar genellikle okyanusun derinliklerinde uygun yerlerde kümelenip, birbirleriyle az bir örtüşme göstererek farklı mikroplar karışımları oluşturuyor.

Derinlik arttıkça, mikropların hayatta kalabilmek için işbirliği yaptığı gözlemlendi. Bu mikroorganizmalar, besinleri paylaşarak ve topluluklarını koruyarak (koruyucu biyofilm oluşturarak) hayatta kalmaya çalışıyor.

Araştırma ekibi, bulgularını bilim insanlarının incelemesi için çevrimiçi olarak erişime sundu. "Mariana Çukuru Çevresi ve Ekoloji Araştırma (MEER)" projesi kapsamında, aşırı koşullarda yaşamın nasıl sürdüğünü anlamaya yönelik yeni fırsatlar ortaya kondu.

Araştırma, Cell dergisinde yayımlandı.(Sciencealert)

"GADI" adı verilen iklim simülatörü kullanılarak yapılan analiz sonucunda araştırmacılar, Antarktika kıtasında eriyen buz tabakalarının Dünya'nın en güçlü okyanus akıntısı olan ACC'nin hızını yavaşlattığını ortaya koydu.

Araştırmacılar, ACC'nin hızının 2050'ye kadar yaklaşık yüzde 20 yavaşlayacağını tespit etti.

Okyanus "son derece karmaşık ve ince bir dengeye" sahip

Buz erimesi ve okyanus ısınmasının okyanustaki akıntı üzerindeki etkisinin geçmişte düşünülenden çok daha karmaşık olduğunu tespit eden araştırmacılar, eriyen buzların deniz seviyesinin yükselmesine ve okyanusun ısınmasına yol açabileceğini kaydetti.

Okyanusun "son derece karmaşık ve ince bir dengeye" sahip olduğunu belirten araştırmacılar, büyük okyanus havzaları için kanal görevi gören akıntıdaki yavaşlamanın küresel ısınmanın hızlanması gibi ciddi sonuçları olabileceğini ifade etti.

Araştırmacılar, ayrıca, akıntı hızı yavaşladıkça çeşitli canlı türlerinin Antarktika kıtasına ulaşma olasılığının artacağını ve bu durumun deniz ekosistemlerinin yaşanabilirliği ve Antarktika penguenlerinin beslenme şeklinin değişmesi de dahil besin ağı üzerinde bazı ciddi etkilere neden olabileceğini aktardı.

Araştırmanın bulguları "Environmental Research Letters" dergisinde yayımlandı.

Bu durum, ABD büyüklüğünde bir kara parçasının kullanılamaz hale gelmesi anlamına geliyor.

60 yaş üzerindeki bireyler için risk daha da büyük. Şu an dünyanın yüzde 21'inde yaşam süremeyen bu yaş grubu, sıcaklık artmaya devam ederse kara parçalarının yüzde 35'inde yaşayamaz hale gelebilir.

2 derecenin ötesi ölümcül sıcaklıklar getirebilir

King's College London'dan iklim bilimci Tom Matthews, "Bulgularımız, küresel ısınmanın 2 santigrat dereceye ulaşması halinde ortaya çıkabilecek ölümcül sonuçları gösteriyor" dedi.

Matthews'e göre, sıcaklıklar sanayi öncesi seviyelere göre 4 derece arttığında, dünyanın kara parçalarının yüzde 40'ı yetişkinler için yaşanamaz hale gelecek. Sadece yüksek enlemler ve orta enlemlerin daha serin alanları bundan etkilenmeyecek.

Yaşamı tehdit eden sıcaklıklar yaygınlaşıyor

İklim bilimcilere göre, insanoğlunun dayanabileceği sıcaklıklar belli bir eşikte sınırlı. Bazı bölgelerde ise bu eşik zaten aşılıyor. Basra Körfezi, Hint-Ganj Ovası, ABD'nin güneyi, Meksika ve Avustralya gibi yerlerdeki aşırı sıcak dalgaları, insan bedeninin dayanma sınırlarını zorluyor.

İklim hedefleri tutmazsa risk büyüyecek

Eğer fosil yakıt kullanımı devam eder ve atmosferdeki karbonu emen ekosistemler tahrip edilirse, ısınmanın 2 santigrat derece hedefinin de aşılması ihtimali artacak. 4 ila 5 derece arası bir sıcaklık artışı, dünyanın geniş bölgelerinde yaşamı tehdit edebilir.

Özellikle 60 yaş üzeri yetişkinler, dünyanın yüzde 60'ında yaşam süremez hale gelebilir. Tropikal bölgelerde, her yaştan insan için ölümcül sıcaklıklar görülebilir. Matthews, "Bu şartlarda, gölgede olsanız, rüzgara maruz kalsanız ve yeterince su tüketeseniz bile uzun süre dışarıda kalmanız ölümcül sıcak çarpmasına yol açabilir" dedi.

Isınma sınırlandırılmazsa açık havada bulunmak riskli hale gelebilir

Uzmanlar, yenilenebilir enerji kaynaklarına geçiş ve karbon tutan ekosistemlerin korunmasının, bu felaket senaryolarının önüne geçmek için kritik olduğunu belirtiyor. Ancak Matthews, bunun yanı sıra artan sıcaklıklara uyum sağlamak için de hazırlık yapılması gerektiğini söylüyor.

"Gezegenin daha büyük bir kısmı, insan fizyolojisi için fazla sıcak hale geldikçe, insanların serin ortamlara erişim sağlayabilmesi hayati önem taşıyacak" diyor.

Araştırma, Nature Reviews Earth and Environment dergisinde yayımlandı. (Sciencealert)

İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı’ndan yapılan açıklamada "Yazılı ve görsel basında 11.03.2025 tarihinde yer alan 'İzmir’de Atık Skandal: İki şirkete büyük ceza' başlıklı haberler ile ilgili olarak İzmir’de bulunan eski kurşun geri kazanım fabrikasının atıklarının dökülerek çevrenin kirletildiğine dair bilgilerin tespit edilmesi üzerine, karşısında İzmir Cumhuriyet Başsavcılığınca 02/01/2025 kurulan Çevre, İmar, Ormanlara ve Hayvanlara Yönelik Suçlar Soruşturma Bürosunca iki hafriyat şirketi yetkilisi ve dört hafriyat kamyonu sürücüsü hakkında 5237 Sayılı TCK'nin 181.maddesinde düzenlenen Çevrenin Kasten Kirletilmesi suçuna ilişkin olarak derhal soruşturma başlatıldı" ifadelerine yer verildi. (ANKA)

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesinden bilim insanları Antalya, Manisa, Aydın ve Sakarya'da açık çöp döküm sahaları ile Mersin, İzmir, Bursa ve Çanakkale’deki hurdalık alanlarında topraktaki mikroplastik yükünü inceledi.

Çöp sahalarında 1 kilogramda 311 adet, hurdalık alanlarında 1 kilogramda 463 parçacık

Çalışmanın bulgularına göre açık çöp döküm sahalarında mikroplastik miktarı ortalama 1 kilogramda 311 adet olurken, hurdalık alanlarında bu oran kilogramda 463 parçacık olarak belirlendi.

En fazla mikroplastiğe, 1 kilogram toprakta ortalama 700 parçacıkla Mersin'deki hurdalık alanlarında rastlandı. Mersin’i 460 parçacık ile İzmir ve 320 parçacık ile Bursa takip ederken hurdalık alanlarındaki en düşük rakam, 373 mikroplastik parçacık ile Çanakkale'de saptandı.

Açık çöp döküm sahalarında ise 1 kilogram toprakta ortalama 640 mikroplastik parçacıkla Aydın en yüksek miktara sahip il oldu. Aydın'ı 260 parçacıkla Manisa, 233 parçacıkla Antalya takip etti. Sakarya 1 kilogram toprakta ortalama 133 mikroplastik parçacıkla açık çöp döküm sahalarındaki en düşük rakama sahip şehir olarak kaydedildi.

Çalışmada toprakta en çok bulunan mikroplastiklerin açık çöp döküm sahalarında yüzde 81,5, hurdalık alanlarda ise yüzde 70,1 oranında “polietilen” olduğu saptandı.

Araştırmada, açık çöp döküm sahalarında ve hurdalık alanlarında kontrolsüz plastik atık dökümü nedeniyle yüksek oranda mikroplastik birikimi gözlemlendiği ve bu kirliliğin tarım alanları, su kaynakları ve ekosistemler için önemli bir tehdit oluşturduğu belirtildi.

"Yediğimiz meyveye, sebzeye kadar geçebiliyor"

Projenin yürütücülerinden Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Bölümü Doktor Öğretim Üyesi Muhittin Onur Akça, tarımsal yönetime tabi olmayan alanlarda mikroplastik birikimini, türlerini, boyutlarını ve renklerini belirlemeyi hedeflediklerini kaydetti.

Aynı zamanda Türkiye Toprak Bilimi Derneği Yönetim Kurulu Üyesi olan Akça, çevre ve özellikle toprak kirliliği konusunda bir bilgi kaynağı oluşturabilmeyi amaçladıklarını ifade ederek, "Bu amaçla Türkiye'de Akdeniz, Ege ve Marmara bölgelerinde toplam sekiz ilimizde tarımsal alanların ve kentsel alanların dışında kalan endüstriyel bölgelerden numunelerimizi topladık." dedi.

Akça, tespit edilen mikroplastiklerin çoğunun mavi renkte, 0,5 milimetreden daha küçük boyutta ve büyük oranda polietilen yani günlük hayatta kullanılan birçok ürünün yapıldığı plastik türü olduğunu söyledi.

Her üç bölgede de plastik atıkların toprak kirliliği açısından ciddi bir risk oluşturduğuna dikkati çeken Akça, "Toprakta biriken mikroplastik partiküller bitkilerin büyümesini, tarımsal ürünlerin kalitesini çeşitli şekillerde etkileyebiliyor. Bu mikroplastik partiküller toprakta çok daha fazla birikerek, nano boyutlarda bitki dokularına girerse bitki tarafından emilip bitkinin iletim demetlerine ve yediğimiz meyveye, sebzeye kadar geçebiliyor." diye konuştu.

Akça, tek kullanımlık plastiklerin kullanımının ve plastik üretiminin azaltılması, biyobozunur plastiklerin yaygınlaştırılmasıyla toprağın mikroplastik kirliliğinden korunmasının ve gelecek nesiller için sağlıklı bir çevrenin sürdürülmesinin mümkün olabileceğini dile getirdi.

"Kirliliğin düzeyi bilinmeden koruyucu önlemler ve politikalar geliştirmek mümkün değil"

Projenin bir diğer yürütücüsü Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Bölümü Toprak Bilimi Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Oğuz Can Turgay, plastiğin insan hayatındaki varlığını azaltmak gerektiğini, bunun için de plastik üretim düzeylerinin, plastik tüketim kültürünün ve atık yönetimi ile geri dönüşüm politikalarının ve yasal mevzuatların gözden geçirilmesi ve yeniden düzenlenmesi gerektiğini belirtti.

Türkiye Toprak Bilimi Derneği Yönetim Kurulu Üyesi de olan Turgay, bunları yaparken dayanağın bilimsel veriler olması gerektiğinin altını çizerek, "Türkiye koşullarında da topraklarımızda mikroplastik kirliliği kaynaklarını belirlemeye ve hangi sektörlerden ne ölçüde katkı geldiğini görmeye ihtiyacımız var. Kirliliğin düzeyi bilinmeden koruyucu önlemler ve politikalar geliştirmek mümkün değil." değerlendirmesinde bulundu.

Plastiklerin toprağa dahil olduktan sonra fiziksel ve kimyasal yapılarında meydana gelen değişimlerden dolayı biyolojik aktiviteye zarar verdiğine değinen Turgay, toprağın içindeki yaşamın hem çevresel hem de tarımsal açıdan önemli olduğunu vurguladı.

Turgay sözlerini şöyle tamamladı: "Ne yazık ki bazı şehirlerimizde vahşi depolama alanları var. Bunların sayısının azaltılması son derece önemli. Sanayi atıklarının yönetimi konusunda daha dikkatli olmaya ihtiyacımız var. Plastik üretimi ve kullanım kısıtlamaları getirilebilir. Türkiye'deki en yaygın uygulama marketten çıkarken sorulan 'Poşet ister misiniz?' sorusu. Bu son derece önemli, etkili bir yaklaşım, plastiğe para vermek etkili oluyor. Bu tarz düzenlemelere ihtiyaç var. Tarımda kullanılan plastiklerin tüketimine bence bir düzenleme, denetleme getirilebilir. Herkes istediği kadar plastiğe erişip tarımsal üretim amaçlı kullanmamalı. Buna mutlaka bir filtre, bir dizi yönetim unsuru getirilmeli diye düşünüyorum. Uluslararası işbirliği ve ulusal eylem planlarına ülke olarak daha fazla entegre olmalıyız." (AA)

"Kültür bir milletin hafızasıdır" anlayışıyla yola çıkan Gaziler Yayınevi, Türk tarihini, dilini, sanatını ve milli değerlerini yaşatmak için akademik titizlikle hazırlanan özgün eserleri okuyucularla buluşturuyor. Tarih, kültür ve kahramanlık temalı kitaplar; süreli yayınlar, özel tasarımlı kültür ürünleri ve eğitim materyalleri, yayınevinin geniş ürün yelpazesinde yer alıyor.

Online mağaza üzerinden de hizmet sunan Gaziler Yayınevi, kullanıcı dostu bir alışveriş deneyimiyle hem nostalji hem bilgi taşıyan yayınlarını Türkiye’nin dört bir yanına ulaştırmayı hedefliyor. (magaza.gaziler.org - yapım aşamasında)

Milli Değerlere Adanmış Bir Yayıncılık Anlayışı

Gaziler Yayınevi sadece kitap üretmiyor; her eserde bir vefa duygusu, her satışta bir toplumsal destek taşıyor. Yayınlardan elde edilen gelirler, sosyal ve kültürel projelere aktarılıyor. Bu yönüyle yayınevi, kültüre yapılan her katkıyı kahramanlara uzanan bir teşekkür mektubu olarak görüyor.

Şehit ve Gazilerin Hatıraları Kitaplaşıyor

Yayınevinin en dikkat çekici çalışmaları arasında, gazilerin hayat hikâyelerini anlatan özel projeler de bulunuyor. Örneğin, Gazi Savaş Yücel’in kaleminden çıkacak yeni eser, Türk kahramanlarının hayatını ilk elden tanıma fırsatı sunacak. Yücel'in daha önce yayımlanan kitapları da Gaziler Yayınevi etiketiyle yeniden okurlarla buluşturulacak.

Kültürel İş Birlikleriyle Güçlü Bir Ağ Kuruluyor

Diyanet Yayınevi, Türk Dil Kurumu, Türk Tarih Kurumu, Atatürk Araştırma Merkezi gibi prestijli kurumların yayınlarıyla iş birliği yapan yayınevi, özel kitap setleri ve promosyon ürünleriyle Türk kültürüne çok yönlü katkı sağlıyor.

Vatan Kahramanları Derneği Gazetesi’ne Abonelikle Destek

TÜKAV’ın desteklediği bir diğer önemli mecra ise, emekli asker ve polislerden oluşan Vatan Kahramanları Derneği tarafından yayımlanan Vatan Kahramanları Gazetesi. Dernek başkan yardımcılığını da yürüten Özel Kuvvetler emeklisi Mustafa Özdemir’in liderliğindeki bu oluşum, kahramanların sesini duyurmayı amaçlıyor. Gazeteye abonelik işlemleri, Gaziler Eğitim Kültür Hizmetleri Ltd. Şti. tarafından yürütülüyor.

Sen de Kültürüne Sahip Çık!

Her alınan kitap, sadece bir bilgi kaynağı değil; aynı zamanda kahramanların hatırasına bir saygı duruşu, Türk kültürünün yaşatılmasına katkıdır. Gaziler Yayınevi, bu yolda elini taşın altına koyan herkesi destek olmaya davet ediyor.

İletişim:
0 (312) 911 91 78
iletisim@gaziler.org
 Hızlı kargo – Güvenli ödeme
 Online Mağaza: https://magaza.gaziler.org (yapım aşamasında)
 Destek Hattı: 0541 313 62 45 (Nail Türkoğlu – Vakıf Başkanı)

Her kitap, bir milletin hafızasıdır.
Gaziler Yayınevi ile kültürüne sahip çık, tarihine ışık tut!

Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından Vakıf Ankara Balo ve Kongre Salonu'nda düzenlenen “Vakıf Başkanları İftar Buluşması” etkinliği, Kuran-ı Kerim tilaveti ve dualarla başladı.

Bu anlamlı iftar buluşmasına Türk Kültürünü Araştırma ve Tanıtma Vakfı Başkanı Nail Türkoğlu ve Vakıf 2. Başkanı Emekli Kıdemli Albay Murat Ülker de katılım sağladı. Vakıf Genel Başkanı Nail Türkoğlu, iftar sırasında Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy ile sohbet ederek vakfın çalışmaları hakkında bilgi verdi. 

Ramazan ayında vakıf temsilcileriyle bir araya gelmekten memnuniyet duyduğunu belirten Bakan Ersoy, vakıfların sadece yardım kuruluşları değil, aynı zamanda medeniyetin temel taşları olduklarına dikkat çekti.

Selçuklu’dan Osmanlı’ya ve günümüze uzanan vakıf geleneğinin, eğitime, sağlığa, sanata ve insana yapılan katkılarla herkesin hayatına dokunduğunu ifade eden Ersoy, "Bugün siz değerli vakıf başkanlarımız ve yöneticilerimiz, bu kutsal geleneği yaşatırken aynı zamanda iyiliğin ve umudun öncüsü oluyorsunuz. Sadece maddi yardımda bulunan değil, aynı zamanda merhamet ve dayanışmanın da simgelerisiniz." şeklinde konuştu.

6 Şubat'ta yaşanan büyük depremler sonrası vakıfların üstlendiği önemli role değinen Ersoy, "Depremin ardından devletimiz tüm kurumlarıyla birlikte harekete geçti. Acılarımız büyüktü ancak gösterdiğimiz dayanışma daha da büyüktü. Vakıflarımız, yardım elini uzatarak binlerce kişiye umut oldu." dedi.

Bakan Ersoy, Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün deprem bölgesindeki çalışmalarına da değinerek, "Depremden etkilenen 11 ilde iftar sofraları kurduk, gıda yardımları ulaştırdık, ihtiyaç sahiplerine destek olduk ve çocuklarımızın yüzünü güldürdük. Bu çalışmalar, vakıf kültürümüzün ve dayanışma ruhumuzun en somut örneklerindendir." ifadelerini kullandı.

Vakıfların yalnızca sosyal yardımlaşma değil, kültürel mirası koruma görevini de üstlendiğini belirten Bakan Ersoy, Ayasofya, Selimiye ve Sivasi Hatun Camii gibi tarihi eserlerin restorasyonlarına dair detaylı bilgi verdi. Bu eserlerin restore edilmesinin, sadece geçmişi korumak değil, aynı zamanda geleceğe olan sorumluluğu yerine getirmek anlamına geldiğini söyledi.

Ersoy, depremden etkilenen vakıf eserlerinin restorasyonu için de hızlıca harekete geçtiklerini, bu yıl içinde bu eserlerin restorasyonlarını tamamlamayı hedeflediklerini belirtti.

Vakıf geleneğinin sadece bugünü değil, geleceği de şekillendiren bir miras olduğunu belirten Ersoy, "Kültür ve Turizm Bakanlığı olarak vakıflarımızın her zaman yanındayız. Sizlerin yaptığı her güzel iş, geleceğimize ışık tutuyor." dedi.

Vakıflar Genel Müdürü Sinan Aksu da, Hz. Muhammed’in Fedek Bahçesi’ni vakfetmesi ve Hazreti Ömer’in Hayber’in fethinden sonra yaptığı vakfı örnek göstererek, vakıf kültürünün tarihsel önemine değindi. Aksu, Türk-İslam medeniyetinin gelişiminde vakıfların oynadığı rolü vurgulayarak, 81 ilde 135 noktada iftar sofraları kurduklarını ve Ramazan boyunca birçok yardımı ihtiyaç sahiplerine ulaştırdıklarını belirtti.

Aksu, Vakıflar Genel Müdürlüğü olarak her vakfın faaliyetlerini denetlediklerini ve sorunlarını çözmeye yardımcı olduklarını belirterek, "Amacımız, tüm vakıflarımızın yasal çerçevede faaliyetlerini sürdürebilmelerini sağlamak ve toplumumuza en iyi şekilde hizmet etmelerine yardımcı olmaktır." diye konuştu.

Aksu, ayrıca vakıfları kuran, yöneten ve destekleyen hayırseverlere teşekkür etti.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın öncülüğünde, 35 bilim insanı tarafından hazırlanan İzmir Körfezi Acil Eylem Planı’na, İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay'ın henüz imza atmadığı bildirildi. İki gün süren bekleyişin ardından, planın uygulanabilmesi için belediyenin rolü belirsizliğini koruyor.

Bakanlık ekipleri, kirliliği azaltmak amacıyla "Safinaz 1" adlı deniz yüzeyi temizleme aracını bölgeye yönlendirdi. Bu gemi, denizden katı atık, ölü balıklar ve plastik gibi zararlı maddeleri toplayarak geri dönüşüm için ayrıştırma işlemi gerçekleştiriyor.

Bakanlığın hazırladığı eylem planında, İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin de temizleme çalışmalarında sorumlulukları net bir şekilde tanımlanmış durumda. Ancak, CHP’li belediyeden iki gündür herhangi bir açıklama gelmemesi dikkat çekiyor.

Sel felaketi, acil durum yönetimini zor duruma sokarken, arama kurtarma çalışmalarına katılmak üzere gönüllüler, selden etkilenen bölgelere çağrıldı. Gönüllülerin desteği, felaketin etkilerini azaltmak ve kayıpları önlemek adına büyük bir önem taşıyor.

Yaşanan can kayıplarının artmasından endişe edilirken, Başkent Saraybosna'yı Mostar ve Adriyatik Denizi’ne bağlayan karayolu ile demiryolu da ulaşıma kapandı. Ulaşımın kesilmesi, bölgedeki yardım çalışmalarını olumsuz etkileyerek, ihtiyaç sahiplerine hızlı bir şekilde ulaşımın sağlanmasını zorlaştırıyor.

Yetkililer, sel felaketinin ardından bölgedeki altyapı hasarını tespit etmek ve acil yardım sağlamak için çalışmalarını sürdürüyor. Bu tür felaketlerin tekrar yaşanmaması için gerekli önlemlerin alınması gerektiği vurgulanıyor. Bosna Hersek halkı, dayanışma ve yardımlaşma ruhuyla bu zor günleri aşmaya çalışıyor.

Faiz oranlarının yükselmesi ile yerli ve yabancı kapital sahipleri tüm parasını yüksek faiz almak için piyasadan çekti ve bankalara yatırdı. İmkânı olanlar, yurt dışından düşük faizli kredi çekerek Türkiye’de yüksek faiz almanın telaşına girdi. Merkez bankası döviz rezervini yükseltebilmek adına yüksek faiz ekonomisine geçtiği tam bir safsata ve yalandan ibarettir, kandırmacadır, intihardır.

Dış ticaret açığını kapatmak için kurulan bu tuzak, ülkemizin tüm kaynaklarının kısa sürede tüketilerek, milletimizi uçurumdan aşağı atmaktır. AK PARTİ Hükümetinin iktidara geldiği ilk yıllarda düşük faizle ABD’den gelen sıcak paranın etkisi ile ülkemiz geçici olarak yüksek bir refaha kavuşmuştu. O dönem devletimiz başta olmak üzere tüm kamu kurum kuruluşlar, belediyeler, sivil toplum kuruluşları dâhil, şirketler ve şahıslar eline geçen bu imkânı katma değerli üretim yapmak yerine lüks ve konforlu bir hayat yaşamayı tercih etmiş, üstelik uzun soluklu borçlanmayı da ihmal etmemişti.

AK Parti hükümeti ülkeyi zenginleştirmeye çalışırken nerede hata yaptı ve ekonomiyi neden eline yüzüne bulaştırdı? AK Parti hükümeti, adeta iflas etmek üzere olan bir iş adamı zihniyeti ile çıkış yolları ararken, eşit gelir dağılımını sağlayarak tüm vatandaşlarımızın refahını yükseltmek yerine, kendi yandaşlarını ve kitlesini zenginleştirmeye yönelik yaptığı çalışmalar ile farkında olmadan yerli ve milli vahşi kapitalist para baronları, para canavarları yarattı. Bu canavarlar o kadar büyüdü, o kadar büyüdü ki ülkenin siyasetini yönetmeye başladı.

AK Parti hükümetinin ilk zamanlarında pompaladığı sanal ekonomik gelişmeler ile refah ve bereket içinde yaşayacağı hayaline kapılan toplum, Sayın ERDOĞAN’a sonsuz bir güvenle sarıldı ve sahip çıktı. Bu güven tüm olumsuz gelişmelere rağmen hala dimdik ayakta, bu durumun farkında olan yerli ve milli kapitalist aktörler Sayın ERDOĞAN’ı da apaçık kontrolü altına almış görünüyor. Hiçbir şey üretmediği halde, beton demir çimento ekonomisi ile ayakta kalması imkânsız olan bir ülkenin, yüksek faizler ile tamamen duran sanayisi ile kalkınmasını beklemek aptallıktan öte ihanettir.

 Aşırı lüks ve konfora alışan milletimizin bir kısmı padişahlar, sultanlar ve şehzadeler gibi hayat sürerken, bir kısmı ise gayrimeşru ve ahlaksızlıklar üzerinden hayatta kalma mücadelesi verenlerle doldu. Orta ve alt sınıf iş adamı ve esnaflar vergiden sigortadan KDV’den, kaliteden, kilodan çalmayı, borç takmayı adeta normalleştirirken, diğer taraftan milyonlarca yardıma muhtaç hale getirilen kadrolu seçmenler!

 Anlaşılan o ki, cennet vatanımız, canım ülkemiz, aziz milletimiz büyük bir krizin içine girmiş gözüküyor. Artık uçurumun kenarında değiliz, uçurumun ucunda da değiliz, yamaçtan aşağı paldır küldür yuvarlanıyoruz ve önümüzde dik bir uçurum var, durdurmak neredeyse imkânsız, tek kurtuluş şansımız var, bir an önce uyanıp paraşütleri açmamız gerekiyor!

 Sizin için bir tablo yaptım, bu tabloda paranın piyasadan nasıl çekildiğini, kapital sahiplerinin piyasadan parayı nasıl hortumladığını görmenizi istiyorum. Ben bir iş adamıyım ve piyasaya 360 Milyon borcum var, bu borcu piyasaya ödemek yerine 0,065 faizle bankaya yatırıyorum ve bir ay sonra aldığım faizi anaparanın üstüne ilave ederek, bir kısmı ile piyasaya olan borcumu faizsiz olarak ödüyorum. Gün sonuna geldiğinde 15 Milyon aylık ödeme yaptığım halde param hiç eksilmediği gibi sürekli artmakta olduğunu görebilirsiniz. 24 Ay sonra 360 Milyon borcumu ödemiş ve 920 Milyon kazanmış oluyorum. Bu tablo, piyasanın zenginler tarafından nasıl sömürüldüğünün tablosudur.

Tüm bunları görünce, AK Partinin kendi zenginleri tarafından yutulduğunu söylemek mümkün! Peki, kapitalistlerin siyaseti yönetmesinin önüne nasıl geçilecek? Cevap, elbette “GENÇLİĞE HİTABE’NİN” içinde saklı fakat hangi gençlik!?. Düştüğümüz bu ahvalin içinden çıkabilmenin yegâne yol haritası, mevcut hükümetin istifası ile mümkün! Peki, hükümeti dahi yöneten kapitalizm buna müsaade eder mi, etmez. Ülkemizin bir krize, milletimizin bir kaosa sürüklenmesini elbette istemeyiz ama herhangi bir iç karışıklıkta vatana kim sahip çıkacak? Ülkemizin sigortası olan ordumuz dahi siyasetin hegemonyası altında, siyasetin kapitalizmin hegemonyası altında, kapitalizmin de siyonizmin hegemonyası altında olduğunu düşünürsek!

Fetö terör örgütünün zengin olanlarının ve siyasette söz sahibi olanlarının arındırılmadığı bir ülkede biz neyi konuşuyoruz Allah aşkına!?. Son vurgun yapılmadan önce acil tedbir alınmalıdır. Devlet memurlarının maşlarının serbest piyasada çalışan işçilerden ve işçi emeklilerinden yüksek olması, devlet eliyle milletin suyunun çıkarılması ve sesinin kesilmesi demektir ve en son devletin te nefesi kesilerek fişi çekecekler. Hoş geldin Kürdistan. Saygı ve Muhabbetlerimle – Ankara

Siyasal Sosyal Sistem Mimarı

Gazeteci Yazar Mustafa ERİKLİ

Depremler, doğal afetler arasında belki de en yıkıcı olanlardan biridir. Ancak depremler, sadece doğal bir felaket olmaktan öte, kentlerdeki sosyal eşitsizliklerin en açık biçimde ortaya çıktığı durumlardır. Türkiye gibi deprem riski yüksek ülkelerde, depremler yalnızca yer sarsıntısı değil, aynı zamanda kentsel adaletsizliğin bir tezahürü olarak karşımıza çıkar. Bu makalede, depremin etkilerini sınıfsal ve mekânsal eşitsizlikler bağlamında ele alarak, kentsel adaletsizliklerin nasıl derinleştiğini ve bu durumun toplumsal yapıyı nasıl etkilediğini inceleyeceğiz.

1. Kentsel Adaletsizlik Nedir?

Kentsel adaletsizlik, kentsel mekanların ve hizmetlerin dağıtımında ortaya çıkan eşitsizlikleri ifade eder. Bu kavram, özellikle büyük şehirlerde bariz bir şekilde kendini gösterir. Gelir düzeyine, sosyal statüye ve siyasi güç dağılımına göre, kent sakinlerinin yaşam koşulları büyük farklılıklar gösterir. Yoksul mahalleler genellikle altyapı hizmetlerinden yoksun, düşük kaliteli binalara sahipken; varlıklı bölgelerde daha güvenli, deprem dayanıklı binalar ve gelişmiş altyapılar bulunur. Bu durum, doğal afetler karşısında eşitsizliklerin daha da görünür olmasına neden olur.

2. Deprem ve Mekânsal Eşitsizlik

Deprem, her ne kadar doğal bir afet olsa da, etkilediği bölgelerdeki zarar seviyesi mekânsal ve sınıfsal eşitsizliklerle doğru orantılıdır. Deprem anında ve sonrasında en çok etkilenen kesimler, yoksul mahallelerde yaşayanlardır. Bu durum, yoksul mahallelerin depreme dayanaksız yapılarla dolu olmasından ve devletin bu bölgelere yeterli altyapı ve denetim sağlamamasından kaynaklanır. Örneğin, kaçak yapılaşmanın yoğun olduğu bölgelerde, yapı denetimi zayıf kalmakta ve bu binalar depreme karşı büyük risk oluşturmaktadır.

3. Kapitalist Kentleşme ve Konut Sorunu

Kapitalist kentleşme modeli, kentleri sermaye birikiminin aracı olarak görür. Bu süreçte, emekçi sınıfların kentlerdeki yaşam alanları kentsel dönüşüm projeleri ile büyük sermayeye açılırken, yoksul kesimler şehrin çeperlerine itilir. Depreme dayanıklı, güvenli konutlar inşa edilirken, bu yapılar çoğunlukla varlıklı kesimlere sunulur. Yoksullar ise depreme dayanaksız, sağlıksız ve güvenliksiz konutlarda yaşamaya mahkum edilir. Bu durum, deprem gibi felaketler karşısında yoksulların neden en çok zarar gören kesim olduğunu açıklar.

4. Devletin Rolü: Yetersizlik ve Eşitsizlik

Devlet, depreme hazırlık sürecinde ve sonrasında kritik bir rol oynar. Ancak bu rol, çoğu zaman eşitsizlikleri derinleştiren bir yapıya sahiptir. Özellikle neoliberal politikaların etkisiyle, devletin sosyal konut projelerine ayırdığı kaynaklar giderek azalırken, büyük sermaye sahiplerine yönelik teşvikler artar. Deprem sonrası yardım ve kurtarma çalışmaları da genellikle yetersiz kalmakta, yoksul bölgelerde yaşayan insanlar yardım almakta zorlanmaktadır. Deprem gibi kriz anlarında devletin bu yetersizliği, kentsel adaletsizlikleri daha da pekiştirir.

5. Deprem Sonrası Toplumsal Yeniden Yapılanma

Depremler sonrasında toplumlar yeniden yapılanma sürecine girer. Ancak bu süreç, kentsel adaletin sağlanmasında bir fırsat olabilecekken, genellikle sermaye birikiminin hızlandırılması için kullanılır. Özellikle kentsel dönüşüm projeleri, deprem sonrası yeniden inşa sürecinde hız kazanır. Ancak bu projeler, genellikle yoksul kesimlerin yaşadığı bölgelerde uygulanarak bu insanların yerlerinden edilmesine yol açar. Depreme dayanıklı konutlar inşa edilse de bu konutlar genellikle piyasa fiyatlarının çok üzerinde satılır ve yoksul kesimlerin bu konutlara erişimi engellenir.

6. Çözüm: Kentsel Adalet ve Depreme Hazırlık

Kentsel adaletin sağlanabilmesi için öncelikle deprem riski taşıyan bölgelerde yaşayan yoksul kesimlere yönelik politikaların geliştirilmesi gerekmektedir. Yapı denetimlerinin sıkılaştırılması, altyapı hizmetlerinin iyileştirilmesi ve sosyal konut projelerinin desteklenmesi bu adımlar arasında yer almalıdır. Ayrıca, kentsel dönüşüm projeleri rant odaklı değil, toplumsal fayda gözeten bir anlayışla yürütülmelidir. Devletin, depreme hazırlık ve afet yönetimi süreçlerinde tüm kesimlere eşit hizmet sunması, kentsel adaletsizliği azaltacak en önemli unsurlardan biridir.

Depremler, sadece doğal afetler olarak ele alınamaz. Toplumsal eşitsizliklerin en net şekilde görüldüğü bu felaketler, kentlerdeki sosyal, mekânsal ve sınıfsal adaletsizliklerin derinleşmesine neden olur. Kapitalist kentleşme modeli, yoksulları depremin en yıkıcı etkilerine karşı savunmasız bırakırken, devletin yetersiz müdahaleleri bu durumu daha da kötüleştirir. Depremle başa çıkmanın ve toplumsal dayanıklılığı artırmanın yolu, kentsel adaleti sağlamak, yoksul kesimlerin güvenli ve sağlıklı yaşam koşullarına erişimini temin etmektir. Kentsel dönüşüm, sosyal konut politikaları ve afet yönetimi bu sürecin temel bileşenleri olmalıdır.

Büyükşehirlerdeki Karmaşa

Büyükşehirlerde yaşam, sayısız avantaja sahip olsa da, karmaşa ve stresin merkezi haline gelmiştir. Metropoller, iş fırsatları, sosyal imkanlar ve eğitim açısından cazip yerler olarak öne çıksa da, bu avantajların bedeli büyüktür. Trafik sıkışıklıkları, hava kirliliği ve yoğun çalışma saatleri, bireylerin kendilerine ayıracakları zamanı azaltmakta ve yaşam kalitesini düşürmektedir. Teknolojinin hayatımızın her alanına bu denli nüfuz etmesi, doğadan uzaklaşmamıza ve yapay bir çevrede yaşamamıza neden olmaktadır.

Sürekli stres altında olmak, bireylerde kronik yorgunluk, uyku bozuklukları ve hatta kaygı bozuklukları gibi sağlık sorunlarına yol açabilir. Bu da, pek çok insanın doğaya olan özlemini tetiklemekte ve kaçış arzusunu artırmaktadır.

Doğaya Dönüş İhtiyacı

Doğa, insanlar üzerinde iyileştirici bir etkiye sahiptir. Yeşil alanlar, temiz hava, suyun sesi ve doğanın sakinliği, bireylere huzur ve dinginlik sunar. Pek çok araştırma, doğa ile iç içe olmanın stres seviyelerini azalttığını, zihinsel sağlığı iyileştirdiğini ve yaratıcılığı artırdığını göstermektedir. Büyükşehirlerde bu özelliklere ulaşmak zor olsa da, doğaya dönme isteği gün geçtikçe artmaktadır.

Pandemi süreci, bu ihtiyacı daha da belirgin hale getirmiştir. Şehirlerdeki kısıtlamalar, insanları doğal alanlara yönlendirmiş, kırsal bölgelere taşınma eğilimini artırmıştır. Bahçeli evler, tarım ile uğraşmak, doğa yürüyüşleri gibi aktiviteler, modern insanın stresle baş etme yöntemleri haline gelmiştir.

Büyükşehirlerden Doğaya Kaçışın Getirdiği Fırsatlar

Doğaya dönüş sadece bireylerin ruhsal sağlığı üzerinde değil, aynı zamanda sürdürülebilir bir yaşam biçimi oluşturma açısından da önemlidir. Permakültür, organik tarım ve minimalist yaşam tarzları, doğaya dönüşün bir parçası olarak öne çıkmaktadır. Büyükşehirlerde bir ofiste çalışmaktan bunalan bireyler, doğaya dönerek kendi tarım ürünlerini yetiştirme, enerji tasarrufu sağlama ve sade bir yaşam sürme fırsatını keşfetmektedir.

Bu eğilim, bireylerin yaşam kalitesini artırmakla kalmayıp, aynı zamanda çevresel sürdürülebilirliğe de katkı sağlamaktadır. Doğal kaynakların daha bilinçli kullanımı, atıkların azaltılması ve ekosistemle uyum içinde bir yaşam, geleceğe yönelik önemli bir adım olarak görülmektedir.

Büyükşehirlerin sunduğu olanaklar cazip olsa da, getirdiği karmaşa ve stres, doğayla iç içe olma isteğini daha da artırmıştır. Modern insanın doğaya dönme arzusu, sadece bir kaçış değil, aynı zamanda sürdürülebilir ve dengeli bir yaşam arayışıdır. Bu dönüş, hem bireylerin ruhsal sağlığını iyileştirecek hem de dünya için daha sürdürülebilir bir gelecek yaratacaktır.

Doğa, modern dünyanın kaosuna karşı bir sığınak olmaya devam edecek gibi görünüyor.

Brüksel'de gerçekleştirilen bir törenle kendisine verilen onursal unvan, Çetin Ay’ın uluslararası iş ve siyaset alanındaki başarılarının bir yansıması olarak değerlendirilmektedir. Bu unvanla birlikte Ay, Türkiye ile sanayi ülkeleri arasındaki ekonomik ve kültürel ilişkileri derinleştirmek amacıyla çalışmalara devam edecektir. Görevi, Türkiye’nin dış ticaret politikalarına destek sunmak ve yeni iş birlikleri ile stratejik girişimlerin kapısını aralamak olacaktır.

Çetin Ay, onursal elçi olarak üstlendiği rolün önemini şu sözlerle vurguladı: "Türkiye’yi uluslararası platformlarda temsil etmek benim için büyük bir onur. Ülkemizin çıkarlarını en iyi şekilde savunmak için bu önemli görevi titizlikle yürüteceğim."

BWA Türkiye Başkanı Olarak Türkiye-Avrupa Birliği İlişkilerine Stratejik Katkılar

Aynı zamanda BWA (Bundesverband für Wirtschaftsförderung und Außenwirtschaft) Türkiye Başkanı olarak da uzun yıllardır Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki ticari ve siyasi ilişkilerin gelişimine katkı sunan Çetin Ay, iki taraf arasında sürdürülebilir ekonomik iş birlikleri ve karşılıklı yatırımların artırılması yönünde liderlik yapmaktadır. Türkiye’nin Avrupa Birliği ile ticari entegrasyonunu güçlendirme ve Türk iş dünyasının Avrupa’da daha etkin bir konumda olmasını sağlama hedefiyle önemli adımlar atmıştır.

Ay’ın çalışmaları yalnızca iş dünyasıyla sınırlı kalmayıp, siyaset sahnesinde de etkisini göstermektedir. Türkiye’nin Avrupa’daki ekonomik ve siyasi temsilinin güçlendirilmesi adına aktif bir rol üstlenen Ay, milliyetçi duruşuyla Türk iş dünyasının uluslararası platformlarda daha geniş bir etki alanına ulaşmasını sağlamaktadır. Almanya ile Türkiye arasındaki ticari diplomasi için yürüttüğü projeler ve stratejik girişimlerle bu süreci hızlandırmıştır.

Köklerine olan bağlılığı ile bilinen Çetin Ay, memleketi Kırşehir Kaman’a olan sevgisini her fırsatta dile getirmektedir. Uluslararası başarılarıyla hem Türkiye’ye hem de memleketine gurur kaynağı olan Ay, onursal elçi unvanıyla global iş dünyasında Türkiye adına kritik bir rol oynamaya devam etmektedir.

Antarktika'nın en yüksek yanardağlarından biri olan Erebus Dağı, sadece gaz ve buhar değil, aynı zamanda değerli bir element olan altın püskürtüyor. Bilim insanları, bu olağanüstü doğa olayını incelemek için harekete geçti. Rapora göre, rüzgarla taşınan altın parçacıkları yanardağın zirvesinden kilometrelerce uzakta keşfedildi ve günlük püsküren altın tozunun değerinin 5 bin ila 6 bin dolar arasında olduğu tahmin ediliyor.

Servet Saçan Yanardağ

Erebus Dağı, günde ortalama 80 gram altın tozu püskürterek adeta bir açık hava madeni işlevi görüyor. Bu altın tozu, rüzgarla birlikte yaklaşık 1000 kilometre mesafeye kadar taşınabiliyor. Erebus'un püskürttüğü gazların içinde bulunan mikroskobik altın kristalleri, bilim insanlarının büyük ilgisini çekiyor. Altın tozunun değerinin günlük olarak 6 bin dolar civarında olduğu tahmin ediliyor, bu da yanardağı hem bilim dünyası hem de ekonomik açıdan benzersiz bir hale getiriyor.

Tarihi ve Yeniden Faaliyete Geçişi

Erebus Dağı, ilk olarak 1841 yılında Kaptan Sir James Clark Ross tarafından keşfedildi. 130 yıl boyunca sessiz kalan yanardağ, 1972 yılında yeniden aktif hale geldi. Bu devasa yanardağ, 3 bin 794 metre yüksekliğiyle Antarktika’nın en yüksek dağlarından biri olarak biliniyor. Dağın içinde ise yaklaşık 50 yıldır faaliyette olan kavurucu sıcaklıkta bir lav gölü bulunmakta.

Altın Püskürten Volkanın Sırları

New Mexico Madencilik ve Teknoloji Enstitüsü’nden bilim insanı Philip Kyle, Erebus'un benzersiz yapısının, altın parçacıklarının havada süzülüp kristalleşmesine olanak sağladığını belirtiyor. Diğer volkanların aksine, Erebus ani patlamalarla değil, yavaşça gaz ve buhar salımı yaparak altının kristalleşmesine zaman tanıyor. Altın tozunun 621 mil (yaklaşık 1000 km) uzaklığa kadar taşınabildiği gözlemlenmiş durumda.

Erebus Yanardağı, sadece altın püskürtmesiyle değil, aynı zamanda bilim dünyasına sunduğu sıra dışı bulgularla da merak konusu olmaya devam ediyor. Bilim insanları, yanardağın bu eşsiz yeteneğini anlamak için çalışmalarını sürdürüyor.

Dünyanın en güneyinde yer alan Erebus Yanardağı, altın püskürtme özelliğiyle hem jeolojik hem de ekonomik anlamda büyük bir ilgi odağı haline geldi. Günlük olarak binlerce dolar değerinde altın tozu püskürtmesi, bu yanardağı dünya üzerindeki diğer volkanlardan ayıran en büyük özellik. Bilim insanları bu olağanüstü doğa olayını araştırmaya devam ederken, Erebus'un gizemi de çözülmeyi bekliyor.

Frig Vadisi: Tarih ve Doğanın Kesişme Noktası

Frig Vadisi, Kapadokya’nın peri bacalarını andıran jeolojik oluşumları, geniş yürüyüş rotaları ve tarihi Frig uygarlığının kalıntılarıyla dikkat çekiyor. Bu bölge, yalnızca doğa ve tarihin birleştiği bir yer değil, aynı zamanda Türkiye’nin turizm çeşitliliğini artıracak yeni bir merkez olarak görülüyor. Vadinin tarihi geçmişi, doğal yapıları ve kültürel mirası ile sadece yerli turistler için değil, uluslararası turistler için de büyük bir çekim noktası olabileceği düşünülüyor.

Yabancı Turist Hedefi ve Tanıtım Stratejileri

Bugüne kadar Afyonkarahisar’ın turizm ziyaretçilerinin %90’ını yerli turistler oluşturuyordu. Ancak, Kültür ve Turizm Bakanlığı, bu dengenin yabancı turistler lehine değişmesi için kapsamlı bir strateji izlemeye başladı. Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı (TGA) bu kapsamda Birleşik Arap Emirlikleri'nden (BAE) önemli seyahat acentelerini bölgeye davet ederek Frig Vadisi’nin turistik potansiyelini tanıttı. Bu stratejik adımların, önümüzdeki yıllarda Rusya, Almanya, Güney Kore gibi ülkelerin seyahat acenteleriyle de devam ettirilmesi planlanıyor.

Bölgeye gelen yabancı turist sayısının artması, bölgenin turizm gelirlerini yükseltmenin yanı sıra otellerin doluluk oranlarını da yukarı çekecek. Termal turizmin kalbi olan Afyonkarahisar’da, özellikle kasım-mart ayları arasında %60 doluluk oranıyla hizmet veren otellerin, bu sayede %75 doluluk seviyelerine ulaşması hedefleniyor.

Sıcak Hava Balonu Turları: Frig Vadisi’nin Yeni Cazibesi

Frig Vadisi’nde başlatılan sıcak hava balonu turları, bölge turizminin çekim gücünü artırmaya yönelik önemli bir adım olarak öne çıkıyor. Bu turlar, vadinin eşsiz doğal güzelliklerini havadan keşfetme imkânı sunarken, bölgeyi turizmde daha cazip kılmayı amaçlıyor. Kapadokya’da büyük ilgi gören balon turlarının benzer şekilde Frig Vadisi’nde de ilgi çekmesi bekleniyor. Bu sayede, yerli ve yabancı turistlerin ilgisi canlı tutulacak ve ziyaretçilerin bölgedeki konaklama süreleri artırılacak.

Afyonkarahisar İl Kültür ve Turizm Müdürü Yunus Altın, bölgede turizmin gelişimi için daha fazla aktivitenin planlanması gerektiğini vurguluyor. Turistlerin otelden ayrıldıktan sonra "nereyi gezsek" sorusuna cevap verecek yeni rotalar, kültürel etkinlikler ve gezilecek yerler oluşturulmasının önemine dikkat çeken Altın, bölgeye gelenlerin konaklama sürelerini ortalama iki günden üç güne çıkarma hedefini paylaştı. Konaklama süresindeki bu artışın, turist sayısında %50 oranında bir büyüme sağlayacağı öngörülüyor.

Kocatepe ve Tarih Turizmi: Öğrencilere Yönelik Projeler

Afyonkarahisar, yalnızca doğasıyla değil, Türkiye tarihi açısından da önemli bir merkez olma potansiyeline sahip. Bu bağlamda, Başkomutan Mustafa Kemal Atatürk’ün 1922’de Büyük Taarruz’u yönettiği Kocatepe, bölgedeki tarih turizminin ana odağı haline getirilecek. İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Milli Eğitim Bakanlığı ile işbirliği yaparak, Türkiye genelindeki okullardan öğrencilerin bu önemli tarihi noktaya turlar düzenlemesini sağlayacak bir proje üzerinde çalışıyor. Bu proje, hem genç kuşakların tarih bilincini artırmayı hem de şehre yönelik ziyaretçi profilini çeşitlendirmeyi hedefliyor.

Termal Turizm: Afyonkarahisar’ın Geleneksel Gücü

Afyonkarahisar, Türkiye’nin termal turizminin önemli merkezlerinden biri olarak biliniyor. Şehirde bulunan 11 beş yıldızlı otel ve toplamda 25 bin yatak kapasitesi, özellikle sağlık ve termal turizmi açısından güçlü bir altyapı sunuyor. Ancak, şehir turizmi ağırlıklı olarak yerli turistlere dayanıyor. Akrones Hotel Genel Müdürü Ünal Özgen, bölgenin termal turizmde kendini kanıtladığını belirtirken, yurtdışından gelen turistlerin sayısının artması gerektiğini vurguluyor. Bu kapsamda yapılan tanıtım çalışmaları ve uluslararası acentelerle kurulan işbirlikleri sayesinde doluluk oranlarının %75’e ulaşması hedefleniyor.

Afyonkarahisar’ın Turizmdeki Geleceği

Afyonkarahisar’ın turizmdeki yeni vizyonu, şehri hem yerel hem de uluslararası alanda daha cazip bir destinasyon haline getirme hedefini taşıyor. Frig Vadisi’nin tarihi ve doğal güzellikleri, balon turları gibi yenilikçi turizm aktiviteleriyle desteklenerek bölgenin turistik çekim gücü artırılmaya çalışılıyor. Aynı zamanda Kocatepe gibi tarihî noktaların da turizme kazandırılması, şehrin turizm profilini çeşitlendiren bir diğer önemli gelişme olarak öne çıkıyor. Tüm bu projeler, sürdürülebilir bir turizm anlayışı çerçevesinde bölgenin gelişimini destekleyecek ve Afyonkarahisar’ın gelecekte Türkiye’nin en önemli turistik merkezlerinden biri olmasına katkı sağlayacak.

Bu kapsamda, Afyonkarahisar’ın “ikinci Kapadokya” olma yolundaki çalışmaları, şehrin turizm potansiyelini üst seviyelere çıkaracak ve bölgeye hem ekonomik hem de kültürel anlamda büyük katkı sağlayacak.

Arnavutluk, Bektaşi Tarikatı için bağımsız bir mikro devlet kurma planlarını açıkladı. Başbakan Edi Rama, başkent Tiran'da yapılacak olan bu yeni yapı için, İslami Vatikan modeli gibi egemen bir statüde olacağını belirtti. Bektaşi Tarikatı, 13. yüzyılda Anadolu'da kurulmuş, Şii Sufi bir tarikat olarak biliniyor ve dini hoşgörü ile öne çıkıyor. Kurulacak olan mikro devlet, Bektaşilerin inanç ve yaşam tarzına yönelik özel bir alan oluşturmayı amaçlıyor.

Bu mikro devletin en dikkat çeken özelliklerinden biri, geleneksel İslami kuralların dışında, alkolün serbest olması ve vatandaşların yaşam tarzlarına müdahale edilmeyecek olması. Kadınların giyimlerine dair herhangi bir kısıtlama olmayacak ve herkesin inançlarını özgürce yaşamasına olanak tanınacak.

Dünyanın En Küçük Devletlerinden Biri Olacak

Planlar gerçekleşirse, bu yeni yapı, Vatikan Şehri'nin dörtte biri büyüklüğünde olacak ve sadece 10 hektarlık bir alana kurulacak. Kendi sınırları, pasaportları ve yönetimi olacak olan bu egemen devlet, dünyanın en küçük devletlerinden biri olarak kabul edilecek. Arnavutluk hükümeti, bu projeyi İslam’ın hoşgörülü bir versiyonunu teşvik etme amacıyla hayata geçirmeyi planlıyor.

Bektaşi Tarikatı'nın Tarihi

Bektaşi Tarikatı’nın kökleri, Osmanlı İmparatorluğu dönemine dayanıyor. Tarikat, özellikle Osmanlı ordusunun elit birliği olan Yeniçeriler arasında yaygın bir inanç sistemi haline gelmişti. Ancak, 1925 yılında Türkiye Cumhuriyeti’nin tekke ve zaviyeleri kapatmasının ardından, tarikatın merkezi Arnavutluk’a taşındı. O zamandan bu yana, Bektaşi Tarikatı Arnavutluk'ta mistik geleneklerini sürdürmeye devam ediyor.

Tarikatın şu anki ruhani lideri olan Baba Mondi, kurulacak olan yeni Bektaşi Egemen Devleti'nin başında yer alacak. Baba Mondi, bu yeni devletin kararlarının "sevgi ve nezaketle" alınacağını ve dünyanın diğer İslam toplumlarına hoşgörü temelli bir örnek sunmayı amaçladıklarını belirtti.

Uluslararası Tanınma Beklentisi

Yeni kurulacak olan devletin, Arnavutluk içindeki egemen statüsünün tanımlanması için mevzuat üzerinde çalışmalar sürüyor. Rama’nın iktidardaki Sosyalist Partisi’nin de bu projeyi onaylaması gerekiyor. Ayrıca, Bektaşi lideri Baba Mondi, ABD ve diğer Batılı devletlerin bu yeni yapının egemenliğini tanıyacağını umut ediyor. Baba Mondi, New York Times’a verdiği demeçte, "Biz bir devleti hak ediyoruz" diyerek, Bektaşi Tarikatı'nın İslam’ı siyasetle karıştırmadan, hoşgörü çerçevesinde yorumlayan tek topluluk olduğunu ifade etti.

Bu mikro devlet projesi, İslam dünyasında daha fazla dini çeşitliliğe ve hoşgörüye yönelik bir adım olarak görülüyor. Projenin hayata geçmesi, özellikle Balkanlar’daki Bektaşi toplulukları için büyük bir anlam taşıyor ve uzun süredir korunmaya çalışılan bu mistik tarikatın geleceğini garanti altına almayı amaçlıyor.

1. Kombi Basıncı: Isıtmada En Sık Görülen Problem

Peteklerin ısınmaması durumunda ilk kontrol edilmesi gereken yer, kombi basıncıdır. Kombinin sağlıklı çalışabilmesi için basıncın genellikle 1,5 bar civarında olması gerekir. Basınç seviyesi düşükse, kombi çalışmasına rağmen suyu yeterince peteklere pompalayamaz ve bu nedenle petekler soğuk kalır. Kombinizin basınç göstergesini kontrol edin ve düşükse su ekleyerek 1,5 bar seviyesine getirin. Bu basit ayar çoğu zaman sorunu çözer.

2. Petek Vanaları: Küçük Ama Kritik Bir Detay

Kombi çalışıyor, basınç normal ama petekler hala ısınmıyorsa, petek vanalarına bir göz atın. Bazı peteklerin giriş veya çıkış vanaları kapalı olabilir. Vanaların tamamen açık olduğundan emin olun. Özellikle uzun süre kapalı kalan vanalar, tekrar açıldığında tam olarak açılmayabilir ve bu da peteklerin ısınmasını engelleyebilir.

3. Kombi Modunu Kontrol Edin: Isıtma Modunda mı?

Bir diğer olasılık ise kombinizin yalnızca sıcak su modunda çalışıyor olması. Kombi hem sıcak su hem de ısıtma modunda çalışmalıdır. Bu, bazen kullanıcı hatasıyla veya yanlış ayarlarla olabilir. Kombinizin ısıtma modunda olduğundan emin olun ve ayarları gerektiği şekilde yapın.

4. Peteklerde Hava Birikmesi: Sıcak Su Geçişini Engeller

Eğer peteklerinizin vanaları açık, basınç normal ve kombi doğru modda olmasına rağmen ısınmıyorsa, peteklerde hava birikmiş olabilir. Peteklerde biriken hava, sıcak suyun dolaşmasını engeller ve peteklerin ısınmasını önler. Bu sorunu çözmek için purjör anahtarıyla peteklerin havasını almak gerekir. Hava alındıktan sonra peteklerinizin ısındığını fark edeceksiniz.

5. Kombi Filtresi: Tıkanıklık Sorunu

Kombi filtresinin tıkanmış olması da peteklerin ısınmamasına neden olabilir. Bu filtreler, kombiye giren suyun içinde bulunan tortuları engeller ve kombiyi korur. Ancak uzun süre temizlenmezse tıkanarak suyun dolaşımını engelleyebilir. Kombi filtresi temizlenmediğinde su akışı kesilir ve petekler soğuk kalır. Filtreyi temizleyerek bu sorunu çözebilirsiniz.

6. Sirkülasyon Pompası: Su Akışını Sağlayan Kalp

Son olarak, kombinin içinde bulunan sirkülasyon pompası sorunlu olabilir. Bu pompa, suyu peteklere taşıyan ana mekanizmadır. Eğer pompa arızalıysa veya yeterince güçlü çalışmıyorsa su peteklere ulaşamaz ve bu da ısınma sorununa neden olur. Bu durumda, bir servis çağırarak pompanın kontrol edilmesi ve gerekirse değiştirilmesi gerekecektir.

Sonuç: Düzenli Bakım İhmal Edilmemeli

Kış aylarının soğuğunda, peteklerin ısınmaması gerçekten can sıkıcı bir durumdur. Ancak bu gibi sorunlar, çoğunlukla basit kontrollerle ve küçük müdahalelerle çözülebilir. Peteklerin ve kombinin düzenli bakımı, kışın konforlu bir şekilde ısınmanızı sağlar. Eğer tüm bu kontrolleri yaptıktan sonra hala ısınma sorunu yaşıyorsanız, profesyonel bir yardım almanızda fayda var.

Unutmayın, kombi ve kalorifer sistemleri düzenli bakım gerektirir. İki yılda bir petek temizliği yaptırmak, hem enerji tasarrufu sağlar hem de kombinizin ömrünü uzatır. Soğuk kış günlerinde sıcacık bir evde oturmak için bu ufak adımları atmayı ihmal etmeyin.

İnternetin Çevresel Maliyetleri Nelerdir?

İnternetin çevre üzerindeki etkileri, genellikle doğrudan fark edilmez. Fakat arka planda karmaşık bir ekosistem çalışıyor; veri merkezlerinin enerji tüketimi, cihaz üretim süreçleri, elektronik atıklar ve internetin yaygın kullanımı önemli çevresel maliyetlere yol açıyor. İşte internetin çevresel maliyetlerinin bazı temel noktaları:

Veri Merkezlerinin Enerji Tüketimi: İnternete yüklenen her bir verinin, e-postanın, videonun veya dosyanın bir yerde depolanması gerekiyor. Bu depolama işlemi büyük veri merkezlerinde gerçekleşiyor. Bu merkezler ise büyük miktarda elektrik tüketiyor. Günümüzde veri merkezlerinin küresel enerji tüketimindeki payı %1-2 arasında değişiyor ve bu oran giderek artıyor. Dünya çapında enerji tüketimi arttıkça, bu talebi karşılamak için fosil yakıt tüketimi de yükseliyor.

Elektronik Cihazların Üretim Süreci: Akıllı telefonlar, dizüstü bilgisayarlar, tabletler gibi cihazların üretimi büyük miktarda hammadde ve enerji gerektiriyor. Özellikle bu cihazların üretiminde kullanılan nadir toprak elementleri çıkarılırken ciddi çevresel tahribat oluşuyor. Maden çıkarımı sırasında toprak ve su kaynakları kirleniyor, ormansızlaşma ve biyolojik çeşitlilik kaybı yaşanıyor. Bu süreç aynı zamanda büyük miktarda karbon salınımına yol açıyor.

E-atık Sorunu: Teknoloji hızla gelişirken eskiyen cihazlar çöp haline geliyor ve bu cihazların büyük bir kısmı geri dönüştürülemiyor. Elektronik atıklar (e-atık), kimyasal içerikleri ve toksik maddeler nedeniyle çevre ve insan sağlığı için ciddi bir tehdit oluşturuyor. Her yıl dünya genelinde milyonlarca ton e-atık oluşuyor ve bu atıkların büyük kısmı geri dönüşüme girmiyor.

Karbon Emisyonları ve Küresel Isınma: Dijital dünyayı sürdürebilmek için büyük miktarda enerji tüketilir ve bu enerjinin çoğu hala fosil yakıtlardan elde ediliyor. İnternet kullanımının artışı, dolaylı olarak karbon emisyonlarının artmasına yol açıyor. Özellikle sürekli açık olan sunucular, 7/24 çalışan veri merkezleri ve internet hizmetleri, karbon ayak izini büyütüyor.

Dijital Karbon Ayak İzi Nasıl Azaltılır?

Dijital ayak izimizi azaltmak aslında karmaşık adımlar gerektirmez. Teknolojiyi daha bilinçli kullanarak çevresel etkilerimizi en aza indirgeyebiliriz. İşte bu konuda atılabilecek bazı basit ama etkili adımlar:

Enerji Tasarruflu Cihazlar Kullanın: Enerji verimliliği yüksek cihazlar tercih ederek hem elektrik faturalarını düşürebilir hem de çevreye daha az zarar verebilirsiniz. Örneğin, enerji tasarruflu bilgisayarlar, LED ekranlar ve düşük güç tüketen modemler, karbon ayak izini azaltmada etkili olabilir.

Gereksiz Verileri Silin: Bulut depolama veya çevrimiçi veriler gereksiz yere büyük miktarda enerji tüketir. Sık sık kullanılmayan dosyalar ve verileri silerek depolama talebini azaltabilirsiniz. E-posta gelen kutunuzu temizlemek, eski fotoğrafları ve videoları silmek, enerji tüketimini azaltan basit ama etkili yöntemlerden biridir.

Çevre Dostu Arama Motorları ve Web Siteleri Kullanın: Bazı arama motorları, yapılan her arama sonucunda bir ağaç dikmeyi taahhüt eder. Ecosia gibi arama motorları, kullanıcıların arama faaliyetlerini çevresel faydaya dönüştürmeye yardımcı olabilir.

Cihazların Ömrünü Uzatın: Yeni bir cihaz almak yerine mevcut cihazınızı mümkün olduğunca uzun süre kullanmak, hem ekonomik hem de çevresel olarak faydalıdır. Cihazların bakımını yapmak, gerektiğinde onarım seçeneklerini değerlendirmek ve donanım yükseltmesi yaparak cihazların kullanım ömrünü artırmak e-atıkların azalmasına katkı sağlar.

Veri Depolama Alışkanlıklarını Gözden Geçirin: İnternet üzerinden depolama alışkanlıklarınızı optimize etmek, enerji tüketimini büyük ölçüde düşürebilir. Sadece gerekli olan dosyaları bulutta saklamak ve gereksiz büyük dosyalardan kaçınmak, veri merkezlerine olan enerji talebini azaltabilir.

Yenilenebilir Enerji Kullanan Hizmetleri Tercih Edin: Dijital hizmetler sağlayan birçok şirket artık yenilenebilir enerji kaynaklarına yöneliyor. Örneğin, bazı bulut depolama hizmetleri tamamen yenilenebilir enerjiyle çalışıyor. Bu tür hizmetleri tercih ederek, dijital ayak izinizi küçültebilirsiniz.

Sonuç: Sorumlu Bir Dijital Kullanım İçin Adımlar

Dijital dünyada yaşamanın çevresel maliyetlerini anlamak, bu maliyetleri azaltmak için atılacak ilk adımdır. Bilinçli ve sürdürülebilir bir dijital kullanım, bireysel olarak herkesin sorumluluğundadır. İster küçük değişikliklerle başlayarak enerji tasarrufu sağlayın, isterse cihazlarınızı daha verimli kullanarak dijital karbon ayak izini küçültün; her adım, çevre üzerindeki olumsuz etkiyi azaltacaktır.

Dijital dünyada attığınız her adımın bir etkisi olduğunu unutmadan, sürdürülebilir bir gelecek için bilinçli bir teknoloji kullanıcısı olmak mümkündür.

Bu derin ve anlamlı söz, bugünün Türkiye’sinde yaşanan birçok yapısal sorunun kökenine ışık tutuyor. Türkiye, uzun bir süredir ekonomik krizlerden, hukukun üstünlüğünün zedelenmesinden, demokratik değerlerin aşınmasından ve sosyal adaletsizliklerden muzdarip.

 Bu durum, Pir Sultan Abdal’ın sözlerinde olduğu gibi, bozuk bir düzenin sağlam bir çark üretemeyeceğini ve toplumsal gelişimin önünün tıkandığını gözler önüne seriyor.

Ekonomik Eşitsizlik ve Krizler

Türkiye’nin içinde bulunduğu ekonomik kriz, bozuk düzenin en görünür yansımalarından biridir. Artan enflasyon, yüksek işsizlik oranları ve sürekli olarak değişen ekonomi politikaları, toplumun geniş kesimlerinde derin bir güvensizlik yaratmaktadır.

 Özellikle gelir adaletsizliği, Türkiye'nin büyük bir sorun olarak karşısında duruyor. Zengin ile fakir arasındaki uçurum her geçen gün büyümekte, halkın önemli bir kısmı yoksulluk sınırında yaşamaktadır.

Pir Sultan Abdal’ın işaret ettiği bozuk düzen tam olarak budur: Bir sistemde adalet ve eşitlik yoksa, ekonomik düzenin de sağlam bir şekilde işlemesi mümkün değildir.

Ekonomideki bu bozulmanın en önemli nedeni ise kurumsal şeffaflığın azalması ve liyakatin yerine keyfi yönetimlerin gelmesidir. Bağımsız kuruluşların siyasi baskılar altında zayıflatılması, özellikle Türkiye’de Merkez Bankası gibi ekonomik düzenin kilit unsurlarının işlevini yerine getirememesine neden olmaktadır. Bu bağlamda, ekonomide sağlam bir çarkın dönmesi, ancak bağımsız kurumlar ve şeffaf bir yönetişim anlayışıyla mümkün olabilir.

 Hukukun Üstünlüğünün Zedelenmesi

Türkiye’de son yıllarda hukukun üstünlüğü kavramı da ciddi şekilde yara almıştır. Yargının bağımsız olmaması, adalet sistemine olan güveni zedelemiş, toplumda derin bir adaletsizlik algısı oluşturmuştur.

Bir ülkede hukukun işleyişi bozuk olduğunda, toplumsal barışın sağlanması ve adaletin temin edilmesi imkânsız hale gelir. Pir Sultan Abdal’ın söylediği gibi, bozuk bir düzende sağlam çarklar dönemez; adaletin ve hukukun çarkları da ancak sağlam bir düzen içinde işleyebilir.

Demokratik ilkelerin askıya alındığı, temel hak ve özgürlüklerin kısıtlandığı bir ortamda, vatandaşlar kendilerini savunmasız ve çaresiz hissetmektedir.

Bu, toplumun genel ruh hali üzerinde derin yaralar açmakta ve sosyal bağları zayıflatmaktadır. Adaletin olmadığı bir sistemde, halkın devlete ve kurumlarına olan güveni tamamen sarsılmakta, bu da toplumda ciddi bir huzursuzluk yaratmaktadır.

 Demokratik Değerlerin Aşınması

Türkiye’deki mevcut düzenin en büyük sorunlarından biri de demokratik değerlerin aşınmasıdır. Demokratik seçimler ve halkın iradesi, güçlü ve sağlıklı bir düzenin en önemli göstergelerinden biridir.

Ancak, seçim süreçlerinin adil ve şeffaf olup olmadığına dair tartışmalar ve medya özgürlüğünün kısıtlanması, demokrasinin temel taşlarını zayıflatmaktadır.

Pir Sultan Abdal’ın sözündeki "bozuk düzen", sadece ekonomik ya da hukuki yapılarla sınırlı kalmaz; aynı zamanda siyasal düzenin de eleştirilmesidir. Bir toplumda katılımcı demokrasi, ifade özgürlüğü ve çoğulculuk olmadığı sürece, o toplumun sağlam bir düzen kurması mümkün değildir.

 Sosyal Adaletsizlik ve Ayrımcılık

Bozuk düzenin bir diğer önemli boyutu da sosyal adaletsizlikler ve ayrımcılıklardır. Siyasal kutuplara bölünen sistemde vatandaşların karşı karşıya kaldığı yapısal ayrımcılıklar, toplumsal bütünlüğü zedelemektedir. Hükümete muhalefet eden grupların maruz kaldığı hak ihlalleri ve ayrımcı politikalar, Türkiye’deki sosyal yapının da bozulduğunun bir göstergesidiir.

Pir Sultan Abdal’ın sözü, yalnızca bir dönemin toplumsal sorunlarına değil, evrensel bir gerçeğe işaret eder: Eğer toplumda eşitlik, adalet ve hakkaniyet yoksa, hiçbir sistem sağlam bir şekilde işlemez. Bugünün Türkiye’sinde de bu bozuk düzen, sadece ekonomik ya da politik alanlarda değil, aynı zamanda toplumsal ilişkilerde ve sosyal adalet arayışında kendini göstermektedir.

Çözüm: Sağlam Bir Düzene Dönüş

Pir Sultan Abdal’ın bu derin sözü, bize sağlam bir düzenin inşa edilmesi gerektiğini hatırlatıyor. Bunun yolu ise adaletin, eşitliğin, hukukun üstünlüğünün ve demokrasinin gerçekten işlemesinden geçmektedir.

 Şeffaf ve hesap verebilir bir yönetim, adaletin herkes için geçerli olduğu bir hukuk sistemi, ekonomik düzenlemelerde adil ve liyakate dayalı politikalar, Türkiye'nin ihtiyaç duyduğu sağlam düzenin temel taşlarıdır.

Sonuç olarak, Türkiye'deki mevcut sorunlar, bozuk bir düzenin yansımaları olarak karşımıza çıkıyor. Pir Sultan Abdal’ın sözü, bu sorunların kaynağını çok net bir şekilde ifade eder: Bozuk bir düzende sağlam çarklar dönemez. Türkiye’nin, bu bozuk düzenden kurtulup sağlam bir yapıyı inşa edebilmesi için öncelikle adalet, demokrasi ve toplumsal barışın sağlanması gerekmektedir.

İZFAŞ tarafından düzenlenen 3. İzmir Lojistik, Depolama ve Teknolojileri Fuarı'nda Başkanlar Oturumu'nda konuşan Türkiye Liman İşletmecileri Derneği Başkanı Hamdi Erçelik, İzmir Alsancak Limanı'nın tamamı yerine yüzde 50 hissesinin özelleştirilmesi için anlaşmaya varıldığını söyledi. Erçelik, bu formüle, limanda devlet otoritesi devam edeceği için sıcak baktıklarını söyledi.

Alsancak Limanı’nın yük limanı mı yolcu limanı mı olması gerektiği tartışmasına değinen Erçelik, "İzmir, ticaret ve liman kenti. Alsancak Limanı yük limanı olarak kalmalı" dedi.

Geçtiğimiz günlerde, Aydın Didim'de toplamda 16 bin metrekare büyüklüğündeki kamu arazileri satışa sunuldu. Hazine ve Maliye Bakanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı (ÖİB), hem İstanbul'da hem de Aydın'da bazı taşınmazların özelleştirilmesi için ilanlar yayımladı. Resmî Gazete'de duyurulan ilanlara göre, İstanbul Kartal'daki Soğanlık mahallesinde 13 bin 419 metrekare, Aydın Didim'deki Cumhuriyet mahallesinde ise 13 bin 262 metrekarelik yeşil alanlar özelleştirilecek. İhaleler, pazarlık usulüyle ve kapalı zarfla teklif alınarak yürütülecek.

BirGün'ün aktardığına göre, 7 Eylül'de AK Parti Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın onayıyla yayımlanan bir kararla Didim'de bulunan üç farklı kamu arazisi toplamda 16 bin metrekarelik bir alanı kapsayacak şekilde satıldı. Bu arazilerden biri 124 milyon 500 bin TL'ye Premium İnşaat'a, diğeri 136 milyon TL'ye Erz İnşaat'a, üçüncüsü ise 173 milyon TL'ye Hasan Hüseyin Yapı'ya satıldı.

Ayrıca, devlet ormanlarındaki kaçak yapılarla ilgili de yeni düzenlemeler getirildi. Resmî Gazete'de yayımlanan yönetmelik doğrultusunda, kaçak olarak inşa edilen tesis ve binaların yıkımı için hiçbir kararnameye gerek kalmadan işlem yapılacak. Orman Genel Müdürlüğü, bu tesislerin yıkım masraflarını ilgili şüphelilerden tahsil edecek.

Dün kentte etkili olan sağanağın ardından körfeze dökülen derelerden geldiği tahmin edilen atıklar, sahil boyunda kötü görüntülere neden oldu.

İzmir Büyükşehir Belediyesi ekipleri, denizden ve karadan atıkların toplanması için çalışma yürüttü.

Toplanan atıkların içinde ölü balıkların bulunmadığı gözlenirken sağanak sonrası kötü kokunun da hissedilir ölçüde azaldığı saptandı.

Temizlik çalışmalarını izleyen vatandaşlardan Yusuf Budak, her yağıştan sonra aynı manzarayla karşılaştıklarını, körfeze boşalan su kaynaklarının temizlenmesi ve vatandaşların daha duyarlı olması gerektiğini söyledi.

Kentte 20 Ağustos'ta Bayraklı ilçesi Turan Sahili'ne ölü balıkların vurması ve kötü koku sorununun ortaya çıkması sonrası kirlilik kaynağının tespiti ve önüne geçilmesi için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca bilim insanlarının da bulunduğu "İzmir Körfezi Koordinasyon Kurulu" oluşturulmuştu. (AA)

Anıtkabir Ziyareti: Atatürk'e Minnet ve Saygı

DYP Genel Başkanı Cenk Küpeli, Anıtkabir ziyaretinin ardından sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı paylaşımda, ziyaretin önemini vurguladı. Küpeli, “Doğru Yol Partisi yönetimi olarak bugün Anıtkabir'de, önderimiz Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün huzurundaydık. DYP Genel Başkanı olarak Atamızın huzurunda olmak, hem büyük bir gurur hem de sorumluluk. Bu gururu bizlere yaşatan tüm Doğru Yol Partisi teşkilatlarına teşekkürlerimi sunuyorum” dedi.

Küpeli, açıklamasında ayrıca Cumhuriyetin geleceğine yönelik güçlü bir mesaj vererek, "Cumhuriyetimiz, bugünlere kattığımız değerlerle ikinci yüzyılda da ışığımız ve pusulamız olmaya devam edecektir. Mustafa Kemal Atatürk'e derin bir saygı ve minnetle anıyoruz" ifadelerini kullandı. Parti yönetimi ve üyeler, Anıtkabir ziyareti sırasında Atatürk’ün mozolesine çelenk bırakarak saygı duruşunda bulundular.

Çukurambar'daki Toplantı: Gelecek Hedefleri Masaya Yatırıldı

Anıtkabir ziyaretinin ardından parti yönetimi, Çukurambar'da gerçekleştirilen bir toplantıda bir araya geldi. Toplantıya katılan DYP Merkez Karar Yönetim Kurulu Üyesi Harika Hayriye Şavkıncı, toplantının oldukça verimli geçtiğini belirtti. Şavkıncı, parti içi istişarelerin ardından yaptığı açıklamada, "Bugünkü toplantı partimizin gelecek vizyonunu belirlemek açısından son derece önemliydi. Merkez sağın gerçek sesi olarak Doğru Yol Partisi, kurucumuz rahmetli Süleyman Demirel'in izinde, onun mirasına sahip çıkarak yoluna devam ediyor. Partimizin emanetleri emin ellerde" şeklinde konuştu.

Şavkıncı, açıklamasında ayrıca DYP'nin güçlü bir kadro ile hareket ettiğinin altını çizerek, "Genel Başkanımız Sayın Cenk Küpeli, GİK ve MKYK üyelerimizle birlikte Atamızın huzurunda bir araya gelerek yeni döneme güçlü bir başlangıç yaptık. Bugün burada aldığımız kararlar, partimizin Türkiye'nin geleceğine olan katkılarını daha da artıracak" dedi.

DYP'nin Vizyonu ve İkinci Yüzyıla Hazırlık

Toplantıda konuşulan konular arasında, DYP'nin Cumhuriyetin ikinci yüzyılında oynayacağı rol ve Türkiye'nin geleceğine yönelik politikalar geniş bir şekilde ele alındı. Genel Başkan Cenk Küpeli, DYP’nin kurucusu Süleyman Demirel’in mirasına sahip çıkmanın yanı sıra, yenilikçi politikalarla Türkiye’nin karşı karşıya olduğu sorunlara çözüm üretme konusunda kararlı olduklarını belirtti. Toplantıda, özellikle ekonomi, adalet ve demokrasi gibi temel alanlarda yeni reform önerilerinin geliştirilmesi yönünde kararlar alındı.

Sonuç olarak, Anıtkabir ziyareti ve Çukurambar toplantısı, Doğru Yol Partisi'nin yeniden yapılanma sürecinde olduğunu ve Türkiye'nin siyasi sahnesinde etkin bir şekilde yer almayı hedeflediğini gösterdi. Parti, geçmişten aldığı güçle, geleceğe yönelik plan ve projelerini hayata geçirme konusunda kararlılığını ortaya koydu.

Kabine'nin Hukuki Dayanağı Üzerine Tartışmalar

Türk hukukunda, idarenin işleyişi ve görevleri kanunlar çerçevesinde düzenlenir. Anayasamızın 123. maddesi gereğince idare, kanuniliğe uygun olarak kurulmak zorundadır. Ancak “Cumhurbaşkanlığı Kabinesi”ni düzenleyen ne bir anayasa maddesi ne de bir kanun bulunur. Üstelik, mevzuat tarandığında da bu terime dair herhangi bir kayıt mevcut değildir.

Bu durum, "Cumhurbaşkanlığı Kabinesi" adında bir kurulun hukuki anlamda var olup olmadığını sorgulatmakta. 2018'de gerçekleşen anayasa değişikliği ile başkanlık sistemine geçilmesinin ardından, eski "Bakanlar Kurulu" kavramı kaldırıldı. Ancak uygulamada, bu yapı halen fiilen varlığını sürdürmekte ve toplanan bu heyete "Cumhurbaşkanlığı Kabinesi" denmektedir. Bu durum, eski sistemin bir kalıntısı gibi değerlendirilse de, hukuki anlamda bir dayanak eksikliği dikkat çekmektedir.

Kabine'nin Görevleri ve Karar Alması

"Cumhurbaşkanlığı Kabinesi", anayasal dayanağı olmayan bir kurum olmasına rağmen, uygulamada oldukça aktif bir rol oynar. Kabine toplantılarının ardından Cumhurbaşkanı, kamuoyuna açıklamalar yaparak çeşitli kararları duyurur. Bu kararlar, genellikle "kabine toplantısında alınan kararlar" olarak lanse edilir. Oysa hukuken mevcut olmayan bir kurulun karar alma yetkisi de bulunmamaktadır. Ancak, İçişleri Bakanlığı başta olmak üzere, birçok bakanlık ve kamu kurumu, çeşitli genelge ve kararnamelerini bu toplantılarda alınan kararlara dayandırmaktadır. Özellikle pandemi sürecinde sıkça karşılaşılan bu durum, hukuki bir belirsizliğe işaret eder.

Bir kurumun karar alabilmesi, yetki kullanabilmesi için hukuki dayanağının bulunması gerekir. Oysa "Cumhurbaşkanlığı Kabinesi", böyle bir dayanağa sahip değildir. Bu nedenle, alınan kararlar anayasal ya da yasal açıdan geçersiz sayılabilir. Ancak pratikte, bu kararlar uygulanmakta ve devletin idari işleyişinde yerini almaktadır. Bu durum, hukuki ve pratik arasında bir boşluk oluşturur ve çözülmesi gereken bir sorun olarak karşımıza çıkar.

Kabine'nin Varoluş Sebebi ve Geleneksel Yönleri

"Cumhurbaşkanlığı Kabinesi", hukuken mevcut olmasa da, fiilen uygulanmasının temelinde tarihsel ve geleneksel bir dayanak bulunabilir. Türkiye'nin tarihine bakıldığında, yürütme erkinin hiçbir zaman tek bir kişi tarafından kullanılmadığı görülür. Osmanlı döneminde Padişah’ın yanında "Heyet-i Vükela" gibi danışma kurulları bulunurdu. Cumhuriyet döneminde de bu gelenek "Bakanlar Kurulu" şeklinde devam etti. 2018 yılında anayasa değişikliği ile "Bakanlar Kurulu" kavramı hukuken kaldırılmış olsa da, bu yapının fiilen devam ettiği ve toplumda halen bu yapıya ihtiyaç duyulduğu açıktır.

Cumhurbaşkanının tek başına kararlar alması yerine, bakanlarla birlikte toplanıp önemli konuları müzakere etmesi, geleneksel olarak yerleşmiş bir yöntemdir. Bu bağlamda, "Cumhurbaşkanlığı Kabinesi" adının verilmiş olması, eski sistemin bir devamı niteliğinde görülmelidir. Ancak bu yapının resmi bir statüye kavuşması, anayasal veya yasal bir düzenlemeyle sağlanmalıdır.

Çözüm Önerileri

Mevcut sistemde "Cumhurbaşkanlığı Kabinesi"nin anayasal dayanağı bulunmadığı için, bu yapının varlığı ve işleyişi hukuken tartışmalıdır. Bu durumu çözmenin en ideal yolu, anayasal bir düzenleme ile "Cumhurbaşkanlığı Kabinesi"nin statüsünün netleştirilmesidir. Cumhurbaşkanı ve bakanların bir araya gelerek ülke meselelerini tartışması ve karar alması doğal bir ihtiyaçtır. Ancak bu ihtiyaç, hukuki zemine oturtulmadığı sürece, hukukun üstünlüğü ve idarenin kanuniliği ilkeleriyle çelişir.

Sonuç olarak, Türkiye'nin yönetim sistemi içerisinde "Cumhurbaşkanlığı Kabinesi" adını taşıyan bir kurulun resmi ve hukuki bir zemine oturtulması gerekmektedir. Aksi takdirde, bu yapının varlığı ve aldığı kararlar, hukuki anlamda tartışmalı olmaya devam edecektir. Bu konuda yapılacak bir anayasa değişikliği, hem sistemin şeffaflığı hem de hukukun üstünlüğü açısından önemlidir.

Nail Türkoğlu 

Makalenin hazırlanmasında Anayasa sitesinden istifade edilmiştir. 

13 Eylül 2024 tarihinde, Batı Şeria'da İsrail askerleri tarafından öldürülen Türk aktivist Ayşenur Ezgi Eygi'nin ölümü, İsrail-Filistin çatışmasında yeni bir trajedi olarak dikkat çekti. Eygi'nin annesi Rabia Birden, kızının barış ve yardım amacıyla bölgeye gittiğini, ancak orada İsrail askerleri tarafından hedef alındığını belirtti. 

Rabia Birden, "Ayşe çok neşe dolu, heyecanlı, hareketli, sevgi dolu biriydi ve barış için çalışıyordu. Şehit olduğu haberini almak beni derinden sarstı," şeklinde duygularını ifade etti. Türkiye hükümeti, Eygi'nin ölümüyle ilgili süreci yakından takip ederek, Adalet Bakanı Yılmaz Tunç, olayla ilgili olarak uluslararası düzeyde soruşturma başlatacaklarını ve Eygi'nin haklarını sonuna kadar savunacaklarını belirtti. Tunç, olayın uluslararası hukuk çerçevesinde ele alınacağını ve gerekli mercilere başvuruda bulunacaklarını vurguladı.

Eygi'nin ölümü, İsrail-Filistin çatışmasının yeniden alevlenmesine neden olurken, Türkiye'nin tepkisi ve talepleri, uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Özellikle, Türkiye'nin olayın peşini bırakmayacağı ve uluslararası alanda sorumluların hesap vermesi için çaba göstereceği ifade edildi.

Bu trajik olay, İsrail-Filistin çatışmasında insani kayıpların boyutunu ve bu tür olayların uluslararası diplomasi üzerindeki etkilerini bir kez daha gözler önüne serdi. Eygi'nin ölümü, bölgedeki barış umutlarını daha da zorlaştırırken, uluslararası toplumun bu tür olaylara nasıl yaklaşacağı ise merak konusu olmaya devam ediyor.

Ekonomik dalgalanmalar, siyasi gerilimler, savaşlar, iklim krizi derken, insanların üzerindeki stres yükü adeta patlama noktasına gelmiş durumda. Bir yandan lüks ve tüketim çılgınlığı tüm hızıyla devam ederken, diğer yandan toplumların alt kesimleri giderek daha da fakirleşiyor. Eşitsizlik öylesine görünür hale geldi ki, bu durum adeta çıldırmış bir toplumsal yapının göstergesi. 

Güncel olaylara bakıldığında, insanlar sanki tüm bu karmaşık gerçeklerle yüzleşmek yerine, gündelik kaçışlara sığınıyorlar. Sosyal medyada sürekli içerik tüketmek, kısa süreli hazlar peşinde koşmak ya da toplumsal olaylara duyarsız kalmak gibi eğilimler giderek yaygınlaşıyor. İronik olan, bu kadar bilgiye ve teknolojiye erişimimiz varken, hala neden toplumsal olarak çözüm üretmek yerine daha da bölünüyoruz?

Bir de gündemin “çılgın” diyebileceğimiz boyutu var: komplo teorileri, sanal gerçeklik dünyasında kaybolma, yapay zekanın geleceği. Gerçeklik algımız bu kadar sarsılmışken, doğru ile yanlışın birbirine karışması kaçınılmaz hale geliyor. Herkes kendi gerçeğini yaratıyor ve bunun dışındaki her şey yalanmış gibi yaşıyor.

Sonuç olarak, çıldırmış olan sadece insanlar değil, yaşadığımız dünyanın kendisi. İnsanlar bu karmaşık yapı içinde hayatta kalmaya çalışırken, hızla değişen koşullara adapte olmaya zorlanıyorlar. Belki de çıldırmak, bu duruma verilebilecek en insani tepki. Ancak, çıldırmak yerine bilinçli bir farkındalık geliştirmek, geleceğimiz için en önemli çıkış yolu olabilir.

İzmir'in Kemalpaşa ilçesinde, Kırkpınarlar Süt Ürünleri Gıda Şirketi tarafından tavuk çiftliği arazisi üzerinde yapılan 90 lüks villa projesi hakkında başlatılan soruşturma derinleşiyor. İddialara göre, tavuk çiftliği için verilen "güçlendirme ruhsatı" ile inşa edilen bu villalar, usulsüz bir şekilde ruhsatlandırıldı ve İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı Teftiş Kurulu'nun yürüttüğü soruşturmanın ardından mahkeme kararıyla ruhsatlar iptal edildi.

Soruşturma Nasıl Başladı?

Kemalpaşa Cumhuriyet Başsavcılığı, Ali Aydın isimli bir vatandaşın 19 Eylül 2023 tarihli dilekçesi üzerine soruşturmayı başlattı. Başsavcılık, Kemalpaşa Belediyesi ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İzmir İl Müdürlüğü'nün zarara uğradığını belirterek, imar kirliliği ve 4708 sayılı Kanuna muhalefet suçlamalarıyla Kırkpınarlar Süt Ürünleri Gıda ve Hayvancılık Ltd. Şti.'nin müteahhidi Bilal Kırkpınar ve yedi kişinin cezalandırılmasını istedi.

Usulsüz Ruhsat Verildiği Ortaya Çıktı

Kemalpaşa Belediyesi tarafından 17 ve 25 Ağustos 2020 tarihlerinde verilen güçlendirme ruhsatlarının, 2021'de belediyeye düzenlenen bir operasyon sırasında usulsüz olduğu tespit edildi. Operasyon kapsamında, izinsiz yapı ve bina inşa eden firmalar ile vatandaşlara, rüşvet karşılığında ruhsat ve yapı kullanma belgeleri verildiği iddia edilmişti. Soruşturma, bölgedeki yapıların tarım alanı ve "Büyük Ova Koruma Alanı" içinde olduğunu ortaya koydu.

Bölge İdare Mahkemesi tarafından atanan bilirkişi heyetinin hazırladığı 16 Nisan 2024 tarihli raporda, ruhsatların tamamen usule aykırı olduğu belirtildi. Raporda, tavuk çiftliklerinin olduğu bölgede lüks villaların yapıldığı ve bu yapıların imar barışına uygun olmayan belgelerle meşrulaştırıldığı vurgulandı.

Şirket Yetkilileri Suçlamaları Kabul Etmedi

Kırkpınarlar Süt Ürünleri Gıda ve Hayvancılık Ltd. Şti.’nin yetkilisi Bilal Kırkpınar, soruşturma kapsamında verdiği ifadede, tüm işlemlerin yasalara uygun olduğunu ve suçlamaları kabul etmediğini belirtti. Diğer şüpheliler de benzer savunmalar yaparak, inşaat mühendisleri olarak görevlerini kanunlara uygun bir şekilde yerine getirdiklerini savundu.

Bilirkişi Raporunda Neler Yer Aldı?

Bilirkişi raporunda, "3194 sayılı İmar Kanunu’nun geçici 1. maddesi uyarınca, yalnızca 31 Aralık 2017 tarihinden önce ruhsatsız ya da ruhsat eklerine aykırı olarak yapılmış yapılar için Yapı Kayıt Belgesi alınabileceği" ifade edildi. Ancak, yapılar için alınan Yapı Kayıt Belgelerinin, gerçeğe aykırı olduğu ortaya çıktı. Fotoğraflarda tavuk çiftliklerinin gösterilmesine rağmen, beyanlarda konut amaçlı dubleks villalar olarak sunulmuştu. Ayrıca, tavuk çiftlikleri yerinde bulunmayan yapılar için gerçeğe aykırı beyanlar düzenlenerek cins değişikliği yapılmıştı.

Mahkeme Kararı ve Sonuçlar

İzmir Bölge İdare Mahkemesi, 26 Aralık 2023 tarihinde verdiği kararla, Kırkpınarlar Süt Ürünleri Gıda ve Hayvancılık Ltd. Şti.’nin aldığı güçlendirme ruhsatlarını iptal etti. Kemalpaşa Belediyesi’ne bildirilen bu karar, söz konusu yapılar için başlatılan soruşturmanın seyrini değiştirdi. Yapı denetim firması İztaş ile şirket arasındaki sözleşme de tek taraflı olarak feshedildi.

Sonuç olarak, tavuk çiftlikleri yerine inşa edilen lüks villaların ruhsatlarının iptal edilmesi, bölgedeki imar usulsüzlüklerini gün yüzüne çıkarırken, konuyla ilgili cezai işlemler için hukuki süreç devam ediyor.

Haberin kaynağından esas alınmıştır.

Neden turk.eco?

1. Güncel ve Doğru Bilgi: Türkiye Ekoloji Portalı turk.eco, dünyada ve Türkiye’de ekolojiyle ilgili en son gelişmeleri takip ederek, doğru ve güvenilir bilgiler sunmayı hedefliyor. İklim değişikliği, biyoçeşitlilik, yenilenebilir enerji ve sürdürülebilir tarım gibi önemli konularda güncel haberler burada toplu bir şekilde okuyucuyla buluşuyor.

2. Derinlemesine Analizler: Ekoloji yalnızca haberlerle sınırlı değil. Türkiye Ekoloji Portalı turk.eco, uzman görüşleri ve derinlemesine analizlerle çevresel olayların arka planını anlamanızı sağlıyor. Sürdürülebilirlik alanında yenilikler ve çevresel politikalar üzerine yapılan değerlendirmeler, ekoloji konularına daha geniş bir perspektifle yaklaşmanıza olanak tanıyor.

3. Ekolojik Yaşam Rehberi: Türkiye Ekoloji Portalı turk.eco, bireysel düzeyde neler yapabileceğiniz konusunda da rehberlik sunuyor. Atıksız yaşam, enerji tasarrufu, karbon ayak izini azaltma ve doğayla uyumlu yaşam önerileriyle, sadece haberlere değil, aynı zamanda ekolojik yaşam biçimine de odaklanıyor.

4. Aktif Toplum ve Katılım: turk.eco, ekoloji konusunda yalnızca bir haber kaynağı değil, aynı zamanda sürdürülebilir gelecek için toplumsal bilinç oluşturan bir platform olma vizyonunu taşıyor. Çevre koruma ve doğa hakları savunucuları, yerel topluluklar ve aktivistler için bir buluşma noktası olan site, kullanıcılarını da ekoloji hareketine dahil olmaya davet ediyor.

5. Çeşitlilik ve Kapsayıcılık: turk.eco, geniş bir ekolojik konu yelpazesinde yayın yaparak herkesi kapsayan bir içerik sunmayı amaçlıyor. Denizlerin korunmasından iklim adaletine, ormansızlaşmadan şehir ekolojisine kadar birçok farklı konu başlığıyla çevreye dair her alanda bilinç oluşturmaya katkı sağlıyor.

Ekolojiyle İlgili Her Şey Bir Tık Uzağınızda

 Türkiye Ekoloji Portalı turk.eco,  çevreye duyarlı bireyler ve kuruluşlar için önemli bir bilgi kaynağı olmayı hedefliyor. İklim değişikliğinden tarıma, yenilenebilir enerjiden doğa korumaya kadar geniş bir yelpazede içerik sunan site, okuyucularına daha sürdürülebilir bir gelecek için bilgi ve ilham kaynağı olmayı amaçlıyor.

Gezegenin geleceğine dair bilinçli adımlar atmak ve ekoloji haberlerinden haberdar olmak için turk.eco’yu takip edin!

“ÇEVRESİNİ ZENGİNLEŞTİRMEYE ÇALIŞIYOR”

Açıklamayı hayvan hakları savunucuları adına okuyan Devrim Aden, hayvanların katledilmesinin önünü açan yasa gündeme gelmeden önce Yavaş'ın "Sokakta köpek diye bir şey olmaz" sözlerini hatırlatarak, "Mansur Yavaş köpek düşmanlığına devam ediyor" dedi.

Aden, Yavaş'ın belediyeye ait Karataş Barınağı'nı "toplama kampına" benzeterek, orada hayvanların katledildiğini ifade etti. Yavaş'ın, aynen hükümet gibi kendi yandaşlarını ve çevresini rant politikasıyla zenginleştirdiğini, muhalefet iddiasının da tamamen boş bir iddia olduğunu ifade eden Aden, daha önce 6 bin hayvan için kamp inşa ettiğini, sonra müteahhitlere para kazandırmak için söz konusu ihaleyi iptal edip tekrar açtığını söyleyerek, "3 bin metrekarelik alana kurulu bu sözde barınağın 6 bin hayvan alacağını da gururla duyurmuştu" ifadelerini kullandı.

“KİMİN TALİMATLARIYLA HAREKET EDİYORSUNUZ?”

Bugün görüşülecek ihalenin de daha önceki barınağın 4'te biri alana, 3 bin hayvanın yerleştirileceğini söyleyen Aden, "Bu kadar hayvanı, bu kadarlık bir alana tıkmak katliamcılıktır" dedi.

“HAYVANLARIN KANI ÜZERİNDEN RANT SAĞLIYORLAR  

Sokaktayım Yanındayım İnisiyatifi adına konuşan Zarife Çamalan ise "Barınak dedikleri ölüm kamplarını ihalelere çıkarak hayvanların kanı üzerinden rant sağlıyorlar. Nasıl ki işten atılan işçiler fabrika önünde direnirken polisiyle, gazıyla, copuyla saldırdığında patrona ait bütün mekanlar eylem alanıysa eğer ki Mansur Yavaş bu yasayı uygulamaktan vazgeçmezse Mansur Yavaş'ın da bulunduğu bütün mülkler bizim eylem alanımızdır" diye konuştu.

Açıklama alkış ve sloganlarla son bulurken hayvan hakları savunucuları ihaleyi izlemek için salonuna gitti. Ancak hayvan hakları savunucuları ihalenin yapıldığı salona alınmadı. (MA)

Yazısında sekiz yaşındaki Narin Güran’ın trajik ölümüne dikkat çeken Yalçın, çocukların toplumsal ve siyasal bir varlık olarak görülmediğini ve sorunların köklü bir şekilde ele alınmadığını vurguladı.

Yalçın, ülkede cinsel istismara dayalı çocuk cinayetlerinin hızla arttığını ve bu konuda yeterli araştırmaların yapılmadığını belirtti. Geçen yıl adliyeye sevk edilen 66 bin 138 vaka sayısının endişe verici olduğunu ifade eden Yalçın, çocukların yaşadığı dönüşümlerin ve karşılaştıkları sorunların önemsenmediğine dikkat çekti. Özellikle, Narin Güran’ın oyuncak yerine gelinlikle toprağa verilmesini eleştiren Yalçın, çocuğun kimliksizleştirilmesinin ve feodal değerlerin topluma hakim olmasının altında yatan nedenleri sorguladı.

Feodal Yapının Gölgeleri

Yalçın, Cumhuriyet’in 2024 yılında bile feodalizmi tasfiye edemediğini ve modern eğitim projelerinin yerini feodal yapının aldığını belirtti. Yazısında Cumhuriyet'in çocukları modern bir ulus devletin garantisi olarak gördüğünü ve bunun için birçok kurumu devreye soktuğunu hatırlatan Yalçın, feodalizmin hala güçlü olduğunu ve çocukların bu yapıdan olumsuz etkilendiğini söyledi.

Özellikle son yıllarda feodalizmin şirin gösterilmeye çalışıldığını ve siyasetle yapılan ittifakların halkçılık ilkelerine zarar verdiğini vurgulayan Yalçın, bu yapının özellikle kız çocuklarının eğitim ve kimlik kazanımını engellediğini dile getirdi.

Medyanın Yüzeyselliği ve Toplumsal Sorunlar

Yalçın, medyanın çocuk cinayetlerini sadece haber boyutunda ele aldığını ve derinlerde yatan toplumsal sorunları yeterince yansıtmadığını savundu. Medyanın suç haberlerini “şok”, “dehşet” ve “vicdansızlık” gibi ifadelerle vermesinin, olayın gerçek nedenlerini göz ardı ettiğini belirtti. Yalçın’a göre, çocuk cinayetleri ile kadın cinayetleri arasında bir paralellik bulunuyor; her ikisi de feodal düzenin sonuçları olarak karşımıza çıkıyor.

Soner Yalçın, yazısını, çocukların ülkemizde sahipsiz ve feodalizmin kölesi olduğunu belirterek bitirdi. "Asıl hesaplaşılması gereken, bu kara düzendir," diyen Yalçın, toplumu feodalizmin gerçekleriyle yüzleşmeye davet etti.

Yalçın’ın bu eleştirileri, toplumsal yapıdaki derin sorunlara işaret ediyor ve çocukların hak ettikleri güvenli, eşit ve modern bir eğitim ve yaşam ortamına kavuşması için köklü değişiklikler yapılması gerektiğini ortaya koyuyor. Yazı, ülkemizde çocukların karşı karşıya olduğu tehlikeleri ve toplumun bu konudaki sorumluluğunu açık bir şekilde gözler önüne seriyor.

2007 yılında İzmir’in Gaziemir ilçesinde tesadüfen ortaya çıkan nükleer atıklar, yalnızca İzmir’i değil, Türkiye’nin tamamını ilgilendiren büyük bir çevre felaketine dönüştü. Yasal sınırların binlerce kat üzerinde radyasyon yayan bu atıklar, yıllardır yer altında gizlenmiş durumda. Radyasyonun, halk sağlığı ve çevre üzerinde yarattığı tehlike ise her geçen gün büyüyor. Ne yazık ki, yıllardır süren temizlik çalışmaları bu sorunu çözmeye yetmedi. Peki, neden? Bu sorunun cevabı, sadece Gaziemir’de değil, küresel çapta bir adaletsizliği gözler önüne seriyor.

Bir Çevre Felaketi: İzmir’in Çernobil’i

500 bin tondan fazla olduğu tahmin edilen bu nükleer atıkların İzmir gibi bir şehirde bulunması, sadece Türkiye’nin değil, küresel kapitalizmin çevreye ve insan sağlığına olan umursamaz tutumunun bir sonucudur. Türkiye’nin nükleer enerji kullanmadığı bilinirken, bu atıkların büyük ihtimalle yurtdışından getirildiği düşünülüyor. Ancak asıl sorun şu ki, bu tehlikeli maddelerin ne zaman ve nasıl getirildiği, kim tarafından bırakıldığı hâlâ belirsiz. Bu da demek oluyor ki, sorunun çözümü için atılan adımlar, yeterince şeffaf değil ve gerçek sorumlular hesap vermiyor.

Halk Sağlığı Tehlike Altında

Atıkların gömülü olduğu Gaziemir bölgesinde yaşayan halk, yıllardır radyasyona maruz kalıyor. Kanser vakaları, solunum yolu hastalıkları ve daha birçok ciddi sağlık sorunu bu tehlikenin doğrudan sonuçları arasında. Ocak 2023’te başlatılan temizlik çalışmaları umut verici olsa da, bu sorunun çözümü için daha somut ve kalıcı adımlar atılması gerekiyor. Yerel yönetimlerin çabaları takdire şayan, ancak bu, tek başına yeterli mi? Sorunun ulusal boyutta ele alınması ve halk sağlığının korunması için daha geniş kapsamlı politikalar geliştirilmeli.

Kapitalizmin Kirli Yüzü

Bu olay, küresel kapitalizmin çevreye ve insan sağlığına verdiği zararın açık bir örneği. Gelişmiş ülkeler, kendi enerji ihtiyaçlarını karşılamak için az gelişmiş ülkeleri adeta çöplük olarak kullanıyor. Gaziemir’deki nükleer atıklar, bu adaletsizliğin en net örneklerinden biri. Halk sağlığı, sermaye çıkarları uğruna feda ediliyor. Doğa kirletiliyor, insanlar hastalanıyor ama sorunun çözümüne dair somut adımlar atılmıyor.

Katılımcı Demokrasi Neden Önemli?

Gaziemir’de yaşananlar, Türkiye’de çevre politikalarının halktan ne kadar kopuk olduğunu da gözler önüne seriyor. 2007’den beri temizlik çalışmaları devam ediyor, ancak bu süreçte halkın yeterince bilgilendirilmediği ve karar alma süreçlerine dahil edilmediği ortada. Katılımcı demokrasi olmadan, çevre sorunlarının çözümüne ulaşmak neredeyse imkansız. Halkın, yaşadıkları çevre üzerindeki karar süreçlerine dahil olması, sadece bir hak değil, aynı zamanda sürdürülebilir çevre politikaları için bir zorunluluk.

Çözüm Ne Olmalı?

Gaziemir’deki nükleer atıkların temizlenmesi, artık ertelenemeyecek bir zorunluluktur. Ancak bu süreç şeffaf bir şekilde yürütülmeli ve sorumlular hesap vermelidir. Halk sağlığını korumak için bölge halkına yönelik sağlık taramaları yapılmalı, kanser vakaları yakından izlenmelidir. Uluslararası boyutta, gelişmiş ülkelerin çevreye zarar veren atıklarını başka ülkelere göndermeleri engellenmeli ve bu konuda daha sıkı denetim mekanizmaları oluşturulmalıdır.

Gaziemir, sadece yerel bir sorun değil; bu, küresel bir adaletsizliğin ve kapitalizmin çevreye olan ihanetinin simgesidir. Eğer bu felaketin önüne geçemezsek, sadece Gaziemir halkı değil, gelecek nesiller de bu tehlikenin bedelini ödemek zorunda kalacak.

İstanbul’un Esenyurt ilçesine bağlı Kıraç’ta faaliyet gösteren 3 tekstil fabrikasının bacasından, özellikle akşam saatlerinde yoğun dumanlar yükseliyor. Dumanın kötü koktuğunu, gözlerini ve boğazlarını yaktığını söyleyen mahalleli duruma tepki gösterdi. Mahalleli, duman nedeniyle fabrikaların yanındaki çocuk parkını da kullanamadıklarını söylerken, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'ndan onayları olduğunu anlatan fabrika yetkilileri, şikayetler üzerine daha önce de ölçümler yapıldığını belirtti.

Gökçeada’da eğitmenlik ve dalgıçlık yapan Volkan Günel, Zeytinburnu’nda dolaşırken ölü bir yunusun başka bir yunus tarafından kıyıya taşındığını fark etti. Bu anları cep telefonu kamerasıyla kayda alan Günel, görüntüleri sosyal medyada paylaştı. Olay, bilim insanlarının dikkatini çekti ve Türk denizlerinde ilk kez kaydedilen bu davranış bir makaleye konu oldu.

Doç. Dr. Arda Tonay, olayı şu sözlerle anlattı: "Mart ayında Marmara Denizi'nde afalina türü bir yunusun gösterdiği bu ilginç davranış, dört ayrı vatandaşın gözlemiyle kayıt altına alındı. Epimeletik olarak bilinen bu davranış, canlı veya ölü bir bireye başka bir bireyin yardım etmesi, onu korumaya çalışması olarak tanımlanır. Bizim vakamızda, ölmüş olan yunusu koruyan başka bir afalina, onu bottan uzaklaştırmaya çalışıyordu. Üç ayrı gözlemde de en az 6 gün boyunca ölü yunusun başından ayrılmadı; Zeytinburnu'ndan Yeşilköy'e kadar birlikte aktılar."

Tonay, bu tür davranışların genellikle anne-yavru arasındaki bağın bir göstergesi olduğunu ancak bu vakada iki yetişkin yunus arasında gerçekleştiğini belirtti. Tonay, "Şimdiye kadar 24 yunus ve balina türünde 96 vaka kaydedildi. Bu vakaların çoğu anne ve yavru arasında gerçekleşmişti. Ancak bizim vakamız, iki yetişkin arasında gözlemlenen nadir örneklerden biri oldu" dedi.

Olaydan yaklaşık 6 gün sonra ölü yunus Avcılar'da karaya vurdu ve diğer yunus bir daha görülmedi. Tonay, "Görüntüleri izlediğinizde içiniz parçalanıyor. Elimizden gelen tek şey yetkililere haber vererek teknelerin yaklaşmasını engellemeye çalışmaktı. Olay son bulduktan sonra bilimsel makalesini yayınladık ve dünyayla paylaştık" diye ekledi.

Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün (MGM) Aylık Sıcaklık Analizi’ne göre, 1991-2020 normalleri Haziran ayı ortalama sıcaklığı 21,8 derece olan Türkiye’de, 2024 Haziran’da ortalama sıcaklık 25,4 derece gerçekleşti.

Haziranda ekstrem maksimum sıcaklık ölçülen merkezlerden bazıları şöyle:

• Isparta 3,8 derece farkla 40 derece,
• Uşak 3,4 derece farkla 40 derece,
• Senirkent 2 derece farkla 39,6 derece,
• Tefenni 1,9 derece farkla 38,4 derece,
• Sivrihisar 1,6 derece farkla 37,4 derece,
• Adıyaman 1,5 derece farkla 43 derece,
• Eğirdir 2,2 derece farkla 38,2 derece,
• Burdur 2,2 derece farkla 40,9 derece,
• Viranşehir 1,3 derece farkla 45,3 derece,
• Silifke 1 derece farkla 42,3 derece,
• Mut 1,5 derece farkla 43,6 derece.

2024 yılı Haziran ayında ortalama sıcaklıklarla ilgili veriler ise şöyle:

• 1991-2020 normalleri Haziran ayı ortalama sıcaklığı 21,8 °C olup 2024 yılı Haziran ayı sıcaklığı ise 25,4°C ile normallerinin 3,6 °C üzerinde gerçekleşti.
• 2024 yılı Haziran ayı ortalama sıcaklığı, “son 53 yılın en sıcak Haziran ayı” olarak kayıtlara geçti.
• 2024 Haziran ortalama sıcaklığı, kendine en yakın olan 2019 yılı Haziran ayından (23,4 °C) 2.0 °C daha fazla oldu.
• Bu ay, 65 adet yeni ekstrem maksimum sıcaklık gerçekleşti. En düşük sıcaklık 1,6 °C ile Erzurum’da, en yüksek sıcaklık ise 47,8 °C ile Urfa Ceylanpınar’da tespit edildi.
• 2024 yılı Haziran ayı ortalama maksimum sıcaklıkları, 1991-2020 dönemi maksimum sıcaklık normallerinin 3,3 °C üzerinde gerçekleşti.
• Ortalama minimum sıcaklıklar ise 1991-2020 dönemi minimum sıcaklık normallerinin 2,6 °C üzerinde oldu.

Yağışlar Geçen Yıla Göre %80 Azaldı

Yine MGM’nin, Haziran ayı alansal yağış verilerine göre, “son 23 yılın en az yağış alan Haziran ayı” geride kaldı. Rapora göre 2024 yılının Haziran ayında boyunca 11,9 mm ile sınırlı kalan yağışlar, 33,6 mm olan Haziran ayı ortalamalarının ve 58,1 mm olan 2023 yılı Haziran ayının altında kaldı.

Bu yıl Haziran ayı ortalamalarının %65 altında kalan yağışlar, geçen yıla göre %80 azaldı. Bölge bazında bakıldığında ise Batı ve Orta Karadeniz,  Marmara Bölgesi (Kırklareli hariç), Kıyı Ege, Antalya‘nın doğusu, Mersin, Adana, Osmaniye, Hatay, Gaziantep, Adıyaman, Şanlıurfa, Elazığ, Diyarbakır ve Bingöl‘de yağışlar %60 oranında azaldı. Giresun, Trabzon, Rize ve Artvin‘in sahil kesimleri ise ortalamanın %20 üzerinde yağış aldı.

Yağışların en çok azaldığı bölge %92 ile Marmara Bölgesi oldu. Haziran ayı normali 41,5 mm olan bölge, 3,4 mm yağış aldı. Ege ve Akdeniz bölgelerinde son 23 yılın, Marmara ve Karadeniz bölgelerinde son 21 yılın, İç Anadolu Bölgesi’nde son 12 yılın en düşük yağışı meydana geldi.

AKOM: İstanbul’da Hava Sıcaklıkları Mevsim Normallerinin Üzerinde Seyrediyor

İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Afet İşleri Dairesi Başkanlığı AKOM verilerine göre, İstanbul’da sıcaklıkların yeni hafta boyunca 33-36 dereceler aralığında seyredeceği tahmin ediliyor. Rüzgarın poyraz (kuzey-doğu) yönünden çoğunlukla orta kuvvette, aralıklarla sert esmesi bekleniyor.

AKOM ayrıca İstanbulluları, özellikle güneşin dik açıyla geldiği 10.00 ile 16.00 saatleri arasında güneş altında çok fazla zaman geçirmeme, bol sıvı tüketmeye ve mevsim koşullarına uygun, ince, pamuklu kıyafet seçimine özen göstermeleri konusunda uyardı.

Yapılan açıklamada aşırı sıcakların etkili olduğu öğle saatlerinde başta yaşlılar, hamileler, çocuklar, astım ve kalp yetmezliği gibi rahatsızlığı bulunan İstanbulluların güneşli ortamda bulunmamalarının sağlıkları açısından faydalı olacağı belirtildi.

İstanbul’da hava sıcaklıklarının 28 Temmuz’a kadar mevsim normallerinin 3-6 derece üzerinde seyretmesi bekleniyor.

Türkiye, Son 53 Yılın “En Sıcak ve En Kurak” Haziranını Yaşadı yazısı ilk önce Sürdürülebilirlik Hakkında Her Şey üzerinde ortaya çıktı.

Gezegenimizin insanlığa sunduğu bir yıllık doğal kaynakları tükettiğimiz gün olarak bilinen Küresel Limit Aşım Günü, 2024 için 1 Ağustos olarak belirlendi. Dünya üzerindeki yenilenebilir kaynaklar ile insanların bu kaynaklara yönelik talebini karşılaştıran Küresel Ayakizi Ağı’nın (Global Footprint Network) verileri, dünyamızın sunduğu bir yıllık doğal kaynakları, ilk yedi ayda tükettiğimizi gösterdi. Bu tarih, geçen yılki Limit Aşım Günü’nün bir gün öncesi. Bir başka deyişle insanlık olarak bugünden itibaren, dünyanın yıl içinde yeniden üretebileceği biyokapasiteden fazlasını tüketmeye başlayacağız. Yani geleceğimize borçlanacağız.

“Sanki 1,75 Dünyamız Varmış Gibi Tüketiyoruz”

WWF-Türkiye Genel Müdürü Ömür Kula, “Sürekli daha fazla tüketmeye dayalı düzenin gezegenimize zararı ortada. Tek bir dünyamız olmasına rağmen sanki 1,75 dünyamız varmış gibi tüketiyoruz. Doğal kaynak tüketimi bir spor olsa, insanlık, gezegenin aleyhine olimpiyat rekorları kırardı” dedi.

Gidişatı tamamen tersine çevirmemiz gerektiğini vurgulayan Kula, “Büyüme yarışını bırakıp, kaynak tüketimini tersine çevirme yarışına girmeliyiz. Ülkelerin ekonomik kalkınmayla, büyümeyle övünmeleri, doğal kaynakları tüketmekle övünmeleriyle neredeyse aynı şey. Artık büyümek zorunda değiliz. Durabilmeli ve kaynakların restorasyonuna odaklanmalıyız” şeklinde konuştu.

Gezegende büyüyecek yer kalmadığının altını çizen Kula, şunları söyledi: “Limitimizi çoktan aştık. Bu kazanma hırsını sporculara bırakalım; gezegeni iyileştirmek, yaşamı sürdürmek ve doğal kaynakları restore etmek için hırslanalım.”

İnsanlığın Ekolojik Ayakizi Her Yıl Artıyor

İnsanlığın ekolojik ayakizi her yıl artarak dünyanın biyokapasitesi ile arasındaki makası biraz daha açıyor. Bunun sonucunda Limit Aşım Günü gitgide daha erken tarihlere denk geliyor. 1971’de 25 Aralık olarak hesaplanan Limit Aşım Günü, o tarihten bu yana sadece 2020’de, pandemi kısıtlamalarının etkisiyle üç hafta ileri kaydı. Bunun dışında her geçen yıl, yıl ortasına doğru kayarak Temmuz sonu-Ağustos başı tarihlere kadar geriledi. Oysa Limit Aşım Günü’nü, otomobil kullanımını yarı yarıya azaltarak 13, fosil yakıt tüketimini terk ederek 93, binalarda enerji verimliliği sağlayarak 21, gıda israfını yarı yarıya azaltarak 13 gün ileri kaydırabiliriz.

50 yılı aşkın süredir dünyanın doğal kaynakları, insanlığın tüketim hızına yetişemiyor. Bu durum küresel düzeyde biyolojik çeşitliliğin azalmasına, atmosferde seragazının artmasına, gıda ve enerji krizlerinin derinleşmesine neden oluyor. Sıcak hava dalgaları, kuraklık gibi aşırı hava olaylarından kaynaklı büyük orman yangınları, seller gibi tüm canlıların hayatını tehlikeye atan afetlerin görülme sıklığı artıyor. Oysa bilinçli tüketim alışkanlıkları geliştirerek, doğal kaynakları daha verimli kullanarak, atık ve kirliliği azaltarak doğal kaynakların aşırı tüketim eğilimlerini tersine çevirebilir; limit aşımını yavaşlatabiliriz.

Limit Aşım Günü’nü İleri Kaydırmak için Neler Yapılabilir?

• Ulaşım

Küresel Ayakizi Ağı’na göre alınabilecek en etkili önlemlerden biri otomobil kullanımını azaltmak. Otomobil kullanımı kaynaklı karbon ayakizi %50 azaltılıp, mesafenin 3’te 1’i toplu taşıma, kalanı da yürüyerek veya bisikletle katedilirse Dünya Limit Aşım Günü 13 gün ötelenebilir

• Gıda

Beslenme ihtiyacımızı karşılamaya devem edebilmek için toprak verimliliğini, yeraltı suyu seviyelerini, su döngülerini ve çeşitliliği koruyan tarım yöntemlerine yönelmemiz gerekiyor. Onarıcı tarım ve sürdürülebilir ve küçük ölçekli balıkçılık ile gıdamızın geleceğini korumamız mümkün. Bugün yaklaşık 3 milyar insan, özellikle düşük gelirli ülkelerde, birincil protein kaynağı olarak deniz ürünleri tüketiyor. Sürdürülebilir balıkçılık yöntemleri ile denizlerin sağlığını ve bereketini gelecek nesiller için korumamız gerekiyor. Sağlıklı bir deniz ekosistemi aynı zamanda karbon emisyonlarının kontrol altına alınarak asitlenmenin yavaşlatılmasını da sağlıyor. Okyanuslar, karbon emisyonlarımızın %30’unu hapsediyor.

Dünya genelinde gıda israfını yarı yarıya azaltsak, Limit Aşım Günü 13 gün ileri taşınıyor

• Dekarbonizasyonu finanse etmek

Yatırımlar ekonomiyi şekillendiriyor. Kişisel banka mevduatlarımız dahil olmak üzere yatırımlar elektrik sistemini dünya çapında %50 oranında karbonsuzlaştıracak şekilde kullanılsa Limit Aşım Günü 22 gün ötelenebilir.

• Enerji

Karbon ayakizi insanlığın ekolojik ayak izinin %60’ını oluşturuyor. Fosil yakıtları aşamalı olarak azaltarak terk etmek, yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelmek hem gezegen için hem de stratejik ve mali açıdan en iyi rota. Öyle ki insanlığın Ekolojik Ayakizi’nin %50 oranında azaltılması, Dünya Limit Aşım Günü’nü 93 gün yani minimum üç aydan fazla öteleyebilir.

Binalar için tasarlanmış ve mevcut kullanıma hazır enerji verimliliği teknolojileri, endüstriyel süreçler ve elektrik üretimi, üretkenlik ve konforda herhangi bir kayıp olmadan Limit Aşım Günü’nü en az 21 gün ileriye taşıyabilir. Elektriğin %75’inin düşük karbonlu kaynaklardan üretilmesi (mevcut oran %39) Limit Aşım Günü’nü 26 gün ileriye kaydıracaktır.

• Ormanları geri kazanma

Kaybettiğimiz ormanları geri kazanarak da bu gidişatı yavaşlatabiliriz. Tüm dünyada 350 milyon hektar orman alanı geri kazanılırsa bu tarih 8 gün ertelenebilir. Bu da geri kazanılacak her 45 milyon hektar orman alanı ile Limit Aşım tarihinin 1 gün ötelenebileceği anlamına geliyor.

• Şehirler

2050 yılına kadar tüm insanların %70 ila %80’inin kentsel alanlarda yaşaması bekleniyor. Akılcı şehir planlaması ve kentsel gelişim stratejileri ile geniş ölçekte uygulanacak tasarrufun ve verimliliğin önceliklendirildiği dayanıklı şehirler ile Limit Aşım Günü 6 gün ileriye atılabilir.

“Doğal Kaynak Tüketimi Bir Spor Olsa İnsanlık Olimpiyat Rekoru Kırardı!” yazısı ilk önce Sürdürülebilirlik Hakkında Her Şey üzerinde ortaya çıktı.

Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) Sözcüsü Clare Nullis ve WMO’da iklim uzmanı olarak görevli Jose Alvaro, Birleşmiş Milletler (BM) Cenevre Ofisi’nin haftalık basın toplantısında değerlendirmelerde bulundu.

“Temmuz boyunca aşırı sıcaklık yüz milyonlarca insanı etkiledi” diyen Nullis, “dünyanın en sıcak günü”nün 22 Temmuz olarak kayıtlara geçtiğinin altını çizdi. Nullis, aşırı sıcaklarla ilgili yaşananların, insani faaliyetlerden kaynaklanan seragazlarının iklimi ne ölçüde değiştirdiğinin bir başka istenmeyen göstergesi olduğunu dile getirdi.

“Geçen Yıl Her Kıtada Sıcak Hava Dalgaları Yaşandı”

Haziran 2023-Haziran 2024 arasında küresel ortalama sıcakların art arda rekor kırarak kayıtlara geçtiğine dikkat çeken Nullis, geçen yıl her kıtada yaygın, yoğun ve uzun süreli sıcak hava dalgalarının yaşandığını sözlerine ekledi. Nullis, 2023’te en az 10 ülkenin birden fazla yerinde, günlük 50 santigrat derecenin üzerinde sıcaklıkların kayıtlara geçtiğini söyledi.

“Asya, Afrika ve Avrupa’da Sıcaklık Rekorları Kırıldı”

Jose Alvaro ise 22 Temmuz’un “en sıcak gün” olarak kaydedilmesinin ardından, 23 Temmuz’da da neredeyse aynı sıcakların görüldüğünü anımsattı. Asya, Afrika ve Avrupa’da sıcaklık rekorlarının kırıldığına vurgu yapan Alvaro, “Sıcaklıklar dünyanın birçok yerinde daha kalıcı hale geliyor. Örneğin, Las Vegas’ta 40 derecenin üzerinde 40 günden fazla sıcaklık görüldü” diye konuştu.

Sıcaklık Rekorları Dünyanın Birçok Yerinde Kalıcı Hale Geliyor! yazısı ilk önce Sürdürülebilirlik Hakkında Her Şey üzerinde ortaya çıktı.

Dünya Meteoroloji Örgütü’nde (WMO) iklim uzmanı olan Jose Alvaro, dünya genelinde hissedilen iklim değişikliğine ve bunun özellikle Avrupa kıtası ile Türkiye’nin de yer aldığı Akdeniz bölgesine yönelik etkilerine işaret etti. AA’nın haberine göre, Alvaro, küresel sıcaklıklarda insan kaynaklı iklim değişikliğinin etkilerine dair artan kanıtların görüldüğünü belirtti.

“Yeryüzündeki Isınma Devam Ediyor”

Haziran 2023-Haziran 2024 döneminde 13 ay boyunca üst üste sıcaklık rekorlarının kırıldığını söyleyen Alvaro, bu istisnai durumun temmuzda da devam edip etmediğinin bir süre sonra doğrulanacağını söyledi. Yeryüzündeki ısınmanın devam ettiğine dikkat çeken Alvaro, “Temmuzda El Nino (sıcaklık artışına neden olan hava olayı) etkisinde olmasak bile 22 Temmuz en yakın tarihin en sıcak günü olarak kayıtlara geçti. Yüksek sıcaklıkların kısa vadede birçok bölgeyi etkilemeye devam etmesini bekliyoruz” değerlendirmesinde bulundu.

“Akdeniz ve Balkanlar Temmuzda Uzun Süreli Sıcak Hava Dalgalarına Maruz Kaldı”

Avrupa’nın Kuzey Kutup Bölgesi’ne çok yakın olduğunu anımsatan Alvaro, bunun da etkisiyle bölgenin, son 50 yılda küresel ortalamanın iki katından daha fazla ısındığını söyledi. Alvaro, bu yıl, Avrupa’nın sıcak hava dalgalarından etkilenmeye devam ettiğini belirterek, “Özellikle Akdeniz’in birçok bölgesi ve Balkanlar temmuzda uzun süreli sıcak hava dalgalarına maruz kaldı. Bir grup bilim insanının, World Weather Attribution’da yayımlanan çalışması, Yunanistan, İtalya, İspanya, Portekiz, Fransa ve Fas gibi ülkelerde de görülen Akdeniz’deki sıcak hava dalgasının insan kaynaklı iklim değişikliği olmadan gerçekleşmeyeceğini ortaya koyuyor” dedi.

“Aşırı İklim Olayları Nedeniyle 4 trilyon dolardan Fazla Ekonomik Kayıp Bildirildi”

Mevcut beklentilere göre sıcaklıkların artmaya devam etmesi halinde etkilerinin farklı alanlarda görüleceğini dile getiren Alvaro, şunları söyledi: “Bu yüzden bunun etkilerini azaltmak için daha fazla ısınmayı önlemek önemli. Her durumda, artan ekonomik kayıplar gördük. Son yıllarda aşırı iklim olayları nedeniyle 4 trilyon dolardan fazla ekonomik kayıp bildirildi. Bu ekonomik kayıpların 3’te 1’i son yılda yaşandı. Yani ekonomik kayıplar katlanarak artıyor.”

“Adaptasyon Daha Zor ve Hatta İmkansız Hale Gelecek”

Ekosistem açısından da bozulmaların yaşandığını söyleyen Alvaro, buzulların erimesi ve biyolojik çeşitlilik kaybının artan etkilerinin görüldüğüne işaret etti. Isınma seviyesine bağlı olarak bu duruma adaptasyonun giderek daha zor ve hatta imkansız hale geleceğinin altını çizen iklim uzmanı, “Bu nedenle seragazı emisyonlarının azaltılmasına gerçekten odaklanmamız gerekiyor çünkü adaptasyon hâlâ bir çözüm. Ancak gelecekte iklim değişikliğine adaptasyonun zorluğu nedeniyle daha az çözüm olacak” dedi.

“Sıcak Hava Nedeniyle Kaydedilen Ölüm Oranlarına Kolayca Ulaşılmıyor”

Avrupa’da 1950’den bu yana görülen en şiddetli 30 sıcak hava dalgasından 23’ünün 2000’den sonra meydana geldiğinin altını çizen Alvaro, “2003, 2010 ve 2022 yıllarındaki yaz aylarında sıcak hava dalgaları nedeniyle 55 bin ila 72 bin ölüm olduğu tahmin edildi. Geçen yıl için henüz bildirilmiş bir sayı yok. Sıcak hava nedeniyle kaydedilen ölüm oranlarına kolayca ulaşılmıyor” dedi.

“Avrupa Alpleri’nin Buzullarında ‘Aşırı Bir Erime Mevsimi’ Yaşanıyor”

Alvaro, Avrupa Alpleri’nin buzullarında aşırı bir erime mevsimi yaşandığına işaret etmekle birlikte İsviçre’de, 2021-2022 ve 2022-2023 yılları arasında üst üste rekor seviyede buzul kütlesi kaybı yaşandığını vurguladı ve “İsviçre’deki buzullarda kalan hacmin %10’u son iki yılda kayboldu” sözleriyle bunun çok büyük bir miktar olduğuna dikkat çekti.

“Kuraklık, Türkiye Dahil Akdeniz Havzasındaki Birçok Ülkede Daha Yaygın Hale Gelecek”

Türkiye’nin, sıcaklıkların artması ve yağışların azalmasının büyük etkilerinin görüldüğü Doğu Akdeniz bölgesinin bir parçası olduğunu belirten Alvaro, bu bölgedeki sıcak hava dalgalarının sayısının ve yoğunluğunun arttığını, ısınmanın süreceğini ve muhtemelen bu bölgenin çoğunda yağışların azalmaya devam edeceğini ifade etti.

Yağışların azalma oranlarının, seragazı emisyonlarına ilişkin uzun vadeli ısınma senaryolarına bağlı olacağını anlatan Alvaro, şunları aktardı: “Akdeniz’de her durumda, yağışın azalmaya devam etmesi çok olası. Kuraklık, Türkiye dahil Akdeniz havzasındaki birçok ülkede daha yaygın hale gelecek. Bir diğer husus da deniz seviyesinin yükselmesi, Akdeniz’in önümüzdeki on yıllar ve yüzyıllar boyunca daha da yükselmesi öngörülüyor. Bu durum, taşkınların geri kalan maliyetini daha artıracak ve iç kesimlerdeki diğer iklim tehlikeleriyle birlikte bölgedeki hasarların ve etkilerin artmasına neden olacaktır.”

İklim değişikliği ile mücadele için seragazı emisyonlarını azaltmaya devam etmenin, birçok sektörde bu mücadele noktasında adaptasyonu güçlendirme ile hızlandırmanın önemine işaret eden Alvaro, tüm bunların bir ısı eylem planı çerçevesinde geliştirilmesi gerektiğini sözlerine ekledi.

Türkiye Dahil Birçok Akdeniz Ülkesinde “İklim Tehlikeleri” Artacak yazısı ilk önce Sürdürülebilirlik Hakkında Her Şey üzerinde ortaya çıktı.

İtalya’da hava sıcaklıklarında risk seviyesini dört renk kategorisinde belirleyen Sağlık Bakanlığı, aralarında başkent Roma’nın da olduğu 19 kenti, “en yüksek risk seviyesi” olan kırmızı kategoriye aldı. Yüksek hava sıcaklığının bu hafta boyunca süreceğini ifade eden bakanlık, ülkenin kuzeyinden güneyine 22 kent için “kırmızı alarm” vermekle birlikte hasta, yaşlı ve çocuklar başta olmak üzere bu kentlerde yaşayanları sıcak havanın olumsuz etkilerine karşı uyardı.

Roma 43 Dereceyi Gördü, Turistler Çeşmelerde Serinlemeye Çalıştı

Kırmızı alarm verilen 19 kentten biri olan Roma’nın farklı noktalarında termometreler öğle saatlerinde 43 dereceyi gördü. Başkentin en önemli tarihi noktalarından olan Colosseum’u ziyarete gelenlerin serinlemeleri için sıraların bulunduğu yerlere büyük vantilatörler ve güneşten korunabilmeleri için portatif çadırlar yerleştirildi. Restoran ve kafeler, açık alandaki oturma yerlerinin üzerine su püskürten serinleme sistemi kurarken turistler çeşmelerde serinlemeye uğraştı. Vatikan’ı ziyaret eden turistlerin ise Aziz Petrus Meydanı’nda şemsiyelerle sıcaktan korunmaya çalıştıkları görüldü.

Kosova’nın Prizren Şehrinde Sıcaklık 39 Dereceye Ulaştı

Kosova’da da bu hafta boyunca etkili olması beklenen yüksek sıcaklıklarla ilgili olarak halka uyarı yapıldı. Kosova Sağlık Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, gerekli görülmesi halinde hafta içerisinde çalışma saatlerinin sınırlandırılmasına yönelik tedbirler alınacağı ifade edildi.

Açıklamada, halka yüksek sıcaklıklar nedeniyle Sağlık Bakanlığı ve Kosova Ulusal Halk Sağlığı Enstitüsü’nün tavsiyelerine uyması önerildi. Hava sıcaklığının 39 dereceye ulaştığı Kosova’nın güneyindeki Prizren şehrinde halk, serinlemek için nehir ve parklarda zaman geçirdi.

Sıcaklıkların artması nedeniyle ülkenin çeşitli bölgelerinde çıkan orman yangınlarıyla mücadele de devam ediyor.

İngiltere’de “Ciddi Sağlık Riski”

İngiltere’nin Batı Midlands bölgesindeki Walsall kanalına zehirli kimyasal madde olan sodyum siyanürün dökülmesinin ardından suyla teması olanlara “ciddi sağlık riski” uyarısında bulunuldu. Walsall Belediyesi’nden yapılan açıklamada, kanala kimyasal madde dökülmesine yönelik çok yönlü müdahalede bulunulduğu ve Çevre Ajansı’nın suda sodyum siyanür ve diğer kimyasalları test etmek için çalışmalar yürüttüğü belirtildi. Ayrıca açıklamada, sodyum siyanürün suda çözündüğüne de dikkat çekildi.

Halka; kanal ve civarındaki bölgeden kaçınmaları, suyla doğrudan fiziksel temasın sağlık açısından potansiyel ciddi risk teşkil ettiği ve kanaldan balık alanların bu balıkları yememesi gerektiği konusunda uyarılar yapıldı.

İtalya ve Kosova’da Sıcaklıklar Tırmandı, İngiltere’de “Ciddi Sağlık Riski” yazısı ilk önce Sürdürülebilirlik Hakkında Her Şey üzerinde ortaya çıktı.

 Prof. M. Levent KURNAZ Boğaziçi Üniv. İklim Değişikliği ve Politikaları Uyg. ve Araş. Merk

Günümüz dünyasında, iklim değişikliği ile mücadele etmek ve sürdürülebilir yaşam biçimlerini benimsemek giderek daha fazla önem kazanıyor. Bu bağlamda tüketicilerin beslenme alışkanlıklarını gözden geçirmeleri ve iklim dostu gıda seçimlerine yönelmeleri kritik bir rol oynuyor. Bununla birlikte ne yazık ki tüketiciler olarak gıdaların karbon ayakizleri konusunda yeterince bilinçli değiliz. Dahası karbon ayakizlerini bilsek dahi yaşam döngüsü değerlendirmesi (LCA) perspektifinden baktığımızda gıdaların çevresel etkilerini tam olarak anlamakta oldukça zorlanıyoruz. Peki, bu konuda ne yapabiliriz?

Bilgi Eksikliği, Bilinçsiz Seçimlere Yol Açıyor

Karbon ayakizi; bir ürünün üretimi, taşınması, tüketimi ve atık hale gelmesi süreçlerinde ortaya çıkan toplam seragazı salımlarının bir ölçüsüdür. Gıdaların karbon ayakizleri, üretim yöntemlerine, kullanılan tarım tekniklerine ve taşımacılık mesafelerine bağlı olarak büyük farklılıklar gösterebiliyor. Örneğin, yerel olarak yetiştirilen meyve ve sebzeler genellikle daha düşük karbon ayakizine sahipken ithal edilen et ve süt ürünleri daha yüksek karbon ayakizine sahip olabiliyor.

Gıdaların karbon ayakizleri konusunda bilgi eksikliğimiz, bilinçsizce yüksek karbon ayakizine sahip gıdaları tercih etmemize yol açabiliyor. Örneğin avokado gibi popüler bir gıda, sağlıklı bir seçenek olarak görülebilse de avokadonun üretim ve taşımacılık süreçlerinde yüksek miktarda seragazı salımı ortaya çıkıyor. Ayrıca avokado oldukça fazla su isteyen bir besin. Benzer şekilde et ve süt ürünleri gibi hayvansal gıdalar da bitkisel gıdalara kıyasla genellikle daha yüksek karbon ayakizine sahip. Ancak bu bilgilerin çoğu zaman tüketicilere ulaşmaması onların bilinçsiz seçimler yapmaları sonucunu doğuruyor.

Gıdaların Su ve Kimyasal Ayakizleri

Gıdaların karbon ayakizlerini bilmek önemli olsa da bu tek başına yeterli değil. Gıdaların çevresel etkilerini tam olarak anlamamız için yaşam döngüsü değerlendirmesi perspektifinden bakmamız gerekiyor. LCA, bir ürünün üretiminden nihai tüketimine kadar geçen tüm süreçlerdeki çevresel etkilerini değerlendiriyor. Bu değerlendirme yalnızca karbon ayakizini değil, aynı zamanda su kullanımı, kimyasal gübre ve pestisit kullanımı gibi diğer çevresel etkileri de kapsıyor. Örneğin, bazı gıdalar düşük karbon ayakizine sahip olmakla birlikte üretimleri sırasında yüksek miktarda su kullanımı veya kimyasal gübre ve pestisit kullanımı gerektirebiliyor. Bu tür gıdalar, su kaynaklarını tüketebiliyor, toprak ve su kirliliğine yol açabiliyor. Dolayısıyla gıdaların çevresel etkilerini tam olarak anlayabilmemiz için yalnızca karbon ayakizine değil, aynı zamanda su ve kimyasal ayakizlerine de dikkat etmemiz gerekiyor.

İklim dostu beslenme seçimleri yapmak için bilinçlenmemiz ve doğru bilgileri edinmemiz büyük önem taşıyor. Detaylara dikkat ederek prensipte uygulamayı isteyebileceğiniz bazı önerileri şöyle sıralamak mümkün:

Yerel ve Mevsimlik Gıdaları Tercih Edin: Yerel olarak yetiştirilen ve mevsiminde tüketilen gıdalar, genellikle daha düşük karbon ayakizine sahip. Uzun mesafeler katederek taşınmaları gerekmediği için seragazı salımları daha düşük.

Bitkisel Gıdaları Tercih Edin: Bitkisel gıdalar, hayvansal gıdalara kıyasla genellikle daha düşük karbon ayakizine sahip. Bu nedenle beslenme düzeninizde bitkisel gıdalara daha fazla yer vererek çevresel etkinizi azaltabilirsiniz.

Organik ve Sürdürülebilir Tarım Ürünlerini Destekleyin: Organik tarım, kimyasal gübre ve pestisit kullanımını azaltarak toprak ve su kirliliğini önlüyor. Sürdürülebilir tarım uygulamaları ise su kaynaklarının korunmasına ve biyoçeşitliliğin artırılmasına katkı sağlıyor.

Atık Yönetimine Dikkat Edin: Gıda israfını azaltmak, çevresel etkinizi önemli ölçüde düşürebiliyor. Artan yemekleri değerlendirmek, gıda atıklarını kompost yapmak gibi yöntemlerle gıda israfını en aza indirebilirsiniz.

Bilgilerimizi Bilimsel Kaynaklardan Almalıyız

İklim dostu beslenme seçimleri yapabilmemiz için daha fazla bilgiye erişim sağlamanın yanı sıra bu bilgileri günlük hayatımıza uygulamamız da büyük önem taşıyor. Tüketiciler olarak gıdaların etiketlerinde karbon ayakizi, su kullanımı ve kimyasal kullanımı gibi bilgiler arayarak bilinçli seçimler yapabiliriz.

Ayrıca sürdürülebilir gıda üretimi ve tüketimi konusunda eğitimler ve farkındalık kampanyaları düzenlemek de bu konuda önemli adımlar olacaktır. Bu bağlamda yapabileceğiniz en faydalı şey çevrenizden duyduğunuz, sosyal medyada gördüğünüz veya arkadaş sohbetinde öğrendiğiniz şeyleri bir kez daha araştırmaktır. Bu tür bilgiler çoğu zaman bir durum için geçerli olsa da durum, zaman, ülke ve hatta kişiler değiştiğinde geçerliliğini yitirebiliyor.

Özellikle günlük beslenme konusundaki bilgilerimizi bilimsel kaynaklardan almamız son derece önemli. Bilimsel kaynak dediğimiz zaman anlamamız gereken de hakemli bilimsel dergiler. Bir derneğin ya da örgütün hazırladığı rapor son derece bilimsel görünebilir ancak bilimin çalışma yöntemi farklıdır. O nedenle de bu tür raporları her zaman baştan doğru kabul etmemek akıllıca bir yaklaşım olacaktır.

Gıda İsrafını Önlemeliyiz

İklim dostu beslenme açısından yapmamız gereken en önemli şey gıda israfını önlemektir. Karbon ayakizi olsun, su olsun, kimyasallar olsun ve en önemlisi insan emeği olsun; gıda üretimine çok çaba harcıyoruz! Bize ulaşana kadar yaptığımız hatalarla bizim yaptıklarımızı eklediğimizde üretilen gıdanın neredeyse yarısı çöpe gidiyor.

Yalnızca bunu azaltmak dahi bilinçli gıda tüketimini ayrı bir seviyeye taşıyacaktır. Yani elbette, Antalya’da üretilen domatesi İstanbul’a taşımanın bir karbon ayakizi var ama belki daha önemlisi o domatesin yolda zarar gören yüzdesi. Bu nedenle mümkün olduğunca yerel beslenmemiz gıda israfını da azaltacaktır.

İklim dostu beslenme seçimleri, iklim değişikliği ile mücadelede önemli bir rol oynuyor. Ancak tüketiciler olarak ne yazık ki gıdaların karbon ayakizleri ve diğer çevresel etkileri konusunda yeterince bilinçli değiliz. Yaşam döngüsü değerlendirmesi perspektifinden bakarak gıdaların çevresel etkilerini tam olarak anlamamız ve bu bilgiler doğrultusunda bilinçli seçimler yapmamız sürdürülebilir bir geleceğe katkı sağlamamıza yardımcı olacaktır. Yerel ve mevsimlik gıdaları tercih etmek, bitkisel gıdalara yönelmek, organik ve sürdürülebilir tarım ürünlerini desteklemek ve gıda israfını azaltmak gibi adımlarla bireysel olarak çevresel etkinizi azaltabilirsiniz. İklim dostu beslenme, yalnızca bireysel sağlığımızı değil, gezegenimizin sağlığını da korumamız için atılacak önemli bir adım.

Bu yazı, ekoIQ’nun 113. sayısında yayımlanmıştır. Dergiye buradan ulaşabilirsiniz.

İklim Dostu Beslenme Seçimleri: Karbon Ayakizimizi Ne Kadar Biliyoruz? yazısı ilk önce Sürdürülebilirlik Hakkında Her Şey üzerinde ortaya çıktı.

Kış mevsimini yaşayan Antarktika’da Temmuz ayının son günlerinde başlayan ve yaklaşık iki hafta süren sıcak hava dalgası etkili oldu. Kıtada ortalama hava sıcaklığı, mevsim normallerinin 10-15 derece üzerinde ölçülürken yükselen sıcaklıkların buzulların erime hızını artırmasından endişe duyuluyor.

AA’nın haberine göre, Boğaziçi Üniversitesi İklim Değişikliği ve Politikaları Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Murat Türkeş, Antarktika üzerindeki genel atmosfer basıncının orta enlemlerdeki gibi alışılagelmiş atmosfer basıncından çok farklı olduğunu, kıta üstünde yıllar önce ozon tabakasının incelmesiyle de ilgisi bulunan ve atmosferin alt stratosfer bölümüne kadar etkili olan, bölgeye özgü bir dolaşım desenine sahip olduğunu söyledi.

“Antarktika’da Olağan Dışı, Normallerinden Çok Sıcak ve Kuru Hava Koşulları Egemen”

Antarktika’nın tam üzerinde hem yüzey hem de yüksek atmosferde dinamik kökenli bir yüksek basınç bulunduğunu belirten Türkeş, “Bu hava olayı Antarktika’da yüzeyden yüksek atmosfere kadar yani yeryüzünden 9-10 kilometre yukarıya kadar oldukça kalın, yüksek basınç koşullarının oluşmasına neden olmuş. Bu dinamik kökenli yüksek basınçlar içinde alçalıcı hava akımları var. Alçalan hava da adyabatik olarak ısınır, alçalırken aşağıya doğru sıkışır ve kurur. Bu nedenle Antarktika’da olağan dışı, normallerinden çok sıcak ve kuru hava koşulları egemen. Bazı bölgelerde 5-10 derece, iç ve kuzeydeki okyanusa doğru uzanan bölümde 15 derece daha sıcak ve kurak koşullar var. Bu mevsim için ortalama yüzey sıcaklıkları bölgesel farklılık göstererek -30 ile -65 derece arasında değişiyor, bu sene ise -20 ile -55 arasında” dedi.

“Bunlar İklim Değişikliğinin Bilinen Olumsuz Etkileri”

İklim değişikliği nedeniyle özellikle Antarktika’yı çevreleyen deniz buzullarında ve Batı Antarktika Buzulu’nda uzun zamandır bir erime gözlemlendiğini hatırlatan Prof. Dr. Türkeş, bölgenin 1950’lerden günümüze kadar, normallerine göre ortalama en az 3 derece ısınmış durumda olduğunu vurguladı ve şunları söyledi: “Bütün bunlar iklim değişikliğinin beklenen olumsuz etkileri. Söz konusu etkiler, bölgesel ısınmaya, buzulların erimesine, denizlerin yükselmesine, bölgedeki yüzey ve dip okyanus akıntılarının değişmesine, okyanuslardaki besin zincirinin bozulmasına ve değişen ekosistemler yüzünden biyoçeşitlilikte toplu ölümlerin görülmesine neden olabilecek ciddi değişiklikler.”

Antarktika üzerindeki yüksek basıncın bölgenin ısınmasına neden olarak kurak ve sıcak koşulları artırabileceğinden söz eden Prof. Dr. Türkeş, bunun da kuzey yarımkürede sonbahar, güney yarımkürede ise ilkbahar geçişlerinde beklenen kar yağışlarını olumsuz etkileyebileceğini ifade etti.

“İklimde Değişikliğin En Canlı Sonuçları Sıcaklık Artışları”

TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi (MAM) Başkanı Prof. Dr. Burcu Özsoy, iklimde değişikliğinin en canlı sonucunun sıcaklık artışları olduğunu ve bunun da en net kutup bölgelerinde gözlemlendiğini belirtti.

Kutup bölgelerindeki buzulların varlığının dünyanın sıcaklık seviyesinin korunması, deniz buzlarının ise denizdeki canlılık yaşamı açısından önem arz ettiğini anlatan Prof. Dr. Özsoy, “Normalden yüksek sıcaklıklar, buzullardaki azalmalara sebebiyet vererek hem sıcaklık dengesini değiştiriyor hem de deniz seviyesinin yükselmesine neden oluyor. Deniz buzundaki azalma ise canlı yaşamının olumsuz etkilenmesine sebep oluyor. Yüksek sıcaklıklar nedeniyle azalan buzul miktarları dünyanın ısınma sürecini artırıyor” dedi.

“Antarktika Giderek Daha da Isınıyor”

Ulusal Antarktika Bilim Seferleri kapsamında, bilimsel araştırma kamplarının da bulunduğu Horseshoe Adası’na, Meteoroloji Genel Müdürlüğü ile Otomatik Meteoroloji Gözlem İstasyonu kurulumunu 2019 yılında gerçekleştirdiklerini aktaran Özsoy, bu sayede düzenli meteorolojik veriler topladıklarından söz etti. Prof. Dr. Özsoy, şunları söyledi: “Hem bizim istasyonumuzun verileri hem de diğer ülkelerin verileri gösteriyor ki Antarktika yıllık ortalama değerler bazında giderek daha da ısınıyor, bu ısınma da iklim dengesini bozucu yönde etki yaratıyor. 2024 Temmuz ayında Doğu Antarktika’da sıcak hava dalgasıyla karşı karşıya kalındı ve normallerin 10 derece kadar üzerinde bir hava sıcaklığı kış sezonunda yaşanmış oldu. Normalde her 20 yılda bir yaşanan bu sıcak hava dalgaları 2022 ve 2024 yıllarında bir yıl ara ile yaşandı. Bu, iklim değişikliğinin bir etkisi olan ekstrem hava olaylarının daha sık yaşanmasına bir örnek olarak görülebilir.”

“Mevsim Ayrımı Yapmakta Zorlanacağımız Bir Dönem Bizi Bekliyor”

Prof. Dr. Özsoy, sıcaklıklar arttıkça buzulların erime hızının da arttığına, erime hızı arttıkça beyaz tabakanın kaybolmasıyla güneş ışınlarının dünyada daha fazla bulunduğuna, bu durumun da buzulların daha hızlı erimesine yol açtığına dikkati çekti.

Batı Antarktika’da bulunan ve “Kıyamet Günü Buzulu” olarak da adlandırılan Thwaites Buzulu’nun erimesinin deniz seviyesinin yükselmesi üzerinde yaratacağı felaket etkisi nedeniyle son yıllarda bilimsel araştırmaların ana odağı olduğunu işaret eden Prof. Dr. Özsoy, “Sıcak hava dalgasının yaşandığı Doğu Antarktika’daki erime de endişe verici hale geldi. Bilinen dört mevsimin iç içe geçtiği, mevsim ayrımı yapmakta zorlanacağımız bir dönem bizi bekliyor. Bu, ani hava değişiklikleri, daha önce hiç görülmemiş yerlerde hortumların, tsunamilerin gözlemlenmesi anlamına geliyor. Bu aynı zamanda mevsim geçişlerindeki döngülerin hızlanması ve hepimizin bildiği mevsim normalleri kalıbının tamamen değişmesi demek olur” şeklinde konuştu.

Antarktika’nın tek başına korunuyor olmasının dünyanın geleceği için tam anlamıyla başarı vadetmediğini ifade eden Prof. Dr. Özsoy, yaşamın yoğun olduğu bölgelerde gerekli önlemler, düzenlemeler hayata geçirilmezse iklimin dengesinde hayati öneme sahip Antarktika’nın hızla deforme olmaya devam edeceği uyarısını yaptı.

Antarktika Isındıkça Isınıyor, İklim Dengesi Bozuluyor! yazısı ilk önce Sürdürülebilirlik Hakkında Her Şey üzerinde ortaya çıktı.

Çevresel sorunların artmasıyla birlikte daha sık karşılaştığımız eko-anksiyete terimi, bireylerin doğal afetler ve iklim değişikliği gibi durumların yaratabileceği olumsuz etkilerle ilgili duyduğu yoğun kaygı olarak tanımlanıyor.

Bireylerde çaresizlik, umutsuzluk, uyku bozuklukları, öfke kontrol sorunu ve depresyon gibi belirtilere yol açabilen eko-anksiyete git gide artan kontrolde olma ihtiyacı ve güvensizlikle beraber bireyin günlük yaşamını etkileyerek, karar alma süreçlerinde zorlanmalara ve sosyal ilişkilerde sorunlara neden olabiliyor.

Doğal Afetler, Yangınlar Eko-Anksiyeteyi Tetikliyor

Doğal afetler, yangınlar gibi olaylar bireylerin yaşamlarını doğrudan tehdit eden ciddi stresörler olmalarıyla beraber eko-anksiyeteyi tetikleyen en önemli unsurların başında geliyor. Bu tür olaylar sonrasında, travma sonrası stres bozukluğu (TSSB), akut stres bozukluğu ve depresyon gibi psikolojik rahatsızlıklar yaygın olarak görülebiliyor.

Yangınların ve diğer afetlerin yıkıcı etkileri, sadece fiziksel kayıplarla sınırlı kalmıyor aynı zamanda toplumsal bağların zedelenmesine, güvenlik duygusunun sarsılmasına ve gelecekle ilgili ciddi kaygılara da yol açabiliyor. Özellikle yaz aylarında hava sıcaklıklarının artması ve kuraklık nedeniyle yangın riskinin yükselmesi, kişilerin sürekli olarak tetikte olmasına, huzursuz hissetmesine ve hatta yangın haberlerine karşı aşırı duyarlı hale gelmesine neden olabiliyor.

Bireyler Kendini Sürekli Bir Tehdit Altında Hissedebiliyor

Bireyler çevresel felaketlerin kaçınılmaz olduğu düşüncesiyle kendini sürekli bir tehdit altında hissedebiliyor ve bu durum genel yaşam kalitesini düşürebiliyor. Hatta öyle ki kişiler gelecekle ilgili planlar yapmaktan kaçınabiliyor ya da çocuk sahibi olmamayı dahi tercih edebiliyor. Diğer bir örnek olarak, bireyler büyük bir depremin ardından sürekli olarak başka depremlerin olacağı korkusuna kapılabiliyor. Örneğin, şiddetli bir deprem yaşamış bir kişi, bu olay sonrasında sürekli olarak yeryüzünün dengesiz hale geldiğine, doğanın intikam aldığına veya insan faaliyetlerinin çevreyi yıkıcı bir şekilde etkilediğine inanıyor. Bu kişi, gelecekte daha büyük depremler olacağı endişesiyle sürekli tetikte olabiliyor ya da her an bir deprem olacakmış gibi bir kaygı içinde yaşayabiliyor.

Kişinin evinde ya da iş yerinde güvenlik önlemlerini aşırı derecede artırmasına neden olabilecek bu kaygı, sürekli olarak deprem çantası hazırlamak, kaçış planları oluşturmak veya depremle ilgili haberleri obsesif bir şekilde takip etmek gibi davranışlar doğurabiliyor. Deprem sonrası yaşanan bu tür eko-anksiyete, bireyin günlük yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyerek uyku sorunları, sosyal izolasyon ve sürekli bir güvensizlik hissi yaratıyor.

Sürdürülebilir Yaşam Pratiklerine Yönelim

Bu noktada eko-anksiyete ve afet kaynaklı psikolojik sorunlarla başa çıkabilmek için bireysel ve toplumsal düzeyde hem önleyici olabilecek hem de müdahaleyi kolaylaştıracak bazı stratejiler geliştirilmesi önemli. Bireysel düzeyde çevresel sorunlar hakkında bilgi edinmek, sürdürülebilir yaşam pratiklerine yönelmek ve toplumsal çevre hareketlerine katılmak, bireylerin bu kaygılarla başa çıkmasına yardımcı olabiliyor.

Aynı zamanda meditasyon, yoga, doğa yürüyüşleri gibi stres yönetimi teknikleri de faydalı olabiliyor. Toplumsal düzeyde afetlere hazırlık noktasında ise erken müdahale ve afet sonrası psikolojik destek hizmetlerinin güçlendirilmesi ile bireylerin bu tür olaylarla başa çıkma kapasitesinin artırılması gerekiyor. Yangın ve afet sonrası bireylere sunulan psikolojik ilk yardım, travmanın etkilerini azaltmada kritik bir rol oynuyor. Ayrıca toplumun afetlere karşı bilinçlendirilmesi ve afet sonrası dayanışma ağlarının oluşturulması, toplumsal iyileşme sürecini de hızlandırıyor.

“Sahada Eko-Anksiyeteyi Çokça Görüyoruz”

Maya Vakfı Kıdemli Klinik Koordinasyon Sorumlusu ve Klinik Psikolog Melisa Varol, “Sahada hizmet götürdüğümüz yararlanıcılarımızda eko-anksiyeteyi çokça görüyoruz. Deprem olduktan sonra hem yerel halkta hem de İstanbul gibi farklı şehirlerde yeniden deprem olabileceği konusunda korkunun epey arttığını gözlemliyoruz” dedi.

Özellikle 2021 Muğla yangınlarından sonra yangının hiç uğramadığı köy ve kasabalarda “ya yangın olursa” diye anksiyetenin ve devamında gelen baş ağrısı, sırt ağrıları, uyku ve iştahta bozulmalar gibi fizyolojik semptomların arttığını gözlemlediklerini belirten Varol, yangın olayını hiç yaşamamış ama bu kaygıyı taşıyan çevre köylerdeki kişilerle de psikososyal destek oturumları düzenlediklerini söyledi. Varol yanı sıra doğal afetler ve sonrasında oluşan eko-anksiyete ile ilgili bilgilendirici seminerler ve eğitimler gerçekleştirdiklerini de sözlerine ekledi.

Çevresel Sorunlar Eko-Anksiyeteyi Tetikliyor yazısı ilk önce Sürdürülebilirlik Hakkında Her Şey üzerinde ortaya çıktı.

Hepimizin dünya ile ilk teması nefes alarak gerçekleşiyor. Dakikada otalama 12 kez içimize çektiğimiz havanın kirliliği bizi hem hayatta tutuyor hem de zehirliyor. Hava kirliliği çağımızın en büyük çevresel sağlık riskini oluşturuyor. Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) verilerine göre küresel nüfusun %99’u kirli hava soluyor ve yılda 7 milyondan fazla insanın erken ölümüne neden oluyor. Dolayısıyla kötü hava kalitesinin yaşam hakkı, sağlık hakkı, su hakkı, gıda hakkı, barınma hakkı ve yeterli yaşam standardı gibi geniş bir insan hakları yelpazesi üzerinde etkileri bulunuyor. Ayrıca hava kirliliği sağlıklı ve sürdürülebilir bir çevre hakkını açıkça ihlal etmek anlamına da geliyor.

Hava Kalitesini Artırmak Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’nın İçinde

Hava kirliliği sadece insan sağlığı için değil, gezegen sağlığı için de önemli bir tehdit; iklimi, biyolojik çeşitliliği ve ekosistemleri olumsuz yönde etkiliyor. Bu hayati meseleden yola çıkan Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu, 2020 yılında 7 Eylül’ü “Uluslararası Mavi Gökyüzü için Temiz Hava Günü” olarak kabul etti. Küresel topluluğun hava kirliliği risklerine yönelik farkındalığını artırmak ve bunun için hızla harekete geçme uyarısında bulunan günle, hava kirliliğiyle mücadelede ülkeleri işbirliğine teşvik ederek küresel bir eylem topluluğu oluşturmak hedefleniyor. BM ayrıca Sürdürülebilir Kalkınma 2030 hedefleri arasında da sürdürülebilir şehirler ve insan yerleşimleri bağlamında sağlıklı hava kalitesini destekleyen sürdürülebilir kalkınma politikalarını da önemsiyor.

Temiz Hava Günü’nün 2024 teması “Temiz Hava için Şimdi Yatırım Yap” olarak belirlendi. Tema ile temiz hava yatırımlarının milyonlarca hayat kurtarabileceği, yatırımların iklim değişikliğiyle mücadelede çok önemli araçlar olduğu vurgulanarak daha adil ve sürdürülebilir toplumların  inşası ve doğanın korunmasındaki önemi vurgulanıyor.

İklim Değişikliğiyle Mücadelenin Ayrılmaz Bir Parçası

Hava kirliliği ve seragazlarının ana kaynakları genellikle aynı. Hava kalitesini iyileştirmek için yapılan çoğu eylem, aynı zamanda iklim değişikliğiyle mücadeleye de yardımcı oluyor. İklim değişikliğine neden olan birçok faktör, verimsiz ve kirletici enerji ile ulaşım sistemlerini içerdiği için hem iklim değişikliği hem de hava kirliliği ile mücadele stratejileri birbirini tamamlıyor. Özellikle enerji üretimi, ulaşım ve sanayi için fosil yakıtların yakılması, hava kirliliğini artırırken bilim insanları da ısınan bir iklimin hava kalitesini daha da kötüleştireceği konusunda hemfikir.

Hava kirliliği ile mücadelede kirliliğin önlenebilir olduğundan yola çıkmak çok önemli. Çözümlere yönelik yasalar, standartlar, politikalar, programlar, yatırımlar ve teknolojiler biliniyor. Bu çözümlerin uygulanması elbette büyük yatırımlar gerektirirken bir yandan da tüm gezegenimiz ve insanlık için kıyaslanamayacak faydalar sağlıyor.

Hava kirliliğini azaltan birçok başarılı politika örneği bulunmakla birlikte bunlardan öne çıkan bazıları şöyle:

Sanayi: Endüstriyel bacalardan salınan emisyonları azaltan temiz teknolojiler; atık alanlarından metan gazının yakalanmasını da içeren, şehir ve tarım atıklarının yönetiminde iyileştirmeler.

Enerji: Pişirme, ısıtma ve aydınlatma için temiz ev enerjisi çözümlerine erişim sağlanması.

Ulaşım: Temiz enerji üretim yöntemlerine geçiş; şehirlerde hızlı toplu taşıma, yürüyüş ve bisiklet ağlarına öncelik verilmesi, daha temiz araçlar ve yakıtlar kullanılması.

Şehir planlama: Binalarda enerji verimliliğinin artırılması ve şehirlerin daha yeşil ve kompakt hale getirilmesi, böylece enerji verimliliğinin sağlanması.

Enerji üretimi: Düşük emisyonlu yakıtların ve yenilenebilir yakıt kullanımı olmayan enerji kaynaklarının artırılması ve mini şebekeler ve çatıda güneş enerjisi gibi dağıtılmış enerji üretiminin yaygınlaştırılması.

Belediye ve tarımsal atık yönetimi: Atık azaltma, atık ayırma, geridönüşüm ve yeniden kullanım veya atık yeniden işleme stratejileri ile birlikte, biyolojik atık yönetiminin iyileştirilmiş yöntemlerinin kullanımı.

Temiz Hava Yatırımları Milyonlarca Hayat Kurtarabilir yazısı ilk önce Sürdürülebilirlik Hakkında Her Şey üzerinde ortaya çıktı.

Türkiye Belediyeler Birliği (TBB) ve İstanbul Büyükşehir Belediye (İBB) Başkanı Ekrem İmamoğlu, TMMOB Peyzaj Mimarları Odası Uluslararası Peyzaj Mimarlığı Federasyonu (IFLA) 60. Dünya Kongresi’nde konuştu.

“Sıcak Hava Dalgası 1960’lı Yıllara Göre 46 Gün Daha Uzun”

Kongrenin, “Code Red for Earth” (Dünya için Kırmızı Kod) teması ile gerçekleştirildiğini belirten İmamoğlu, “Code Red for Earth, yalnızca bir slogan değil, dünyanın bize seslenişidir. Bizler, dünyada yaşayanlar olarak, bu çağrıya acil cevap vermekle yükümlüyüz. Kentler, iklim krizinin hem en büyük faillerinden hem de en büyük mağdurlarındandır. Sadece bir örnek üzerinden olayın ciddiyetine bakacak olursak: 2024 yılında, 50 şehri kapsayan bir çalışmada ortalama sıcak hava dalgası aralığının, 1960’lı yıllara göre, yaklaşık 46 gün daha uzun olduğu tespit edilmiştir. Bu bir örnek bile, önümüzdeki yıllarda kentlerde iklim değişikliğinin olumsuzluklarını en aza indirmeye yönelik çok ciddi çalışmalar yapmamız gerektiğini anlatmaya yetmektedir. Tabii ki bir yandan hem ülkesel politikalarda hem de kentsel politikalarda küresel ısınmayı yavaşlatmak ve nihayetinde durdurmak için de çok yönlü çalışmalara hep beraber devam etmemiz gerekmektedir” dedi.

“İstanbul’da İklim Değişikliğinin Etkileri Artacak”

İstanbul’un da iklim krizinden etkilendiğini söyleyen İmamoğlu, “Yer aldığı iklim kuşağı ve yüksek nüfusu sebebiyle, İstanbul da iklim krizinin etkilerini yaşamakta ve önümüzdeki yıllarda bu etkilerin hızla artacağı net bir gerçek olarak önümüzde. İstanbul olarak, ‘Code Red for Earth’ sloganının son derece yerinde bir çağrı olduğunu farkındayız ve iklim krizinin oluşturacağı mağduriyetlere dair, kapsamlı sosyal ve mekansal politikaların geliştirilmesini en önemli hedeflerimizden biri olarak değerlendirdiğimi belirtmek isterim. C40 üyesi olan İBB, Ekim 2019’da Deadline 2020 Taahhüdü‘nü imzalamış ve İstanbul’un 2050 yılına kadar, karbon nötr ve iklim değişikliğine dirençli bir şehir olma hedefini kabul etmiştir. İstanbul’da seragazı emisyonlarının azaltılması, en önemli stratejilerimizden biri olarak çalışılmaktadır. Azaltım alanında kalıcı çözümler üretmek adına, kentsel alanda düşük emisyon bölgeleri oluşturmayı hedefliyoruz ve kent içerisinde toplam 20 kilometrekare olacak şekilde, pek çok noktada düşük emisyon bölgelerinin oluşturulması için çalışmalar yürütüyoruz” diye konuştu.

“İklim Değişikliğini En Önemli Tehditlerden Biri Olarak Ele Almaktayız”

Peyzaj mimarlığı bilim dalı ile önemli çalışmalar yürüttüklerini dile getiren İmamoğlu, ayrıca kentsel mirasın korunması, doğal ve kültürel peyzajların korunması, bozulmuş peyzajların rehabilitasyonu gibi konularda da peyzaj mimarlarıyla önemli projeler geliştirdiklerini aktardı.

İmamoğlu, “İstanbul 2050 Vizyon Stratejik Planı’mızda; iklim değişikliğini, gezegenin geleceğini etkileyen ve insanların refahına yönelik en önemli tehditlerden biri olarak ele almaktayız. Çevreyi Koruyan ve Değişen İklimle Uyumlu Kent teması ile öncelikli olarak mevcut doğal değerlerin korunması, iyileştirilmesi ve onarılması amacı kapsamında; gelecek nesiler için orman alanları, su havzaları, İstanbul’u çevreleyen denizler ve bu alanların ev sahipliği yaptığı ekosistemler en yüksek önlemler ile korunması ve parçalanmış ekosistemler birleştirilmesi için kent dokusu ile doğal yaşam arasındaki sınırı belirleyen kuzey yaşam koridorunu tanımlamaktayız” şeklinde konuştu.

“İklim Risklerine Karşı Kırılganlığın Azaltılması Ana Başlıklarımızdan”

İmamoğlu şu bilgileri paylaştı: “İstanbul Vizyon 2050 planımızda; aşırı sıcak dalgaları, sel ve taşkınlar gibi afetlere yönelik olarak kent altyapısının uyum kapasitesinin artırılmasını, iklim risklerine karşı kırılganlığının azaltılması ana başlıklarımızdan biri olarak çalışılmış ve alt eylemler belirlenmiştir. Aynı zamanda kentsel ısı adalarına yönelik çalışmalarımızı yapabilmek için, detaylı kentsel ısı haritası çalışmamızı tamamlamak üzereyiz. Ek olarak; İstanbul’da yeşil çatılar, yağmur göletleri gibi uygulamaların yaygınlaştırılması ve yeni yapılarda gri su planlaması da hedeflerimiz arasında. Kirlilikle mücadelede ve iklim değişikliği konularında sorumluluğun adil paylaşımı için, iklim adaletinin sağlanması da bizim için en önemli tema başlıklarımızdan biri. Bu doğrultuda, iklim risklerinden etkilenmesi beklenen toplumsal grupların belirlenmesi ve kırılganlıklarının azaltılması, ortaya çıkabilecek ekonomik eşitsizliklerin giderilmesi de alt çalışma başlıklarımız olarak plan kapsamında çalışılmaktadır.”

“İstanbul İklim Değişikliği Eylem Planı’nı Hazırladık”

Gezegenimizin karşı karşıya olduğu acil ekolojik tehditlere dikkat çeken İmamoğlu, “Küresel ölçekte gerçekleşmekte olan iklim krizinin zararlarını azaltmak, kentlerin adaptasyonu güçlendirmek ve etkilerini yönetebilmek için, kentin iklim değişikliğine uyum kapasitesini ve yurttaşların iklim krizi mücadelesine katılımını artırma amacımızı çok sayıda alt proje desteklerken, bu doğrultuda çok daha detaylı bir çalışma olarak, İstanbul İklim Değişikliği Eylem Planı’nı hazırladık. Bugün, bu kongrede de ele alınacak olan ‘Code Red for Earth’ teması, bizlere gezegenimizin karşı karşıya olduğu acil ekolojik tehditleri hatırlatıyor. İklim kriziyle mücadele etmek, sürdürülebilir bir geleceği inşa etmek için birlikte hareket etmeliyiz” dedi.

Bu noktada yerel yönetimlerin ve merkezi yönetimin işbirliği içinde çalışmasının önemine vurgu yapan İmamoğlu, işbirliğinin şehirlerimizi daha dirençli, daha yaşanabilir ve daha sürdürülebilir kılmada kritik bir rol üstlendiğini ifade etti.

Gezegenimiz Bize Sesleniyor: “Dünya için Kırmızı Kod” yazısı ilk önce Sürdürülebilirlik Hakkında Her Şey üzerinde ortaya çıktı.

Antalya - Akdeniz sahillerinde plastik kirliliğine karşı etkili bir mücadele yürüten Ekolojik Araştırmalar Derneği (EKAD), 'Plastiksiz Kıyılar, Plastiksiz Sular' projesini tanıttı. EKAD Başkanı Dr. Ali Fuat Canbolat, mikroplastiklerin insan sağlığı üzerindeki ciddi etkilerine dikkat çekti. Canbolat, "Mikroplastikler, mesela bir annenin plasentası aracılığıyla bebeğe geçebiliyor. Bilimsel araştırmalara göre bir kişi, haftada bir kredi kartı ağırlığında mikroplastik yiyor" dedi.

26 yıldır nesli tehlike altında olan caretta caretta deniz kaplumbağalarının korunması için çalışmalar yürüten EKAD, sahillerde ve denizlerde artış gösteren plastik kirliliğine karşı kapsamlı bir mücadele başlattı. Dr. Canbolat, denizlerdeki kirliliğin yüzde 80'inin plastik atıklardan oluştuğunu vurgulayarak, bu atıkların insan sağlığını ve ekosistemi tehdit ettiğini belirtti.

"Plastik Yüzyılı" ve Sağlık Riskleri

Plastik atıkların karaya atılması ve nehirler aracılığıyla denizlere taşınmasının büyük bir sorun oluşturduğunu ifade eden Dr. Canbolat, "Plastik yüzyılını yaşıyoruz. Kullandığımız hemen hemen tüm materyallerde plastik ürün var. Bu plastik atıklar, sadece görsel kirlilik yaratmakla kalmıyor; sağlık problemlerine de yol açıyor" şeklinde konuştu. Mikroplastiklerin sağlık üzerindeki etkilerini açıklayan Canbolat, plastiğin insan sağlığına zararlarını vurguladı: "Denizlerdeki plastikler çürüdüğünde mikroplastiklere dönüşüyor ve bu mikroplastikler besin zincirine giriyor. Sonuç olarak, tükettiğimiz yiyecekler aracılığıyla her hafta bir kredi kartı büyüklüğünde plastik yiyoruz."

Farkındalık ve Temizlik Çalışmaları

EKAD, Türkiye Çevre Eğitim Vakfı (TÜRÇEV) ve Antalya Büyükşehir Belediyesi ortaklığıyla yürütülen 'Plastiksiz Kıyılar, Plastiksiz Sular' projesi kapsamında, gönüllülerin katılımıyla Konyaaltı, Lara ve Belek sahillerinde temizlik çalışmaları gerçekleştiriliyor. Projede, plastik atıkların toplanması ve tek kullanımlık plastik ürünlerin kullanımının azaltılması için farkındalık oluşturuluyor. Dr. Canbolat, "Tek kullanımlık plastiklerden kaçınmak için alternatifler bulunmalı ve bu konuda toplumsal farkındalık artırılmalıdır" dedi.

EKAD’ın bu projesi, sadece sahillerin temizlenmesini değil, aynı zamanda toplumsal bilinçlenmenin sağlanmasını da hedefliyor. Plastik kirliliği ile mücadele, ekosistemi korumak ve insan sağlığını güvence altına almak adına önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.

Emekli öğretmen Eşraf Yurdasiper, Burdur Gölü’nün hızla kurumasına dikkat çekmek için anlamlı bir eyleme imza attı. 69 yaşındaki Yurdasiper, son yıllarda yaşanan kuraklık ve bilinçsiz sulama uygulamalarının etkisiyle ciddi şekilde azalan göl seviyesini protesto etmek amacıyla Burdur Gölü halk plajında duygusal bir ağıt okudu ve ortaokul öğrencisiyle birlikte halk oyunu sergiledi.

Burdur Gölü'nün yaklaşık 50 yılda su seviyesinin 19 metre kadar azaldığını belirten Yurdasiper, gölün kurumasının bölge halkı için büyük bir kayıp olduğunu ifade etti. Ağıtında, gölün nasıl hızla kuruduğunu ve bu durumun getirdiği üzüntüyü dile getirdi. "Gölümüze baka baka kuruttuk. Kuruttuk da düz ovaya yatırdım, gölümüzü kaybettik, unuttuk" sözleriyle gölün kurumasına karşı derin bir üzüntü duyduğunu vurguladı.

Yurdasiper, gölün korunması ve geleceğe aktarılması gerektiğine dikkat çekerek, "Burdur Gölü'nün kuruması çocuklarımız için büyük bir tehlike oluşturacak. Gölümüzü sulu ve yaşanabilir bir şekilde çocuklarımıza bırakmalıyız. Bu duruma dikkat çekmek için gölde ağıt yaktım" dedi.

İzmir Burdurlular Derneği Başkanı Refik Kaya da göldeki su seviyesindeki azalmaya vurgu yaparak, "Çocukluğumuzda gözlemlediğimiz gölün kurumasını üzüntüyle izliyoruz. Su kaynaklarının düzensiz kullanımı ve bilinçsiz sulama gölümüze zarar verdi. Gölümüzü koruma altına almalıyız" şeklinde konuştu.

Antalya Burdurlular Derneği Başkanı Hüseyin Yamacı, gölü besleyen kaynakların kuruması ve bilinçsiz sulamanın gölün kurumasında etkili olduğunu belirterek, bu durumun önlenmesi için acil önlemler alınması gerektiğini ifade etti.

‘BİR AVUÇ SERMAYEYE TOPRAKLARIMIZI PEŞKEŞ ÇEKTİLER’

Eylemde söz alan CHP Rize Milletvekili Tahsin Ocaklı, “Ben parlamentoda yaşam Cumhuriyet Halk Partisi grubu ile yaşam alanlarımızın tahrip edilmesini engellemek için ne gerekiyorsa yapacağım. Parlamentoda biz, sokaklarda siz üzerimize düşeni yapmaya devam edeceğiz. Fındıklı halkı olarak böyle bir projeye müsaade etmeyeceğiz” dedi. Ardından söz alan Fındıklı Belediye Başkanı Ercüment Şahin Çervatoğlu ise, “Daha dün Hopa’da aynı olay yaşandı. Sermayenin temsilcileri yaşam alanlarına sahip çıkan Metin Lokumcu’yu polis şiddetiyle, emniyet güçlerinin orantısız gaz sıkmasıyla aramızdan aldılar. Fındıklı halkı doğmamış çocuklarının hakkı olan yer altı ve yer üstü zenginliklerini yarına taşıması gerektiğini biliyor. Ama sermaye de bu alanları talan etmek iççin saldırıya geçmiş, Fındıklı’ya saldırıyor. Bilmediği bir şey var. Karadeniz insanının yürekli mücadelesi var. Bugün de doğa için mücadele ederiz. Fındıklı’nın üzerinde, Cankurtaran’da mücadele eden Reşit Kibar’ı bizden koparan sermayenin doymayan hırsına kamunun malını peşkeş çekmeye çalışıyorlar. Dedelerimiz yaylalardaki meralardaki ağaçları korurdu. Şimdi bütün arazilere orman kadastro çalışmasıyla tüm alanlara el koydu. Demek ki bir avuç sermayedara bu alanları peşkeş çekmek için el koymuş” şeklinde konuşarak mücadele çağrısı yaptı.

Kirli sular İzmir Körfezi'ne deşarj edilmiş
22 ve 23 Ağustos tarihlerinde yaşanan kirliliğin karasal kaynaklı olup olmadığını tespit etmek için ekipler tarafından, Körfez’e dökülen derelerden ve atık su arıtma tesislerinin çıkışlarından numuneler alındı.

Bu analizler sonucunda İzmir Büyükşehir Belediyesi İZSU Genel Müdürlüğü'ne bağlı Çiğli Kentsel Atıksu Arıtma Tesisi ile Güneybatı Atıksu Arıtma Tesisleri’nin, "çevre mevzuatında belirtilen standartların üzerinde" kirli suları İzmir Körfezi'ne deşarj ettikleri tespit edildi.

Ceza kesildi, suç duyurusunda bulunuldu
İzmir Büyükşehir Belediyesi İZSU Genel Müdürlüğü'ne 2872 sayılı Çevre Kanunu kapsamında 1 milyon 858 bin 610 TL idari ceza uygulandı. Ayrıca, sorumlular hakkında Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunuldu.

Amonyak miktarının 50 kat fazla olduğu belirlenmişti
Balık ölümleri sonrası Bakanlık ekiplerinin ön incelemesinde İzmir Körfezi’nde atık su kaynaklı amonyak miktarının olması gerekenden 50 kat daha fazla olduğu belirlenmişti. Körfez’de 6 miligram/litreye olması gereken oksijen seviyesinin ise 1,8; yer yer 0’a düştüğü tespit edilmişti. Balıkların oksijensizlik yüzünden öldüğü tespit edilmişti.

İzmir Körfezi’nde 9 Eylül’de de deniz suyu renginin yeşil ve kahverengiye döndüğü Karşıyaka ilçesi Aksoy Mahallesi civarında çok sayıda ölü balığın deniz yüzeyine çıktığı görüldü.

İhbar üzerine bölgeye İzmir Orman Bölge Müdürlüğüne bağlı 3 uçak, 3 helikopter, 15 arazöz, 5 su ikmal aracı ve yer ekibi sevk edildi.

Ekipler, havadan ve karadan müdahaleyle yangını kontrol altına almaya çalışıyor.

Kallio köyünün sakinleri, 40 yıl önce başkent Atina'ya su sağlayan Mornos Barajı’nın inşası için evlerini terk etmek zorunda kalmıştı. Ancak son aylardaki kuraklık, barajdaki su seviyesinin dramatik bir şekilde düşmesine ve köydeki evlerin ve bir okulun kalıntılarının ortaya çıkmasına neden oldu.

Kallio’nun eski sakinlerinden Yorgos Iosifidis, "Babamın iki katlı evinin birinci katını ve hemen yanında kuzenlerimin evinden kalanları görebiliyorsunuz" diyerek AFP'ye duygularını paylaştı.

Köyde yaklaşık 80 ev, bir kilise ve bir okul bulunuyordu.

Diğer barajlarda da su seviyeleri azaldı

Yunanistan, bu yıl tarihin en sıcak Haziran ve Temmuz aylarını yaşarken, Mornos Barajı’ndaki su seviyeleri yüzde 30 oranında azaldı.

Atina’yı besleyen diğer barajlarda da önemli düşüşler kaydedildi.

"Suyu israf etme lüksümüz yok"

Yunan yetkililer, bölgedeki 3.7 milyon kişiye su tasarrufu çağrısında bulundu.

Başbakan Kyriakos Mitsotakis, su kaynaklarının korunması gerektiğini vurgulayarak, "Daha az suyumuz olacağını bildiğimiz bir dönemde suyu israf etme lüksümüz yok" dedi.

USS Wasp gemisi sabah saatlerinde demir aldı ve kenti terk etti.

10 KİŞİ TUTUKLANMIŞTI
Amerikan gemisinin İzmir'e gelişi kentte tansiyonu yükseltmişti. Türkiye Gençlik Birliği (TGB) ve Türkiye Komünist Partisi (TKP) üyeleri kent turuna çıkan Amerikan askerlerine saldırılar gerçekleştirmişti.

Bir Amerikan askerinin kafasına çuval geçiren 10 TGB üyesi tutuklanarak cezaevine gönderilmişti.

Bu yıl tek kullanımlık plastiklere odaklanan çalışma, İngiliz pop-rock topluluğu Depeche Mode ve İsveçli saat markası Hublot'nun her yıl dünyada sayılı projeye verdiği hibeyi Türkiye'den almaya hak kazanan ilk proje oldu.

Kültür ve Turizm Bakanlığı TURAŞ Tesisleri Lara Halk Plajı'nda 5 Eylül'de projenin son etkinliği yapılacak. Türkiye'nin farklı şehirlerinden gelecek 20-30 yaş arası 35 gönüllü gençle mavi bayrak ödüllü halk plajlarında dört gün boyunca stantlar kurulacak ve çeşitli programlar yürütülecek.

Etkinliğin ilk gününde, Avrupa Çevre Ajansı'nın "Deniz Çöpleri İzleme Programı" kapsamında sahil ve deniz temizliği yapılacak, toplanan tüm atıklar kategorilerine göre ayrılıp sergilenecek.

Tamamı halka açık ve ücretsiz olacak etkinliklerle tek kullanımlık plastikler konusunda farkındalık yaratılmaya çalışılacak. 

Tarım ve Orman Bakanlığınca 2022-2023 yıllarında yayımlanan rapora göre, yağışlarda yüzde 40'ın üzerinde eksilmenin yaşandığı kentte bu yıl da yağışsızlık durumu devam ediyor.

Yaşanan kuraklık nedeniyle Ağrı Dağı Milli Parkı'nın eteklerinde bulunan bazı sulak alanlarda ciddi oranda kuruma oluştu.

Kuzeydoğu göç rotasında bulunmasından dolayı birçok kuş türünün ziyaret ettiği sulak alanlar, neredeyse tamamen kurudu.

Alanlar kuruyunca, buraları kullanan kuş türlerinin çevredeki başka sulak alanlara göçtüğü belirtildi.

Iğdır Üniversitesi Biyoçeşitlilik Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Dr. Öğr. Üyesi Belkıs Muca Yiğit, Iğdır'ın son 3 yılda en az yağış alan iller arasında yer aldığını söyledi.

Tarım ve Orman Bakanlığı verilerine göre, Iğdır’ın da içinde yer aldığı birkaç ilde ileri derecede kuraklık görüldüğünü belirten Yiğit, "Yağış oranlarının normalinin yüzde 40'tan daha fazla düştüğü belirtilmiş durumda. 2023 yılı istatistiki verilerine göre Iğdır'ın en az yağış alan il unvanını taşıdığını görüyoruz. 2024 yılında da bu yağışsızlık ve kuraklık durumunun devam edeceğini öngörüyoruz. En doğru bilgileri Bakanlığın 2024 verileriyle yayımlanacak raporda göreceğiz." dedi.

Sulak alanlardaki kuraklığa da değinen Yiğit, "Karasu taşkınlarında özellikle bu sıcaklığın sebep olduğu kuraklığın etkilerini daha net görmekteyiz. Bugünlerde yapılan incelemelerde alandaki suyun çekildiği ve tamamen kuruduğu gözlemlenmekte. Bu durum ağustos ayındaki sıcaklıkların oldukça yüksek seyretmesinden ileri geliyor." ifadelerini kullandı.

"Bu bölgeler yerel ve göçmen kuşların konaklama, barınma alanları"

Kuruyan alanların bölgedeki yerel ve göçmen kuş türleri için son derece önemli olduğunu vurgulayan Yiğit, şunları kaydetti:

"Buralar Iğdır için önemli alanlar. Özellikle Ağrı Dağı Milli Parkı'nın eteklerinde olmasından dolayı milli park için önemli su kaynaklarından olma niteliğinde. Bunun ötesinde bu bölgeler yerel ve göçmen kuşların konaklama, barınma alanları. Bu alanlarda yavrulama dönemleri oluyor, hayvanlar için ciddi bir besin kaynağı da aynı zamanda. Özellikle de kıyı kuşları açısından önemli alanlar."

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) İl Koordinasyon Kurulu Sekreteri Aykut Akdemir, aynı alanların geçmişte de ormanlık statüsü dışına çıkarılmaya çalışıldığını belirtti. Akdemir, "Daha önce Danıştay'ın yürütmeyi durdurma kararı verdiği bu alan, şimdi yeniden yapılaşmaya açılıyor. TOKİ, bölgeye 3 bin konut inşa etti ve şimdi bu yapılaşma yasalara uygun hale getirilmeye çalışılıyor" dedi.

Bu karar, Bayraklı Şehir Hastanesi gibi önemli yapıların bulunduğu bölgede, 2020 depremi sonrası mahkeme kararı ile iptal edilen yapılaşmanın, yeniden gündeme gelmesiyle dikkat çekiyor. Ayrıca, Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın İstanbul, Ankara, Adana, Muğla ve Mersin'de çeşitli arsaları satışa çıkarması da kamuoyunun tepkisini çekiyor.

Hava sıcaklıklarının düşmesi, rüzgarın etkisiyle su sirkülasyonunun artması ve temizlik çalışmalarıyla son günlerde körfez içinde balık ölümlerinin önemli ölçüde azaldığı, kötü koku probleminin ise Karşıyaka ve Bayraklı sahillerinin belli noktalarında devam ettiği görülüyor.

İzmir Körfezi'nde kirlilik nedenleri ve çözüm önerilerine ilişkin görüşlerini paylaşan uzmanlar sorunun kısa vadede çözümünün mümkün görünmediğine, halkın da çalışmalara destek vermesinin önemli olduğuna işaret ediyor.

"Sinyaller veriyordu"
Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Temel ve Endüstriyel Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Esra Ersoy Ömeroğlu, AA muhabirine yüksek lisans döneminden itibaren İzmir Körfezi ile ilgili çalışmalar yürüttüğünü söyledi.

Çevre mikrobiyolojisi ve bakteriyoloji uzmanı Ömeroğlu, doğanın muhteşem bir dengeye sahip olduğunu ve şimdi olduğu gibi insanlara çeşitli sinyaller verdiğini belirtti.

Doğada her faktörün bir eşik değeri olduğunu ve bu eşik değeri aştığı zaman artık önlenemez bir boyuta geldiğini ifade eden Ömeroğlu, "Körfezde çok öncesinden bu yana deniz suyunda zaten bir kırmızılaşma ve hafif koku başlamıştı. Bu, oksijen miktarının azaldığının göstergesiydi." dedi.

Yaşanan balık ölümlerinin, eşik değer aşılmadan önlem alınmasının önemini bir kez daha gösterdiğini aktaran Ömeroğlu, sorun ortaya çıktıktan sonra temizlemek için verilecek çabanın temiz tutmak için verilecek çabadan katbekat fazla olduğuna işaret etti.

"Sadece koku veya görsellik bizim sorunumuz olmamalı"
Körfezin ciddi anlamda mikrobiyal çeşitliliğe sahip olduğunu, sadece balıklar ve planktonlar açısından düşünülmemesi gerektiğini aktaran Ömeroğlu, şu bilgileri verdi:

"Sadece koku veya görsellik bizim sorunumuz olmamalı çünkü aslında buradaki balıkların ölümündeki ana faktör mikrobiyal dengenin bozulmuş olması. Ana faktör buradaki dengeyi sağlamak. Bizim ne yapmamız gerekiyor bu problemleri önlemek için? Denize giriş yapan özellikle fabrikalar ve insanlardan kaynaklanan atıkların önlenmesi ve çok ciddi kontrol altına alınması gerekiyor.

Buraya akan nehirlerin ciddi anlamda kontrollerinin yapılması gerekiyor. Sadece problemle karşılaştığımızda 'oksijen miktarı ne oldu, organik madde miktarı ne oldu' diye sormamalıyız. Bunlar o zaman değil rutin olarak, düzenli olarak yapılıp çok hafif bir artışta ciddi önlemlerin alınması gerekiyor."

Körfez çevresindeki nüfusun artmasının da kirlilik baskısına neden olduğuna işaret eden Ömeroğlu, denizi temiz tutma konusunda farkındalık eksikliğinin giderilmesi gerektiğinin altını çizdi.

"Halkın ve yönetimin birlikte uzun süreli çabasıyla çözülebilir"
Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Hidrobiyoloji Anabilim Dalı Araştırma Görevlisi ve Akdeniz Koruma Derneği Denetleme Kurulu Üyesi Dr. Esra Öztürk Yiğit de söz konusu sorunların temelinde endüstriyel, tarımsal ve evsel atıkların bulunduğunu ifade etti.

Bunların tek başına oksijendeki azalmayı açıklamaya yetmeyebileceğini vurgulayan Yiğit, şöyle konuştu:

"İzmir Körfezi örneğinde, kirlilik ile birlikte sucul ekosistemdeki siyanobakteri olarak bildiğimiz mavi-yeşil bakteri normalin üzerindeki sıcaklığın etkisiyle hızlı ve çok sayıda arttı. Fotosentez yapan bu organizmalar suda bulunan oksijeni tüketti. Bu da sudaki oksijeni kullanan balıkların oksijensizlikten boğularak ölümüne yol açtı. Bu durumda geçici önlemler almak çok mümkün değildir. Aslında suyun tahliyesi ile oksijence zenginleşmesini sağlamak balıklar açısından kısa süreli çözüm olabilir. Bununla birlikte körfeze boşalan tüm atık kaynakların filtreleme sistemlerinin kontrolü, bu süreci biraz belki hafifletebilir ancak sucul ekosistemler, halkın ve yönetimin birlikte uzun süreli çabası ile çözülebilir."

Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na bağlı TÜÇA'nın denizlerdeki atıkların toplanması için kapsamlı bir çalışma başlattığı, bu doğrultuda İstanbul ve İzmir başta olmak üzere 9 farklı bölgede deniz yüzeyini tarayarak temizlik yapan ve toplanan atıkları bertaraf eden 14 deniz süpürgesinin faaliyete alındığı bildirildi.

Açıklamada görüşlerine yer verilen TÜÇA Başkanı Prof. Dr. Ferhat Pirinççi, sanayi atıkları, evsel atıklar, atık yönetimin iyi bir şekilde planlanmaması, deniz trafiğinin etkili bir şekilde denetlenmemesi ve vatandaşların bireysel amaçlı deniz kullanımlarına dikkat etmemesi sonucunda ciddi bir deniz kirliliği riskiyle karşı karşıya kalındığını söyledi.

TÜÇA tarafından deniz kirliliğine yönelik farklı projelerin hayata geçirildiğini, bunlarda birinin de deniz süpürgeleri olduğunu kaydeden Pirinççi, tüm projelerde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile birlikte çalıştıklarının altını çizdi.

"Denizle alakası olmayacak atıklar var"

Deniz süpürgesi olarak tabir edilen deniz yüzeyini temizleme araçlarının 9 bölgede faaliyette olduğunu aktaran Pirinççi, İstanbul'un yanı sıra İzmir Körfezi, Bursa, Bandırma, Erdek, Muğla, Mersin gibi bölgelerde deniz yüzeyi temizleme araçlarının aktif bir şekilde operasyon yürüttüğü bilgisini paylaştı.

Pirinççi, şöyle devam etti:

"Bu araçlar belli bir mekanizmanın harekete geçmesiyle deniz yüzeyini tarıyor, başta çöpler olmak üzere atıkları biriktirip kendi haznesine alarak deniz suyunu tekrar geri bırakıyor. Buradan toplanan çöpler de yine atık merkezlerine götürülüp bertaraf ediliyor. Dolayısıyla deniz yüzeyindeki çöplerin temizlenmesi noktasında etkili bir çözüm olarak karşımıza çıkıyor."

Deniz süpürgeleri ile toplanan atıkların görenleri şaşırttığından bahseden Pirinççi, bu atıklar arasında plastiklerin fazlalığına ve bebek bezi ve normal şartlarda denizle alakası olmayacak atıkların bulunmasına dikkati çekti.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’un çevre konusundaki hassasiyetine vurgu yapan Pirinççi, TÜÇA olarak her türlü deniz aracını denetlediklerini, denizi kirletenlere cezai yaptırım uyguladıklarını ve farkındalık eğitimleri verdiklerini anlattı.

Pirinççi, şunları söyledi:

"Aslında iki amacımız var. Birincisi, krizin etkilerini hızlı bir şekilde ortadan kaldırmak. Çöpse çöpün etkili bir şekilde toplanması, o çöpe neden olan kaynakların ortadan kaldırılması, gerekirse yaptırım uygulanması. İkinci aşamada ise bir daha o deniz kirliliğine neden olan faktörlerin ortaya çıkmaması için gerekli girişimlerde bulunulması."

Vatandaşlar temizlik çalışmasından memnun

Açıklamada İstanbul'da deniz süpürgelerinin çalışmalarını gören vatandaşların görüşleri de yer aldı. Ev hanımı Şevkiye Özbay, uygulamanın genişletilmesini isteyerek, "İnsanların bilgilendirilmesini istiyorum. İnsanlar bilinçlendirilse daha güzel olur. Başka böyle güzel bir vatan var mı?" şeklinde konuştu.

Aşçılık yapan Fırat Baş, cezai işlem uygulanmasının önemine işaret ederken öğrenci Melih Kartal, "İnsanlar sürekli denize çöp atıyor. Özellikle Marmara, denize girilmez halde. Bu araçlarla çöpleri topluyorlarmış. Bence güzel bir uygulama. İnşallah insanlar da örnek alır, denizlere çöp atmazlar" dedi.

Emekli Ayşe Karabulut ise "Devlet temizliyor, insanlar da kirletiyor. Allah razı olsun onları yapandan. İnsan tertemiz suya çöp atar mı? O balıklar orada, onlar da canlı. Onlara da zarar" ifadelerini kullandı.

New York Üniversitesi Langone Tıp Merkezi ve New York Üniversitesi Tıp Fakültesi tarafından yapılan ve 6 Ağustos'ta Journal of Exposure Science & Environmental Epidemiology dergisinde yayımlanan çalışmaya göre, bu gösteride ortaya çıkan hava kirleticilerinin seviyesi, kutlamalardan bir ay önce Kanada'da meydana gelen ve dumanları ABD'nin birçok kentine kadar ulaşan büyük orman yangınları sonrasında bölgede yaşanan kirlilik seviyesini geçti.

Ortalama günlük ince parçacık konsantrasyonu metreküp başına 15 mikrogram olan New York'ta bu sayı Kanada'daki orman yangınlarının yol açtığı kirlilik sırasında 460 mikrograma kadar ulaşırken, bilim insanları havai fişek gösterileri sonrasında yaptıkları araştırmada tehlikeli metallere ve organik bileşiklere ait ufak parçacıkların miktarını metreküp başına 3 bin mikrogram olarak tespit etti.

Diğer büyük şehirlerdeki ABD Çevre Koruma Ajansı (EPA) izleme noktalarından gelen verileri de değerlendiren ekip New York dışında Boston, Philadelphia ve Washington DC'deki kirletici düzeylerinde de artış yaşandığını, 3 ile 12 saat arasında yükselen kirletici düzeylerinin sonrasında baz seviyesine döndüğünü saptadı.

Bölgeden aldıkları su örneklerinde havai fişeklere canlı renk vermek için kullanılan kurşun, nikel ve antimon gibi metallerin seviyelerinde iki kat artış yaşandığını belirleyen araştırma ekibi, daha önce fare ve insan dokusu kullanarak yapılan deneyleri hatırlatarak akciğerlerin bu tür emisyonlara maruz bırakılmasının hücrelere zarar verebilen ve hatta onları öldürebilen oksidasyona neden olabileceği uyarısında bulundu.

"Bu kimyasallar toprakta ve suda yıllarca kalabiliyor"

Havai fişeklerin neden olduğu kirliliğe ilişkin soruları yanıtlayan Dindar, sevinç ve kutlama için yapılan bu gösterilerin havai fişek yapımında kullanılan çok sayıda kimyasal ve ağır metalin patlaması ve atmosfere zehirli gazların yayılmasıyla sonuçlandığını söyledi.

Ağır metal kirliliğinin insanlar, diğer canlılar hatta toprakta görünmeyen küçük mikroorganizmalar için bile risk oluşturduğunu belirten Dindar, "Havai fişeklerin içinde baryum, stronsiyum, potasyum nitrat ve kükürt gibi kimyasallar bulunur ve bu maddeler toksik olabilir üstelik çevrede birikerek zararlı etkiler yaratabilir. Bu kimyasallar toprakta ve suda yıllarca kalabiliyor örneğin, ağır metaller biyolojik olarak bozunmaz ve ekosistemde birikir.

Su veya rüzgar aracılığıyla kimyasallar geniş alanlara yayılabilir ve mesela yağmur suyu kimyasalları nehirlere taşıyabilir, rüzgar ise partikülleri atmosferde uzun mesafelere taşıyabilir. Bu yayılma, daha geniş alanlarda toprak ve su kirliliğine yol açabilir, tarım arazileri ve su kaynakları kirlenebilir, bu da gıda zincirine olumsuz etkiler yaratabilir." dedi.

Havai fişeklerin patlatılması sonrası yere düşen kalıntıların içindeki kimyasalların bozulmadan uzun süre suda ve toprakta kaldığını, tarım faaliyetlerinin yapıldığı alanların yakınında bu işlemin süreklilik arz edecek şekilde gerçekleştirilmesi sonucu toprakta biriken ağır metallerin verimlilik kaybına yol açtığını ifade eden Dindar, toprağın yağışlarla birlikte yıkanmasıyla da ağır metallerin yer altı sularına karıştığını, başka sulara taşındığını ya da direkt bir su kaynağı üzerindeyse orayı kirlettiğini kaydetti.

Havai fişek gösterileri esnasında duman ve is bulutu ortaya çıktığını, tuhaf bir gaz kokusunun etrafa yayıldığını anlatan Dindar, şöyle devam etti:

"Bu aslında bizim hava kirliliği açısından dengeyi bozan bir faaliyet olduğunu anlamamız için bile yeterli. Havai fişekler bir taraftan havayı kirletiyor bir taraftan da sebep olduğu gürültü ve gözükmesi açısından da gece yapıldığı için maalesef aşırı derecede ışık kirliliğine neden oluyor yani bir anda büyük bir gürültü ve ışık kaynağı ortaya çıkıyor.

Hayvanlar açısından özellikle kuşları strese sokuyor, maalesef ölümlerine sebep olabiliyor ya da korkan, panikleyen hayvanlar farkında olmadan bir yerlere çarpıyorlar, o şekilde kaçarken de can kaybı söz konusu olabiliyor. Çok uzun süre havai fişek gösterimi devam ederse orada bulunan belki göç yolunda olan hayvanlar bile olumsuz etkilenebiliyor. Aslında ilk önce kuşların ve uçan canlıların ölümle sonuçlanmasına varacak boyutta ekosisteme büyük bir zararı var."

Havai fişekler orman yangınlarına neden olabiliyor

Havai fişeklerin patlatılmasıyla küçük kıvılcımlar halinde aşağıya düşen parçaların ormanlık alanlarda yangınlara sebep olabileceği uyarısında bulunan Dindar, havai fişeklerin düzgün patlatılamadığı, istenilen yüksekliğe çıkamadığı durumlarda da ağaçların, evlerin ve elektrik tellerinin tutuşarak yangınlara neden olabileceğine dikkati çekti.

Havai fişek gösterilerinin görsel olarak insanların hoşuna giden bir eğlence aracı olmasına rağmen çevresel açıdan hoş sonuçlar doğurmayan bir faaliyet olduğunun altını çizen Dindar, "Siz havai fişek patlatılan bir yerin çok yakın bir tarafında duruyorsanız sürekli o patlamadan sonraki tozu dumanı soluduğunuzda solunum yollarınızda da sıkıntılar olmaya başlayabiliyor. Mesela nefes alıp vermekte güçlük çekebiliyorsunuz, boğazınız yanabiliyor, öksürük, tahriş gibi durumlar olabiliyor.

Havai fişeklerin neden olduğu kirlilik de astım, bronşit gibi solunum yolu hastalıklarını tetikleyebilir. Ayrıca gürültü kirliliği strese, işitme kaybına ve uykusuzluğa neden olabilir. Bir taraftan da havai fişek çok yüksek sıcaklıkta patlıyor. Çok yakınında durduğunuz zaman yanıklara sebep olabiliyor mesela üstünüz başınız yanabilir, saçınız tutuşabilir." diye konuştu.

Havai fişek kullanımının önüne geçmek için çevre ve insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkileri hakkında bilinçlendirme çalışmaları yapılabileceğine, havai fişek kullanımının kısıtlanması noktasında da sıkı düzenlemeler ve yasaklamaların hayata geçirilebileceğine değinen Dindar, lazer, ışık ve dron gösterileri ile hem herhangi bir kimyasal ortaya çıkarmadan hem de insan sağlığını tehdit etmeden görsel eğlenceler yapılabileceğini vurguladı.

'MİDYE TÜKETMEYİN'
Balık ölümleriyle ilgili yapılan ilk değerlendirmede, deniz suyu sıcaklığının yüksek seyretmesinin alg patlamalarına neden olduğu, deniz suyundaki oksijen seviyesinin düşmesi sonucu balık ölümlerinin gerçekleşmiş olabileceği belirtildi. Tarım il Müdürlüğü yetkililerinden alınan bilgiye göre ölü balıkların otopsisinde kimyasal maddeye rastlanmadı. Dokuz Eylül Üniversitesi'nden Prof. Dr. Esin Suzer, plankton patlamasının kirli denizlerde gerçekleştiğine dikkat çekerek, "İç körfezden toplanan balık, midye tüketilmemesini tavsiye ediyoruz" dedi. İç körfezde denize girilmemesi gerektiğini de aktaran Prof. Dr. Suzer, "Su örneği alınan bölgelerde bakteri türleri ürüyorsa burada denize girilmemesi ve balık avlanmaması gerekiyor" dedi.

CEMİL TUGAY UYARDI: İÇ KÖRFEZDEN TUTULAN BALIKLAR YENMEMELİ
İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay yaptığı açıklamada, "Özellikle insan sağlığıyla ilgili bir mikrop türü yok ama bu kirliliği gidermezsek tabii ki ileride bunları da yaşayabiliriz. Onun için bir an önce gerekeni yapmamız gerekiyor. Ama her türlü olasılığı dikkate alarak özellikle iç körfezden tutulan balıkların yenmesini ya da tutulmasını tavsiye etmiyorum" dedi.

"GÖLÜN TEMİZLENMESİ LAZIM"

Adalar-Gölbaşı Mahallesi Muhtarı Kemal Kangal, bölgedeki doğal yaşamı ve sulak alanın ekosistemini etkileyebilecek potansiyele sahip nilüferlerin kontrol altına alınması çağrısında bulundu.Muhtar Kangal, "Göl yaklaşık 8 bin dönüme yakın maalesef 7 bin 500 dönümünü nilüferler kaplamış durumda. Nilüfer çiçekleri nedeniyle oksijen üretmiyor hale geldi. Eskiden burada balık avlanıyordu. Şimdi ne balık ne kuş kaldı. Hepsini resmen yok etti. Biz bir an önce buranın temizlemesini istiyoruz. Sesimizi duyurmaya çalışıyoruz. Daha önce de geldiler bakanlıktan da bir ekip geldi. Bir an önce çözümünü istiyoruz" dedi.Muhtar Kangal, göldeki kirlilik nedeniyle yoğun sinek ürediğini, bu durumun da ilaçlanmasına rağmen çözülemediğini ve çevreye ciddi rahatsızlık yaşattığını anlattı.

Antalya'da mevcut durumda deniz suyu sıcaklığının 31-32 derece arasında seyrettiğini belirten Gökoğlu, "Geçen yıl 31 derece civarında ölçülmüştü ama bu sene çok erken yükseldi. Temmuz ayında 32 dereceyi bulduğu dönemler oldu. Akdeniz için bu sıcaklık çok yüksek. Deniz suyundaki bu yükselme Akdeniz'in giderek tropikalleştiğini gösteriyor. Kış aylarının sıcak geçmesi, ani yağışlar ve fırtınalarla iklimde değişiklik olduğunu görüyoruz." ifadelerini kullandı.

"Kızıldeniz'in türleri kıyısal alanlarda hakim olmaya başlıyor"

Gökoğlu, bu sıcaklık artışının deniz içerisindeki tüm canlılar için risk oluşturduğunu ve bazı türlerin yok olabileceğini söyledi.

Bölgedeki balık türlerinde değişim görüldüğüne değinen Gökoğlu, şöyle konuştu:

"Yüksek sıcaklık kıyısal alanlarda, sığ sularda bazı canlıların yok olmasına sebep olabilir. Sıcaklık birçok yerli türümüzün popülasyonunun azalmasına sebep oldu. Örneğin kıyılarımızda forskali barbunu görülmeye başlandı. Kızıldeniz'in türleri kıyısal alanlarda hakim olmaya başlıyor. İsparinin, mırmırın yerini Kızıldeniz'den gelen çizgili gırt gırt balığı almaya başladı. Mercan balıklarının yerini kılkuyruk mercan aldı. Buna benzer değişimler gözlemliyoruz. Eskiden oltamızı attığımızda ispari, mercan yakalardık şimdi aynı alanlarda balon balıkları, kılkuyruk mercan gibi Kızıldeniz türleri yakalıyoruz."

"Yüksek sıcak Posedonya çayırlarını öldürüyor"

Gökoğlu ayrıca, Akdeniz Havzası'ndaki deniz çayırı Posedonyaların da ciddi zarar gördüğüne dikkati çekti.

Posedonya çayırlarının Akdeniz'in Amazon ormanları olduğunun vurgulayan Gökoğlu, "Kıyılardaki Posedonya çayırlarının ölmeye başladığını görüyoruz. Yüksek sıcak Posedonya çayırlarını öldürüyor. Tabii bunda kirliliğin de etkisi var ama Posedonya çayırları yok olmaya başladı. Bu çayırlar birçok canlının besinini oluşturduğu gibi balıkların yumurta bırakabileceği, balık yavrularının girip saklandığı, beslenebildiği ortamlardır. Denizlere oksijen verir. Bu ortamı yok ederseniz diğer canlılar olumsuz etkilenir" ifadelerini kullandı.

Gökoğlu, öncelikle küresel ısınmanın önlenmesi, fosil yakıtlardan vazgeçilmesi, ısınmayı önleyen ormanlık alanların kaybının önüne geçilmesi için gerekli tedbirlerin alınması gerektiğini dile getirdi.

Denizlere daha çok su verilmesi gerektiğinin altını çizen Gökoğlu, şunları kaydetti:

"Akarsuları denize ulaştırmamız lazım. Akarsulara barajlar yapıldı, bunlar kaldırılsın demiyoruz ama bunlardan daha fazla faydalanmamız lazım. Nehirlerin çok temiz akması ve denize çok daha fazla su vermemiz gerekiyor. Vahşi sulamadan vazgeçmeli, kirliliği durdurmalıyız. Bu durumda kirlilik de önemli bir etken. Türkiye bu tedbirlerle Akdeniz çanağında öncülük edebilir. Çünkü küresel ısınmadan en çok etkilenen yer Türkiye'nin bulunduğu bölge. Doğu Akdeniz küresel ısınmadan nasibini en çok alan yer. Biyoçeşitlilik de en çok burada değişmeye başladı."

Bakanlıktan yapılan açıklamada, balık ölümlerinin gerçekleştiği bölge ve Körfez açıklarından deniz suyu numuneleri alındığı aktarıldı. Numunelerin yetkili laboratuvar tarafından incelendiği bilgisine yer verilen açıklamada, ilk değerlendirmelere göre balık ölümlerinin sudaki kirlilik nedeniyle oksijen seviyesinin yetersiz olmasından kaynaklandığı belirtildi.

Açıklamada, daha ayrıntılı inceleme için bölgeye Deniz İzleme Gemisi ile Mobil Su ve Atıksu Laboratuvarı gönderildiği, körfeze deşarj olan 7 dereyle atık su kaynaklarında denetimler yapılacağı bildirildi. Yaşanan kirlilikle mücadele için sorumlu yerel yönetimlerin bakanlık tarafından uyarıldığı ifade edilen açıklamada, gelişmelerin yakından ve hassasiyetle takip edildiği vurgulandı.

Öte yandan, Tübitak Marmara Araştırma Gemisi, Denizlerde Bütünleşik İzleme Programı (DEN-İZ) kapsamında İzmir Körfezi'nde araştırmalar yapacak. Körfezde belirlenen noktalardaki çeşitli derinliklerden deniz suyu numuneleri alacak gemideki bilim ekibi, sudaki fiziksel, kimyasal, biyolojik ve mikrobiyolojik kaliteyi ölçecek.

"Kurum: Çocuklarımıza berrak bir gelecek bırakmak zorundayız"

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum da İzmir Körfezi'ndeki balık ölümleriyle ilgili açıklamada bulundu. Murat Kurum, sosyal medya hesabından (X) yaptığı açıklamada şu ifadelerde bulundu:

"Bu memleket bizim. Çocuklarımıza berrak bir gelecek bırakmak zorundayız. Bu konuda herkes üzerine düşen sorumluluğu yerine getirmeli." 

Büyükşehir Belediyesi ile Çevre, Şehircilik ve İkilim Değişikliği İl Müdürlüğü tarafından yapılan açıklamalarda meydana gelen ölümlerin alg patlaması ve oksijen yetersizliği sebebiyle meydana geldiği belirtilirken gece saatlerinde körfezin çeşitli noktalarında daha fazla balık ölüsü vurdu.

Özellikle Karşıyaka ve Bayraklı sahilleri durumdan etkileniyor. Sahil bandının çeşitli bölümlerine vuran balıklar halk sağılığı açısından da sorunlar yaratıyor. Oluşan kötü koku sebebiyle vatandaşlar ölü balıkların sahilden temizlenmesi konusunda yetkililere çağrılarda bulundu.

Sabah saatlerinde ise ölü balıkların toplanması ile ilgili çalışmalar başladı.

Kaynak: EGEDESONSÖZ

Her yangının büyük bir felakete dönüştüğü vurgulanan açıklamada “Yangınlar yönetilemez hale gelmeden önce kontrol altına almaya yetecek miktarda yangın söndürme kaynaklarının devreye alınması gerekir" denildi.

Açıklamada şu vurgular öne çıktı:

“İzmir’de geniş orman alanları yok oldu, bir başka büyük Akdeniz şehrini daha yüksek sıcaklıklara, kötüleşen hava kalitesine ve bölgede yaşayanları kötüleşen yaşam koşullarına karşı daha da savunmasız bıraktı.

Birkaç gün önce, alevlerin yaklaşık 100.000 hektar ormanı tahrip ettikten sonra şehre ulaştığı Atina'nın dış mahallelerinde de benzer bir süreç yaşandı.

Her iki durumda da Avrupa'nın ve dünyanın diğer bölgelerinde olduğu gibi artan sıcaklıklar ve iklim değişikliğiyle ilişkili aşırı hava olayları orman yangınlarının daha hızlı yayılmasına ve bunlarla mücadelenin daha zor hale gelmesine katkıda bulunuyor. Ancak hiçbir yangın büyük bir felakete dönüşmeden önce, erken aşamalarında kontrol edilemez değildir. Yangınlar yönetilemez hale gelmeden önce kontrol altına almaya yetecek miktarda yangın söndürme kaynaklarının devreye alınması gerekir.

Son yıllarda hem Türkiye'de hem de Yunanistan'da, sağlık ve eğitimden orman ve çevre korumaya kadar refah devletinin tüm alanlarında trajik sonuçlar doğuran kesintiler yapıldı. Her iki hükümetin de çevreye karşı duyarsızlığının en bariz kanıtı, hem yangınları önleyen ormancılık hizmetleri hem de yangınlarla mücadele eden itfaiye hizmetleri için ayrılan fonlardaki kesintidir. Bu arada, bu politikaları yürürlüğe koyan hükümetler suçu kendileri hariç. herkese ve her şeye atıyorlar. Zorlu koşulları, rüzgarları, kuraklığı ve yangınları başlatan kayıtsız vatandaşları suçluyorlar, ancak kendi sorumluluklarını asla kabul etmiyorlar.

Türkiye'de yaşanılan felaketler karşısında acı çeken herkese dayanışmamızı iletiyoruz!”

KAZMA BIRAK KAMPANYASI NEDİR?

Μας Σκάβουν το Λάκκο - Kazma Bırak kampanyası Karadeniz ve Doğu Akdeniz'de fosil yakıt arama çalışmalarına karşı, Eylül 2020'de başlatılmıştır. “Barış ve iklim adaleti” vurgusuyla çağrı metni yayımlanmış, kampanya başta Yunanistan, Kıbrıs ve Türkiye olmak üzere 73 imzacı ekoloji ve çevre örgütü tarafından sahiplenilmiştir. 

Alevlerin çevredeki binalara sıçramaması için önlem alan ekipler, yangının kontrol altına alınabilmesi için çalışmalarını sürdürüyor. 

Kurum’un açıkladığı MGM verilerine göre en yüksek sıcaklık 45.9°C ile Cizre’de ölçülürken, en düşük sıcaklık 5.2°C ile Erzurum’da kayıtlara geçti.

Ek olarak gelecek hafta (19-25 Ağustos) Pazartesi gününden itibaren de hava sıcaklıklarının artmaya devam edeceğini duyuran Kurum, “Bu nedenle vatandaşlarımızdan daha tedbirli olmalarını rica ediyorum” dedi.

Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün 19 Ağustos Pazartesi günüyle ilgili açıklamasındaki uyarı ise şöyle:

“Kronik rahatsızlığı olanlar, yaşlılar ve çocuklar başta olmak üzere vatandaşlar 11.00-16.00 saatleri arasında açık alanda bulunmamalı ve tedbirli olunmalı.”

Neden sürekli en sıcak ay rekorları kırıyoruz?

Geçtiğimiz ay (Temmuz 2024) Dünya’nın da kayıtlara geçen en sıcak Temmuz ayı oldu. Temmuz’da da rekor kaydedilmesiyle aylık küresel sıcaklıklar serisi 14. aya ulaştı.

NOAA’nın Ulusal Çevre Enformasyon Merkezleri’nden (NCEI) alınan verilere ve bilim insanlarına göre, Temmuz ayında dünyanın deniz yüzeyi sıcaklıkları kayıtlara geçen en sıcak ikinci ay oldu ve art arda rekor kıran 15 aylık bir seriye son verdi.

Avrupa Birliği tarafından finanse edilen Copernicus İklim Değişikliği Servisi’nin son verilerine göre de geçen 2024 Mayıs’ı, küresel olarak en sıcak mayıs ayı olmuştu. Peki neden sürekli en sıcak ay rekorlarını kırıyoruz?

Copernicus Direktörü Carlo Buontempo‘nun bu soruya iyi bir yanıtı var:

“12 aydır ulaştığımız rekor seviye şok edici ancak şaşırtıcı değil.”

Buontempo, atmosferdeki sera gazı konsantrasyonuna yönelik adım atılmazsa bu sıcaklıkları ‘nispeten soğuk’ olarak anacağımızı söylüyor. Ancak görünürde rekor sıcaklık değerlerini tersine çevirecek bir iklim planı yok.

Dünya genelinde fosil yakıtları tüketmeye devam eden, bu yakıtları finanse etmeyi sürdüren hükümetler, kurumlar ve finansman araçları olduğu sürece iklim krizinin etkileri azaltılmak yerine artırılıyor.

Küresel bir sorun olan iklim krizine karşı çözüm, yine bu fosil yakıtları küresel olarak kullanmayı durdurmak, ormansızlaşmayı azaltmak ve üretilen karbon emisyonunun en aza indirerek birçok hükümetin çeşitli tarihlerde taahhüt ettiği net sıfır hedefine doğru önemli adımlar atmak.

Uzmanlar iklim krizinin etkilerini artıran fosil yakıt kaynaklı enerjinin yerine sürdürülebilir ve yenilenebilir enerjilere adil bir şekilde geçişin gerçekleştirilmesi gerektiğini söylüyor. Bunun için dünya çapında iklim eylemleri yapılmaya, yurttaşlar yaşam hakkını savunmaya devam ediyor.

'ORMAN YANGINLARI ARTIK OLAĞAN HALE GELECEK'

İzmir'de son 10 yılda bin 600 tane yangının yaklaşık 14 bin hektar alanı etkilediğini belirten Prof. Dr. Eşen, "Yaklaşık İzmir'in Çiğli ilçesi yüz ölçümü kadar bir alanın etkilendiğini söyleyebiliriz. Ancak İzmir'de yangın başına düşen yanan alan miktarı diğer illerde çıkan yangın başına düşen alanlardan yüzde 30 daha az. Bu da özellikle Orman Bölge Müdürlüğü'nün oldukça iyi çalıştığını gösteriyor. Orman yangınıyla mücadelenin önleme ve söndürme olmak üzere iki ayağı var. Orman yangınlarını en etkili ve düşük maliyetli şekilde önlemeyi etkin şekilde gerçekleştirmek gerekiyor. Ormanlarda bakım müdahaleleriyle yanıcı maddeyi azaltmak önlemlerden bir tanesi. Ayrıca erken uyarı da yangının önüne geçebilmek için önemli bir etken. Yangına karşı hassas olan alanlardaki orman bölge müdürlükleri uzman, teknik ve yangın söndürme ekiplerini güçlendirebiliriz. Orman Genel Müdürlüğü'nün yanında, tüm kamu kurumları hatta özel kurumlar dahil olmak üzere topyekun bir iş birliğine gitmemiz gerekir. Çünkü bu gidişat önümüzdeki yıllarda orman yangınlarının daha da artacağını gösteriyor. Bu orman yangınları artık olağan dışı değil, olağan hale gelecek. Bunlarla mücadele etmeye giderek daha artan düzeylerde devam edeceğiz" diye konuştu.

'ORMAN YANGINLARI HAYATIMIZIN BİR PARÇASI OLACAK'

Ege Bölgesi ile Akdeniz Bölgesi'ndeki gibi yangına hassas bölgelerde tüm kamuoyunun eğitilmesi gerektiğini ve bir yangın okuryazarlığı oluşturulması gerektiğinin altını çizen Prof. Dr. Eşen, "Önümüzdeki dönemlerde orman yangınları hayatımızın bir parçası olacak. Ayrıca ormanları kuraklığa ve yangına dirençli hale getirilmesi gerekiyor. Örneğin, bizim ormanlarımızda oldukça fazla yer alan kızılçam ağaçları yangına uyum sağlamış, on binlerce yıldır burada olan doğal bir türümüz. Dolayısıyla kızılçamı da bu coğrafyada yangına dirençli bir tür olarak da düşünmemiz doğru olur" dedi.

'ORMAN YANGINLARINDA TEKNOLOJİ KULLANIMI ÖNEMLİ BİR KONU'

Orman yangınları konusunun son dönemde ülkenin büyük bir problemi olduğunu söyleyen İKÇÜ Orman Fakültesi Dr. Öğretim Üyesi Remzi Eker de "Durum gerçekten vahim bir hale geldi. Bu kapsamda orman yangınlarında teknoloji kullanımı önemli bir konu. Ormanlarımızın yangın riski ve yangın tehlikesi açısından durumunun ortaya konması gerekiyor ve bunun için çeşitli teknolojiler kullanılabilir. Coğrafi bilgi sistemleri yöntemleri uzaktan algılama teknolojileriyle entegre ederek yanıcı madde sınıflaması, yanıcı madde miktarı ve yanıcı maddenin nem içeriğinin belirlenmesine yönelik çeşitli çalışmalar yapılıyor. Uzaktan algılama yöntemiyle, temas olmadan uzaktan obje hakkında bilgi çıkarma yöntemini kullanabiliyoruz" dedi.

'HARİTALAMA ÇALIŞMALARI YAPIYORUZ'

Yerli uydular kullanarak yangınlarla ilgili bilgi toplayabildiklerini belirten Dr. Remzi Eker, "Bu teknolojilere entegre ederek yangın meydana gelmeden önce orman alanımızdaki yanıcı madde miktarımız nedir? Yanıcı maddenin durumu nedir ve yangın riski açısından durumu nedir? Detaylı bir şekilde ortaya konulması lazım. Son dönemde özellikle İzmir Orman Bölge Müdürlüğü ölçeğinde yangın duyarlılığı için haritalama çalışmaları yapıyoruz. Çalışmalar, İzmir'de Orman Bölge Müdürlüğü içerisindeki ormanların yüzde 80'inin yüksek derecede yangına duyarlı olduğunu ortaya koyuyor. Yaptığımız çalışmalardan bir tanesi ise ülke ölçeğinde ormanlık alanlarda potansiyel yanma şiddetinin haritalanmasına yönelik ve bu çalışma ile ülkemiz ormanlarının yüzde 40'ının yangın meydana geldiği zaman oradaki alanın orta ve yüksek şiddetli şekilde yanma potansiyeline sahip olduğunu gösteriyor. Bunların da önemli bir bölümünün de Ege ve Akdeniz bölgesi kırsalından ya da kıyı kesimlerinde ormanlık alanlarında meydana gelebileceğini potansiyel olarak çalışmalarda görebiliyoruz" diye konuştu.

Gördes ilçesi Boyalı Mahallesi yakınlarındaki ormanda, 14 Ağustos günü saat 14.30 sıralarında yangın çıktı. İhbar üzerine bölgeye, İzmir Orman Bölge Müdürlüğü’ne bağlı 2 uçak, 3 helikopter, 8 arazöz, 2 su ikmal aracı, 1 dozer ve 1 yer ekibi sevk edildi.Söndürme çalışmaları sürerken, saat 17.30 sıralarında aynı bölgede başka bir noktada daha orman yangını çıktı. Ekiplere takviye yapıldı, uçak sayısı 5’e, helikopter sayısı 13’e çıkarıldı. Alevlere karadan da 45 arazöz, 15 su ikmal, 4 dozer ve 4 yer ekibi ile müdahale edildi. Havanın kararmasıyla yangına gece görüşlü helikopter ile müdahale devam etti.

2 MAHALLEDE DAHA YANGIN ÇIKTI

15 Ağustos sabahı, günün ilk ışıklarıyla yangına havadan ve karadan yeniden başladı. Boyalı Mahallesi’ndeki yangına müdahale sürerken, bu kez de ilçenin Kayacık ve Kaşıkçı mahallelerinde 17.30 sıralarında iki farklı yangın çıktı. İlçenin üç farklı mahallesinde devam eden yangınlara, 11 hava aracı, 83 söndürme ekibi, 36 su tankeri, 18 iş makinesi, sağlık, jandarma ve trafik ekipleriyle birlikte toplam 361 personel ile müdahale edildi.

KARAYAKUP MAHALLESİ YANDI

Kaşıkçı Mahallesi’nde tarım arazilerinde çıkan yangın aynı gün içinde söndürülürken, Boyalı ve Kayacık mahallelerindeki orman yangınları ise sürdü. Öte yandan tedbir amaçlı 20 hanelik Karayakup ve 57 hanelik Yeniköy Mahallesi tahliye edildi. Tahliye edilen 20 hanelik 40 kişinin yaşadığı Karayakup Mahallesi’ndeki cami dahil tüm evler yanarak, kullanılamaz hale geldi.

YANGIN SALİHLİ İLÇESİNE ULAŞTI

Gece boyunca, gece görüşlü helikopterler ile müdahale edilen alevlere 3’üncü gününde de müdahale sürdü. Alevler rüzgarın etkisiyle büyüyerek Salihli’nin kırsal Kale, Kemer, Kurttutan ve Hacıhıdır Mahallelerine ulaştı. Yangından etkilenen 4 mahalle tedbir amaçlı boşaltıldı. Mahallelerde yaşayan vatandaşlar, eşyalarını ve hayvanlarını güvenli bölgeye taşıdı. Kale Mahallesi’nde ise bazı evler alevlere teslim olarak tamamen yandı.

BAKAN YARDIMCISI BÖLGEDE

Tarım ve Orman Bakan Yardımcısı Prof. Dr. Ahmet Gümen, Gördes ilçesi Boyalı Mahallesi'ndeki yangın bölgesinde incelemelerde bulundu. Yangının ulaştığı Salihli ilçesi Kale Mahallesi girişindeki yangın komuta aracında Manisa Valisi Enver Ünlü ve İzmir Orman Bölge Müdür Yardımcısı Adil Koçaslan'dan bilgi alan Prof. Dr. Gümen, "Çalışmalarımız aralıksız devam ediyor, tüm ekiplerimiz sahada. Helikopter ve uçaklarımız günün ilk ışıklarıyla birlikte çalışmalara başladı. Şu anda iki riskli noktamız var. Oraları tutmaya çalışıyoruz. Eğer o noktaları tutarsak bugün itibariyle bitireceğiz. Eğer tutamazsak, Gölmarmara ve Yunuslar tarafına ilerleyecek. Blok ormanlarımız var, o ormanlara sıçratmamak için ekiplerimiz büyük bir özveriyle çalışıyor" diye konuştu.

ALEVLER BÜYÜK BİR ALANDA ETKİSİNİ SÜRDÜRÜYOR

Gördes ilçesi Boyalı Mahallesi'nde çıkan ve Salihli ilçesine de sıçrayan yangın, rüzgarın da etkisiyle büyük bir alanda etkisini sürdürdü. Salihli ilçesindeki Kale Mahallesi’nin alt kısmından rüzgarın da etkisiyle yine aynı ilçenin Kemer ve Hacıhıdır Mahallelerine doğru yönelen yangına 5’inci gününde, 7 helikopter, 66 arazöz, 22 su ikmal aracı, 6 dozer, 7 yer ekibi, 47'si teknik eleman olmak üzere 550 personel ile müdahale sürdü.

AMFİBİK UÇAK GÖREV ALDI

Manisa’nın Gördes ilçesi Boyalı Mahallesi’nde başlayan ve komşu ilçe Salihli’de devam eden orman yangınlarının 5’inci gününde, amfibik uçak görev almaya başladı. Hem karada, hem de suda hareket ve yaşam yeteneğine sahip uçak, diğer helikopter ve uçaklar gibi yere inmeden, baraj ve gölden 6 ton su alarak, yangın alanına boşaltıyor. Yangınla mücadele havadan ve yerden tüm hızıyla sürdü.

Yangında, 6’ncı güne girilirken, bölgedeki alevlerin büyük oranda enerjisi düştü. Yangının kontrol altına alınıp alınmayacağı, bölgedeki olası bir rüzgar ya da fırtınaya bağlı. Yangının bir an evvel kontrol altına alınması için çalışmalar tüm hızıyla sürüyor.

UŞAK'TA DA ALEVLERLE MÜCADELE SÜRÜYOR

Uşak Valisi Turan Ergün, Eşme ilçesindeki yangının belirli bir bölgeye sıkıştırıldığını, risk altında olan bina, köy ya da mezra bulunmadığını söyledi.

 Eşme ilçesine bağlı Dereli köyü yakınlarında dün otluk alanda başlayıp ormanlık alana sıçrayan, rüzgarın da etkisiyle hızla büyüyerek Manisa'nın Sarıgöl ilçesine ulaşan yangına müdahale sürüyor.

Havanın kararmasıyla helikopterlerin müdahalesinin sonladığı yangında, çok sayıda ekip karadan müdahaleye devam ediyor.

Uşak Valisi Turan Ergün, yangın bölgesine gelerek, Denizli Orman Bölge Müdürü Ahmet Üçgül, İl Jandarma Komutanı Kıdemli Albay Fahri Semiz ve Eşme Kaymakamı Mustafa Görmüş'ten bilgi aldı.

Ergün, yangının etkili olduğu bölgelerde incelemelerde bulundu. Gazetecilere açıklamalarda bulunan Vali Ergün, dün saat 13.10 sıralarında başlayan yangına aralıksız müdahalenin devam ettiğini söyledi.

Yangının hala devam ettiğini aktaran Ergün, "Daha kontrol altına alındı diyemeyiz. Ama dünle kıyasladığımızda çok çok daha iyi durumdayız, daha sönümlendi. Şu anda neredeyse belli bir bölgede bir alana biraz daha sıkıştırıldı. Tüm ekiplerimizle birlikte burada sahadayız. Şu an 70 araç ve 242 personelle burada yaklaşık 40 saattir durmadan görev icra ediyoruz. El birliğiyle inşallah hep birlikte üstesinden geleceğiz. Bizim için şu an riskli herhangi bir bina, köy ya da mezra yok. Onları da takip ediyoruz. İnşallah en kısa sürede kontrol altına alındı müjdesini de paylaşırız." dedi.

Ergün, yangın nedeniyle tahliye edilen evlerdeki vatandaşların tehlikenin geçmesinin ardından tekrar geri döndüğünü sözlerine ekledi.

Öte yandan, İl Genel Meclisi Başkanı Kadir Uslu ve AK Parti Uşak İl Başkanı Himmet Yaşar da yangın bölgesine gelerek, yangından etkilenen köylerdeki vatandaşlara geçmiş olsun dileklerini iletti.

Dereli köyü yakınlarında dün otluk alanda başlayan yangın, rüzgarında etkisiyle meşelik ve ormanlık alana sıçramış, alevler Manisa'nın Sarıgöl ilçesine kadar ulaşmıştı.

Yangın nedeniyle Dereli köyü ve Sarıgöl ilçesine bağlı Demirciler Mahallesi'nde 21 ev tedbir amaçlı tahliye edilmişti. Yangına, gün içerisinde 4 helikopterle müdahale edilmişti.

Muğla'nın Ula ilçesinde ormanlık alanda çıkan yangına gece görüşlü helikopterlerle müdahale sürüyor. Yatağan'ın Yava Mahallesi ile Ula ilçesindeki ormanlık alanda saat 13.25'de eş zamanlı yangın çıktı. Alevler, rüzgarın etkisiyle kısa sürede yayıldı.

İhbar üzerine bölgeye, Muğla Orman Bölge Müdürlüğüne ait hava ve kara araçları sevk edildi.

Yangınları kontrol altına alabilmek için 10 helikopter, 10 uçak, 30 arazöz, 14 su tankeri, 5 dozer, iş makineleri ve 294 personelle alevlere müdahale edildi.

Gündüz saatlerinde Azerbaycan'dan gönderilen Beriev Be-200 Amfibik yangın uçağı da söndürme çalışmalarına destek verdi.

Havanın kararmasıyla bölgeye gönderilen 3 gece görüşlü helikopterle Ula'daki yangına müdahale sürüyor. Çok sayıda gönüllü de iki yangının söndürülmesi için çaba sarf ediyor.

Orman ekipleri, yangınları kontrol altına alabilmek için cansiperane mücadele veriyor.

"Karşıyaka, Yamanlar'da tehlikenin ucundan döndü. 17 bina yandı ama kuvvetli rüzgar güneye doğru devam etseydi Karşıyaka'nın tutuşması engellenemezdi, şehir yangına teslim olabilirdi. İzmir'de yerleşim yerleri ormanın içine girmiş durumda. Ormanlık alanlarla yerleşim yerlerinin arasındaki mesafe açılmalı" ifadelerini kullandı.Türkiye'nin birçok bölgesinde eş zamanlı çıkan yangınlar binlerce hektarlık ormanı yok ederken, yerleşim yerlerini de tehdit etti. İzmir'in Karşıyaka ilçesindeki Yamanlar Dağı'nda perşembe gecesi başlayan ve rüzgarın etkisiyle yayılıp yerleşim yerlerine kadar ulaşan yangında da 17 ev yandı.

İzmir'deki çarpık kentleşmenin en büyük sonuçlarından birinin Karşıyaka'da çıkan ve 62,5 saat sonra kontrol altına alınan yangında görüldüğünü dile getiren Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) Çevre, Biyoçeşitlilik ve İklim Değişikliği Çalışma Grubu Üyesi Prof. Dr. Doğan Yaşar, “Karşıyaka, Yamanlar'da tehlike ucundan döndü. 17 bina yandı ama kuvvetli rüzgar güneye doğru devam etseydi Karşıyaka'nın tutuşması engellenemezdi, şehir yangına teslim olabilirdi. İzmir'de yerleşim yerleri ormanın içine girmiş durumda. Ormanlık alanlarla yerleşim yerlerinin arasındaki mesafe açılmalı" diye konuştu.

"YERLEŞİM YERLERİ İLE ORMAN ARASINDA EN AZ 100 METRE OLMALI"

Yangından etkilenme tehlikesi geçiren yerleşim yerlerinin ormanların dibinde olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Yaşar, “Yerleşim yerleri ile ormanlık alanlar arasında en az 100 metre mesafe olmalı. Bu 100 metre mesafe içine de yangın boruları döşenmeli, su vanaları takılmalı. Herhangi bir yangında itfaiyenin gelmesi beklenmeden vanalardan su basılmalı ki yangın yerleşim yerlerine yaklaşmasın. Şehir plancıları tarafından 20 yıl sonra İzmir'in olası yerleşim yerlerinin şimdiden belirlenmesi, şehir planlamasının afet tehlikesi düşünerek yapılması gerekiyor. Şehrin ormanlık alanlardan uzak olması, aradaki mesafeye savunma vanaları konulmalı. Önlem baştan alınmalı" ifadelerini kullandı.

"ORMANA GİRİŞ 365 GÜN YASAKLANMALI"

Yangın çıkmaması için yapılması gerekenleri sıralayan Prof. Dr. Yaşar, “Anız yakılması kesinlikle yasaklanmalı. Oluşturulan mangal alanları dışında hiçbir yerde ateş yakılmamalı ve ceza çok ağır olmalı. Yollarda sigara izmariti atanlar da en az mangal yakanlar kadar ağır cezalar almalı. Özellikle tehlikeli günlerde dron ile çok sık kontrol yapılmalı ama en önemlisi ormana giriş 365 gün yasaklanmalı. İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay, devasa panolara 'ormanlara çöp atmayalım' yazdırmış. Ormanlara çöp atmayalım ifadesi yanlış, doğrusu 'ormanlara girmeyelim' olmalı" diye konuştu.

"EKOSİSTEMİ YAKAN İNSANLARIN CEZASI PARA OLMAMALI"

Ormanların ortak miras olduğunu dile getiren Prof. Dr. Yaşar, “Yangında can kaybımız yok diyorlar, nasıl can kaybımız yok? Canlı deyince insan diye algılanıyor. Binlerce ağacın, hayvanın can kaybı var. Çok can kaybımız var, ekosistemi kaybediyoruz. Büyük bir ekosistem var ve bu ekosistemi yakan insanların cezası para olmamalı" ifadelerini kullandı.Yanan ormanların birkaç yıla yeniden yeşilleneceğini belirten Prof. Dr. Yaşar, “Hep başka bir ağaç türü dikelim diye konuşuluyor. Çam ağaçları bulunduğu alanda yeniden çıkacaktır, çünkü çam kaybolmaz. 2 seneye kalmaz otlar tekrar çıkacaktır. Yamanlar en fazla 10 sene sonra bugünkü haline dönecektir" dedi.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü ekipleri tarafından yapılan denetimler sırasında atıklarını arıtmadan dereye boşalttığı belirlenen patates firmasına 1 milyon 160 bin TL para cezası uygulandı.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü, firma hakkında ayrıca çevreyi kasten kirlettiği gerekçesiyle savcılığa suç duyurusunda bulundu. 

Şüpheliler B.Y. (19) ve S.Y. (22) gözaltına alındı.

Şüphelilerin jandarmadaki işlemleri sürüyor.

Dünkü yangın, Orman İşletme Müdürlüğü, Çekerek Belediyesi, çevre ilçe ve belde belediyelerinden itfaiye ekipleri ile jandarmanın yangın söndürme helikopterinin müdahalesiyle söndürülmüştü.

Cumhuriyet'ten Şeyda Öztürk'ün haberine göre, şirketin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na yaptığı başvuru değerlendirildi. Bakanlık, proje için 27 Ağustos’ta İnceleme Değerlendirme Komisyonu'nun (İDK) toplanacağını açıkladı. Toplantının ardından proje için nihai karar verilecek.

409 futbol sahası büyüklüğünde

Eti Bakır, Elazığ Maden’deki 290.81 hektarlık yani 409 futbol sahası büyüklüğündeki hazine, orman, tarla ve şahıs arazilerinden oluşan alanda yeraltı bakır madeni kuracak.

Çalışmalar kapsamında bölgeye hazır beton tesisleri, gölet ve patlayıcı madde deposu inşa edilecek. Şirket, cevher çıkarma işlemini yeraltı madeninde yapacak. Ancak daha önceden iznini aldığı kalker ocağından da dolgu malzemesini karşılayacak. Alandan çıkarılan cevher, proje kapsamında kurulması planlanan flotasyon tesisinde zenginleştirilerek Eti Bakır’a ait Samsun veya Mazıdağı işletmelerine gönderilecek. Projenin ömrü boyunca çıkarılacak cevher miktarı 32 milyon 855 bin ton olarak belirtildi. Şirket daha önce de bu proje için 350 hektarlık bir alanı belirlemişti. Ancak başka bir maden ruhsatıyla çakışma olduğundan dolayı alan 290.81 hektara küçültüldü.

Ağaçlar kesilecek 

Şirketin 4 bin 884 sayfalık çevresel etki değerlendirmesi (ÇED) raporundaki araştırmasına göre çalışmaların yapılacağı alanın 2.5 hektarı orman arazisinden oluşuyor. Bu kapsamda yapılan çalışmalarda hektar başına 100 ağaç bulunduğu hesaplandı. Projeyle birlikte kesilecek ağaç sayısı da 250 olarak açıklandı. Ancak, kesilecek ağaçların net sayısı orman izin sürecinde orman işletme müdürlüğü tarafından belirlenecek. 

Ekiplerin alevleri kontrol altına almak için çalışmaları devam ediyor. 

İzmir Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Dairesi Başkanlığı ekipleri ise 6 arazöz, 3 tonaj araç,  Park ve Bahçeler Dairesi Başkanlığı’ndan 4 su tankeri, Fen İşleri Dairesi Başkanlığı’ndan 1 su tankeri, 1 paletli dozeri, 1 paletli ekskavatör, Mezarlıklar Dairesi Başkanlığı’ndan 2 su tankeri, İZSU Genel Müdürlüğü’nden 5 su tankeri ile yangına müdahale ediyor.  

ALEVLER KONUTLARA YAKINLAŞTI, ELEKTRİK KESİNTİLERİ BAŞLADI
Diğer yandan alevler deprem sonrası yapılan rezerv alana çok yaklaştı. 6'ncı ve 7'nci etaplar dumanlardan yoğun bir şekilde etkileniyor. Karşıyaka ilçesinin belli noktalarında elektrik kesintileri de başladı. 

Doğançay bölgesine de sıçrayan alevlerden dolayı bazı hayvanları damları yandı. Diğer hayvan damları da boşaltılıyor.

2 MAHALLE TAHLİYE EDİLDİ, 3 EV ZARAR GÖRDÜ
İzmir'in Karşıyaka ilçesi Yamanlar Dağı Karatepe mevkisindeki ormanda çıkan yangında, alevlerin ilerlediği Doğançay ve Sancaklı mahalleleri tahliye edildi. Doğançay Mahallesi'ndeki alevlerin sıçradığı 3 ev zarar görürken, bölgeye takviye ekipler gönderildi. Alevlere 5 uçak, 6 helikopter, 24 arazöz, 7 su ikmal aracı, 2 dozer ve 4 yer ekibi sevk edildi. Kuvvetli rüzgar nedeniyle zor anlar yaşayan ekiplerin, havadan ve karadan müdahalesi sürüyor.

TAKVİYE EKİPLER GÖNDERİLDİ
Hızı saatte 60 kilometreyi bulan rüzgar nedeniyle söndürme çalışmalarında güçlük yaşanırken, bölgeye takviye olarak 2 uçak, 1 helikopter, 4 arazöz, 1 su ikmal aracı takviye olarak gönderildi. 

VALİ ELBAN’DAN AÇIKLAMA: YOĞUN ŞEKİLDE GAYRET EDİYORUZ!
Yangına müdahale çalışmaları hakkında bilgilendirme yapan İzmir Valisi Süleyman “Karşıyaka ilçesi Yamanlar Mahallesi’nde 13 Ağustos 2024 Salı günü saat 21.43’de başlayan, 14 Ağustos 2024 Çarşamba günü saat 19.15’de kontrol altına alınan ve soğutma çalışmaları devam eden yangın, ani rüzgârın da etkisiyle yaşanan harlama nedeniyle 15.08.2024 tarihi Perşembe günü saat 21.30’da tekrar başlayıp ve devam eden yangına ekiplerimizin müdahalesi havadan ve karadan devam ediyor, yangından etkilenen vatandaşlarımızın ivedi şekilde tahliyesi devam etmektedir. Bu süreçte;  5 uçak 6 helikopter  67 arazöz  47 su ikmal aracı ve su tankeri  8 dozer  12 TOMA, 112 ekipleri  emniyet ekipleri, jandarma ekipleri, 63 kara aracı  itfaiye ekipleri, 69 yunus timi , 36 trafik ekibi , 94 sivil ekip  1950 personel, 642 personelimiz yangının kontrol altına alınabilmesi için çalışmalarını sürdürmektedir. Tüm kurumlarımızın desteğiyle yangını kontrol altına almak için yoğun şekilde gayret ediyoruz. Yangından etkilenen İzmirli hemşerilerimize geçmiş olsun dileklerimi iletiyorum.” ifadelerini kullandı.

KARŞIYAKA’DAN CAN DOSTLAR İÇİN ÇAĞRI
Yangının Örnekköy’deki geçici köpek bakım evine yaklaştığını duyuran Karşıyaka Belediyesi barınaktaki can dostlar için “Yangın ne yazık ki tüm müdahalelere rağmen Örnekköy Geçici Köpek Bakım Evi'ne doğru yaklaştı.  Tüm hayvanseverleri bakım evimizdeki can dostlarımızın tahliyesi için yardıma çağırıyoruz.” çağrısında bulundu.

KEMALPAŞA'DA ZEYTİNLİKLER YANIYOR
İzmir'in Kemalpaşa ilçesinde zeytinlik alanda da yangın çıktı. Vişneli Mahallesi yakınlarındaki zeytinlik alanda henüz bilinmeyen nedenle yangın çıktı.

Alevler rüzgarın etkisiyle yayıldı, bölgeye itfaiye, sağlık ve jandarma ekipleri sevk edildi.

Yangın söndürme çalışmaları için bölgeye traktörle su tankeri taşıyan vatandaşların da geldiği görüldü.

Mahalle sakinlerinden Muzaffer Karayel, AA muhabirine, yangın olduğunu duyduktan sonra bölgeye gelerek çalışmalara destek verdiğini söyledi.

Bölgeye civar mahallelerden de yardım için gelenlerin olduğunu ifade eden Karayel, "Köylü olmasa bu yangın Torbalı ilçesine kadar gider. Aşırı rüzgar var. Allah'tan yer ekipleri de burada. Herkese geçmiş olsun."

Ekiplerin yangını kontrol altına alma çalışması sürüyor. 

ÇEŞME'DE DE YANGIN
İzmir'in Çeşme ilçesinde orman dışı alanda çıkan yangına havadan ve karadan müdahale ediliyor.

Alınan bilgiye göre, Alaçatı Mahallesi Çakabey mevkisindeki orman dışı alanda henüz belirlenemeyen nedenle yangın çıktı.

İhbar üzerine bölgeye yönlendirilen İzmir Orman Bölge Müdürlüğüne bağlı 6 uçak, 1 helikopter, 5 arazöz ve 1 su ikmal aracıyla yangına müdahale edilmeye başlandı.

Yangını kontrol altına alma çalışmaları sürüyor.

ÇEŞME'DEKİ YANGIN KONTROL ALTINDA
Havadan ve karadan 7 saatlik müdahaleyle saat 12.00 itibarıyla kontrol altına alındı. Bölgede soğutma çalışmaları sürüyor.

Isınma, kirlilik, oksijen değerleri, akıntı yönleri gibi birçok parametrenin incelendiği sefer sonrasında gemide soruları yanıtlayan Yücel, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile yürüttükleri Marmara Denizi Bütünleşik Modelleme Sistemi (MARMOD) projesi kapsamında özellikle müsilaj krizinden beri artan sıklıktaki deniz seferleriyle, Marmara Denizi'nin oşinografik durumunu takip ettiklerini belirtti.

Düzenledikleri son seferde özellikle Doğu Marmara'ya odaklandıklarını bildiren Yücel, "İlk bulgularımızda özellikle oksijende durum hiç ama hiç iç açıcı değil, hala Marmara ilk 30 metresi hariç ciddi oksijen azlığı çeken, komada bir yer. Oksijen özellikle ilk 30 metreden sonra 'hipoksi eşiği' dediğimiz, bir balığın giremeyeceği seviyede düşük. Ardından 150-200 metreye eriştiğinizde neredeyse ölçmekte zorlandığımız, çok çok az seviyelerde oksijen var" dedi.

Daha önce, özellikle Doğu Marmara'da 600 ila 800 metre bandındaki Akdeniz suyunun Marmara'ya az da olsa bir nefes verdiğini ve oksijen değerlerini bir nebze de olsa artırdığını belirten Yücel, son seferde buna rastlamadıklarını, denizlerdeki ısınmanın bu sonucu doğurmuş olabileceğini ifade etti.

"Sıcaklık, oksijensizleşme ve kirlilik kısır bir döngü içinde"

Önceki yıllara göre Marmara Denizi'nin çok fazla ısınıp yorulduğunu, mayıs sonu itibarıyla da alg patlamalarıyla sistemin hırpalandığını dile getiren Yücel, "Geçen yılki seferimizde eylül ayında ölçtüğümüz yaz sonu değerlerini şimdiden ölçmüşüz ve geçmişiz bile. Yaz süresince bunun artacağını düşünüyoruz. Deniz suyu sıcaklıkları bu yıl rekorlar kırdı. Temmuz, ağustos, eylül aylarında bu rekorların yenilenmesi olası. Şimdiden Doğu Marmara'da deniz suyu sıcaklığını 26, İzmit Körfezi'nde 27 derece ölçtük ki bu bölgelerde son 40 yılın ortalaması 24-25 derecelerdir" diye konuştu.

Deniz suyu sıcaklığındaki artışın daha az oksijen çözülebilmesine ve kirlilik artışına neden olduğunu aktaran Yücel, sıcaklık, oksijensizleşme ve kirliliğin kısır bir döngü içinde birbirini beslediği tespitini paylaştı.

Yücel, kirliliğin boyutu hakkında şunları söyledi:

"Özellikle son yıllarda çok yoğun veri topladığımız için çok net konuşabilirim. Marmara'da azot, fosfor kirliliği artarak devam ediyor, birikim devam ediyor, trendlerde azalmayı bırakın herhangi bir durma gözlemlemedik. Marmara'da çok ciddi bir biyolojik üretim hali sürmekte. Üretim değerleri Karadeniz'in 3-4 katı. Esas 3-4 hafta önceki biyolojik üretim patlamasını geride bıraktık, şimdi sistem nispeten yazla ilgili bir denge durumuna ulaştı. Marmara çok üretken, aşırı azot ve fosfor yüklü."

Marmara için yeni tehdit: Hidrojen sülfür

Denizde oksijenin azaldığı noktada hayatın bittiği gibi bir algı bulunsa da tek hücreli yaşamın sürdüğünü, mikrobiyal canlıların solunum yapmaya devam ettiğini anlatan Yücel, söz konusu canlıların bu solunumu nitrat denilen, azotun oksijen bağlı formuyla yaptıkları bilgisini verdi.

Doğu Marmara'da da 200 metreden sonra nitrat seviyelerinin düştüğüne ve oksijen azaldıkça nitratın da azalmaya başladığına değinen Yücel, termodinamik teoriye göre oksijen ve nitrat tükendiğinde mikrobiyal yaşamın sülfat soluyarak hidrojen sülfür gazı ortaya çıkaracağını işaret etti.

MARMOD projesi sayesinde böyle bir trendi Doğu Marmara'da tespit ettiklerini vurgulayan Yücel, şu uyarılarda bulundu:

"Bu bir felaket anlamına geliyor. Bu bütün besin sisteminin, besin ağının çökmesi demek. Hidrojen sülfürlü sular dipte birikmeye başladığı anda yavaş yavaş kötüleşmeyle beraber önlem alınmazsa yukarı doğru çıkacak. Bu, koku yapması, hidrojen sülfürlü suların kıyıya vurması demek. Üstteki 30 metrelik oksijenli suyla birleştiği zaman yeni müsilajımsı, göze hoş gelmeyen, halk sağlığı açısından müthiş tehdit oluşturan, balıkçılık için bambaşka tehdit oluşturan, turizmi çökertecek bir fenomen olacak. Hidrojen sülfür İzmit Körfezi dışında, Marmara'da henüz yok, henüz oluşuma başlamadı ama son 3 yıldaki gidişat sürerse, önümüzdeki 4 ya da 5 yıl içerisinde Doğu Marmara'daki nitratın tükeneceğini biz MARMOD verileriyle görüyoruz."

Marmara'nın sorununun azot ve fosfor yükü olduğunu hatırlatan Yücel, bu yükün önemli bir kısmının tarımsal girdiler ve şehirlerin arıtılmamış, az arıtılmış veya en ileri seviyede arıtılmamış atık sularının Marmara ile buluşmasından kaynaklandığını, acil olarak harekete geçilmesi gereken konuların başında da bu iki sorunun geldiği değerlendirmesini paylaştı.

Bu nedenle firmaya 3 milyon 480 bin TL ceza kesilerek bir kez daha hakkında 'Çevreyi kasten kirletmek' suçundan savcılığa suç duyurusunda bulunuldu.

Diğer yandan geçen hafta ceza alan firmalardan 1'ine bu kez numuneler uygun çıkmadığı gerekçesiyle 1 milyon 160 bin TL ceza kesildi. Doğaya ilk kez atık boşaltıldığı belirlenen bir beyaz et üretim firmasına da 1 milyon 160 bin TL ceza uygulandı.

BirGün'den Aycan Karadağ'ın haberine göre; Balıkesir’in Burhaniye ilçesi Avunduk mahallesinde, Koza Altın İşletmeleri A.Ş. tarafından 8 bin 167 hektarlık ormanlık alana yeraltı altın madeni işletmesi yapılmak isteniyor.

Şirket projeyi Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na sunarak çevresel etki değerlendirme (ÇED) sürecini başlattı. Proje alanının bir bölümü Hazine arazisi olarak kayıtlı. Proje alanının çevresinde ise zeytin ağaçları ve konutlar yer alıyor. En yakın konut, sadece 560 metre mesafede bulunuyor.

Koza Altın İşletmeleri A.Ş., projeyi yeraltı maden işletme yöntemi ile gerçekleştirmeyi planlıyor. Proje kapsamında ayda 18, yılda ise 210 patlama işlemi yapılacak. Bu patlamalarla 280 bin 454 ton cevher üretilmesi hedefleniyor. Çıkarılan cevher, şirketin Bergama’da bulunan Ovacık Altın Madeni’ne sevk edilecek. Projenin ömrü 10 yıl olarak öngörülürken bedeli ise 8 milyon 476 bin 613 TL olarak planlandı.

Çevresel ve toplumsal etkileri göz önüne alındığında, projenin gerçekleştirilmesi ciddi endişelere yol açıyor. Patlamaların ve madencilik faaliyetlerinin bölgedeki zeytin ağaçlarına, doğal yaşama ve yerleşim alanlarına zarar vermesi bekleniyor.

Ürgüp'teki proje engellendi 

Öte yandan Koza Altın İşletmeleri’nin Nevşehir’in Ürgüp ilçesinde gerçekleştirmek istediği kompleks maden projesi ise Bakanlık tarafından durduruldu. Bakanlık, şirkete "ÇED hazırlaman gerekiyor" dedi. Bu kararla birlikte Koza, Ürgüp’teki projeyi hayata geçirmek için kapsamlı bir ÇED raporu hazırlamak zorunda kalacak. Raporun sunulmasının ardından süreç halkın katılımı toplantısı ve inceleme değerlendirme komisyonu gibi aşamalarla devam edecek.

Bölgeden yükselen dumanları fark edenlerin ihbarıyla bölgeye Orman Bölge Müdürlüğü ekipleri sevk edildi.

Yangına İzmir Orman Bölge Müdürlüğü'ne ait 8 uçak, 19 helikopter, 50 arazöz, 10 su ikmal aracı ve 4 dozer ile müdahale devam ediyor. 

BirGün'den Aycan Karadağ'ın haberine göre; İzmir’in Karaburun ilçesi Yayla mahallesinde Lodos Enerji A.Ş.’nin zeytin katliamı büyüyor.

Şirketin, güneş enerji santralı (GES) projesi kapsamında yaklaşık 2 bin zeytin ağacını hukuksuzca kestiği ortaya çıktı. Yayla mahallesi sakini Mustafa Şenbahar, "Onlarca yıl emek vererek diktiğimiz zeytin ağaçlarımız gözlerimizin önünde katlediliyor. Açtığımız tüm davaları kazandık. Buna rağmen Lodos, mahkeme kararlarına uymayıp kaçak kesime devam ediyor. Bu gücü nereden alıyorlar… Bu hukuksuzluğa karşı mücadele edeceğiz" diye konuştu.

Şenbahar, İlçe Tarım Müdürlüğü’ne suç duyurusunda bulunduğunu da belirtti.

Bölgedeki zeytinlik araziler, yaklaşık 20 yıl önce Hazine’den zeytin dikme şartıyla 150 yıllığına kiralandı ve köylüler tarafından büyük bir emekle verimli hale getirildi. Ancak, 2023 yılında Lodos Enerji A.Ş. bu arazilere "yardımcı enerji kaynağı" adı altında GES panelleri dikme çalışmalarına başladı.

Bu süreçte, İzmir İl Tarım Müdürlüğü tarafından verilen "marjinal tarım alanı" raporu sayesinde şirkete çevresel etki değerlendirme (ÇED) olumlu kararı çıktı. Tarım ve Orman Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı’nın denetimleri sonucunda, bu raporun usulsüz olduğu anlaşıldı ve İl Tarım Müdürü Mustafa Özen 15 Eylül 2023 tarihinde görevden alındı. Tarım ve Orman Bakanlığı, İzmir İl Tarım Müdürlüğü’nün usulsüz hazırladığı rapor nedeniyle disiplin soruşturması başlattı. Usulsüz rapor hazırlayan personel hakkında İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı’na da suç duyurusunda bulunuldu.

Mahkeme kararın rağmen yaklaşık 2 bin ağaç kesildi 

Mustafa Şenbahar tarafından ÇED kararının iptali için dava açıldı. İzmir 7. İdare Mahkemesi, ‘yürütmeyi durdurma’ kararı verdi. Mahkeme kararında, GES projesinin alanda uygulanamayacağı belirtilerek, “GES proje alanlarının yarısından fazlasını kaplayan, dikili tarım arazisi niteliğinde bulunan, 2007 yılından bu yana dikilen ve büyük ölçüde başarılı olduğu görülen zeytinliklerde GES projesi yapılmak istenmesi kamu yararı taşımıyor” diye vurgulandı.

Buna rağmen şirket tarafından 2024 Şubat ayında 5 bin zeytin ağacı hukuksuzca kesildi. Kesime karşı Şenbahar, Tarım ve Orman Bakanlığı’na dava açtı. Bu dava ise İzmir 5. İdare Mahkemesi’nde görüldü. Mahkeme kesim işlemi için ‘yürütmeyi durdurma’ kararı verdi.

Kararda, "Hukuka aykırılığı açık olan dava konusu işlemin uygulanması halinde telafisi güç zararlar doğurabileceğinden Mustafa Şenbahar tarafından zeytin ağaçlandırması amacıyla kiralanan söz konusu parselin kuru marjinal tarım arazisi kapsamında tarımsal amaç dışında kullanılmasının uygun görülmesine ve parsel üzerinde Lodos Enerji’nin GES kurulmasında sakınca bulunmadığına yönelik 14 Şubat 2024 tarihli ve 33 sayılı ‘Olur’ işleminin yürütmesinin durdurulmasına karar verildi" denildi.Şirket, mahkeme kararlarını hiçe sayarak yaklaşık 2 bin zeytin ağacını daha kesti.

AK Parti Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın imzasıyla yürürlüğe giren karar, Resmi Gazete'nin bugünkü sayısında yayımlandı.

Resmi Gazete'de yayımlanan karar şöyle:

"MADDE 1- (1) Amasya, Balıkesir, Kastamonu, Manisa, Muğla, Samsun, Sinop ve Sivas illerinde bulunan ve ekli krokiler ile listelerde sınır ve koordinatları gösterilen alanların orman sınırları dışına çıkartılmasına karar verilmiştir.

(2) Birinci fikra kapsamında orman sınırları dışına çıkartılan alanların iki katından az olmamak üzere Devletin hüküm ve tasarrufu altında veya Hazinenin özel mülkiyetinde bulunan taşınmazlardan, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (Milli Emlak Genel Müdürlüğü) tarafından Orman Genel Müdürlüğüne orman tesis etmek üzere tahsis yapılır."

Su kaybının önemli ölçüde artmasına neden olan buharlaşma oranı, bazı etkenlerin bir araya gelmesiyle artabiliyor.

Buharlaşmanın tek sebebi sıcaklık mı? Nem ve rüzgarın buharlaşmaya etkisi ne? Merak edilen sorulara İstanbul Üniversitesi Öğretim Üyesi ve İklim Uzmanı Prof. Dr. Barbaros Gönençgil’le yanıt aradık.

Nem miktarı düşük ve sıcak bir havada buharlaşma daha fazla oluyor. Örneğin rüzgar buharlaşmayı tetikleyerek hızlandırabiliyor. Çünkü su yüzeyinde oluşan buharlaşmayı başka tarafa taşıyarak oradaki buharlaşmanın devam etmesini sağlıyor.

İstanbul Üniversitesi Öğretim Üyesi ve İklim Uzmanı Prof. Dr. Barbaros Gönençgil

"Bir günde tüketilen su kadar buharlaşma olabiliyor"

Barajlardaki buharlaşma miktarının pek çok faktöre bağlı olduğunu söyleyerek sözlerine başlayan Prof. Dr. Barbaros Gönençgil, “Barajların özellikle yüzey alanlarına, havanın sıcaklığına; daha geniş anlamda bakarsak bulunulan enlem derecesine göre farklı farklı sebeplere göre durum değişebilir. Atmosferik koşullar içerisinde havanın ne kadar bulutlu olduğu ve ne kadar nem taşıdığı da buharlaşmayı etkiliyor” diyor.

Barajlardaki buharlaşmanın en fazla görüldüğü dönem elbette ki yaz ayları…“Özellikle yağmurun az olduğu veya yağmadığı, havanın açık olduğu ve nispeten havadaki nemin de az olduğu dönemlerde buharlaşma en yüksek seviyesine çıkıyor” diyen Prof. Dr. Gönençgil, buharlaşma seviyesine ilişkin hesaplama yapmadan bir rakam vermenin mümkün olmadığının altını çiziyor:

“Genel olarak söylemek gerekirse buharlaşma miktarı, barajların durumuna ve kullanıcı miktarına bağlı olarak bir günlük tüketime kadar ulaşabilir.”

[Fotoğraf: AA]

Buharlaşma nem ve rüzgardan da etkileniyor

Peki, hangi etkenler buharlaşma miktarını etkiliyor? Soruyu, “Isınma her şeyden önce geliyor” diye yanıtlayan Prof. Dr. Gönençgil diğer etkenlere şöyle değiniyor:

“Buharlaşma havadaki nispi nem ya da bağıl nem miktarının düşük olmasıyla da alakalı. Nem miktarı düşük ve sıcak bir havada buharlaşma daha fazla oluyor. Örneğin rüzgar buharlaşmayı tetikleyerek hızlandırabiliyor. Çünkü su yüzeyinde oluşan buharlaşmayı başka tarafa taşıyarak oradaki buharlaşmanın devam etmesini sağlıyor. Belli bir noktadan sonra nem yükseldikçe buharlaşma miktarı azalmaya veya duraklamaya doğru gidebilir. Ancak rüzgar havadaki var olan nemi başka bölgelere taşıdığı için sürekli bir nem açığı oluyor.”

Isınmayla birlikte buharlaşmanın da artmasıyla atmosferde çok daha fazla su buharı birikiyor. Bu biriken su buharı diğer faktörlerin de etkisiyle yağış düzenini değiştiren, kuvvetli ya da aşırı yağışların oluş sıklığını artıran bir sürece dönüyor.

Buharlaşmayı önlemek mümkün mü?

Barajlardaki buharlaşmayı engellemek için dünya üzerinden pek çok yöntem uygulanıyor. Prof. Dr. Gönençgil, “Bu konuda kullanılan üç-dört ayrı yöntemden bahsedebiliriz" ifadesini kullanarak sözlerini şu şekilde sürdürüyor:

"Özellikle fiziksel denilen yöntemler var. Burada yapısal müdahaleler söz konusu olabiliyor ya da barajın işletilmesiyle ilgili önlemler alınabiliyor. Baraja katılan birtakım kimyasallarla buharlaşmanın azalmasına yönelik önlemler de olabiliyor. Bunun Türkiye’de pek bir örneği yok. Amerika Birleşik Devletleri, İngiltere, Avustralya gibi ülkelerde çeşitli uygulamalar var.”

[Fotoğraf: AA]

“Küresel ısınma eşittir kuraklık demek değil”

Son yıllarda küresel ısınmanın getirdiği iklim değişikliği sebebiyle buharlaşmanın daha da artacağı öngörülüyor. “Küresel ısınma eşittir kuraklık demek değil” diyen Prof. Dr. Gönençgil, bunu şöyle açıklıyor:

“Çünkü ısınmayla birlikte buharlaşmanın da artmasıyla atmosferde çok daha fazla su buharı birikiyor. Bu biriken su buharı diğer faktörlerin de etkisiyle yağış düzenini değiştiren, kuvvetli ya da aşırı yağışların oluş sıklığını artıran bir sürece dönüyor.”

Bu durum Türkiye’nin her bölgesinde farklı sonuçlara yol açıyor. Bunun bir sebebi de bölgelerin coğrafi koşulları. Prof. Dr. Gönençgil, “Sıcaklıkların artması buharlaşmayı da tetikleyerek özellikle kıyı bölgelerde düzensiz, şiddetli veya etkili yağışların daha fazla gözükür hale gelmesine sebep oldu” diyerek devam ediyor:

“Bazı yerlerde coğrafi özelliklere bağlı olarak yağışların nispeten azaldığını söylemek mümkün. Ancak genelde yağışlarda ortalamalar dışında farklı bir düzene geçiş şekli söz konusu olabiliyor. Zaman zaman çok aşırı ya da şiddetli yağışlarla afet boyutuna ulaşan durumlarla da karşılaşabiliyoruz.”

Imperial College London'dan iklim bilimci Joyce Kimutai, "Bu, iklim biliminin bize fosil yakıtları yakmaya devam edersek ne olacağını söylediği şeydi. Ve fosil yakıtları yakmayı bırakıp net sıfır emisyona ulaşana kadar sıcaklıklar artmaya devam edecek" dedi.

Copernicus, uydu verilerini kullanarak küresel hava ve deniz sıcaklıklarını gerçek zamanlı olarak güncelliyor.

Kuzey yarımkürede yaz zirve yaparken ve gezegen, tarihte eşi benzeri görülmemiş bir sıcaklık döneminden geçerken, günlük rekorların kırılmaya devam edebileceği tahmin ediliyor.

Küresel ısınma, daha uzun, daha güçlü ve daha sık aşırı hava olaylarına neden oluyor ve bu yıl dünya genelinde büyük felaketler yaşandı.

Asya, Kuzey Amerika ve Avrupa'da sıcak hava dalgaları ve orman yangınları son haftalarda yıkıma yol açtı.

Ayrıca, Kuzey Kutbu'nda yangınlar çıktı ve bu bölge gezegenin diğer yerlerinden çok daha hızlı ısınıyor. Antarktika'da ise kış sıcaklıkları normalin çok üzerinde seyrediyor.

Her ay kendi rekorunu kırmaya devam ediyor

Copernicus, iklim bilimcileri en çok endişelendiren şeyin günlük sıcaklık rekorlarının kırılmasından çok, daha geniş bir ısınma modeli olduğunu belirtti.

Haziran 2023'ten bu yana her ay, önceki yılların aynı ayına kıyasla kendi sıcaklık rekorunu kırdı ve bu daha önce hiç görülmemiş bir durum.

Pazar ve Pazartesi günleri yaşanan sıcaklık, Temmuz 2023 rekorunu sadece biraz geçti, ancak Ağustos 2016'da kaydedilen önceki en yüksek sıcaklık olan 16.8 dereceyi çok geride bıraktı.

Copernicus, 16.8 derece rekorunun, Temmuz 2023'ten bu yana 57 kez kırıldığını belirtti.

Bilim insanları, yaşanılan dönemin, Dünya'nın son 100 bin yıldaki en sıcak dönemi olabileceğini söylüyor. Fosil yakıtların yakılması, iklim değişikliğinin başlıca nedeni olarak gösteriliyor ve ısıyı hapseden sera gazı emisyonları, yükselen sıcaklıkları yavaşlatma çabalarına rağmen artmaya devam ediyor.

Acil Durum Yönetimi Bakanlığı’nın web sitesinde yer alan verilere göre bu rakam, 2019’dan bu yana bahsi geçen dönem için en derin ekonomik kayıp anlamına geliyor.

Çin’de bu yılın başında soğuklar ve şiddetli kar yağışı, Sincan’ın kuzeybatı bölgesinde 7,1 büyüklüğünde deprem, güneybatı bölgelerde heyelanlar ve Sarı Nehir ile güney eyaletlerinde taşkınlar yaşandı.

Ocak-Haziran döneminde doğal afetlerden en az 32,38 milyon kişi etkilendi; 322 kişi ise kayboldu ya da yaşamını yitirdi.

Yaklaşık 856 bin kişi başka bölgelere yerleştirildi, 23 bin ev yıkıldı, yaklaşık 3,17 milyon hektar mahsul etkilendi.

Ekonomi üzerindeki etki, ülkenin 5,25 milyar dolar değerinde zarar kaydettiği ve 95 kişinin kaybolduğu veya öldüğü önceki yılın dönemine göre daha kötüydü.

Bakanlığın geçen yılki raporuna göre, 2023 yılının tamamında yaklaşık 48,76 milyon kişi doğal afetlerden etkilendi.

Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) su ürünleri verilerine göre avcılık yoluyla üretim, 2023'te bir önceki yıla göre yüzde 35,5 artarak 454 bin 59 ton oldu. Av miktarı, 2022'de 335 bin 3 ton, 2021'de ise 328 bin 165 ton olarak gerçekleşmişti.

Akoğlu, Türkiye denizlerinde avcılığı yapılan 70, iç sularda ise 30'un üzerinde balık türü olduğunu, son istatistiklere bakıldığında COVID-19 salgını süresince stokların biraz toparlanmasından dolayı avcılıkta bir artış yaşandığını söyledi.

Avlanan balık miktarının 2000'li yılların başından bu yana inişli çıkışlı bir seyir izlediğine işaret eden Akoğlu, "Stoklar sürekli aynı oranda av verecek durumda olmadığından, bu iniş ve çıkışlar devam ediyor. Avcılığımız sürdürülebilir değil. Şu anda bir artış trendi var, ancak önümüzdeki yıl veya bir sonraki yıl tekrar bir azalma olacağını düşünüyorum." dedi.

El Nino etkisi önümüzdeki ve bir sonraki sezon daha belirgin hissedilecek

Denizde yaşanan sıcaklık artışlarının etkisinin hemen görülmediğini ve çevresel değişikliklerin balık stokları üzerindeki etkilerinin 1-2 yıl içinde gerçekleştiğini vurgulayan Akoğlu, El Nino'nun küresel ısınmanın etkilerini güçlendirdiğini, bu yıl ve önümüzdeki yıl avcılık sezonlarında bu etkinin görüleceğini kaydetti.

Balıkçıların denizde kalma sürelerinde artış olduğunu aktaran Akoğlu, şöyle devam etti:

"Balıkçılığın verimini ve balık stoklarının durumunu anlamak için çaba başına düşen av miktarına bakarız. Çaba başına düşen av miktarı, denizde belirli bir süre ve belirli bir motor gücüyle elde edilen av miktarını ifade eder. Bu miktara baktığımızda, kararlı bir çizgi görmüyoruz. Balıkçılar, 1 kilogram balığı yakalamak için önceki yıllara göre daha fazla zaman harcıyor, 1 saat avcılık faaliyeti için av miktarı yarım kilo ile bir kilo arasında, yıldan yıla değişkenlik gösteriyor. Bu durum avcılığın sürdürülebilir olmadığının ve işlerin kötüye gidebileceğinin bir sinyali olabilir."

Türkiye'de 15 bin av teknesi olduğu bilgisini paylaşan Akoğlu, balıkçıların yıllık ortalama 250 bin ila 300 bin saatten, son birkaç yıldır 500 bin saat civarına varan bir avlanma süresine ulaştığına dikkati çekti.

Akoğlu, maksimum sürdürülebilir ürün hesapları veya kota uygulamaları olmadığı için balıkçıların av sezonunda avlanabildikleri kadar avlanmaya çalıştıklarını, bu durumun aşırı avcılığa neden olduğunu dile getirdi.

"Ulusal planlar yapılmazsa sektör pek çok şeyi kaybeder"

Akoğlu, "Balıkçılığın biraz daha verimsiz hale geleceğini düşünüyorum. Önümüzdeki sezonun açılışında ve bir sonraki sezonda bunun etkilerini göreceğiz. Maliyetler de artıyor, bir balık elde etmek için harcanan masraflar yükseliyor. Verimsiz avlanırsanız daha fazla karbon salarsınız çünkü daha fazla yakıt ve zaman harcıyorsunuz. Bu durum balıkçılık faaliyetlerinde karbon salımını artırıyor ve küresel iklim değişikliğine katkıda bulunuyor. Özellikle 2000 yılından bu yana ülkemizdeki balıkçılık faaliyetlerinin karbon ayak izi hızlı bir şekilde artıyor." diye konuştu.

Balıkçılık sektörünün bunun farkında olması gerektiğini ifade eden Akoğlu, iklim değişikliğiyle küresel ölçekte mücadele edilse de ulusal olarak da planlar yapılması gerektiği aksi takdirde sektörün pek çok şeyi yavaş yavaş kaybedileceği uyarısında bulundu.

Akoğlu, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Karadeniz'de uskumru, 1970'lerden önce vardı ancak 1970'lerden sonra neredeyse yok denecek kadar azaldı, ticari anlamda bir avcılığı kalmadı. Bunun gibi bazı türleri kaybedeceğiz. Bu hemen olmayabilir ancak 2030'lara vardığımızda ticari olarak avcılığı yapılan bazı türleri görmeyeceğiz. Üreme hızı yavaş olanlar ya da besin zincirinin üst kısımlarında olanlar, örneğin palamut tehdit altında. Ayrıca doğrudan besin olarak tüketilmeyen türler de ekosistemin dengesinde önemli bir yer tutuyor. Deniz tabanında yaşayan türlerden kalkan da risk altında. Son yıllarda Akdeniz'e kıyısı olan illerimizde mercan olarak satılan balık aslında gerçek mercan değil, bir Kızıldeniz göçmeni. Geleneksel olarak bölgemize özgü olan Akdeniz mercanı değil. Böyle bir değişim yaşadık."

Kota uygulamasına geçiş tavsiyesi

Her balık stokunun kendine özgü dinamiği ve ekosistem içinde yeri olduğundan bahseden Akoğlu, bu nedenle, ekosistem tabanlı balıkçılık yönetimi yapılarak matematiksel modellerle her stok için toplam avlanabilir ürün miktarı belirlenmesi gerektiğine, böylece hem avlanan türün devamının sağlanacağına hem de diğer türlere yeterli besin bırakılacağına işaret etti.

Balıkçılık sektöründe acil olarak kota uygulamalarına ve kontrollü balık avcılığına geçiş gerektiğini belirten Akoğlu, sözlerini şöyle tamamladı:

"Özellikle Marmara gibi kapalı denizlerde çevresel etkiler çok önemli. Çevresel kirliliğin etkileri göz önünde bulundurularak hızla önlemler alınması gerekiyor. Bu uygulamalar, balık stoklarının sürdürülebilirliğini sağlamayı ve ekosistemi korumayı amaçlıyor. Ayrıca balıkçılık yönetimi için katılım ve bilinçlenme önemli. Avcılığın izlenebilmesi için doğru denetimler uygulayarak karaya çıkarma noktalarının belirlenmesi, türlerin doğru rapor edilmesi, kota yönetimine katkı sağlar. Kaçak avcılığı önlemek için cezaların yanı sıra balıkçıların sürece dahil edilip bilinçlenmesi de önemli."

Ülkeler, taahhüdün uygulanmasına ilişkin ayrıntıları görüşmek üzere Ekim ayında Kolombiya’da yapılacak COP16 biyoçeşitlilik zirvesinde bir araya gelecek.

Müzakereler öncesinde Reuters ile özel olarak paylaşılan bir mektupta, toplam geliri 1,1 trilyon dolar olan 132 şirket daha güçlü önlemler talep etti.

Sübvansiyon reformundan su kullanımı ve tarım uygulamalarına kadar çeşitli önlemlere ilişkin eylem çağrısını imzalayan diğer şirketler arasında madenci Teck Resources, gıda grubu Danone, enerji şirketi RWE ve çimento üreticisi Holcim yer alıyor.

İnsanlar, yerel ekosistemleri yok ederek, doğayı kirleterek ve iklim değişikliğine yol açarak yaban hayatını yok ediyor. Mektubu destekleyenler, önleyici tedbirlerin maliyeti ne olursa olsun önemli olmadığını çünkü, çok daha büyük bir maliyetin türlerin kaybolmasından kaynaklanacağını söyledi.

Dünyanın en büyük yiyecek ve içecek malzemeleri tedarikçilerinden biri olan Olam Food Ingredients’ın (OFI) genel müdürü ve grup finans sorumlusu Rishi Kalra, “Doğaya odaklanmazsak, biyoçeşitliliğe odaklanmazsak, şirketimiz önümüzdeki yıllarda var olmayabilir” dedi.

Örneğin Brezilya’daki Amazon Yağmur Ormanları’nın ormansızlaşması, yağış miktarını azalttı ve dünyadaki soya fasulyesi ve sığır etinin büyük bir bölümünü sağlayan kritik tarım alanlarında hava düzenlerini değiştirdi.

Nestle Latin Amerika CEO’su Laurent Freixe, “Doğa olmadan, su olmadan, insanlığın gelişmesini bırakın, var olması bile imkansız” dedi.

Doğa dostu stratejiler kısa vadede maliyetleri artırabileceğinden, bazı şirketler, hükümetler piyasa çapında kurallar koymadıkça veya eylemi zorunlu kılmak için gereken teşvikleri sunmadıkça harekete geçmek konusunda isteksiz davranıyor.

Politika tavsiyeleri hazırlayan Business For Nature savunuculuk grubu tarafından koordine edilen mektupta, gönüllü kurumsal eylemin tek başına yeterli olmayacağı belirtildi.

Mektupta hükümetlerin; işletmelerin ve finansal aktörlerin doğayı korumasını ve restore etmesini sağlaması gerektiği belirtildi.

İhale listesinde Bergama’dan 535 hektarlık bir alan da yer almıştı. Yapılan ihaleler sonuçlandı.  MAPEG ihaleyi TÜMAD Madencilik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi aldığını duyurdu. TÜMAD bu bölge için 1 milyon 750 bin TL ödeme yapacak.

YENİ ALTIN MADENİ YOLDA
İhale ile birlikte hali hazırda Koza Altın Şirketi tarafından çıkarılan bir altın madeninin bulunduğu alanda yeni bir altın madeninin daha açılmasının önü açıldı.  Söz konusu alanda 4’üncü grup maden aranacak ve bu madenlerin arasında kurşun, altın, gümüş ve kobalt gibi ağır madenler için ocak açılabilir. 

SİYANÜR TEHDİDİ
Öte yandan şirketin Çanakkale’nin Lâpseki ve Balıkesir İvrindi ilçelerinde altın ve gümüş madeni bulunuyor. Şirket, 6 bin 606 hektar büyüklüğündeki alanda yılda 75.3 milyon ton cevher çıkarıyor. Bölgede siyanürle altın arayan şirketin maden açma girişimleri halk tarafından tepkiyle karşılanmıştı. Su kaynaklarının üstünde yer alan maden sahası İvrindi’den Burhaniye’ye, Ayvalık’a, Dikili’ye, Kozak Yaylası'na kadar geniş bir alanı etkiliyor

TÜMAD Madencilik Şirketi ise NUROL Holding Grubu bünyesinde yer alıyor. TÜMAD’ın maden sahası ise Bergama’nın bir dağ köyü olan ise Çobanlar Köyü’nü de içine alıyor. Madra Dağı eteklerinde kalan köyün ana geçim kaynağı ise hayvancılık. Şirketin Balıkesir İvrindeki madeni ise Madra Dağı’nın Balıkesir bölgesinde yer alıyor.

Şirketin yakın zamanda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na başvurarak çevresel etki değerlendirme sürecini başlatması bekleniyor.

Kaynak:Metehan UD / EGEDESONSÖZ

Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün (MGM) aylık değerlendirme raporu’na göre,1991-2020 normalleri haziran ayı ortalama sıcaklığı 21,8 derece olan Türkiye’de, 2024 Haziran’da ortalama sıcaklık 25,4 derece gerçekleşti.

Haziranda ekstrem maksimum sıcaklık ölçülen merkezlerden bazıları şöyle:  Isparta 3,8 derece farkla 40 derece, Uşak 3,4 derece farkla 40 derece, Senirkent 2 derece farkla 39,6 derece, Tefenni 1,9 derece farkla 38,4 derece, Sivrihisar 1,6 derece farkla 37,4 derece, Adıyaman 1,5 derece farkla 43 derece, Eğirdir 2,2 derece farkla 38,2 derece, Burdur 2,2 derece farkla 40,9 derece, Viranşehir 1,3 derece farkla 45,3 derece, Silifke 1 derece farkla 42,3 derece, Mut 1,5 derece farkla 43,6 derece.

2024 yılı Haziran ayında ortalama sıcaklıklarla ilgili veriler şöyle:

– 1991-2020 normalleri haziran ayı ortalama sıcaklığı 21.8 °C olup 2024 yılı haziran ayı sıcaklığı ise 25.4°C ile normallerinin 3.6 °C üzerinde gerçekleşti.

– 2024 yılı haziran ayı ortalama sıcaklığı, son 53 yılın en sıcak haziran ayı olarak kayıtlara geçti.

– 2024 haziran ortalama sıcaklığı, kendisine en yakın olan 2019 yılı haziran ayından (23.4 °C) 2.0 °C daha fazla oldu.

– Bu ay, 65 adet yeni ekstrem maksimum sıcaklık gerçekleşmiştir. En düşük sıcaklık 1.6 ºC ile Erzurum’da, en yüksek sıcaklık ise 47.8 °C ile Urfa Ceylanpınar’da tespit edildi.

– 2024 yılı haziran ayı ortalama maksimum sıcaklıkları, 1991-2020 dönemi maksimum sıcaklık normallerinin 3.3 °C üzerinde gerçekleşti.

– Ortalama minimum sıcaklıklar ise  1991-2020 dönemi minimum sıcaklık normallerinin 2.6 °C üzerinde oldu.

Yağışlar Rekor Oranda Azaldı

Yine MGM’nin, haziran ayı alansal yağış verilerine göre, son 23 yılın en az yağış alan haziran ayı geride kaldı.

Rapora göre 2024 yılının haziran ayında boyunca 11,9 mm ile sınırlı kalan yağışlar, 33,6 mm olan haziran ayı ortalamalarının ve 58,1 mm olan 2023 yılı haziran ayının altında kaldı.

Bu yıl haziran ayı ortalamalarının %65 altında kalan yağışlar, geçen yıla göre %80 azaldı.

Bölge bazında bakıldığında ise Batı ve Orta Karadeniz,  Marmara Bölgesi (Kırklareli hariç), Kıyı Ege, Antalya‘nın doğusu, Mersin, Adana, Osmaniye, Hatay, Gaziantep, Adıyaman, Şanlıurfa, Elazığ, Diyarbakır ve Bingöl‘de yağışlar %60 oranında azaldı.

Giresun, Trabzon, Rize ve Artvin‘in sahil kesimleri ise ortalanın %20 üzerinde yağış aldı.

Yağışların en çok azaldığı bölge %92 ile Marmara Bölgesi oldu. Haziran ayı normali 41,5 mm olan bölge, 3,4 mm yağış aldı.

Ege ve Akdeniz bölgelerinde son 23 yılın, Marmara ve Karadeniz bölgelerinde son 21 yılın, İç Anadolu Bölgesi’nde son 12 yılın en düşük yağışı meydana geldi.

“Deniz Ekosistemlerine ve Balıkçılığa Yönelik İklim Değişikliği Riskleri” başlıklı rapora göre, ticari balık miktarı, yüksek emisyon senaryosunda, bu yüzyıl ortasında çoğu bölgede %10’luk bir düşüş yaşayabilir. Emisyon oranlarının yüksek ve küresel ısınmanın 3-4 derece arasında olduğu senaryoda yüzyılın sonuna gelindiğinde 48 ülke ve bölgede balık stoklarında %30 ve üzerinde büyük bir azalma bekleniyor.

Bu koşulların tam tersine küresel ısınmanın 1,5-2 derece arasında olduğu senaryoda, yüzyıl sonuna kadar 178 ülke ve farklı bölgelerde %10 ve %10’dan daha düşük bir azalma ile stabil bir durum yaşanacağı öngörülüyor. Kayda değer düşüşler ise, örneğin yüksek emisyon senaryosu altında yüzyılın sonuna doğru, en büyük balık üretici ülkeler arasında olan Peru’da %37,3 ve Çin’de %30,9 ile yaşanabilir.

“Balıkları Düşük Emisyon Kurtarır”

Karşılaştırmalı Ekosistem Modeli Projesi (FishMIP) yardımıyla, FAO ile işbirliği içinde çalışan uluslararası bir araştırmacılar ağının yazdığı rapor, iklim değişikliğinin deniz ekosistemlerine ve balıkçılığa uzun dönemli etkisini bir dizi son teknoloji sayısal model kullanarak ölçtü.

Çalışma, dünya genelinde balıkçılık ve su ürünleri üretiminin 2022’de 223,2 milyon ton ile rekor seviyeye çıktığını gösteren Dünya Balıkçılık ve Su Ürünleri Durumu (SOFIA) raporunun en son baskısının ardından geldi.

Rapor hakkında konuşan FAO Balıkçılık ve Su Ürünleri Bölümü Direktörü Manuel Barange, “İklim değişikliğinin deniz ekosistemleri ve balıkçılık üzerindeki potansiyel etkilerini belirlemek ve bu etkilerle bağlantılı belirsizlikleri ortaya koymak, uygun ölçülerde uyum programları tasarlamak açısından son derece önemli” dedi. Barange şunları ekledi:

“Çalışma, düşük emisyonların, yüksek emisyon senaryosuna kıyasla neredeyse tüm ülkeler ve bölgeler için yüzyıl sonu biyokütle kayıplarını önemli ölçüde azalttığını ortaya koyuyor. Bu durum, iklim değişikliğine karşı alınacak önlemlerin balıkçılık ve su ürünleri için faydalarını gösteriyor.”

Yüzyıl sonunda her iki senaryo altında öngörülen kayıpların karşılaştırılması yapıldığında, emisyonların düşürülmesinin neredeyse tüm ülkeler ve bölgeler için önemli faydalar sağladığı ortaya çıkıyor. Bu duruma gıda ve geçim için balıkçılığa yüksek düzeyde bağımlı olan ve iklim değişikliğinin ekolojik ve sosyo-ekonomik risklerinden en çok etkilenen Gelişmekte Olan Küçük Ada Devletleri de dahil.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın yeni rüzgar enerji santralleri bölgelerinin kurulması için yaptığı YEKA-2 ihalesinde en düşük teklifi veren Enercon Rüzgar Enerji Santrali Şirketi, rüzgar enerji santrallari kurmak için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’ndan onay aldı.

Bakanlık, şirketin Artuna RES, Gaia RES, Falp RES ve Artuna II RES projeleri için ‘ÇED olumlu’ kararı verdiğini duyurdu.

Muğla’nın Milas, Köyceğiz, Ula ve Bodrum ilçelerinde yükselecek 84 türbinin tamamı ise Aydın-Muğla-Denizli Planlama Bölgesi 1/100 bin ölçekli Çevre Düzeni Planı’na göre orman alanda yer alıyor. RES türbinleri, şalt merkezleri ve yollar için 36 bin 214 ağaç kesilecek.

ENDEMİK BİTKİLER TEHLİKEDE
Yine ÇED sahalarında yer alan onlarca endemik bitki türü de zarar görme tehlikesi ile karşı karşıya. Ayrıca, Köyceğiz ve Ula ilçelerine dikilecek türbinler Sandras Dağı Önemli Doğa Alanı içerisinde yer alacak. Bodrum’a dikilecek olan türbinler ise Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi / Turizm Merkezi üzerinde yükselecek.

Kaynak: Metehan UD / EGEDESONSÖZ 

Gece sadece karadan müdahale edilen yangına, sabah saatlerinde havanın aydınlanmasıyla uçak ve helikopterler de destek sağladı.

Çevre il ve ilçelerdeki itfaiye ve orman ekiplerinin de sevk edildiği yangın, fabrikanın ikinci bölümüne de sıçradı.

Öte yandan dumandan etkilenen fabrika işçisi ve itfaiye erlerinden oluşan 10 kişi, ambulanslardaki ilk müdahalenin ardından hastanelere sevk edildi.

İşçi ve itfaiye erlerinin sağlık durumlarının iyi olduğu öğrenildi.

Vali Yakup Canbolat, Söke Kaymakamı Ali Akça ve AFAD Başkanlığı Afetlere Müdahale Genel Müdürü Sadi Ergin, bölgeye gelerek incelemede bulundu, yetkililerden bilgi aldı.

23 ilden takviye geldi
Canbolat, gazetecilere yaptığı açıklamada, yangının başlangıcından itibaren AFAD, Aydın Büyükşehir Belediyesi, Muğla Orman Bölge Müdürlüğü ve ilçe belediye ekipleriyle ciddi bir mücadele verildiğini söyledi.

Jandarma ve emniyetin de trafik ve güvenliğin sağlanması için görev başında olduğunu belirten Canbolat, şöyle devam etti:

"Ayrıca çevre 23 ilden de takviye istedik bölgeye. O illerimizden de arazöz, iş makinesi ve itfaiye cinsi araçlar bölgemize intikal etti. Ayrıca 2 uçak ve 4 helikopterle de baştan beri müdahale ediyoruz. Bölgede 54 iş makinesi, 80 itfaiye ve arazöz ve toplamda 290 personelle müdahaleye devam ediyoruz. Tespitlere göre 240 dönüm alan içinde ilk gün 85 bin ton işlenecek atık kağıt yandı. Bugün itibarıyla da 55 bin ton atık kağıt yanıyor. İlk gün hatırlarsanız cuma gecesi çıkan bir hortum, bugün de 12.00 gibi çıkan hortum yangının etrafa yayılmasını ve büyümesini sağladı. Ekiplerimiz durmaksızın 24 saat müdahaleye devam ediyor. Riskli alanlar, sirayet edebileceği alanlarla ilgili de her türlü tedbiri birlikte alıyoruz. İçişleri Bakanlığı'mız konuyu bizzat takip ediyor."

30 kişi dumandan etkilendi
Yanan malzemenin kağıt olmasının rüzgarla birlikte riski artırdığını dile getiren Canbolat, kısa zamanda sonuç almayı temenni ettiklerini söyledi.

Bölgede seyyar bir hastane kurduklarını belirten Canbolat, "Sağlık Müdürlüğü'müzün UMKE ekipleri bölgede hizmete devam etmekte. Dumandan etkilenen 30 vatandaşımız var. Herhangi bir can kaybımız yok şükürler olsun." dedi.

Söke Organize Sanayi Bölgesi'nde 12 Temmuz'da saat 17.00 civarında kağıt fabrikasında henüz belirlenemeyen bir nedenle yangın çıkmıştı. Yangın havadan ve karadan müdahaleye rağmen kontrol altına alınamamıştı. 

Özellikle Alsancak, Bornova ve Konak gibi merkezi bölgelerde yaşanan ağaç devrilmeleri, trafiğin tamamen durmasına yol açtı. Bu bölgelerde birçok yol, devrilen ağaçlar ve su birikintileri nedeniyle araç geçişine kapandı. Belediye ekipleri, devrilen ağaçları kaldırmak ve su birikintilerini tahliye etmek için yoğun bir çalışma yürüttü.

Vatandaşlar, ani yağışın neden olduğu su birikintileri ve kapanan yollar nedeniyle büyük zorluklar yaşadı. Özellikle iş çıkış saatine denk gelen yoğun yağış, trafik akışını olumsuz etkiledi ve şehir genelinde uzun araç kuyrukları oluştu.

i yaşanıyor. İzmir'in yerleşim alanlarında sıkıntılar olduğunu dile getiren Jeoloji Mühendisleri Odası İzmir Şubesi Başkanı Koray Çetin Önalan, "Doğa bize sorunlu alanları gösteriyor. Bunlardan biri olan Bayraklı, Meles Deltası'nın üzerine kurulmuş. Meles, 'porsuk' demek. Porsuk da suyu seven bir hayvan. Dolayısıyla biz hiç yerleşilmemesi gereken bir yere kent inşa etmişiz. Aynı şey İzmir'in diğer yerlerinde de var. Alsancak sonradan dolgu ile oluşturmuş. Kent planlamasını bilmiyoruz. Yanlış kent planlamalarıyla afetlere davetiye çıkarıyoruz" diye konuştu.

'İZMİR'DE HIZLI ŞEKİLDE KENTSEL DÖNÜŞÜM YAPILMALI'
İzmir'i etkileyebilecek onlarca fay olduğuna dikkati çeken Önalan, "Bu faylardan herhangi birinin kırılması halinde İzmir'le ilgili çok büyük kaygılarımız var. İzmir'de afet anıyla ilgili kaos planının da gözden geçirilmesi gerekiyor" dedi.

Olası depremde İzmir'e ulaşımda sıkıntılar yaşanabileceğini aktaran Önalan, "İzmir'in körfezi ve uzun kıyı şeridinin avantaj olduğuna inanıyoruz. Kıyı şeridi, vapurlar modifiye edilerek hem hastane hem arama kurtarma olarak kullanılabilir. Bu deprem anıyla ilgili kaos planı. Deprem öncesinde de İzmir'de hızlı şekilde kentsel dönüşüm yapılması lazım. Bilhassa Alsancak'ta bulunan binaların birçoğu çok eski, temellerinde ciddi deformasyonlar ve korozyonlar var. Deniz suyu, kentin içine doğru girmiş durumda. Herhangi bir depremi beklemeden şu anda bile bu binaların birçoğunda deformasyonlar yaşanıyor. Dolayısıyla kentsel dönüşüm konusunda çok çabuk hareket etmek zorundayız" dedi.

'AFET PLANI ÇEVRE İLLERLE BİRLİKTE HAZIRLANMALI'
"İzmir'de olası bir depremde her semtin kendine göre yaşayacağı sıkıntılar var" diyen Önalan, "Konak, Alsancak, Bayraklı, Mavişehir ve Bostanlı'da sıvılaşma ve denizin kentin içine doğru yürüdüğünü göreceğiz. Kentin içerisinde mahallelerin arasında kum fışkırmaları, su çıkışlarını göreceğiz. Bunlar uzun vadede çözülmesi gereken şeylerdi ancak ne yazık ki yapılmadı" ifadelerini kullandı.

İzmir'de afet planlarının güncellenmesi ve test edilmesi gerektiğini dile getiren Önalan, "İzmir afete uğradığı zaman afette görev alacak insanların da zarar göreceğini düşünüyorum. O nedenle afet planı çevre illerle birlikte hazırlanmalı. Olabilecek afette, afetten zarar görmemiş çevre illerden insanların ulaşımı, arama kurtarma çalışmalarındaki rolünün gözden geçirilmesi gerekiyor. Bunların test edilmesi, gözden geçirilmesi ve insanların hazırlanması lazım" diye konuştu. 

Haber verilmesiyle bölgeye itfaiye, polis ve sağlık ekipleri sevk edildi.

Yangına havadan ve karadan müdahale sürüyor. 

Japonya’nın farklı kesimlerinde bu ayın başından beri etkili olan aşırı sıcakların bilançosu netleşmeye başladı. İçişleri ve Haberleşme Bakanlığı Yangın ve Afet Yönetimi Dairesi’nden yapılan açıklamada, 1-7 Temmuz tarihleri arasında ülke genelindeki 14 eyalette yaşayan en az 19 kişinin sıcak çarpması sonucu hayatını kaybettiği bildirildi.

Aynı süre zarfında 9 bin 105 kişinin sıcak çarpmasına bağlı semptomlar nedeniyle hastaneye kaldırıldığı belirtilirken, vakaların 5 bin 378’ini 65 yaş ve üzeri kişilerin oluşturduğu kaydedildi. Mecbur kalmadıkça dışarıya çıkmama ve evde klima kullanma uyarısında bulunan yetkililer, ayrıca bol su tüketme çağrısı yaptı.

Japonya’nın farklı kesimleri bu ayın başından beri aşırı sıcakların etkisine girmiş, ülkenin birçok eyaletinde 35 dereceyi aşan sıcaklıklar gözlenmişti. Bu yazın sıcaklık rekoru geçtiğimiz Pazar günü ülkenin Shizuoka şehrinde kaydedilirken, termometreler 40 dereceyi göstermişti. Bunun 1940 yılından bu yana kentte kaydedilen en yüksek sıcaklık olduğu açıklanmıştı.

Bu yılki BM COP29 iklim zirvesine ev sahipliği yapacak Azerbaycan, iklim değişikliği finansmanını artırmak için fosil yakıt üreticilerine vergi getirilmesini teklif etme planlarını iptal etti. Bunun yerine zirvede daha yoksul ülkelerdeki yeşil yatırımlar için yeni bir fon başlatmayı hedefliyor.

İsminin açıklanmaması kaydıyla konuşan COP29’un üst düzey bir yetkilisi, Azerbaycan’ın başlangıçta iklim değişikliğiyle mücadele için fon toplamak amacıyla fosil yakıt üretimine vergi getirilmesi fikrini ortaya attığını, ancak bazı ülkelerin bu fikre karşı çıktığını söyledi.

Yetkili, “İlgili taraflarla birkaç tur görüşme yaptık ve fon fikrini potansiyel katkıda bulunanlar için de çekici hale getirecek şekilde ayarlamamız gerekiyordu” dedi.

Tartışmalara aşina olan diğer kaynaklar, Reuters’e petrol ve gaz üreten Körfez ülkelerinin başlangıçtaki vergi fikrine karşı çıktıklarını aktardı.

COP29 kaynağı, revize edilen teklifin Kasım ayındaki COP29 zirvesi sırasında yatırımların risklerini azaltmak adına kamu-özel sektör ortaklığı ile bir fon oluşturulmasını hedeflediğini söylerken, bu fon ile gelişmekte olan ülkelerin emisyonlarını azaltmalarına ve kötüleşen iklim değişikliğiyle başa çıkmalarına yardımcı olunacağını ifade etti.

Yoksul ülkeler, yüksek faiz oranları ve iç borç yükleri gibi sorunlar nedeniyle temiz enerjiye yatırım çekmekte zorlanıyor. Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı’na göre Afrika, son 20 yılda yenilenebilir enerjiye yapılan küresel yatırımların yalnızca %2’sini aldı.

Finansman konusu, Kasım ayında Bakü’de gerçekleştirilecek COP29 iklim müzakerelerinde ele alınacak ve ülkeler, zengin ulusların 2025’ten itibaren her yıl daha yoksul ülkelere aktaracağı iklim finansmanı için yeni bir küresel hedef üzerinde anlaşmaya varmayı deneyecek.

Hakkari’deki 4 bin 135 rakımlı Cilo Dağları’nda buzulların küresel ısınma nedeniyle eriyor. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Faruk Alaeddinoğlu, yıllar önce 200 metrelik dikey tabakanın 50 metrelere kadar düştüğünü söyledi.

DHA’ya konuşan Prof. Dr. Alaeddinoğlu, buzulların korunması için İtalya’daki gibi örtüyle kaplanması gerektiğini belirterek şöyle konuştu:

“Küresel ısınmaya bağlı olarak dünyada olduğu gibi Türkiye’de de benzer bir manzara var. Bunun en güzel örneği de Cilo’daki buzullar. Cilo, Türkiye’nin ikinci en yüksek dağı. Tabii orayı özel yapan Türkiye’nin ikinci büyük dağı olması değil üzerinde yer alan buzullar. Orada on binlerce yıllık buzullar var. Buzul kütlesi o bölgeyi, ya da o dağı özel yapıyor, ekolojik anlamda bir doğa harikası haline getiriyor. Ancak buzullar son 30 yılda çok ciddi bir erime süresine girdi. Son 10 yıldaki erime süreci giderek hızlanıyor. Bu erime son 5 yılda daha da hızlandı. Yani dünyanın ısınmaya bağlı olarak yaşadığı toplam sıcaklıktaki artış, Cilo’da da kendini gösteriyor ve o buzullar her geçen gün biraz daha alan kaybediyor.”

Cilo Buzullarının son 30 yılda %50’den fazla alan kaybettiğini aktaran bilim insanı şöyle devam etti: “Mevcut şu anki alan 500 hektarın altına düşmüş. Bu alan kaybeden yerler bir şekilde güneşle temas eden yerler. Bu bölgelerdeki erime çok daha hızlı. Nispeten kuzey yamaçlarda kalan, yani güneş ışınlarından doğrudan maruz kalmayan bölgelerde ise, buzullar nispeten tutunabiliyor. Ama bu tutunma öyle çok dirençli bir şekilde değil çünkü buzullarda sadece alan küçülmüyor. Aynı zamanda buzulların içinde de erimeler baş göstermiş. Çok ciddi çatlaklar, yarıklar var. Yüzeyde sağlam gibi görünen o katmanların altında boşluklar var. Bu çatlak ve boşlukların aslında bir şekilde zaman içerisinde açığa çıkmasıyla beraber, bu kez o erimenin şiddeti de artıyor.”

Buzul erimelerinin bir diğer nedeninin insan kaynaklı olduğunu ifade eden Prof. Dr. Alaeddinoğlu, insanların buzulların yüzeyinde yürümek istemesinin oraya zarar verdiklerini söyledi.

Prof. Dr. Alaeddinoğlu sözlerine şöyle devam etti: “O alanın tamamının gerçekten korunması gerekiyor. Buzullar bu coğrafyanın, bu Anadolu’nun en eski tanıkları. Onlar sadece birer doğa parçası, birer buzul değil, onlar bizim geçmişimiz. Bizim onlara sahip çıkmamız lazım. 2020 yılında öncelikli korunanlar listesine alındı ve milli park ilan edildi. Bu önemli bir gelişme. Ancak bununla beraber o alanın korunması noktasında farklı adımların da atılması gerek. Bunlardan bir tanesi, o bölgedeki buzulları korumak. 20-30 yıl sonraki insanlarımızın da bu buzulları görme hakkı var. Yüzey örtüleriyle o buzulları koruyabilir, gelecek nesiller için birer doğa harikası olarak kalmalarını sağlayabiliriz. Oraya belirli sınırlamalar, belirli kontrol edici mekanizmalar geliştirilerek insanların o bölgeyi etkin kullanılması sağlanmalı. Buzulları değil, çevresinde bunu gözlemleyerek bunu sağlayabiliriz.”

'Kırsalın planlanması ve sorunların çözümü için kurulduk'
İlçe belediyesi yetkilileri, muhtarlar ve birim görevlileriyle sahada çalışma yürüten Kırsal Hizmetler Dairesi Başkanı Nehir Yüksel, bu birimin kurulmasıyla İzmir’in öncülük yaptığını belirterek “Genellikle Türkiye çapındaki Kırsal Hizmetler, daha çok tarım ve diğer altyapı hizmetlerinde çalışma sürdürüyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi bünyesinde zaten bir Tarımsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı var. Kırsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı da kırsalın planlamasına yönelik, kırsalın yaşadığı sorunları çözmeye yönelik kuruldu. Bunun bir boyutunda, kırsaldaki mekânsal düzenlemelere yönelik ihtiyaçları tespit etmek, kırsalın kendine özgü yerel mimarisinin, dokusunun, doğal alanlarının, eko-sistem açısından hassas alanlarının korunmasına yönelik strateji ve politikalar üretmek var. Kısmen de kırsalın kalkınmasına yönelik strateji ve eylem planlarının hazırlanmasında koordinasyonu sağlamak, kırsal ekonominin güçlendirilmesi ile ilgili bilgi, belgeleri üretmek ile ilgili çalışacak” diye konuştu. 

'Hangi bölge hangi sorunu yaşıyor'
İzmir’in merkez ilçeleri dışında kalan 19 ilçesinde çalışmalara başladıklarını söyleyen Nehir Yüksel, “Belediyelerimiz ile bilgi alışverişi ve verilerin toplanmasına yönelik çalışmalar sürüyor. Öncelikli amacımız 19 ilçede yaşanan sorunları, yaklaşımları, tehditleri bütün olarak değerlendirmek. Sonra bunları tek tek yerele özgü ayrıştırmak ve yerele özgü stratejileri belirlemek” diye konuştu.

'Bu süreci yerelle iş birliği olmadan yürütemeyiz'
İşleyiş hakkında da bilgi veren Nehir Yüksel, “İlk etapta ilçe belediyeleriyle iletişime geçiyoruz. Sonrasında tek tek bütün ilçelerimizi ziyaret ediyoruz. İlçe belediyeleriyle kırsal mahalle ve köylere gidip, hem sorunları tespit ediyoruz hem envanter çalışmalarımızı yapıyoruz.  Sürecin her aşamasını muhtarlarla, kooperatiflerle ve ilçe belediyelerinin katkılarıyla yürütmeyi hedefliyoruz” ifadelerini kullandı. 

'Her köyün, her ilçenin ayrı bir hikayesi var'
Her köyün, her ilçenin ayrı bir hikâyesi olduğunu söyleyen Yüksel, sözlerini şöyle sürdürdü: “Urla’da çok farklı bir yapılaşma baskısı görürken, Kiraz’da kırsalın korunduğu ve göç almadığını görüyoruz. Mesela Kiraz’ın 44 bin nüfusu var. 50 bin bariyerini aşamadığı için İller Bankası’ndan aldığı pay artmıyor. Her köyün ayrı bir ihtiyacı, ayrı bir dokusu var. O yüzden de her yerleşmeye özel tasarım rehberlerini oluşturmayı amaçlıyoruz. Ama bu yerleşmeleri öncelikli olarak daha kısa vadede bütüncül yaklaşımla ele almak istiyoruz. En önemli sorunumuz, tüm kırsalın kendine özgü sorunlarının saptandığı bütüncül bir strateji ve eylem planı çıkarmak. Kısa vadede hem Büyükşehir Belediyesi’nin hem de ilçe belediyelerin elinde bir rehber oluşturmak.” 

'Referans veri oluşturacağız'
Nehir Yüksel, konuşmasına bazı örneklerle devam etti: “Urla’nın Barbaros Köyü’nün dokusu yığma taş yapı. Ancak gidip baktığımızda özgün dokuya aykırı bambaşka cephe ve malzemeleri görüyoruz. Bizim amacımız yerelin çok hızlıca ulaşabileceği kriterleri belirlemek. Pencerenin boyutu gibi. Cephenin açıklık, boşluk, doluluk oranı ve malzemesi gibi. Bir referans veri oluşturacağız ve bu bilgileri gelecek kuşaklara aktaracağız.” 
Aslında tüm çalışmaların hedefinde İzmir’in kırsalıyla bir bütün olarak korunması ama korunurken de geliştirilmesi olduğunu söyleyen Nehir Yüksel, kırsaldaki yapılaşma ve rant sorunuyla da mücadele edilmesi gerektiğini belirtti. Yüksel, “Özellikle pandemi ve sonrasında kırsalda çok fazla yapılaşma eğiliminin arttığını görüyoruz. Bu da tarım toprağı üzerinde parçalanmayı getiriyor. İzmir’in özellikle kıyı turizminin olduğu köylerinde durum böyle. Artık kontrol edilemez boyuta gelmiş bir yapılaşma baskısı var. Bunun gerçekten kontrol edilebilir bir düzleme çekilmesi lazım” dedi. 

İlçe belediyelerden tam destek 
Çalışmalara eşlik eden Kiraz Belediyesi İmar Müdürlüğü’nde görevli Taşkın Güren, “Köylerimizin kalkınmasına yönelik bir çalışma var. Bunun çok büyük bir katkısı olacağından, hizmetin daha da artacağından eminim. Kiraz Belediyesi olarak, İzmir Büyükşehir Belediyesi’nden gelen ekiplerimize destek oluyoruz. Köylerimizi gezdiriyoruz, sorunlarını anlatıyoruz” dedi. 

'Buraya gelmeleri çok güzel'
Kiraz Kaleköy Mahalle Muhtarı Murat Seçkin ise, “İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin tarım uygulamalarından memnunuz ama çözülmeyi bekleyen sorunlarımız vardı. Sit alanı, içme suyu gibi sorunlarımız vardı. İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin böyle bir hamle yapması çok güzel bir şey. Buraya gelmeleri, bizimle birebir görüşmeleri, dinlemeleri çok güzel. Talep etmek ayrı bir şey, konuşmak ayrı bir şey. Sorunları canlı canlı burada görmeleri önemli” ifadelerini kullandı.

İlk binişten itibaren 90 dakika ücretsiz aktarma yapan yapılmasına olanak sağlayan sisteme ilişkin teklifler, UKOME tarafından iki kez reddedilmişti. Ayrıca İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay’ın seçim vaatleri arasında yer almıştı.

TCDD'DEN ŞARTLI ONAY
Ulaşım düzenlemesinde gecikme sebeplerinin başında gözüken ‘İZBAN’da TCDD zararı’ konusunda da kritik bir gelişme yaşandı. Hükümet kanadının TCDD’nin İZBAN’daki zararının İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından karşılanması ve bunun hangi kaynaktan karşılanacağının açıklanması şartı ile ‘evet’ oyu kullandığı öğrenildi.

Bazı bilim insanları, insan kaynaklı iklim değişikliği ve El Nino doğal hava fenomeninin her ikisinin de yıl içinde sıcaklıkları rekor seviyelere çıkarmasının ardından, son verilerin 2024’ün kayıtların tutulduğu tarihten bu yana en sıcak yıl olarak 2023’ü geride bırakabileceğini gösterdiğini söyledi.

Berkeley Earth’te araştırmacı bilim insanı olan Zeke Hausfather, “Şu anda 2024’ün 2023’ü geçerek küresel yüzey sıcaklığı kayıtlarının 1800’lerin ortalarında başlamasından bu yana en sıcak yıl olma şansının yaklaşık %95 olduğunu tahmin ediyorum” dedi.

Değişen iklim, 2024 yılında dünya çapında feci sonuçları şimdiden ortaya çıkardı. Geçen ay hac ziyareti sırasında 1.000’den fazla insan şiddetli sıcaklarda hayatını kaybetti. Daha önce görülmemiş derecede uzun bir sıcak hava dalgasına maruz kalan Yeni Dehli’de ve Yunan turistler arasında sıcaktan ölümler kaydedildi.

“El Nino’yu Durduramayız Ama Fosil Yakıtları Yakmayı Durdurabiliriz” 

Imperial College London Grantham Enstitüsü’nde iklim bilimci olan Friederike Otto, 2024’ün kayıtlara geçen en sıcak yıl olma ihtimalinin “yüksek” olduğunu söyleyerek, “El Nino doğal olarak meydana gelen ve her zaman gelip geçecek bir olgudur. El Nino’yu durduramayız ama petrol, gaz ve kömür yakmayı durdurabiliriz” dedi.

Bu etki geçtiğimiz aylarda azaldı ve bu yılın ilerleyen dönemlerinde daha soğuk La Nina koşullarının oluşması beklenmeden önce dünya şu anda nötr koşullarda bulunuyor.

Fosil yakıtların yakılmasından kaynaklanan seragazı emisyonları iklim değişikliğinin ana nedeni olarak biliniyor. Küresel ısınmayı engelleme vaatlerine rağmen, ülkeler şimdiye kadar bu emisyonları toplu olarak azaltmakta başarısız oldular ve sıcaklıkları on yıllardır istikrarlı bir şekilde yükselttiler.

C3S, Haziran ayında sona eren 12 ayda, dünyanın ortalama sıcaklığının, 1850-1900 sanayi öncesi dönemdeki ortalamanın 1.64 derece üzerinde, böyle bir dönem için kaydedilen en yüksek sıcaklık olduğunu söyledi.

“FAY UZUN SÜREDİR HAREKETLİ”
Bilim Akademisi üyesi, yer bilimci ve deprem uzmanı Prof. Dr. Naci Görür meydana gelen depreme ilişkin açıklamalarda bulundu. Prof. Dr. Görür, “Marmaris-Orhaniye/Muğla’da 4,4 Mw deprem oldu. Deprem Marmaris ve Orhaniye’nin güneyindeki fay zonu içerisinde. Güney Ege Helen- Kıbrıs yayı ve Plini-Strabo transform fayı nedeniyle uzun süredir hareketli” ifadelerine yer verdi

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı santrala 2 Ağustos 2023 tarihinde santralın çalıştırılması için ön koşul olan çevre izni ve lisansı vermişti. İkizköylülerin doğa koruma derneği KARDOK tarafından açılan davada ise bahsi geçen iznin ve lisansın hukuka uygun olmaması nedeniyle iptali talep ediliyordu.

Geçen yıl İkizköy Akbelen Ormanı, Kemerköy Termik Santralı ve 16 km mesafedeki Yeniköy Termik Santralı’nın kömür ihtiyacını karşılamak üzere linyit sahasının genişletilmesi amacıyla yok edilmişti. 2023 yılı Temmuz ayında başlayan, jandarma ve polis eşliğinde gerçekleştirilen ağaç kesimleri, büyük protestolara neden olmuş, çok sayıda gözaltı yaşanmıştı. Yoğun kamuoyu tepkisi üzerine İkizköylülerin Akbelen Ormanı’nı ve köylerini koruma mücadelesi TBMM’de de gündeme gelmişti.

Kemerköy Termik Santralı’nın çevre izninin iptali için açılan dava ile ilgili İkizköy KARDOK Derneği adına yapılan açıklamada, santralın baca gazı arıtma, atıksu deşarj ve atık depolama tesisleri çevre yasa ve yönetmeliklerine uyumlu olmadığı halde çevre izninin verilmesinin ve bu izinle santralın çalıştırılmasının hukuka aykırı olduğu, santralın çevreyi kirleterek çalışmasına göz yumulduğu iddia edildi.

Çevre İzin ve Lisansı Hukuka Aykırı: Mevzuatın Gereği Yapılmalı

Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği gereğince kömür yakıtlı termik santralların faaliyetlerine devam edebilmeleri için çevre mevzuatına uygun çalıştıklarını kanıtlamaları ve bu kapsamda düzenlenen çevre izin ve lisansı ile faaliyetlerine devam etmeleri gerekiyor. Çevre izin ve lisansı olmaksızın faaliyetlerine devam etmeleri kanunen mümkün değil. Davada santralın mevzuat gerekliliklerini sağlayıp sağlamadığının incelenmesi; gerekliliklerin sağlanmadığının tespiti üzerine çevre izninin iptal edilmesi ve santralın işletmesinin durdurulması bekleniyordu.

İkizköylülerin avukatlarından Pınar Gayretli davada gelinen aşamayı şöyle özetledi: “YK Enerji yetkilileri yaptıkları açıklamalarla çevre yatırımlarını henüz bitirmediklerini beyan etmişlerdir. Oysa termik santralların bu yatırımları en geç 31.12.2019 tarihine kadar tamamlamaları gerekiyordu. Üzerinden 5 yıl geçmesine rağmen, şirket hâlâ çevreyi kirleterek üretime devam etmektedir. Dava kararı tümüyle hukuka, bilimsel ve teknik gerekliliklere aykırı olup hukuk Kemerköy Termik Santralı için bir kez daha göz ardı edilmiştir. Mahkeme teknik hususların incelenmesi için bilirkişi incelemesi yapılmasına dahi gerek duymamıştır. Zira bilirkişi incelemesi yapılsaydı, santralın çevre izin ve lisans belgesinin hukuka aykırı olduğu uzman bilirkişilerce de tespit edilecekti. Mahkeme bu incelemeyi yaptırmaktan kaçınmıştır.” Avukat Gayretli, bu hukuksuzluğun peşini bırakmayacaklarını ve istinaf başvurusunun yapıldığını, hukuka aykırı kararın İzmir Bölge İdare Mahkemesi tarafından düzeltilmesini beklediklerini dile getirdi.

Davanın 3 Haziran’da yapılan duruşmasında, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı yanında müdahil olarak katılan santral işletmecisi YK Enerji avukatları, Kemerköy Santralı’nın Türkiye’de elektrik arzı güvenliği için vazgeçilmez olduğunu iddia etmişti. Oysa Elektrik Mühendisleri Odası ve Makine Mühendisleri Odası hazırladıkları ortak raporda, çevreyi kirleterek çalıştırılan YK Enerji’ye ait Kemerköy Santralı’nın ve Yeniköy Termik Santralı’nın kapatılmasının Muğla, Ege Bölgesi veya Türkiye genelinde enerji açığına yol açmayacağını resmi verilerle ortaya koymuştu.

Kemerköy Termik Santralı’na verilen çevre izin ve lisansının hukuka aykırılığına dair KARDOK’un iddiaları şu şekilde:

Hava Emisyon Konulu Çevre İzni Hukuka Aykırı

Bakanlık tarafından Hava Emisyon Konulu Çevre İznine dayanak olarak dosyaya sunulan raporda 3. üniteye dair ölçüm verisi bulunmamaktadır. Üstelik santralın 1 ünitesi 30.01.2023 tarihinden bu yana faaliyette değildir. Bu durumda iki seçenek bulunmaktadır: Dava konusu santralın bir ünitesi için emisyon ölçümü yapılamadığından hava emisyon konulu çevre izni düzenlenmemiştir ve çevre izni yalnızca diğer 2 ünite için düzenlenmiştir ya da emisyon ölçümü yapılamadığı halde tüm üniteler için hava emisyon konulu çevre izni düzenlenmiştir. İki durumda da Hava Emisyon Konulu çevre izni hukuka aykırıdır.

Derin Deniz Deşarj İzni Olmaksızın Faaliyetine Devam Ediyor

Aynı şekilde santralın Derin Deniz Deşarj İzni olmaksızın faaliyetine devam etmesine imkan bulunmadığı Davalı Bakanlıkça dosyaya sunulan verilerle ortaya çıkmış, husus duruşma sırasında müdahil şirket tarafından da açıkça kabul edilmiş olmasına rağmen bu hususa kararda yer dahi verilmeksizin dava reddedilmiştir.

Mahkeme Düzenli Depolama Konulu Çevre Lisansı Hükümlerini Yok Saydı

Santralın Düzenli Depolama konusunda çevre lisansı alabilmesi ise ancak kurumsal akademik raporu Bakanlığa sunulması, raporda belirtilen iyileştirme ve çevresel önlemler alınması ve atık depolama sahalarının yönetmeliğin 6’ncı bölümünde belirtilen hükümlere uygun şekilde depolama işlemine devam edilmesi halinde mümkündür. Dava dilekçemizde santralın atık depolama sahalarının yarattığı kirliliğe dair bilimsel veriler sunulmuş olmasına rağmen mahkeme mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapmaksızın, dosyaya davalı idare tarafından sunulan raporların mevzuata uygun olup olmadığını incelemeksizin yalnızca lisansın düzenlenmesi için gereken belgelerin mevcut olduğu gerekçesine dayalı olarak davayı reddetmiştir.

KRİTİK NOKTALARDA 62 İTFAİYE HİZMET BİNASI MEVCUT
75 milyon TL’lik yatırımla gerçekleştirilen binanın açılışında konuşan İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay, “Son 4 yılda gerek insan eliyle gerek doğal sebeplerden İzmir’de 46 binin üzerinde yangın çıkmış. Yaz aylarında daha da yükseliyor. Büyükşehir Belediyesi olarak gereken önlemleri almak için özeni ve hassasiyeti gösteriyoruz. Büyükşehir Belediyemizin kritik noktalarda 62 itfaiye hizmet binası mevcut. Kent genelinde yaşanabilecek olumsuzluklara karşı bu noktalarda arkadaşlarımız hazır durumda. İtfaiye erlerimiz ciddi eğitimlerden ve sınavlardan geçerek hazırlanıyor. Ülkemizin seçkin kurumlarından bir tanesi İzmir İtfaiyesi’dir. Huzurlarınızda itfaiyemizde görev yapan son zamanlardaki yangınlarda cansiperane mücadele eden arkadaşlarımıza, itfaiye erlerimize bir kez daha teşekkür ediyorum. Akıllı ihbar sistemimiz var. Güncel sorunlarımızdan biri olan orman yangınlarımızın tespiti ve hızlı müdahalesi için çalışıyorlar. 4 yüksek çözünürlüklü sabit kamera ve görüntü işleminde takip yapmaktalar. Yangınla mücadele amacında orman köylerinde erken müdahale için 387 adet faal su tankeri bulunuyor. Köy halkına bu ideallerle ilgili bilinç artırıcı eğitimler veriyoruz.  Arama ve kurtarma dernekleriyle de iş birliği halindeyiz 29 dernekle işbirliğimiz mevcut” ifadelerini kullandı.

Tugay sözlerine şöyle devam etti:

“İtfaiye hizmet binalarımızın sayısını artırmaya çalışıyoruz. Dikili’de bir projemiz var. Tire’de proje tamamlandı, final aşamasında. Kınık’ta proje devam ediyor. Kemalpaşa, Karaburun, Kemalpaşa, Beydağ ve Balçova itfaiye hizmet binalarımızın sayısını artırmak için çalışmalar yaptığımız bölgelerden bazıları. Daha dirençli İzmir için önlemler alırken projeler üretmek çok önemli. Birlikte yaşadığımız şehir için sizler için adım atmaktan mutluluk duyuyoruz. Atatürk Organize Sanayi bölgeleri ile Büyükşehir arasındaki protokollerde bu 7’inci. 6 bin 240 metrekare, 600 firma, 50 bin çalışanla şehrimizin, ülkemizin gururu olan sanayi bölgelerinden birisidir. Eğitim birimleriyle, personelinin yer alacağı özel tesislerle gurur duyulacak bir hizmet binası olacak. İlk etapta 32 personelimizi alacağız”

YILDIZ: HER FABRİKA BİR KALEDİR
Çiğli Belediye Başkanı Onur Emrah Yıldız yaptığı konuşmada belediye başkanlığına seçildikten sonra ilk açılışını yaptığını söyleyerek,” Kurucu liderimizin de dediği gibi her fabrika bir kaledir. Bu kaleleri yaşatmak Büyükşehir başta olmak üzere ilçe başkanlıkları olarak alt- üst yapı olarak ne yapmamız gerekiyorsa yapmaya talibiz. Atatürk Organize Sanayi Bölgesi,  ülkenin dış ticaret açığını kapatmakta çok büyük önem taşıyor. Olası yangınlara karşı çok güzel bir tesis kazanıyoruz. Çiğlili tüm hemşehrilerim adına teşekkür ediyorum” dedi.

Kaynak: Büşra ÇETİNKAYA / EGEDESONSÖZ 

KARADENİZ'DE KUVVETLİ SAĞANAK

Yağışların; Samsun, Ordu ve Giresun çevrelerinde yer yer kuvvetli olması bekleniyor. Güneydoğu Anadolu’da toz taşınımı bekleniyor.

SICAKLIK EGE VE AKDENİZ'DE ARTIYOR

Hava sıcaklığının Ege ve Batı Akdeniz'de 2 ila 4 derece artacağı, İç Anadolu'nun doğusu ile Doğu Karadeniz'in iç kesimlerinde 3 ila 5 derece azalacağı, diğer yerlerde önemli bir değişiklik olmayacağı tahmin ediliyor.

DOĞU ANADOLU'DA KUVVETLİ RÜZGAR

Rüzgarın genellikle kuzey yönlerden hafif, ara sıra orta kuvvette, Marmara’nın güneyi, Kuzey ve kıyı Ege, İç Anadolu’nun güney ve doğusu, Doğu Akdeniz’in iç kesimleri, Orta Karadeniz’in iç kesimleri ile Doğu Anadolu’nun batısında kuvvetli olarak (40-60 km/saat) esmesi bekleniyor.

İLLERİMİZDE HAVA DURUMU

Son tahminlere göre illerimizde beklenen sıcaklıklar ve hava durumu ise şöyle olacak:

ANKARA: 29, Parçalı ve çok bulutlu, öğle saatlerinde yerel olmak üzere sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışlı

İSTANBUL: 30, Parçalı ve çok bulutlu, kuzey kıyıları öğle saatlerinde yerel olmak üzere sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışlı

İZMİR: 35, Az bulutlu

KOCAELİ: 30, Parçalı ve çok bulutlu, öğle saatlerinde yerel olmak üzere sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışlı

BURSA: 31, Az bulutlu açık

EDİRNE: 32, Parçalı bulutlu

KIRKLARELİ: 30, Parçalı bulutlu

A.KARAHİSAR: 29, Parçalı ve az bulutlu

DENİZLİ: 37, Parçalı ve az bulutlu

MUĞLA: 35, Az bulutlu

ADANA: 35, Parçalı ve az bulutlu

ANTALYA: 39, Parçalı ve az bulutlu

HATAY: 31, Parçalı ve çok bulutlu, kıyı kesimleri sabah ve öğle saatlerinde yerel olmak üzere sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışlı

ISPARTA: 30, Parçalı ve az bulutlu

ESKİŞEHİR: 30, Parçalı bulutlu

KONYA: 29, Parçalı ve çok bulutlu, öğle saatlerinde yerel olmak üzere sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışlı

SİVAS: 25, Parçalı ve çok bulutlu, aralıklı ve yerel olmak üzere sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışlı

BOLU: 26, Parçalı ve çok bulutlu, öğle ve akşam saatlerinde yerel olmak üzere sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışlı

DÜZCE: 29, Parçalı ve çok bulutlu, öğle ve akşam saatlerinde yerel olmak üzere sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışlı

ZONGULDAK: 26, Parçalı ve çok bulutlu, aralıklı ve yerel olmak üzere sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışlı

SİNOP: 27, Parçalı ve çok bulutlu, aralıklı ve yerel olmak üzere sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışlı

AMASYA: 28, Parçalı ve çok bulutlu, aralıklı ve yerel olmak üzere sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışlı

SAMSUN: 27, Parçalı ve çok bulutlu, aralıklı ve yerel olmak üzere sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışlı geçeceği tahmin ediliyor. Yağışların, sabah ve öğle saatlerinde doğu kesimleri ile akşam saatlerinde genelinde yerkuvvetlması bekleniyor.

TRABZON: 27, Parçalı ve çok bulutlu, aralıklı ve yerel olmak üzere sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışlı

ARTVİN: 28, Parçalı ve çok bulutlu, aralıklı ve yerel olmak üzere sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışlı

ERZURUM: 28, Parçalı ve çok bulutlu, öğle saatlerinde yerel olmak üzere sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışlı

KARS: 28, Parçalı ve çok bulutlu, öğle ve akşam saatlerinde yerel olmak üzere sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışlı

MALATYA: 35, Parçalı bulutlu

VAN: 30, Parçalı ve çok bulutlu, doğu kesimleri öğle saatlerinde yerel olmak üzere sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışlı

DİYARBAKIR: 41, Az bulutlu ve açık

GAZİANTEP: 35, Az bulutlu ve açık

SİİRT: 39, Az bulutlu ve açık

ŞANLIURFA: 39, Az bulutlu ve açık

İkizköy Çevre Komitesi’nden Esra Işık, yaptığı açıklamada gündüz, Milas Karacahisar yöresinde çıkan yangına iş makinesi gönderen ve yangına destek verdiği ile ilgili haber yaptıran YK Enerji’nin, yangına araç gönderdiği günün gecesinde ormanlık bir alanı kepçe ile kürüyerek yok ettiğini söyledi.

Işık, “Gece yarısından sonra, köylülerin el ayak çekip uyumasını bekledikten sonra ormanlık alana girerek ağaçları sökerek toprak altında bıraktı. Ertesi gün durumu fark eden İkizköylüler dilekçe ile ilgili yerlere başvuruda bulundu” dedi.

Bunun şirketin ilk vukuatı olmadığını söyleyen Esra Işık, 2021’deki yangın döneminde YK Enerji’nin eylemlerini hatırlattı: “8 Ağustos 2021’de de Muğla’da çıkan büyük yangınlar sırasında fırsatçılık yaparak Akbelen’de orman kesimine girişmiş, İkizköylülerin müdahalesi sonucu durdurulmuştu. YK Enerji şirketinin ikiyüzlülüğünü çok yakından tanıyoruz. Madene, şirkete, fırsatçılıklarına ve ikiyüzlülüklerine karşı bunların tümüyle sonuna kadar mücadele edeceğiz!”

AA’nın haberine göre, müzakerelere rağmen işverenle ücret artışı konusunda anlaşmaya varılamadığını, bunun için eylem kararı almak zorunda kaldıklarını belirten Erden, “Bu eylemin yapılmasına çalışanlar karar verdi. Hakkımız verilinceye, işveren buraya gelip bizi muhatap alıncaya kadar üretim gerçekleştirmeyeceğiz. İşçilerimizin eylemi nedeniyle santralda elektrik üretimi durdu” diye konuştu.

“Santraldaki İşçiler Zorla Çalıştırılıyor”

Sosyal medya hesabından videolu açıklama yapan CHP Milletvekili Ali Fazıl Kasap ise, iş bırakma eylemi nedeniyle içeride kalan işçilerin 20 saat süreyle zorla çalıştırıldığını iddia etti. Kasap, “Kütahya Seyitömer Termik Santralinde şu an işletmede olan 300-400’e yakın işçi 2 Temmuz Salı günü saat 23.00 vardiyasına geldiler ve saat 18.00 olmak üzere, 20 saate yakın zamandır zorla çalıştırılıyorlar. Vardiya değişimi olması gereken sabah, diğer işçiler çalışmama haklarını kullandıkları için içerideki işçi kardeşlerimiz zorla çalıştırılıyorlar ve işletmeden çıkma hakları gasp edilmiş, hürriyetleri kısıtlanmış durumda. İçeridekilerin can güvenliği de yok; ağır ve tehlikeli iş kolunda 20 saat mesai devam ettiriyorlar. Bu durum şuç teşkil etmektedir. Bu vahim uygulamadan derhal geri adım atılmalı ve işçiler serbest bırakılmalıdır” dedi.

2

İZMİR BORNOVA

Bornova'nın Beşyol Mahallesi yakınlarındaki ormanda, dün saat 13.30 sıralarında belirlenemeyen bir nedenle yangın çıktı.

3

Bölgeden yükselen dumanları fark edenler, durumu 112 Acil Çağrı Merkezi'ne bildirdi.

İhbar üzerine bölgeye İzmir Orman Bölge Müdürlüğüne bağlı 6 uçak, 9 helikopter, 25 arazöz, 8 su ikmal aracı, 4 dozer ve 4 yer ekibi sevk edildi.

5

Yangın nedeniyle İzmir-Manisa kara yolu ve Sabuncubeli tüneli tedbir amacıyla trafiğe kapatıldı.

6

Alevler, rüzgarın da etkisiyle geniş bir alana yayıldı. Alevlerin ulaştığı kırsal Beşyol ile Sarnıç mahalleleri boşaltıldı.

Beşyol'da 3, Sarnıç'ta ise 4 ev zarar gördü.

8

Bornova Belediyesi, orman yangınında evleri etkilenen vatandaşları öğrenci yurtlarına yerleştirirken, yaralı kurtarılan hayvanları ise Veteriner İşleri Müdürlüğü'nde tedaviye aldı.

9

Ulaşıma kapanan İzmir-Manisa kara yolu ve Sabuncubeli Tüneli, saat 18.30 sıralarında tekrar ulaşıma açıldı.

İzmir Valisi Süleyman Elban, 15 hava aracıyla alevlere müdahale edildiğini, alanın dar olması nedeniyle daha fazla hava unsurunun kullanılamadığını söyledi. Havanın kararmasıyla alevlere hava müdahalesi sonlandırılırken, gece boyunca karadan müdahale devam etti.

11

HAVADAN MÜDAHALE YENİDEN BAŞLADI

İkinci gününde yangına müdahale günün ilk ışıklarıyla yeniden başladı.

12

Öte yandan, yanan alanlar dron ile havadan görüntülendi.

KAHRAMANMARAŞ

Kahramanmaraş'ın Türkoğlu ilçesindeki orman yangını ekiplerin havadan ve karadan 14 saatlik müdahalesiyle kontrol altına alınırken, Pazarcık ilçesindeki orman yangınına ekiplerin müdahalesi ise sürüyor.

14

Pazarcık ilçesinin Narlı Mahallesi'nde dün saat 12.00 sıralarında anız yangınında alevlerin ormana sıçraması sonucu başlayan yangını söndürmek için bölgeye çok sayıda ekip sevk edildi.

15

Ekipler, alevleri kontrol altına almaya çalışırken Türkoğlu ilçesinin Cennnetpınarı mevkisinde ikinci bir orman yangını çıktı. Yine aynı nedenle çıkan yangına vakit kaybetmeden ekipler müdahale etti.

16

Kahramanmaraş Orman Bölge Müdürlüğü’nden 195 personel, 2 helikopter, 20 arazöz, 7 su tankı, 1 dozer, 10 ilk müdahale aracı, Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Daire Başkanlığı’ndan ise 33 personel ve 10 araç olmak üzere toplam 228 personelin 50 araç ile havadan ve karadan müdahalesi sonucunda Türkoğlu’ndaki orman yangını, saat 01.00 sıralarında kontrol altına alındı.

75 hektar ormanın yandığı yangının ardından soğutma çalışması başlatılırken, Pazarcık’taki yangına ekiplerin müdahalesi ise devam ediyor.

17

KASTAMONU

Kastamonu'da da dün akşam saatlerinde ilçeye bağlı Koçcağız ve Cambaz köyleri arasındaki ormanlık alanda yıldırım isabet etmesi sonucu çıkan yangına da müdahale ediliyor.

18

Kastamonu Orman Bölge Müdürlüğüne bağlı ekipler, 4 ayrı noktadan yangını söndürmek için çalışmalarını sürdürüyor.

Yangına helikopterle de havadan müdahale ediliyor.

20

BALIKESİR'DEKİ ORMAN YANGINI KONTROL ALTINDA

Balıkesir'in Kepsut ilçesine bağlı Kırsal Karahaliller Mahallesi'ndeki bir arazide dün çıkan ve ormanlık alana sirayet eden yangına 23 arazöz, 8 su ikmal aracı, 10 ilk müdahale aracı, 13 hizmet aracı, 4 uçak, 5 helikopter, 5 dozer, greyder ve diğer kurumlardan gelen araçlarla toplam 98 araç ve 230 personel müdahale edildi.

21

Bugün sabah saatlerinde ilerlemesi durdurulan yangın, kontrol altına alındı. Ekipler, hasar tespit ve soğutma çalışmalarını sürdürüyor.

Balıkesir Valisi İsmail Ustaoğlu da sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, yangında fedakarca görev yapan tüm ekiplere teşekkür etti.

23

24

Delhi, Dhaka ve Manila gibi başkentler bu yıl sıcaktan kaynaklanan ölümlere ve okulların kapanmasına neden olan tehlikeli sıcak hava dalgalarıyla halihazırda boğuşuyor.

Meteoroloji istasyonu verilerine göre, 14 Mayıs’tan 21 Haziran’a kadar 40 derece veya üzerinde maksimum sıcaklıklarla art arda 39 gün kaydeden Delhi, 74 yılın en uzun ve en şiddetli sıcak hava dalgasını da yaşadı.

Londra merkezli Uluslararası Çevre ve Kalkınma Enstitüsü (IIED) tarafından yapılan bir analiz, dünyanın en büyük kent merkezlerinden bazılarında artan aşırı sıcaklık tehdidini ölçtü.

Havaalanlarının meteoroloji istasyonlarından alınan yüzey sıcaklığı verilerini kullanan araştırma, sıcaklıkların 35 derece veya daha yüksek olduğu gün sayısının 2014 ila 2023 yılları arasında 6.500 olduğunu ortaya koydu. 1994 ila 2003 yılları arasında ise bu rakam 4,755’di.

IIED araştırmacılarından Tucker Landesman, “Sıcak hava şehirlerde farklı düzeylerde hissediliyor. Bazı mahallelerde ve bölgelerde aşırı sıcaklıklar daha fazla etkiye sahip. Bu durum şehir içindeki eşitsizliklere, bina tasarımlarına ve altyapıya bağlı” diye konuştu.

Endonezya’nın başkenti Jakarta’da 35 derecenin üzerindeki gün sayısı 1994-2003 yıllarında 28 günken bu sayı son 10 yılda 167’ye yükseldi. Bu artış Jakarta’yı sıcak gün sayısının en çok arttığı başkent haline getirdi.

Güney Kore-Seul’de sıcak gün sayısı 9’dan 58’e, Buenos Aires’te ise 7’den 35’e yükseldi.

Ulaşımda aksamalar, çatı uçması gibi olumsuzluklara karşı dikkatli ve tedbirli olunması gerekiyor.

Öte yandan fırtına beklenen Aydın, Balıkesir, Bursa, Çanakkale, İzmir ve Manisa için "sarı" kodlu uyarıda bulunuldu.

Uydu verilerine dayanılarak yapılan analizler, geçen 20 yıl içinde ABD’nin Batı’sı ile Akdeniz gibi bölgelerdeki ılıman iğne yapraklı ormanlardaki büyük yangınların 10 kat daha fazla çıkmaya başladığını ortaya koydu. Bu durum Kuzey Avrupa ve Kanada’daki devasa büyüklükte olan kuzey ormanlarında ise 7 kat daha fazla olmaya başladı. Bu bölgelerin dışında Avustralya da büyük yangınlar açısından sıcak noktalardan birini oluşturdu.

Bilim insanları ayrıca kontrol edilemeyen en kötü yangınların yoğunluğunun da 2003 yılından bu yana iki katına çıktığını ve bu yangınların sıklığının 2017’den bu yana arttığına dikkat çekti. Küresel anlamda ortalamalara bakıldığında ise kontrol edilemeyen çok büyük yangınların sıklığı ve yoğunluğu, geçen 20 yıl içinde iki katına çıktı.

“Atmosfere Yaptıklarımızın Sonucu”

Araştırmacılar büyük yangınlardaki artışın “korkutucu” bir geri besleme döngüsü taşıdığını, bu döngü nedeniyle çok büyük miktarlarda karbon emisyonunun ortaya çıktığını ve bunun da daha fazla küresel ısınmaya ve yeniden daha fazla yangına neden olduğu uyarısında bulundu.

Yeni araştırma küresel ısınmanın tartışmasız bir şekilde sıcak, kuru yangın havasına neden olduğunu ve bir yandan kontrol edilemeyen yangınların yok olan alanlara neden olduğu görünür bir paradoksun çözümlenmesine de yardımcı oldu.

Avustralya’nın Tasmania Üniversitesi akademisyenlerinden ve de yeni araştırmanın yöneticisi konumunda bulunan Dr Calum Cunningham, “İklim değişikliğinin parmak izleri her anlamıyla bu türden bir yükseliş içinde,” dedi. Cunningham sözlerine şöyle devam etti:

“Uzun süredir yangın havasının iklim değişikliğiyle beraber nasıl artışa geçtiğine yönelik projeksiyonlara sahibiz. Ancak geldiğimiz noktada kontrol edilemeyen yangınlar artık gözümüzün önünde cereyan ederek iklim değişikliğin çok açık tezahürü konumunu almış durumda. İşte bu durum tam da bizim atmosfere yaptığımız şeyin sonucu, dolayısıyla acil eylem şart.”

Cunningham Batı Amerika’da ılıman ormanlardaki kontrol edilemeyen büyük yangınlarda gözle görülür bir artış olduğuna dikkat çekerek, “Bu durum kaygı verici çünkü çok kolay yanabilecek bitki türlerinin bulunduğu bu alanlara yakın bölgelerde çok sayıda insan yaşıyor ve bu yüzden birçok felaketin ortaya çıktığını görüyoruz” dedi. Dr. Cunningham ayrıca gerçekten karbon zengini bir ekosisteme sahip olan kuzey ormanlarının da sıklıkla yandığını ve bunun da geri besleme etkisi tehdidi ortaya çıkardığına da özellikle dikkat çekti.

Kuzey Enlemlerde Görülme Sıklığı Arttı

Dünyanın çevresini günde dört kez dolaşan NASA uydularından elde edilen verilerin analizine dayanan söz konusu yeni araştırma, geçen günlerde Nature Ecology & Evolution adlı dergide yayımlandı. Araştırma bulgularında son dönemlerdeki en kontrol edilemeyen yıkıcı yangınların Batı ABD, Kanada, Avustralya, Portekiz, Endonezya, Sibirya, Şili ve Amazonlar’da görüldüğünü ortaya koydu. Çok yoğun ormanlık alanlara sahip olmasına rağmen ABD’nin doğusunda ise orantısız bir şekilde kontrol edilemeyen yangın sayısının çok az olduğuna dikkat çekilirken, Cunningham bu durumun bölgedeki farklı ağaç türlerinin kurumaya daha az meyilli olmaları nedeniyle ortaya çıktığını söyledi.

AB Kopernik İklim Değişikliği Dairesi’nden Dr Mark Parrington ise yeni araştırmanın kontrol edilemeyen yangınların, tropiklerin dışında daha önce bu türden yangınları geçmişte pek yaşamamış bölgelerde sıklıkla çıkmaya başlamasının müsebbibinin iklim değişikliği olduğunu belirtti. Parrington, “Kuzeyli yüksek enlemler küresel ortalamanın iki katı ısınıyor ve bu da söz konusu bölgelerde kontrol edilemeyen büyük yangınların sayısında artışın en yüksek seviyelerde gerçekleşmesine neden oluyor” dedi.

CHP Niğde Milletvekili ve TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi Ömer Fethi Gürer, iklim değişikliği ile mücadele de ülkemizin ilerleme değil gerileme içinde olduğunu söyledi.

Gürer, Climate Change Performance Index’in raporunda Türkiye’nin enerji açısından halen büyük ölçüde fosil yakıtlara bağımlı olduğu, fosil yakıtları aşamalı olarak kaldırma politikasının bulunmadığı, tarım ve ormancılık sektörlerinde koruyucu mevzuat eksikliklerinin olduğu ve mevcut ormancılık politikasının ormanları korunması gereken doğal varlıklar olarak değil, üretim alanları olarak ele aldığı gibi çarpıcı değerlendirmelerde bulunulduğuna dikkat çekti.

Gürer, 67 ülkenin bulunduğu bu indekslerde ülkemizin 2022 yılında 47. sırada bulunmasına karşın, 2023 yılında 9 sıra gerileyerek 56. sıraya düştüğünü söyledi. Ayrıca, iklim değişikliklerinin olumsuz etkilerinin her yıl arttığını ve bu durumun özellikle tarımsal üretim sürecinde çeşitli sorunlara yol açtığını ifade etti.

“67 Ülke Arasında 56. Sıradayız”

Ülkelerin iklim performansına yönelik yıllık değerlendirme yapan Climate Change Performance Index’in (CCPI) raporunu dikkat çeken Gürer, “Ülkemiz, endeks puanlama değerinde 100 tam puan üzerinden 43,82 puan alarak 67 ülke arasında 47. sıradayken 56. sıraya gerilemesi dikkat çekicidir. Bakanlık bu konuda yapılan çalışmaların varlığından söz ediyor. Veriler ise bu bağlamda yetersiz kalındığına işaret ediyor. Araştırmada ülkelerin performansları çok düşük, düşük, orta, yüksek ve çok yüksek olmak üzere sınıflandırılırken, ülkemiz en düşük seviyeyi belirten ‘çok düşük’ sınıfında yer alması yapılması konuyla ilgili yapıldığı ifade edilen çalışmalarında yetersizliğini gösteriyor. Avrupa ülkeleri içinde bizim dışımızda sadece Polonya ‘çok düşük’ seviyesinde sınıflandırılıyor” dedi.

Fosil Yakıt Bağımlılığı 

Ülkemizin CCPI’de iklim değişikliği ile mücadele performansının dokuz sıra düşerek 56. sıraya gerilemesi ve bu durumun ülkemizi çok düşük performans gösteren bir ülke haline getirmesini çok boyutlu irdelenmesi gerektiğini belirten Gürer, “Ülkemizin sıralamada gerileme sebeplerine bakıldığında, 2053 yılında net sıfır hedefine ulaşacağının açıklanması, 2038 yılına kadar seragazı emisyonlarını artıracağını belirtmesi, enerji açısından fosil yakıtlara büyük ölçüde bağımlı olmamız ve ormansızlaşma konusundaki büyük artışın yaşanması, sıralamada aşağılara doğru düşmemizin nedenleri arasında gösteriliyor” dedi.

Gürer, “Her fırsatta orman alanlarımızın ranta ve talana açılması, artan maden arama alanları ile sürekli orman alanlarını daraltan imara açılmalar ve bitmeyen orman yangınları sorunları artırıyor. Orman varlığımız, verilerle oynanarak artırılıyor gibi gösterilse de ;saptanamamış kayıp ormanların günümüz teknolojisi ile belirlenip kayıt altına alınarak orman alanları artmış olmuyor. 50-100 yaş aralığındaki ağaçlar günümüz teknolojisiyle tespit edilerek orman alanları içinde gösteriliyor. Çeşitli rumuz değişiklikleri ile ormanlık alan olmayan yerler orman alanı içine alınıyor ve orman varlığımız artıyor gibi açıklanıyor. CCPI’ın raporunda ise ormansızlaşmada artış olduğu belirtiliyor. Raporda; ‘Tarım ve ormancılık sektörleri koruyucu mevzuat eksikliğinden muzdariptir. Uzmanlar, mevcut ormancılık politikasının ormanları korunması gereken doğal varlıklar olarak değil, üretim alanları olarak ele aldığını belirtiyor. Büyüyen kereste endüstrisi, milli parklar gibi korunan alanlarda bile ormansızlaşmada büyük bir artışa yol açıyor. Bu da karbon yutakları için büyük bir tehdit oluşturuyor. Bu nedenle uzmanlar, Küresel Biyoçeşitlilik Çerçevesi’ne uygun olarak korunan kara ve deniz alanlarının oranının 2030 yılına kadar en az yüzde 30’a çıkarılması çağrısında bulunuyor.’ ifadelerine yer veriliyor” şeklinde konuştu.

“Tarımsal Üretim Açısından Büyük Risk Var” 

Gürer, iklim değişikliğinin tarımsal üretim açısından risk oluşturduğunu ve her yıl iklim değişikliğine bağlı olumsuzlukların daha da belirginleştiğini belirterek, “İklim değişikliğine bağlı olumsuzluklar tarımsal üretimi tehdit etmekte ve her yıl iklim değişikliğine bağlı sorunlar çiftçilerimizin ürün kaybı yaşamasına neden olmaktadır. Kuraklıktan kaynaklanan verim düşmesi, aşırı hava olayları sonucu sel, fırtına ve dolu yağışından dolayı tarım alanları ve ürünlerin zarar görmesi, sıcaklık ve yağıştaki değişmeler sonucu bitki hastalıkları ve zararlıların çoğalması gibi iklim değişikliğine bağlı olumsuzluklar artmaya başlamıştır. Tarımsal üretimin sürdürülebilirliği açısından bu konuda gerekli önlemler alınmalıdır” şeklinde konuştu.

İklim değişikliğinin tarımsal üretimde verim kayıplarına yol açan çok sayıda olumsuzluğu beraberinde getirdiğini belirten Gürer, “Hava olayları sonucu ürünlerde verim düşüşü ve zararlılarla mücadele konusunda tarımsal ilaçlama bağımlılığının artması gibi birçok etken çiftçilerin üretim maliyetlerinin artmasına ve daha pahalı üretim yapmalarına neden olmaktadır. Bu durum, gıda arzında dalgalanmalara ve gıda fiyatlarında artışların yaşanmasına yol açacaktır. Süreç içinde gerekli önlemler alınmaması durumunda, iklim değişikliğinin etkileri kırsal kalkınmayı zorlaştırırken, çiftçinin gelirinin düşmesine ve tüketicinin ise pahalı ürün almasına yol açacaktır. Doğru politikalar oluşturulmazsa, gıda güvenliğini tehdit eden bir süreçle karşı karşıya kalınması olasıdır” dedi.

Yurtta mevsim normalleri üzerinde seyreden sıcaklıkların bugün itibarıyla kuzey ve iç kesimlerde birkaç derece düşerek mevsim normalleri civarına geleceğini belirten Özdemirci, "Hafta içi yurdun güney ve batı kesimlerde mevsim normallerinin üzerinde seyretmeye devam edecek sıcaklıklar, hafta sonu itibarıyla tüm yurtta yeniden mevsim normallerinin üzerine çıkacak." dedi.

Özdemirci, yurdun bazı bölgelerinde görülecek yağışlara ilişkin de şu uyarılarda bulundu:

"Bugün yurdun kuzeydoğu kesimlerinde sabah saatlerinden itibaren kısa süreli kuvvetli yağışlar görülecek. Orta Karadeniz kıyıları, Sinop çevreleri, Doğu Karadeniz, Doğu Anadolu'nun kuzeydoğusu ve Hakkari çevrelerinde gök gürültülü sağanak var. Bu yağışlarda Rize ile Artvin'in kıyı kesimlerinde çok kuvvetli, Ordu, Giresun ve Trabzon'un iç kesimlerinde kuvvetli yağış beklentimiz var. Bu yağışlarda sel, su baskını, yıldırım, yerel dolu görüleceğini tahmin ediyoruz."

Yağışların bugün gün boyu devam edeceğini anlatan Özdemirci, yurdun diğer bölgelerinde ise havanın parçalı ve az bulutlu olacağını söyledi.

Marmara ve Doğu Anadolu için kuvvetli rüzgar uyarısı

Özdemirci, bugün için Marmara Bölgesi'nde kuzeydoğulu yönlerden, Doğu Anadolu'nun batısında ise kuzeyli yönlerden kuvvetli rüzgar beklendiğini dile getirdi.

Perşembe günü Doğu Karadeniz'in iç kesimlerinde, daha çok dağlık bölgelerde yağış beklendiği bilgisini paylaşan Özdemirci, şöyle devam etti.

"Cuma Göller yöresi, Afyonkarahisar, Denizli çevrelerinde kısa süreli sağanak bekleniyor. Cumartesi günü de ülkemizin kuzeydoğusunda, Orta ve Doğu Karadeniz kıyıları, Doğu Anadolu'nun kuzeydoğusunda ve Artvin'in ilçelerinde yağışlar var. Akdeniz'de de Toroslar mevkisinde sağanak geçişleri olacak. Pazar günü ülkenin kuzeydoğusunda, Orta ve Doğu Karadeniz ve Doğu Anadolu'nun kuzeydoğusunda aralıklarla sağanaklar görülecek."

Üç büyük ilin hava tahmini

Özdemirci, Ankara, İstanbul ve İzmir'de hafta içinde yağış beklentisi olmadığını dile getirerek, sıcaklıkların İstanbul'da 29-30, Ankara'da 31-34, İzmir'de 33-37 arasında değişeceği bilgisini verdi.

İkinci yangın ise Aksu ilçesi Çamköy mevkiindeki otluk alanda başladı ve ormana sıçradı. Buradaki yangına karadan ve havadan müdahale sürüyor.

Dünya Çevre Günü, bireylerin ve kurumların sürdürülebilir yaşam tarzlarına geçiş yapmalarını teşvik ediyor. Geri dönüşüm, enerji tasarrufu, temiz enerji kullanımı ve doğal yaşam alanlarının korunması gibi adımlar, çevreye karşı sorumluluklarımızı yerine getirmemize yardımcı oluyor.

Bugün, dünya çapında çeşitli etkinlikler ve kampanyalar düzenleniyor. Temizlik kampanyaları, fidan dikme etkinlikleri, çevre konulu seminerler ve farkındalık arttırıcı etkinlikler, insanları harekete geçirmeyi amaçlıyor.

Dünya Çevre Günü, küresel bir sorun olan çevre kirliliği ve iklim değişikliğiyle mücadelede bir dönüm noktası olabilir. Her bireyin katkısı önemli; küçük adımlar, büyük farklar yaratabilir.

Depremin meydana geldiği bölgedeki diri fay hatları üzerinde çalışmalar yürüten Afyon Kocatepe Üniversitesi DAUM Müdürü Prof. Dr. Çağlar Özkaymak, açıklamalarda bulundu. Prof. Dr. Özkaymak, Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi verilerine göre Manisa'nın Soma ilçe merkezinin yakın kuzeyindeki Büyük Işıklar'da meydana gelen deprem sonrası büyüklükleri 3.3'e varan yaklaşık 30 daha artçı sarsıntı olduğunu söyledi. Prof. Dr. Özkaymak, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremleri sonrasında, TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi (MAM) koordinasyonunda AFAD ve Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü (MTA) destekleri ile Kamu Kurumları Araştırma ve Geliştirme (KAMAG) Projeleri Destekleme Programı kapsamında çalışma yürüttüklerini belirtti.

'KABUKSAL YIRTILMANIN BİR DEVAMI NİTELİĞİNDE'
Prof. Dr. Özkaymak, "Afyon Kocatepe Üniversitesi tarafından yürütülen 'Türkiye Diri Faylarının Paleosismolojik Özelliklerinin Belirlenmesi' başlıklı proje kapsamında, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Volkan Karabacak ve Dokuz Eylül Üniversitesi Deprem Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Doç. Dr. Ökmen Sümer ile birlikte bölgedeki diri faylar üzerinde, fayların deprem üretme potansiyelleri üzerine çalışmalar yürütüyoruz. 2012 yılında güncellenen Türkiye Diri Fay Haritası'na göre bölgede deprem üretebilecek çok sayıda diri fay tanımlanmıştır. Bölgede, son yüzyıl içerisinde meydana gelen, 18 Kasım 1919 Soma depremi 6.7 ve 22 Eylül 1939 Dikili gibi yıkıcı depremler 6.4 bölgenin depremsellik bakımından oldukça aktif olduğuna işaret ediyor. 1919 Soma depremi, Soma merkez ilçe kuzeyinde yer alan Beyce, Göçbeyli, Naldöken, Vakıflı, Menteşe, Karacahisar yerleşim alanlarında yıkımlara sebep olmuş idi. Bugün meydana gelen deprem, olasılıkla 1919 yılında Soma kuzeyinde başlayan kabuksal yırtılmanın bir devamı niteliğinde" ifadelerini kullandı.

'6'NIN ÜZERİNDE DEPREM ÜRETME POTANSİYELİ'
Prof. Dr. Özkaymak, bölgede bu büyüklüklerde depremlerin meydana gelmesinin normal olduğunu belirtip, "Örneğin Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi verilerine göre, İzmir ve çevresinde son yüzyıl içerisinde büyüklükleri 4.1 ile 5 arasında 442 adet deprem meydana geldi. Bu alanda gelecek yıllarda da benzer büyüklüklerdeki depremlerin meydana gelmesi muhtemel. Bununla beraber, bu bölgede Havran-Balıkesir Fay Zonu, Dikili Fayı, Bergama Fayı, Soma Kırkağaç Fay Zonu ve Gelenbe Fayı gibi büyüklüğü 6'nın üzerinde deprem üretme potansiyeli olan faylar yer alıyor" dedi.

'ÖNCELİKLİ EYLEM PLANLARININ İVEDİLİKLE TAMAMLANMASI GEREKİYOR'
Prof. Dr. Özkaymak, İzmir, Manisa ve Balıkesir illerinde 2021 yılında tamamlanan İl Afet Risk Azaltma Planları (İRAP) kapsamında belirlenen öncelikli eylem planlarının ivedilikle tamamlanması gerektiğine dikkati çekerek, "Bölgede geçmiş yıllarda yaptığımız çalışmalara göre, özellikle Havran Balıkesir Fay Zonu uzun yıllardır suskunluğunu koruyan, her an yıkıcı deprem üretme potansiyeline sahip önemli bir deprem kaynağıdır. Bununla beraber batısı 1939 Dikili depremi ile doğusu ise 1919 Soma depremi ile kırılan Bergama Grabeni boyunca henüz kırılmamış Bergama Fayı gibi diri faylar yer alıyor. Bu bölgelerdeki gelecekte meydana gelebilecek olası yıkıcı depremlerin verebileceği zararları minimuma indirebilmek ve afete dirençli yerleşim alanları oluşturabilmek için özellikle İzmir, Manisa ve Balıkesir illerinde 2021 yılında tamamlanan İl İRAP kapsamında belirlenen öncelikli eylem planlarının ivedilikle tamamlanması gerekiyor" diye konuştu.

Diyarbakır’ın Çınar İlçesi ile Mardin’in Mazıdağı İlçesi arasındaki bölgede çıkan büyük yangında 15 kişi yaşamını yitirdi. Resmi rakamlara göre yaralıların sayısı ise 80’e yakın. Yüzlerce hayvan yanarak can verirken hektarlarca alan küle döndü. Yangına geç müdahale edilmesine tepkiler yoğun oldu.

Yangının ardından yüzlerce hayvan can verdi, binlercesi yaralandı. Yaralı hayvanlara hala tam anlamıyla müdahale edilemediği belirtildi. Yangından etkilenen köylüler ve yaşam savunucuları çağrı yaparak hayvanların zaman kaybetmeden tedavi edilmesini istedi.

Çevre İl ve İlçedelerken Destek

Çıkan yangına müdahale etmek için Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) yönetiminde ki belediyeler seferber oldu. Kurulan koordinasyon kapsamında Van, Diyarbakır ve Mardin Büyükşehir Belediyeleri bölgeye çok sayıda iş makinası ve yaşam malzemesi gönderdi.

Diyarbakır Valiliği yangının çıkış nedeni örtü ve anız yangınlarına bağladı. Ancak yangınla ilgili bilirkişi raporunun tamamlanmasının ardından yangının sebebinin elektrik direği kaynaklı olduğu ortaya çıktı.

Hazırlanan raporda; Köksalan Mahallesi’nden başlayan yangının, sigortalı ayırıcı elektrik direğinde, sigorta yerine iletken tel sarılmış olduğu, iletken telin koparak, yerdeki otları tutuşturduğu, şiddetli rüzgarın etkisi ile de geniş bir alana yayıldığı belirtildi.

Cumhuriyet Başsavcılığı, raporu yetersiz bularak, detaylı ve delillendirilmiş şekilde hazırlanmasını istedi. Soruşturma, hazırlanan rapora göre şekillenecek.

DEDAŞ İddiaları Reddetmişti

Farklı medya kuruluşlarına konuşan köylüler, yangının çıkış nedeni olarak Dicle Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi’ni (DEDAŞ) suçlamıştıı. Sosyal medya hesaplarında tepki gösteren birçok siyasetçi ve STK temsilcisinin hedefinde de DEDAŞ vardı. Tüm bu eleştirilere cevap veren DEDAŞ, iddiaları şu şekilde reddetmişti: “Olayın meydana geldiği ilk andan itibaren Dicle Elektrik olarak ekiplerimizle sahada incelemelere başladık. Bazı medya kanallarında yangının elektrik kaynaklı olduğu belirtilmiş olsa da yaptığımız incelemelerde yangının elektrik iletim hatlarından kaynaklanmadığını belirledik. Hatta yangının meydana çıktığı bölge olarak belirtilen bazı alanlardan elektrik iletim hatlarının dahi geçmediğini gördük. Tespit çalışmalarımıza ilgili kamu birimleriyle devam ediyoruz. Elimizde bulunan her türlü bilgi ve bulguyu yetkili birimlerle paylaşacağız.”

EMO: “Hatların Geçtiği Güzergahta Önlem Alınmamış”

Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) Diyarbakır Şubesi de yayımladığı inceleme sonucunda, yangın bölgesinde anız olmadığını ve hatların geçtiği güzergahlarda yangına karşı bir önlem alınmadığını açıkladı:

– Yangının çıktığı yerin ekili olduğu, anızın olmadığı görülmüştür.

– İletim hatlarında birçok noktada eklerin ve liflenmelerin olduğu tespit edilmiştir.

– Direkteki OG (yüksek gerilim hatlarının, transformatörlerin kondansatörlerin ve anahtarlama cihazlarının aşırı akımlardan korunması için kullanılırlar) sigortalarının yerinde olmadığı, bunun yerine iletkenlerle bypass edildiği ve bu bağlantıların gevşeklikten dolayı arka sebebiyet verebileceği tespiti yapılmıştır.

– Birçok direkte kırık izolatörlerin olduğu bu durumun atlamalara sebebiyet verebileceği teknik açıdan bir veridir.

– OG (Orta Gerilim) hatlarda ekili tarım alanlarında ağaç direkleri mevcudiyeti görüldü. Bu ağaç direklerin kullanılması uygun görülmemektedir.

– Hatların geçtiği güzergahlarda direklerin etrafında yangına karşı bir önlem alınmadığı gözlemlenmiştir. (Direk diplerindeki otların mevcudiyeti vs.) Direk diplerinde süs betonu olmadığı, otların direk dibinde biçilmediği tespiti yapılmıştır.

– OG hatlarının dibindeki ağaçların atlamaya sebebiyet verebileceği gözlemlenmiştir.

– İzolatörlerdeki gevşek ve sıkı bağların tekniğine uygun yapılmadığı gözlemlenmiştir.

– Şebekelerin bakım onarımı yapılmadığı teknik işletme sorumluluğu hizmetlerden yararlanılmadığı gözlemlenmiştir.

– Parafudr olmayışı aşırı gerilimlerin oluşmasına dolayısıyla ark oluşumuna sebebiyet vermektedir. (Hat başlarında hat sonlarında ve Trafo girişlerinde mutlaka parafudr kullanılmalıdır)

“Yangının Çıktığı Bölgede Bir Anız Yangını Başlaması İhtimali Çok Düşük”

Konuyla ilgili görüşünü aldığımız EMO Diyarbakır Şube Eş Başkanı Ufuk Bulut, yangın çıktığı söylenen bölgenin ekili alan olduğunu ve anız yakma işleminin ekili alanda olmayacağını belirtti.

Bulut, şunları söyledi:

“Yangın pek çok nedenden çıkmış olabilir. Ama yangının çıktığı söylenen bölgede bir anız yangını başlaması ihtimali çok düşük. Çünkü alan ekili. Ekili alanda anız yakma işlemi uygulanmaz. Ciddi iddialar var konuyla ilgili. DEDAŞ da bu ciddi iddiaların içinde. Biz EMO olarak bir yargı merci değiliz. Bu nedenle doğrudan ‘Şundan dolayı olmuştur’ gibi bir şey diyemeyiz. Bilimsel birtakım verileri ortaya koyup kamuoyunu aydınlatırız.”

Diyarbakır Barosu’ndan Suç Duyurusu: Geç Müdahale Edildi

Diyarbakır Barosu, 15 kişinin ölümüne neden olan yangının sorumlularına ilişkin suç duyurusunda bulundu. Çınar Cumhuriyet Başsavcılığı’na yapılan suç duyurusunda yangının çıkış sebebi ve müdahalede geç kalındığı iddialarına ilişkin etkin bir soruşturma faaliyeti yürütülmesi istendi.

Çalışma ayrıca fosil yakıt tüketimi ve ormansızlaştırma kaynaklı olarak dünya okyanus yüzeyinin yaklaşık beşte birinin de özellikle bu üçlü tehdidi aynı anda yaşadığını ortaya koyuyor. Tehditlerden etkilenen okyanusun yüzeydeki 300 metresindeki yeni bulgular, mevcut durumun1960’lara kıyasla 3 katı daha uzun süreli ve 6 kat daha yoğun gerçekleştiğini de gösteriyor.

Tekrarlanacak ve Ekosistemi Bozacak

İsviçre Federal Teknoloji Enstitüsü’nde araştırmacı olarak görev yapan ve Pasifik Okyanusu’ndaki deniz yaşamının ölümüne neden olan “deniz ısı dalgası” kavramını da ortaya koyan Joel Wong, araştırmanın sonuçları hakkında, “Buna benzer aşırı hava olayları gelecekte muhtemelen tekrarlanacak ve dünya çapındaki deniz ekosistemi ile su ürünlerini bozacak” yorumunda bulundu.

Dünya ve uzay bilimleriyle ilgili makalelere yer veren açık kaynaklı bir dergi olan Agu Advances’ta yayımlanan araştırma, aşırı hava olayları, oksijen kaybı ve asitleşme vakalarını analiz etti ve bu tür aşırı olayların 30 güne kadar uzayabildiğini, tropiklerle Kuzey Pasifik’in ise tüm bu tehditlerden aynı anda etkilendiğini ortaya koydu. Nitekim geçen aylarda sıra dışı bir şekilde artan okyanus sıcaklığının aralıksız ilerleyişi konusunda iklim bilimciler alarma geçmişlerdi. Son araştırmada yer almayan ama Wisconsin-Madison Üniversitesi’nde jeolog ve iklim bilimci olarak görev yapan Andrea Dutton, “Atlantik’te gözlemlediğimiz sıcaklıkları tam olarak açıklayamıyoruz. Örneğin kasırga mevsiminin bu yıl neden kaygı verici olduğunun sebeplerinden biri de bu. Açıkçası durum biraz korkutucu” dedi.

Fosil Yakıt Kaynaklı Emisyonların Bedelini Okyanuslar Ödüyor

Ancak balıklarla diğer canlı türlerini şayet becerebilirlerse daha uygun bölgelere göç etmeye zorlayan ısıdan daha önemli bir durum mevcut. Okyanuslar, fosil yakıt emisyonlarından çok büyük miktarda ısı ve karbondioksiti soğurarak karada yaşayan insanların daha da sıcak bir atmosferde yaşamalarına engel olduğu için bunun bedelini ağır ödüyor. Fazladan karbondioksit deniz suyunu daha asidik bir hale sokarken bir yandan da deniz canlılarının kabuklarını eritip okyanusun oksijen açlığı çekmesine de neden oluyor.

Yaşanan durumun deniz yaşamını zorladığını vurgulayan Dutton yeni araştırma hakkında da şunları söyledi:

“Bu araştırma bu çoklu tehdit unsurlarının hâlihazırda etkide bulunduklarını ve canlı organizmaları geri dönülemez bir aşamaya taşıyacaklarını açıkça ortaya koyuyor. Okyanusların karada insan olarak hissettiğimiz sıcaklığın artışına karşı bir tampon görevi gördüğünün fark etmek zorundayız. Elbette bunun da bir bedeli oluyor.”

Dutton ayrıca düşen oksijen seviyesinin, artan asitlenmenin ve artan okyanus sıcaklığının en son yaklaşık 252 milyon yıl önce Permiyan döneminin sonlarında da görüldüğünü ve söz konusu dönemde Dünya’nın bilinen en büyük yok oluşu yaşadığını hatırlattı. Fosil kayıtları incelendiğinde Permiyan dönemin sonlarında benzer bir örüntünün ortaya çıktığını ve deniz yaşamının üçte ikisinin yok olduğunu belirten Dutton, “Özdeş koşullara sahip değiliz ancak yine de çevresel değişiklerin benzer bir yönde ilerlediğine dikkat çekmeye değer. Okyanuslar yalnızca yaz aylarında çektiğiniz selfie’lere arka plan olacak yerler değil. Yaşamlarımız için okyanuslara bağımlı olduğumuzun farkında olmalıyız” dedi.

Copernicus’un açıklamasına göre, Mayıs ayının sonu itibarıyla son 12 aylık ortalama küresel hava sıcaklığı 1.63 dereceye çıktı. Bu derece, kayıt tutulmaya başlanan 1940’tan bu yana en sıcak dönem oldu. Son 12 aylık ortalama elbette dünyanın henüz 1.5 derecelik ısınmayı aştığı anlamına gelmese de önümüzdeki on yıllar içinde bu değerin aşılabileceğini de ortaya koyuyor.

BM Dünya Meteoroloji Örgütü’nün (WMO) raporuna göre de, önümüzdeki 5 yılın en az birinde, ortalama küresel sıcaklığın sanayi çağı öncesine kıyasla 1.5 derece üzerine çıkma olasılığı %80. Bu olasılık geçen yıl ise %66 olarak hesaplanmıştı. WMO’nun bulgularını değerlendiren BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, dünyanın nasıl bir hızla yanlış yolda ilerlediğini ve iklim sistemini düzeltmekten uzaklaştığına vurgu yaptı. Guterres, “2015 yılında 1,5 derecenin üzerine çıkma olasılığı sıfıra yakındı. İklim cehennemine giden otobandan kurtulmak için bir kaçış rampasına ihtiyacımız var. 1.5 dereceye karşı savaş 2020’lerde ya kazanılacak ya da kaybedilecek” dedi.

Önümüzdeki 5 Yıldan En Az Biri 2023’ten Sıcak Olacak

Öte yandan tüm önlemlere ve küresel anlaşmalardaki taahhütlere rağmen, dünya enerjisinin dörtte üçü hâlâ kömür, gaz ve petrol gibi fosil yakıtlardan sağlanıyor. Son bulguları değerlendiren WMO Genel Sekreteri Ko Barrett, son verilerin 2015 Paris İklim Anlaşması’nın ana hedefinden sapma anlamına geldiğini kaydederek, “Seragazı emisyonlarına son vermek için acilen daha fazlasını yapmalıyız. Aksi taktirde ekonomik anlamda trilyonlarca dolarlık bir maliyet, daha çok aşırı hava olaylarından etkilenen milyonlarca yaşam ve çevre ile biyoçeşitliliğe muazzam bir zararın ceremesini çekeceğiz” dedi.

Guterres: “Fosil Yakıt Reklamları Yasaklanmalı”

WMO verilerine göre 2023 kayıtlara 1,45 derece ortalama ile en sıcak yıl olarak geçerken önümüzdeki 5 yıldan en az biri 2023’ten bile daha sıcak geçecek. Copernicus’ta görevli bilim insanları da geçen aylar için Antarktika deniz buzunda haddinden çok fazla kayıp yaşandığını ve tüm iklim verisinin, artan seragazı emisyonlarının gezegeni nasıl ısıtacağına dair projeksiyonlarla paralel gittiğini açıkladı. Nitekim Copernicus Direktörü Carlo Buontempo, “Son birkaç bin yıldır böyle bir şey gözlemlenmedi” yorumunda bulundu.

BM Genel Sekreteri Guterres ise fosil yakıt şirketlerini hedef aldı. Gutteres, “İklim kaosunun ‘babaları’ yanı fosil yakıt sanayi, rekor kârlara ulaşıyorlar ve vergi ödeyenlerin finanse ettiği trilyonluk sübvansiyonlarının tadını çıkarıyorlar. Her ülkeyi fosil yakıt reklamlarını yasaklamaya davet ediyorum. Medya ve teknoloji şirketleri fosil yakıt reklamı almamalı” dedi.

Son 9 yılın kayıtlara geçen en sıcak dönem olduğu belirtilen raporda, 2020'den 2023'ün sonuna kadar etkili olan La Nina'nın soğutucu etkisinin de bunun önüne geçemediği aktarıldı.

Gezegen ısınmayı sürdürecek

Raporda görüşlerine yer verilen WMO Genel Sekreter Yardımcısı Ko Barrett, "Haziran 2023'ten bu yana her ay yeni bir sıcaklık rekoru kırıldı ve 2023, şimdiye kadar kaydedilen en sıcak yıl oldu." ifadesini kullandı.

El Nino etkisinin sona ermesinin, "uzun vadeli iklim değişikliğinde bir duraklama" anlamına gelmediğine dikkati çeken Barrett, gezegenin ısıyı hapseden sera gazları nedeniyle ısınmayı sürdüreceğini kaydetti.

Barrett, "Olağanüstü yüksek deniz yüzeyi sıcaklıkları önümüzdeki aylarda önemli bir rol oynamaya devam edecek. Atmosferimizdeki ekstra ısı ve nem nedeniyle hava koşullarımız daha da zorlu olmayı sürdürecek. Bu nedenle 'herkes için erken uyarılar', WMO'nun birinci önceliği olmaya devam ediyor." değerlendirmesinde bulundu.

Bu dönemde toplam emisyonlarda karbondioksit eşdeğeri olarak en büyük payı yüzde 71,8 ile enerji kaynaklı emisyonlar alırken, bunu sırasıyla yüzde 12,8 ile tarım, yüzde 12,5 ile endüstriyel işlemler ve ürün kullanımı, yüzde 2,9 ile atık sektörü takip etti.

Kişi başı toplam sera gazı emisyonu 1990'da 4,1 ton karbondioksit eşdeğeri iken, 2021'de 6,8 ton ve 2022'de 6,6 ton karbondioksit eşdeğeri olarak hesaplandı.

Böylece, 2022'de toplam sera gazı emisyonu önceki yıla göre yüzde 2,4 azalarak 558,3 milyon ton karbondioksit eşdeğeri oldu.

Enerji sektörü emisyonları azaldı

Enerji sektörü emisyonları söz konusu dönemde yüzde 1,4 azalışla 400,6 milyon ton karbondioksit eşdeğerine düştü.

Endüstriyel işlemler ve ürün kullanımı emisyonları 2022'de önceki yıla göre yüzde 6,4 azalarak 69,9 milyon ton karbondioksit eşdeğeri olarak hesaplandı.

Bu dönemde tarım sektörü emisyonları yüzde 5,1 azalarak 71,5 milyon ton karbondioksit eşdeğeri oldu. Atık sektörü emisyonları ise yüzde 5,5 artarak 16,3 milyon ton karbondioksit eşdeğerine yükseldi.

İliç’teki maden faciası nedeniyle yürütülen soruşturma kapsamında tutuklanan Shaun Schwartz, Ankara‘da mahkemeye çıkarılarak cezaevine gönderildi. Böylece soruşturma çerçevesinde tutuklu sayısı on üçe yükseldi. Toprak altında kalan beş işçiyi arama kurtarma çalışmaları ise kesintisiz olarak devam ediyor.

Faciayla ilgili hazırlanan 260 sayfalık bilirkişi raporu, soruşturma dosyasına sunuldu. Raporda, 32 kişinin kusurlu olduğu tespit edilirken, bu kişilerden yirmi üçü tali, dokuzu ise asli kusurlu olarak belirlendi. Kusurlular arasında şirkette üst düzey yönetici konumunda bulunan yabancı uyruklu yedi kişi de bulunuyor.

Raporda, proje yönetim mekanizmasının doğru ve işler şekilde sürdürülmediği, maden alanındaki uyarı sisteminin yetersiz olduğu ifade edildi. 13 Şubat’ta yaşanan toprak kaymasında kaybolan dokuz işçiden dört işçinin cenazesine ulaşılmıştı.

ODTÜ Deniz Bilimleri Ensititüsünün analizlerine göre, geçen yılın haziran ayında başlayıp bu yılın nisan ayında sona eren El Nino döneminde Akdeniz’de deniz suyu sıcaklığı ortalaması 23,06 santigrat derece oldu. Bu rakam bir önceki El Nino dönemi olan 2014-2016 yıllarında 21,04; 1997-1998’de 20,98; 1982-1983 yıllarında ise 20,25 santigrat derece ölçüldü.

Ege Denizi’nde son El Nino döneminde 19,97 derece olarak kaydedilen deniz suyu sıcaklığı 2014-2016 arasında 18,11; 1997-1998 yıllarında 18,03; 1982-1983 döneminde ise 17,51 derece oldu.

Marmara'da bu rakamlar son El Nino'dan geriye doğru, 17,21 derece, 14,72 derece, 15,18 derece ve 15,10 santigrat derece şeklinde kaydedildi.

Marmara Denizi ile benzer bir seyir izleyen Karadeniz’de ise son El Nino döneminde deniz suyu sıcaklığı 17,36 derece olurken, geçmişteki El Nino dönemlerinde, sırasıyla 14,47 derece, 15,10 derece ve 14,67 santigrat derece şeklinde ölçüldü.

"Denizlerimiz alarm veriyor"

Salihoğlu, El Nino döneminin geride kaldığını ancak etkilerinin sürdüğünü, bu hava olayının iklim değişikliğiyle birleşmesiyle de aşırı sıcakların görülmeye başlandığını belirtti.

Bu durumun denizin sadece sıcaklığını değil, ekosistem yapısını ve sağladığı servisleri de baştan sona etkilediğini vurgulayan Salihoğlu, "Bu El Nino’yu daha önceki çok güçlü olanlarıyla karşılaştırdığımızda ulaştığımız deniz suyu sıcaklıkları hepsinin ötesinde, rekor sıcaklıklar. Bu iklim değişikliği ile birleşince topyekun etkisi çok güçlü oldu. Çarpan etkisi yaptı ve sıcaklıkları hiç görmediğimiz rakamlara çıkardı." dedi.

Akdeniz’deki deniz yüzey suyu sıcaklıklarının önceki El Nino dönemlerinde en fazla 21 derecelere çıkmışken bu kez 23 dereceye ulaştığına dikkati çeken Salihoğlu, şunları söyledi:

"En son gördüğümüz El Nino 2014-2016’daydı, aradan geçen zaman 10 yıl bile değil ve Akdeniz'de 2 derecelik bir artış görüyoruz. Ege benzer durumda, 2 dereceye yakın bir artış var. Marmara ve Karadeniz'de artışlar 2 derecenin üzerinde. Burada gerçekten 'Denizlerimiz alarm veriyor.' dedirten bir durum var. İklim değişiyor ve üzerine El Nino eklenince hiç görmediğimiz sıcaklıklar gördük. Bunların ekosistem üzerinde etkileri çok büyük olacak, bunları da göreceğiz."

"Ekosistemin adapte olması mümkün değil"

Denizlerde sıcaklık artışından en fazla etkilenen bölgelerin Doğu Akdeniz ve Doğu Karadeniz olduğu bilgisini paylaşan Salihoğlu, ısınmanın derin denizleri farklı şekillerde etkilediğini dile getirdi.

Salihoğlu, "Karadeniz’de artık soğuk ara tabakayı göremez olduk, Akdeniz’de de benzer bir durum var, ısınma derin denize yansımış durumda. Ama bunu Karadeniz’deki kadar net görebilmiş değiliz. Marmara Denizi'nde ise çok net çünkü derin denizdeki sular Akdeniz’den geliyor ve burada derindeki değişim çok daha hızlı gerçekleşiyor yani Marmara’da derinde ciddi bir sıcaklık artışı görüyoruz." değerlendirmesinde bulundu.

Halihazırda denizler üzerinde kirlilik, istilacı türler, avcılık gibi birçok baskı bulunduğunu anlatan Salihoğlu, ekosistemin bu denli ani sıcaklık değişimlerine adapte olabilmesinin mümkün olmadığını dile getirdi.

Prof. Dr. Salihoğlu, denizlerdeki türler ve biyoçeşitlilik konuşulduğu zaman sadece balıkların düşünülmemesi, fotosentez yapan fitoplanktondan başlayarak bütün ekosistemin ele alınması gerektiğini kaydetti.

Sıcaklık artışlarında fitoplankton gibi mikroskobik bitkilerde ciddi değişimler olabildiğine değinen Salihoğlu, şöyle devam etti:

"Zararlı alg patlamaları olabiliyor ya da müsilaj döneminde gördüğümüz gibi buna yol açan türlerin çoğalması gerçekleşebiliyor. Karadeniz ve Akdeniz’de dönem dönem zehirli alg türlerinin patlama yaptığını görüyoruz. Denizanalarında artışlar görüyoruz. Balık türlerinde ise değişim muazzam, Akdeniz kıyılarında şu anda bulunan balık türlerinin yarısı istilacı türler. Bunlar zaten sıcak sulara adapte olmuş türler olduğu için hemen buraya da adapte oldular. Zaten aşınmış bir habitat, ekosistem var. Yerli ve ekonomik türlerin ise artan sıcaklıklardan dolayı yumurtlama ve doğal göç dönemlerinde değişiklikler yaşanacak."

Deniz canlılarının göçü "ekosistemi topyekun değiştiriyor"

Ekosistemi en fazla aşındıran faaliyetin balıkçılık olduğunun altını çizen Barış Salihoğlu, fitoplanktonların, zooplanktonların, balıkların, hatta memelilerin dahi bundan etkilendiğine değindi.

Sıcaklık artışıyla beraber deniz canlılarının kuzeye göç ettiklerini aktaran Salihoğlu, "Bizim gibi kapalı denizlerde türler için kuzeye göçlerin çözüm olduğunu düşünmüyorum. Okyanuslarda daha net gözlemleniyor ama bu da çözüm değil. Çünkü göç eden türler gittikleri bölgeler için yeni türler oluyor ve ekosistem topyekun değişiyor. Bizimki gibi Akdeniz, Karadeniz gibi denizlerde göçler muhakkak olacaktır ama bunlar ekosistemin değişmesi demek ve olumlu bir sonucu olmayacak." diye konuştu.

Doğal bir olay olan El Nino’nun önüne geçilemeyeceğini ve iklim değişikliği konusunda önlem alınması gerektiğini ifade eden Salihoğlu, sözlerini şöyle tamamladı:

"İklim değişikliğinden dolayı artan sıcaklıklar insanların eseri, bunun önüne geçmemiz gerekiyor. Karbon salımını düşürmemiz lazım. Sıcaklık artışını 1,5 derece tutamadık ama en azından 2 derecede tutmamız lazım. İklim değişikliği bir gerçek ve geri çevirmek kolay değil. Denizler için çözüm, diğer baskıları azaltmaktır. Deniz ve kara ekosistemlerini iklime dirençli hale getirmek için avcılık ve kirlilik baskısını azaltmalıyız. Kirlilik, sadece Marmara'nın değil, tüm denizlerimizin sorunu. Balıkçılıkta trol gibi zararlı araçların kullanımına son vermemiz, iklim baskısıyla mücadele eden ekosistemleri desteklememiz gerekiyor. Bu baskıları ortadan kaldırmalıyız ki ekosistemler iklim değişikliklerine direnebilsin, çözüm yolu bu." 

Hatay’ın Arsuz ilçesine bağlı Höyük Mahallesi’nde 2019 yılından bu yana Krommer Madencilik Şirketi’nin krom ocağı projesine karşı süren mücadele devam ediyor.

Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) sürecine karşı çıkan köylüler, daha önce de projeyi engellemek için toplantının açılmadığına dair tutanak tutturmuş ve proje ruhsatının iptali için iki ayrı dava açmıştı. Şu anda Danıştay 8. Daire önünde incelemede olan davaların hukuki süreci devam ediyor.

Köylüler, 6 Şubat’ta Maraş merkezli depremin ardından bölgede yaşanan yıkım ve zorlukların üstesinden gelmeye çalışırken, şirketin yeniden köye gelerek ekolojik yıkım gerçekleştirme çabalarını kınadı. Höyük Kültür Sanat Doğa ve Dayanışma Derneği (HÖKSAD) tarafından yapılan basın açıklamasında, “Depremin izlerini hala derinden yaşadığımız kadim şehrimizde, halk çadırlarda, konteynerlerde sağlıksız ve insani olmayan koşullarda hayatlarını sürdürmeye çalışırken, yeni sorunlar üretmeye yönelik adımlar atılmaktadır” denildi.

Rapor, dünyanın kayıtlara geçen en sıcak yılı olan 2023 ve küresel sıcaklıkların rekor kırdığı art arda 11 ay (Haziran 2023 – Nisan 2024) boyunca aşırı sıcak olaylarını inceliyor ve insan kaynaklı iklim değişikliğinin milyarlarca insan için tehlikeli aşırı sıcakları artırdığını ve sıcak hava olaylarını daha uzun ve daha olası hale getirdiğini ortaya koyuyor.

1991-2020 döneminde, yerel bölgeler özelinde gözlemlenen sıcaklıkların %90’ından daha sıcak gerçekleşen gün sayısı, aşırı sıcak gün sayısı olarak ifade edilen raporda öne çıkan bulgular şöyle:

• 12 aylık dönemde, 6,3 milyar insan (küresel nüfusun yaklaşık %78’i), insan kaynaklı iklim değişikliği nedeniyle en az iki kat daha olası hale gelen en az 31 gün aşırı sıcak yaşadı.
• Son 12 ayda, dünya genelinde, insan kaynaklı iklim değişikliği, iklim değişikliğinin olmadığı bir dünyada yaşanacak olan aşırı sıcaklara ortalama 26 gün daha ekledi.
• World Weather Attribution kriterlerini kullanan çalışma, 90 farklı ülkede 76 aşırı sıcak dalgası tespit etti. Bu olaylar milyarlarca insanı risk altında bıraktı.

15 Mayıs 2023’ten 15 Mayıs ayına kadar mevcut iklimde fosil yakıtların yakılmasıyla sıcaklıkların yüzde 90’ın üzerinde olduğu ek günler. 

Türkiye’de aşırı sıcak gün sayısı 2.5 kat arttıRaporda Türkiye’den de veriler alıyor. İklim değişikliğinin etkisiyle, bölgeler özelinde yaşayan insanların maruziyetini referans alarak ve tüm nüfusun ortalaması alınarak yapılan hesaplamada Türkiye’nin 2023 yılında 47,6 gün aşırı sıcak yaşadığı belirtiliyor. İklim değişikliğinin etkisi olmasaydı bu sayının 18,8 gün olacaktı.

BM Dünya Gıda Programı (WFP), kötüleşen iklim krizi nedeniyle istikrarsız hava koşullarının “normal hale gelmesiyle” halihazırdaki durumun daha da kötüleşeceğini söyledi.

Bu ayki alışılmadık derecede yüksek yağışlar, kuru bir kışın ardından geldi ve zemini suyu ememeyecek kadar sert hale getirerek büyük sellere yol açtı. Mevsim normallerinin üzerinde seyreden sıcaklıklar, dağlardaki karların erimesine, nehirlerin taşmasına ve köylerin çamurla dolmasına neden olarak durumu daha da karmaşık hale getirdi.

WFP Afganistan Ülke Direktörü Hsiao-Wei Lee, “Bu topluluklar birbiri ardına gelen felaketlerle yeniden yoksulluğa itiliyor. Afganistan’da gıda güvenliğindeki son gelişmeler artık kaybolma tehlikesiyle karşı karşıya” derken şöyle devam etti:

“Bu aileler hayatta kalabilmek için acil yardıma ihtiyaç duyuyorlar. Uzun vadede evlerini, topraklarını ve geçim kaynaklarını korumaya yardımcı olacak toplumsal altyapı yatırımları hızlı bir şekilde hayata geçmeli”

Geçtiğimiz haftalarda şiddetli yağışlar nedeniyle meydana gelen sel, Afganistan’ın kuzeybatısındaki Ghor ve Faryab vilayetlerinde ciddi yıkıma neden oldu. 130’dan fazla kişinin öldüğü, yüzlercesinin kaybolduğu, binlerce ev ve işyerinin yıkıldığı veya hasar gördüğü bildirildi. Hafta sonu Faryab’da ve komşu Sari Pul vilayetinde şiddetli yağış ve sel nedeniyle 17 kişi hayatını kaybetti, 11 kişi de yaralandı.

Birçok köyün bağlantısının kesilmesi ve insani yardım kuruluşlarının etkilenen bölgelere ulaşmakta zorlanması nedeniyle erişim de büyük bir zorluk teşkil ediyor. Arama ve kurtarma operasyonları devam ederken, Afganistan’da büyüyen insani krize çözüm bulmak için daha fazla uluslararası destek ve müdahaleye olan acil ihtiyaç da artıyor.

Sellere anında müdahale eden WFP, çocuklara güçlendirilmiş bisküviler ve besin takviyeleri sağladı ve en çok etkilenen topluluklara ekmek dağıtmak için yerel fırınlarla birlikte çalıştı. Geçen haftanın sonuna doğru kurum, işlevsel pazar alanlarında gıda tayınları ve nakit yardımı dağıtmaya başladı.

WFP, acil gıda ve beslenme yardımı ve dayanıklılık oluşturma projelerini karşılamak üzere ek 14,5 milyon dolara ihtiyaç duyuyor. Gelecekteki felaketleri azaltmak için koruyucu duvarlar, barajlar ve sulama kanallarının inşası da dahil olmak üzere iklime uyum projelerine yatırım yapılıyor.

Bu arada siyasi cephede, BM Siyasi İşlerden Sorumlu Genel Sekreter Yardımcısı Rosemary DiCarlo, 18-21 Mayıs tarihleri ​​arasında Afganistan’ı ziyaret etti ve burada Taliban yetkilileri, Kabil’deki diplomatik topluluk üyeleri ve sivil toplum temsilcileriyle görüştü.

BM Sözcüsü Stéphane Dujarric’e göre, görüşmeler BM’nin 30 Haziran ve 1 Temmuz tarihlerinde Katar’ın başkenti Doha’da düzenleyeceği Afganistan Özel Temsilcileri toplantısı üzerinde yoğunlaştı. Toplantı, Afganistan’la uluslararası etkileşimin daha tutarlı, koordineli ve yapılandırılmış bir şekilde artırılmasını amaçlıyor.

Dujarric, New York’taki olağan basın toplantısında gazetecilere verdiği demeçte, “Fiili Dışişleri Bakanı Amir Khan Muttaqi’ye, yaklaşan Özel Elçiler toplantısına katılması için Genel Sekreter tarafından önceden bir davette bulunuldu” dedi. Taliban liderleri Şubat ayında yapılan toplantının son turuna katılmamıştı.

Bahar Madencilik, Balıkesir/Çanakkale sınırında bulunan Armutçuk Köyü yakınlarındaki 1323 hektarlık ruhsat alanının 10,77 hektarında kuvars ocağı işletmek üzere Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na başvurdu. Şirket, bu proje için 12 milyon 649 bin TL yatırım yapmayı planlıyor. Ancak şirketin proje başvurusunda, kuvars ocağı kurulması planlanan ormanlık alanda altın cevherinin de bulunduğu görülüyor​​.

Maden şirketlerinin yaygın bir taktiği olan “ÇED gerekli değildir” kararını alabilmek için küçük alanlarda başvuruda bulunma stratejisi, bu projede de kendini gösteriyor. Bahar Madencilik, 1323 hektarlık büyük bir ruhsat alanına sahip olmasına rağmen, sadece 10,77 hektarlık bir alan için ÇED başvurusunda bulundu. Bu şekilde, ÇED sürecinin etrafından dolanarak alana yerleşmek ve ardından altın madeni işletmek istedikleri açıkça görülüyor.

Bahar Madencilik tarafından 29 Mayıs Çarşamba günü saat 12:00’de Armutçuk Köyü’nde “Halkın Katılım Toplantısı” düzenlenecek. Bu toplantıda, bölge halkının ve çevre savunucularının projeye dair endişelerini dile getirmesi bekleniyor. Kazdağları’nın korunması için mücadele eden aktivistler, tüm doğa savunucularını bu toplantıya katılmaya ve seslerini yükseltmeye çağırıyor.

DW Türkçe’den Kıvanç El’in aktardığına göre; taslağın kamuoyuna açıklanması sonrası tartışmalar hayvan hakları örgütleri ve siyasilerin de katılımı ile büyüdü. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan‘ın eşi Emine Erdoğan‘ın da uyutma tartışmalarından rahatsız olup devreye girdiği kaydedildi. Bu nedenle çalışmaların sürmesi ve daha fazla görüş alınmasına karar verildi. AKP’de yasada “geri adım” olarak yorumlanabilecek çalışmaları yapması için Grup Başkanvekili Bahadır Yenişehirlioğlu görevlendirildi.

Yenişehirlioğlu hayvan hakları örgütleri, barınak temsilcileri ve belediyeler ile görüşmeler yapmaya başladı. Ayrıca konu hakkında değerlendirmeler yapan sanatçı, sporcu ve gazeteciler ile de temasa geçildi.

AKP Grup Başkanvekili Yenişehirlioğlu, geçen hafta AKP kurmaylarınca duyurulan taslağı sahiplenmedi ve henüz ortada bir taslak bulunmadığını söyledi.

‘Şu an bir düzenleme yok’

Yenişehirlioğlu, “Görüşmelerim, çalışmalarım sürüyor. Herkes ile görüşmelerim sürüyor ve devam edecek. Ortada şu an için bir taslak yok, kesin bir durum yok. CHP ile de görüşüp görüşlerini alacağım, süreç daha devam ediyor. Kesinleşmiş hiçbir durum yok” dedi.

“Uyutma düzenlemesinden vazgeçildi denebilir mi?” sorusuna da Yenişehirlioğlu, “Şu an bir düzenleme yok, görüşmeler ve süreç işliyor” yanıtını verdi.

Yenişehirlioğlu, rapor çalışmalarının 1-2 hafta kadar daha süreceğini ve tespitlerini Cumhurbaşkanı Erdoğan ile AKP Meclis Grubu’na sunacağını söyledi.

Tartışmaya katılan Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı da sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada sokak hayvanları sorununun temelinde hayvanların sorumluluklarını alan kimsenin olmamasının yattığını savundu.

Yumaklı, “Başıboş köpek sayısının dört milyona yakın olduğu tahmin edilmektedir. Yıl içinde 1-2 defa doğum yapabilmeleri, her seferinde ortalama 6-8 yavru doğurmaları ve sürekli yer değiştirmeleri sebebiyle yerel yönetimlerce sağlıklı kayıt tutulamamakta ve net sayı belirlenememektedir” dedi.

Bilimsel verilere göre başıboş köpeklerin çoğalmalarının kontrol altına alınabilmesi için bir senede yüzde 70’inin, yani yaklaşık üç milyonunun kısırlaştırılması gerektiğini söyleyen Yumaklı, ancak son beş yılda ortalama yılda 260 bin, bir yılda en fazla 350 bin köpeğin kısırlaştırılabildiğini aktardı.

Dünya Sağlık Örgütü tarafından Türkiye’nin kuduz riski açısından “yüksek risk” kategorisinde tanımlandığını belirten Yumaklı, 2018-2022 yılları arasında kuduz riskli temas sayısının ortalama 267 bin, 2023 yılında ise bu sayının iki katına yakın artarak 438 bine ulaştığını kaydetti. Yumaklı, doğru bir çözüme ulaşmak için gelen önerilerin değerli olduğunu da kaydetti.

AKP Grup Başkanı Abdullah Güler de hafta sonu Kanal 7 ‘de katıldığı bir programda yeni açıklamalar yaptı.

İlk hedeflerinin sokaklarda oynayan çocuklara ve sabah namazında camilere gidenlere yönelik köpek saldırılarını engellemek olduğunu ifade eden Güler, “Bunun için barınaklarda yaşam alanları kurmak ve sahiplendirmeyi özendirmek önceliğimiz. En sonunda da saldırgan ve bunu düzeltemeyecek durumda olan; sağlık veya kuduz tehlikesi problem yaşayan hayvanların uyutulması gündemde olacak” diye konuştu.

Güler, hayvan satışının sıkı denetlenmesi ve kısırlaştırmanın artırılması için de çalışmaların sürdüğünü belirtti.

Dini açından da tartışma yarattı

“Hayvanları uyutma” dini açıdan da tartışma konusu oldu. Yeniden Refah Partisi Genel Başkanı Fatih Erbakan‘ın “Allah’ın verdiği bir canı ancak Allah alabilir. O bir insan da olsa, hayvan da olsa böyledir. Biz sokak hayvanlarının uyutulmasına karşıyız” sözleri muhafazakâr tabanın da plana tepkili olduğunu gösterdi.

AKP içinde de düzenlemeye itirazlar geldi. Oda TV’nin haberine göre, Eski İçişleri Bakanı Süleyman Soylu, “Avrupa’nın yapmış olduğu, uyguladığı kötü örnekler bizim merhametli Türk halkının örf ve adetlerine uygun değildir. Köpeklerin yok edilmesine gönlüm razım değil” çıkışı dikkat çekti. Eski Bakan Mustafa Varank ise hayvanları uyutmaya tam destek verdi.

AKP içerisinde her iki görüşe yakın isimler de bulunuluyor. Ancak İslam’ın köpekleri öldürmeye engel olduğuna dair görüşü seslendirenler çoğunlukta.

AKP kurmayları, Din İşleri Yüksek Kurulu’nun 2017 yılında aldığı bir karara da atıfta bulunuyor. Bu karar AKP Grup Başkanı Abdullah Güler’in son açıklamaları ile de paralel. Söz konusu kararda bazı sure ve hadisler hatırlatılarak “Ölümcül bir hastalığa yakalanmış, tedavi ederek iyileşme imkânı olmayan hayvanların uyutulmasında sakınca olmadığı” belirtiliyor.

Teklifin önümüzdeki iki hafta içerisinde netleştirilip Meclis kapanmadan gündeme alınması hedefleniyor.

Deniz Kaplumbağaları Araştırma Kurtarma ve Rehabilitasyon Merkezi (DEKAMER) Yönetim Kurulu Üyesi ve Pamukkale Üniversitesi Acıpayam Meslek Yüksek Okulu Veterinerlik Bölümü Öğretim Görevlisi Dr. Doğan Sözbilen, küresel ısınmayla kumsallardaki yuva sıcaklıklarının yükseldiğini, bunun da deniz kaplumbağalarında dişi popülasyonun artmasına neden olduğunu söyledi.

İklim değişikliği ve küresel ısınmanın deniz kaplumbağalarına etkilerine ilişkin AA muhabirinin sorularını yanıtlayan Sözbilen, bu türün doğduktan 20-25 yıl sonra erginliğe ulaştığını, dişilerin yumurtlamak için doğdukları kumsala geri döndüğünü belirtti.

Sözbilen, dünyada sıcak ve tropik bölgelerde yaşayan 7 tür deniz kaplumbağası olduğu, Türkiye’de ise Akdeniz sahillerinde caretta caretta (iribaşlı deniz kaplumbağası) ve chelonia mydas (yeşil deniz kaplumbağası) türlerinin yuva yaptığı bilgisini paylaştı.

Türkiye’nin söz konusu iki tür için önemli bir bölge olduğunu vurgulayan Sözbilen, “Caretta carettanın Akdeniz’de en fazla yuva yaptığı ülkeler Türkiye ve Yunanistan. Yeşil deniz kaplumbağası yuvalamasının ise %80’e yakını Türkiye’de. Sahillerimizde caretta carettanın 5 binin üzerinde, yeşil deniz kaplumbağasının ise 2 binin üzerinde yuvası bulunuyor. Akdeniz’in tamamında 7 ila 8 bin ergin dişi caretta caretta, 2 bin de ergin dişi yeşil deniz kaplumbağası bulunduğu tahmin ediliyor. Bazı bölgelerde son 10 yıl içinde yuva sayılarının yüzde 50 kadar arttığını görüyoruz” dedi.

Sözbilen, Akdeniz’de popülasyonlarındaki artışlar sayesinde caretta carettaların Uluslararası Doğayı Koruma Birliği’nin (IUCN) kırmızı listesindeki “tehdit altındaki tür” statüsünden 2015’te çıktığını, yeşil deniz kaplumbağalarının ise geçen yıl yapılan son değerlendirmede, “tehlike altında” kategorisinden, “tehlike altına girebilir” statüsüne alındığını aktardı.

Deniz Anası Popülasyonunu Dengeliyor

Deniz kaplumbağalarının, hem denizlerin hem de kıyı ekosisteminin sağlığı için önemli ekolojik rolleri olduğunu ifade eden Sözbilen, sözlerini şu ifadelerle sürdürdü:

“Kıyı ekosisteminin önemli bir parçası olan kumsallar besin açısından fakir alanlar. Deniz kaplumbağaları buralara yumurtlayarak kumsalı paylaşan bitki ve hayvan türleri için besin kaynağı oluşturuyor. Otçul olan yeşil deniz kaplumbağası deniz çayırlarıyla besleniyor ve bir bahçıvan gibi denizdeki bitkilerin çok fazla uzamasını engelleyerek bakımını sağlıyor. Böylece yeni sürgünler oluşturarak karbon tutulumuna dolaylı katkı sağlıyorlar. Caretta caretta denizdeki kabuklular, sünger ve mercanlar üzerinde beslenirken zemine yapışık yaşayan canlıların denizde yayılmasına yardımcı oluyor.”

Deniz kaplumbağalarının deniz analarını yiyerek beslendiklerini anlatan Sözbilen, böylece deniz anası popülasyonunu dengeleme görevi gördüklerini belirtti.

Kirliliğin Akdeniz için büyük bir problem olduğunu işaret eden Sözbilen, “Akdeniz’de 2017-2022 arasında ölü ya da yaralı olarak kıyıya vurmuş deniz kaplumbağalarının sindirim sistemlerinde %80’lerin üzerinde hatta bazı bölgelerde %100 diyebileceğimiz bir kirlilik ölçtük. Türkiye’de bu oran %35 civarında ancak bizim çalışma yaptığımız bölgeler nispeten temiz alanlar. Doğu Akdeniz’de bu oranların arttığını görüyoruz. Plastikler, deniz kaplumbağalarının sindirim sistemlerinin bloke olmasına, uzun ve acılı bir ölümle karşılaşmalarına yol açabiliyor. Büyük parçalar yüzgeçlerine dolanıyor ve besinsiz, takatsiz kalmalarına neden oluyor” diye konuştu.

“Cinsiyet Belirlenmesi Çevresel Etkilerle Belli Oluyor”

Deniz kaplumbağalarının sıcaklıktan doğrudan etkilenen türler arasında olduğundan bahseden Sözbilen, sıcaklığın en büyük etkisinin ise yavruların cinsiyetinin belirlenmesinde görüldüğünü bildirerek şunları söyledi:

“Yumurtalarını kuma bıraktıklarında yavrunun cinsiyeti belli olmuyor, cinsiyet belirlenmesi genetik değil, çevresel etkilerle belli oluyor. Kumsaldaki yuva sıcaklığı 29 derece olduğu zaman yuvadaki yavruların yarısı dişi, yarısı erkek oluyor. Bunun üzerindeki sıcaklıkta dişi sayısı, altındaki sıcaklıkta ise erkek sayısı artıyor. Sıcaklıklar arttığı ve artış trendi devam ettiğinde dişi popülasyonun artması problemiyle karşı karşıya kalıyoruz. Ayrıca 33-34 derece sıcaklıklara gelindiğinde embriyo ölümleri başlıyor.”

Sözbilen, sıcaklık artışları nedeniyle deniz kaplumbağalarının yaşam alanı olarak daha serin yerler arayacaklarını ve daha serin zamanlarda üreyeceklerini belirtti.

Üreme Stratejisi Değişiyor

Deniz kaplumbağalarının yuvalamalarının bölgeleri dışında artmaya başladığına dikkati çeken Sözbilen, caretta carettaların, Türkiye’deki en kuzey resmi yuvalama alanları Dalyan-Ekincik bölgesi olmasına karşın son 10 yılda Çanakkale sahillerinde, Doğu Akdeniz’de yuvalayan yeşil deniz kaplumbağalarının ise Fethiye ve Dalyan gibi yeni alanlarda yuvalamalarının görülmeye başlandığını dile getirdi.

İklim değişikliğinin deniz kaplumbağalarını çok ciddi şekilde etkileyeceği öngörüsünde bulunan Sözbilen, sözlerini şöyle tamamladı:

“Yaptığımız çalışmalarda ve çeşitli projeksiyonlarda 2100 yılına kadar deniz kaplumbağalarının mevcut üreme stratejisinde iklim değişikliğiyle baş edemeyeceğini gördük. Üreme zamanlarını daha serin dönemlere çekmelerinin de bir etkisi olamayacak. Normalde tür Türkiye’de mayısın ortasında yumurtlamaya başlar ve temmuz sonu, ağustos başına kadar devam eder. Bu dönem, hava sıcaklıklarındaki artışla birlikte şu anda Türkiye’de bazı bölgelerde 3 hafta öne gelmiş durumda. Uluslararası bir ekiple 2023 yılında yayımlanan çalışmamızda dünyada yuvalama zamanı kaymasının uzun vadede 180 güne kadar çıkabileceğini ancak bu değişikliklerin tek başına yeterli olmayacağını tespit ettik.”

39 eyalet ve 18 ortak üyeden oluşan bir grup olan Gelişmekte Olan Küçük Ada Devletleri (SIDS), Birleşmiş Milletler tarafından artan deniz seviyelerine ve dünya ısınırken daha şiddetli aşırı hava koşullarına karşı özellikle savunmasız olarak kabul ediliyor. Ancak bu devletlerin birçoğu, ağır bir borç yükü altında eziliyor. Bahsi geçen borç yükü aynı zamanda iklim krizine yanıt verme yeteneğini de engelliyor.

Reuters’in haberine göre, daha zengin ülkelerle iklim finansmanı konusunda yıllardır yaşanan gerilimin ardından ada ülkeleri, bu hafta Antigua ve Barbuda’da her 10 yılda bir düzenlenen dördüncü toplantıda daha dirençli hale gelmek için ortak adımlar atmaya hazırlanıyor.

Bugüne kadar sunulan parça parça desteğe yanıt olarak ada ülkelerinin yeni planı, alacaklılarla borç hafifletme müzakerelerinden yeni yatırımlar çekmeye ve hukuki destek vermeye kadar her şeyi kapsayacak ortak bir sürecin oluşturulmasını öngörüyor.

Küresel SIDS Borç Sürdürülebilirlik Destek Hizmeti olarak adlandırılan bu hizmet, bağımsız, politika odaklı Uluslararası Çevre ve Kalkınma Enstitüsü (IIED) ile Samoa, Antigua & Barbuda, Trinidad & Tobago, Tonga ve Tuvalu dahil SIDS üyelerinin temsilcileri tarafından ortaklaşa tasarlandı.

Stratejik danışma grubundaki diğer aktörler arasında Dünya Bankası, sigorta danışmanı Willis Towers Watson ve Britanya İmparatorluğu’ndan doğmuş 56 ülkeden oluşan gönüllü bir dernek olan Commonwealth Sekreterliği yer alıyor.

Grantham Enstitüsü’nün yakın tarihli bir raporu, gelişmekte olan tüm ülkeleri iklim değişikliğinin etkilerine uyarlamanın yıllık maliyetini yılda 2,4 trilyon dolara kadar çıkarırken, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) tarafından yeni yayımlanacak bir rapor ise SIDS’in toplu maliyetinin yılda 10 milyar dolardan az olacağını belirtiyor.

UNDP, ihtiyaç duyulan nispeten az miktarda para göz önüne alındığında, SIDS’in dünyadaki finans kurumlarının iklim hassasiyetini “hızlı ve geniş ölçekte” ele almaları için “bir test olacağını” söyledi.

Borç Sıkıntısına Yeni Çözümler

SIDS’in yeni dört adımlı planı, hükümetlerin daha iyi altyapıya ve diğer iklim direnci biçimlerine yatırım yapmasına olanak tanıyan koşullu borç maddeleri gibi borç hafifletme önlemlerinin “stratejik katmanlanmasını” içeriyor.

Gelecekteki hasarlara karşı korunmak için, ülkeler sigorta ve diğer araçlara erişim konusunda yardım alacak ve aynı zamanda çevreyi korumaya yönelik tahviller gibi sermaye piyasaları aracılığıyla daha çeşitli finansman biçimleri arayacak.

Birçok küçük adada tüm borç sürecinin yürütülmesi yalnızca bir veya iki kişiye bağımlı. Bu nedenle Destek Hizmeti aynı zamanda yasal ve ticari müzakere yardımı da sağlayarak, bu sınırlamaların aşılmasına yardımcı olacak.

Maldivler Çevre ve Enerji Bakanı Thoriq İbrahim Reuters’e verdiği demeçte, “Küçük bir ülke olmamız nedeniyle gerçekten ihtiyaç duyduğumuz ölçekte yatırımları çekmemiz kolay değil” dedi.

IIED analizi, SIDS’in %40’ından fazlasının borç sıkıntısı içinde veya buna yaklaştığını, gelirin çoğunun borç ödemelerine gittiğini ve %70’inin sürdürülebilir olarak görülen seviyeyi aşan borçlara sahip olduğunu gösteriyor.

Bu durum, bir felaket meydana geldiğinde ada ülkelerini özellikle savunmasız bırakabiliyor Örneğin, Maria Kasırgası Karayip adası Dominika’yı vurduğunda, iki yıldan fazla ekonomik üretime eşdeğer hasara neden olmuştu.

Bu, bir ülkenin sadece kredilerini ödeyememesi değil, aynı zamanda yeniden inşa için daha fazla borç alması gerektiği anlamına da gelebilir ki genellikle piyasa faiz oranları veya paranın bir kısmının daha zengin ülkelere geri akmasına neden olacak koşullar nedeniyle kırılması zor bir döngüye hapsedebilir.

Commonwealth Genel Sekreteri Patricia Scotland, “Borçlanma artık ucuz değil” dedi ve küresel yüksek faiz oranlarına ve yüksek borç yükleriyle bağlantılı risklere, “sık iklim şoklarına” ve COVID-19 salgınından ekonomik toparlanmaya atıfta bulundu.

Toxicological Sciences dergisinde yayımlanan çalışma kapsamında analiz edilen testisler 2016 yılındaki otopsilerden elde edilirken, yaş aralığı ise 16 ile 88 idi. Köpeklerin testisleri kısırlaştırma işlemleri yapan veteriner uygulamalarından elde edilirken, çalışma, doku örneklerinin çözülmesini ve ardından kalan plastiğin analiz edilmesini içeriyordu.

İnsan testislerinde, köpek testislerinde bulunandan neredeyse üç kat daha yüksek bir plastik konsantrasyonu vardı: 123 mikrograma kıyasla gram doku başına 330 mikrogram. Plastik poşet ve şişelerde kullanılan polietilen en yaygın mikroplastik olurken, onu PVC (Polivinil klorür) izledi.

İnsan testislerinin korunması nedeniyle sperm sayıları ölçülemedi ancak köpeklerin testislerindeki sperm sayısı değerlendirilebildi ve PVC ile kontaminasyonun yüksek olduğu örneklerde daha düşüktü. Çalışma bir korelasyon olduğunu gösteriyor ancak mikroplastiklerin sperm sayısının düşmesine neden olduğunu kanıtlamak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç var.

Erkeklerde sperm sayısı, pestisitler gibi kimyasal kirlilik nedeniyle onlarca yıldır düşüyor ve birçok çalışma bunu gösteriyor. Son zamanlarda insan kanında, plasentada ve anne sütünde de mikroplastiklerin keşfedilmesi, insan vücudunun yaygın şekilde kirlendiğini gösteriyor. Sağlık üzerindeki etkisi henüz tam olarak bilinmese de laboratuvardaki çalışmalarda mikroplastiklerin insan hücrelerine zarar verdiği kanıtlandı.

Çevreye büyük miktarda plastik atık atılıyor ve mikroplastikler Everest Dağı’nın zirvesinden okyanusların en derinlerine kadar tüm gezegeni kirletiyor. İnsanların bu küçük parçacıkları yiyecek ve su yoluyla tükettikleri ve bunları soludukları biliniyor.

Parçacıklar dokuya yerleşip hava kirliliği parçacıkları gibi iltihaba neden olabilir veya plastiklerdeki kimyasallar zarar verebilir. Halk sağlığı uzmanları da kan damarları mikroskobik plastiklerle kirlenmiş kişilerde felç, kalp krizi ve erken ölüm riskinin önemli ölçüde arttığını aktarırken, mikroplastiklerin potansiyel olarak yaşamı tehdit eden etkileri konusunda uyarıda bulunuyorlar.

ABD’deki New Mexico Üniversitesi’nden Prof Xiaozhong Yu, “Başlangıçta mikroplastiklerin üreme sistemine nüfuz edip edemeyeceğinden şüphe ediyordum. Köpeklere ilişkin sonuçları ilk aldığımda şaşırdım. İnsanlara dair sonuçları aldığımda daha da şaşırdım” dedi.

SKDM’nin 2026 yılı başında devreye girmesiyle birlikte, kendi karbon fiyatlandırma politikaları bulunmayan ülkelerden getirilen yüksek emisyonlu ürünlerdeki gömülü emisyonlar, AB sınırında vergilendirilecek. Böylelikle yapılan ödemeler, üretici ülkenin değil, AB’nin kasasına girmiş olacak. Bu nedenle Türkiye, SKDM devreye girmeden kendi ETS’sini kurarak bu geliri ülke sınırlarında tutmak istiyor.

Ancak kurulması planlanan ETS’nin etkin bir şekilde işleyebilmesini sağlayacak önemli bir unsur, gördüğü toplumsal destek olacak. Bu konuda TÜBİTAK desteğiyle tamamlanan ve 13 sanayi şehrinden 404 firma ile yapılan görüşmelere dayanan bir çalışmaya göre firmaların ETS’den en önemli beklentisi netlik.

Araştırmanın bulgularına göre, firmaların ETS’ye verdiği desteği artırmak için belirsizlikleri asgaride tutmak önem taşıyor. Çalışma ayrıca ‘yeşil’ uygulamaları bulunan ve karbon ayak izini hesaplatan firmaların, ETS’ye daha fazla destek verdiğini gösteriyor. ETS’nin etkinliğine duyulan inancın artması, sisteme verilen desteğin de artmasını sağlıyor.

Çalışmanın yazarları arasında bulunan İstanbul Bilgi Üniversitesi Ekonomi Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ayşe Uyduranoğlu’nun çalışmaya dair İklim Masası’na şu değerlendirmelerde bulundu:

“Türkiye’de 2015 yılından bu yana kurulması beklenen ETS’ye yönelik hazırlıklar, AB’nin SKDM’sinin 2026 yılı başında devreye girecek olması nedeniyle hız kazandı. SKDM’nin devreye girmesiyle birlikte, AB’ye yüksek emisyonlu ürünler ihraç eden ülkelerin kendi karbon fiyatlandırma politikaları yoksa, gömülü emisyonlar AB sınırında fiyatlandırılacak. Böylelikle bu ödemeler, ihraç eden ülkenin değil, AB’nin kasasına girmiş olacak. Bu nedenle, Türkiye de SKDM devreye girmeden önce kendi ETS’sini kurmak ve buradan elde edilecek geliri kendi sınırları içinde tutmak istiyor.

Öte yandan, vergilere kıyasla yeni bir fiyatlandırma aracı olan ETS’nin başarısı, biraz da toplum tarafından ne ölçüde desteklendiğine bağlı. Bu nedenle regüle edilecek firmaların görüş ve tercihlerini öğrenmek, ETS’yi en etkin uygulanabileceği şekilde tasarlamak, önem taşıyor. Bu konuda yapılan bir çalışmaya göre şirketler, sistemin mümkün olduğunca net olmasını ve belirsizliklerin asgaride tutulmasını önemsiyor. Sistemin etkinliğine olan inanç arttıkça, ETS’yi destekleme oranı da yükseliyor. Halihazırda ‘yeşil’ uygulamaları bulunan şirketlerin ise ETS’ye desteği daha yüksek.

“Yeşil” Uygulamaları olan Şirketlerin ETS’ye Desteği Daha Fazla 

Firmaların ETS hakkındaki görüşlerini öğrenmek ve ne gibi niteliklere sahip bir ETS’yi tercih ettiklerini araştırmak için yapılan bir saha araştırmasında; yeşil uygulamaları bulunan ve bu uygulamaların rekabet gücünü artırdığına inanan firmaların ETS’ye verdikleri desteği de daha yüksek olduğu tespit edildi.

Yazarları arasında bulunduğum ve Tübitak 1001 programı tarafından desteklenen çalışma, aralarında İstanbul, Kocaeli, Bursa ve Gaziantep’in de bulunduğu 13 sanayi ilinde faaliyet gösteren 404 firmanın üst düzey yöneticileriyle yüz yüze görüşmelere dayanıyor. Firmalar; cam, çimento, demir-çelik, enerji, kağıt ve karton, metal ve seramik gibi enerji-yoğun ve dolayısıyla emisyonu yüksek sektörlerden rastgele örneklendi. Başka bir ifadeyle, görüşülen firmalar, AB ETS’sinde yer alan sektör yapısıyla da uyumlu.

Çalışmanın ilk aşamasında, firmaların ETS’ye verdikleri desteği etkileyen faktörler incelendi. Bu inceleme, karbon ayakizini hesaplayan veya hesaplatan firmaların ETS’ye verdiği desteğin de daha yüksek olduğunu ortaya koyuyor. Ayrıca ETS’nin etkin bir politika aracı olduğuna duyulan inanç arttıkça, şirketlerin sisteme desteği de yükseliyor.

İşletmelerin ‘yeşil uygulama pratikleri endeksi’ de, ETS’ye verilen desteği artıran faktörler arasında yer alıyor. Firmaların anket sorularına verdikleri yanıtlara dayanılarak oluşturulan bu endeks, firma bünyesinde gerçekleştirilen, atık yönetimi, yeşil etiket, yeşil ofis, enerji tasarrufu gibi uygulamaları dikkate alıyor. Birçok firma, bu gibi uygulamaların, toplumdaki itibarlarını veya sektördeki rekabet güçlerini olumlu etkilediğine inanıyor.

Firmalar ETS’de Belirsizlik İstemiyor

ETS’yi farklı şekillerde tasarlamak mümkün. Bu çalışmada ayrıca şirketlere, ne tür bir ETS’yi tercih edilecekleri de soruldu. Elde edilen bulgular, firmaların bu yeni sisteme temkinli yaklaştıklarını ve belirsizliklerin mümkün olduğunca asgariye indirilmesini istediklerini gösteriyor.

Kirletici firmalara belirli bir seviyeye kadar kirletim kotası veya izni veren ETS’nin tasarlanmasındaki önemli unsurlardan biri, bu kirletim kotasının belirlenmesi. Kotalar, işletmelerin geçmiş emisyon hacmi baz alınarak belirlenebildiği gibi, tüm işletmeler için eşit bir değer de belirlenebiliyor. Hükümet tarafından işletmelere yıllık olarak verilen bu kotalar, bu çalışma özelinde bir yıl veya üç yıl içerisinde kullanılma seçeneği ile firmalara sunuldu. Gerçekte bu süre daha uzun da tutulabilse de, süre ne kadar uzarsa sistemin etkinliği de o kadar azalabilir.

Sistem, ayrıca, kotasını aşan işletmelere kota satın alma hakkı veriyor. Kota alım miktarının serbest bırakıldığı bir ETS tasarımı mümkün olduğu gibi, bu satın alma hakkını kotanın yarısı veya dörtte biri ile sınırlandırmak da mümkün. Kotaların alınıp satıldığı fiyat ise serbest piyasada belirlenebildiği gibi, devletin tavan ve taban fiyat koyma imkanı da var.

Nasıl bir ETS tasarımı tercih edecekleri sorulan firma yöneticilerinin temel kaygısının, sistemdeki belirsizlikleri asgariye indirmek olduğu görülüyor. Firmalar ayrıca kendilerine tahsis edilen emisyon kotaları belirlenirken geçmiş yıllardaki emisyon miktarlarının esas alınmasını, kullanmadıkları kotanın kullanım süresinin üç yıl olmasını ve kota alım miktarının serbest bırakılmasını tercih ediyorlar. Kota fiyatının serbest piyasada belirlenmesi istenirken, aşırı fiyat dalgalanmalarını önlemek için devlet tarafından taban ve tavan fiyatlarının belirlenmesi de olumlu karşılanıyor.

ETS’yi Etkin Bulan Firmaların Desteği de Artıyor

ETS’nin etkin olduğunu düşünen firmaların sisteme olan desteğinin artması, oldukça önemli bir bulgu olarak dikkat çekiyor. Bu nedenle pilot dönemde ETS tarafından regüle edilecek firmaları, başka ülkelerde uygulanan ve başarılı sonuçlar veren ETS uygulamaları konusunda sürekli bilgilendirmek, ETS’ye verilen desteği artıracaktır.

ETS’nin pilot döneminde, firmaların desteğini kazanacak şekilde tasarlanması da önem taşıyor. İklim değişikliği ile mücadelede zamana karşı verilen yarış çok önemli olmakla birlikte, firmaların ETS’yi benimseyerek regüle edilmeleri de sistemin etkinliği açısından belirleyici olabilecek önemde. Bu nedenle, firmalar ETS’yi tamamen özümseyene kadar emisyon azaltımı için karbon vergisi uygulamak; pilot dönemde ise ETS’nin zayıf yanlarını ve aksaklıklarını tespit ederek sistemi geliştirmek, uzun vadede daha faydalı olabilir.

Örneğin, firmalara tahsis edilecek emisyon kotalarını belirlerken geçmişteki emisyon kotalarını esas almak, küresel ısınmayı 1,5 derecee ile sınırlandırma hedefi için çok yetersiz kalabilir. Benzer şekilde, kota kullanım süresini bir yılla sınırlandırmak yerine üç seneye yaymak, firmaların emisyon azaltımı için gereken teknolojilere yatırım yapmasını geciktirebilir. Buna karşın, parçası oldukları bu yeni sistemi anlamaları ve ona göre hareket etmeleri, sonraki yıllarda ETS’nin etkinliğini artırabilir.

Neticede etkin bir şekilde işleyen ETS, hem AB’nin 2050’ye kadar iklim-nötr olabilmesi için gerekli düzenlemeleri içeren Avrupa Yeşil Mutabakatı’na uyum sağlamak hem de Paris Anlaşması’nın 6. maddesinin teşvik ettiği küresel karbon piyasalarının bir parçası olabilmek için çok önemli bir araç. Paris Anlaşması’nın 6. Maddesi ülkeleri, ulusal katkı beyanlarını maliyet etkin bir şekilde hayata geçirebilmeleri için küresel karbon ticaretine teşvik ediyor. Ayrıca bu ticareti yalnızca ülkeler ile sınırlamak yerine şirketler ve bireyler bazında da uygulanmasına izin veriyor. Tüm bu gelişmeler, ileride çok daha fazla konuşulacak karbon piyasaları açısından iyi tasarlanmış bir ETS’nin önemini ortaya koyuyor. Bu çerçevede, karayolu ulaşımı gibi bazı kirletici sektörleri kapsamakta zorlanan ETS’ye ilave olarak karbon vergisinin de uygulamada kalması doğru olur.

Ortak Kaynakların Mülkiyet Hakkını Tanımlamak Gerekiyor

ETS, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin iklim değişikliği ile etkin bir şekilde mücadele edebilmek için dikkat çektiği ekonomik araçlardan biri. İklim krizine neden olan seragazlarının azaltımında kullanılabilecek ekonomik araçlar arasından belki de en etkin olanı. Kirletici firmalara belirli bir seviyeye kadar kirletim kotası veren bu sistem, kotasını aşan ve kotasının altında kalan firmalar arasında kota alım-satımını sağlayan bir piyasa oluşturuyor.

1960 yılında çevre kirliliğinin çözümü hakkında bugün çok ünlenmiş bir makale yazan Nobel Ekonomi Ödülü sahibi Ronald H. Coase; atmosfer, nehirler ve denizler gibi ortak kaynakların mülkiyet hakkının iyi tanımlanması ile bir piyasa oluşacağını ve bu piyasada maliyet-fayda prensiplerine göre hareket eden ekonomik aktörlerin de maliyetlerini asgariye indireceğini savunmuştu. Çeşitli ülkelerde çevre sorunları ile mücadele için alınıp satılabilen kirlilik izinleri tasarlanmasına ilham olan bu öneri, Coase Teoremi olarak biliniyor. İlk olarak ABD’de farklı gazlar için uygulanan kirlilik izinleri, daha sonra Kyoto Protokolü ile uluslararası karbon ticaretine zemin oluşturdu.

İlk ETS AB’de 2005’ten Bu Yana Devrede

Firmaların karbon emisyonlarını regüle eden ilk ETS, AB’de 2005 yılında kuruldu ve 2005-2007 yılları arasındaki birinci fazda pilot dönem olarak uygulandı; 2008’den bu yana ise fazlar halinde uygulanmaya devam ediyor.

Kyoto Protokolü’nün aksine Paris Anlaşması ise sadece gelişmiş ülkelerin değil, tüm ülkelerin kendi kapasiteleri doğrultusunda azaltım politikaları benimsemesini öngörüyor ve sıcaklık artışının ancak bu sayede 1,5 derece-2 derece ile sınırlandırılabileceğini belirtiyor. Ülkeler de bu doğrultuda kendi azaltım hedeflerini içeren Ulusal Katkı Beyanları’nı hazırlıyorlar. Her ülkenin beyanını beş yılda bir revize etmesi ve bir önceki döneme kıyasla daha yüksek azaltım hedefi belirlemesi gerekiyor. Bu hedeflere ulaşmak ise ancak seragazı azaltım politikalarını etkin bir şekilde uygulayarak mümkün. Bu nedenle dünya genelinde ETS ve karbon vergisinden meydana gelen karbon fiyatlandırma politikalarını uygulayan ülkelerin sayısı da yıldan yıla artıyor.

Dünya Bankası’nın her yıl yayımladığı ‘State and Trend of Carbon Pricing‘ başlıklı rapora göre, 2023 yılında karbon vergisi (38) ve ETS’yi (37) içeren 75 karbon fiyatlandırma politikası, çeşitli ülkelerde uygulanmaktaydı. Bu fiyatlandırma politikalarından elde edilen gelir ise 2023 yılı itibarıyla yaklaşık 95 milyar dolar gibi rekor bir seviyeye ulaştı. Türkiye’nin yanı sıra Şili, Malezya, Vietnam ve Taylan gibi ülkelerde de ETS’nin kurulması ve uygulanması için hazırlıklar devam ediyor.

ETS Hazırlıkları SKDM Nedeniyle Hız Kazandı

Türkiye aslında ETS kurma hazırlıklarına hem Paris Anlaşması’ndan hem de Avrupa Yeşil Mutabakatı’ndan önce başlamıştı. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın 2011’de yayımladığı ve 2011-2023 yıllarını kapsayan İklim Değişikliği Eylem Planı, seragazı emisyonlarını kontrol altına almak için öncelikli hedefleri ve alanları belirliyordu. ETS’nin kurulması ve bu sistemin küresel ve bölgesel ETS’lere bağlanmasına da önemli bir uygulama olarak vurgu yapılıyordu.

Ne var ki 2015 yılına kadar kurulması beklenen ETS, ilk olarak 2018 yılına ertelendi ancak bu tarihte de kurulamadı. AB’nin Yeşil Mutabakat gereğince hazırladığı SKDM AB ile dış ticaret ilişkisi içindeki ülkelere 2026 yılından itibaren uygulanacağının duyurulması ise ETS çalışmalarına yeniden hız kazandırdı.

SKDM’ye göre eğer AB’ye yüksek emisyonlu ürünler ihraç eden ülkelerin kendi karbon fiyatlandırma politikaları yoksa, bu gömülü emisyonlar AB sınırlarında SKDM vasıtasıyla fiyatlandırılacak. AB böylelikle hem karbon kaçaklarını önlemeyi hem de kendi rekabet gücünü artırmayı hedefliyor. Özellikle karbon kaçaklarının önlenmesi ile bu politikanın Paris Anlaşması hedeflerine de katkıda bulunacağı aşikar. Nitekim üretimin AB’den karbon fiyatlandırmasının olmadığı ülkelere kayması, emisyon azaltım hedeflerinin de tutturulamaması anlamına gelir. Emisyonların azalmak yerine yer değiştirmesi ile atmosferdeki seragazı stoklarında bir değişiklik olmaz ve iklim değişikliği sorunu aynen devam eder. Bu nedenle AB, aksiyon almayan ülkelere de SKDM aracılığıyla uyarıda bulunmuş oluyor.

Diğer yandan, iklim değişikliği dahil çevre sorunları ile mücadelede başvurulan fiyatlandırma politikaları eğer toplum tarafından desteklenmiyorsa, uygulamaları zor olabiliyor. Bu nedenle politika yapıcılar tarafından önerilen ancak toplum desteği bulunmadığı için uygulanamayan fiyatlandırma politikaları da bulunuyor. Bunlardan belki de en dikkat çekeni, ‘Sarı Yelekliler’ olarak bilinen ve Fransa’da akaryakıt vergilerinin artırılması önerisini protesto eden gösterilerdi. Fransız politika yapıcılar, iklim değişikliği ile mücadeleyi hızlandırmak için akaryakıt vergilerinin artırılmasını önermiş, ancak toplumdan gelen şiddetli tepki nedeniyle bu öneriyi rafa kaldırmak durumunda kalmışlardı.

ETS, vergilere kıyasla çok yeni ve tecrübe isteyen bir fiyatlandırma aracı olduğu için, regüle edilecek firmaların görüşlerini ve tercihlerini öğrenmek, sistemin daha kolay benimsenmesini ve etkin bir şekilde uygulanmasını sağlayabilir.

Teklifin kendilerinin görüşü alınmadan hazırlandını belirten Birlik, yasa çıksa bile, bunu uygulamayacaklarını duyurdu.

Sahipsiz hayvanların sayısının artmasında, yerel yönetimlerin gerekli adımları atmaması ve ve cezasızlık politikalarının etkili olduğunun vurgulandığı açıklamada şu ifadeler yer aldı:

“Sahipsiz hayvan popülasyonunun artmasının en büyük nedenlerinden biri yerel yönetimlere Hayvanları Koruma Kanununun herhangi bir cezai yaptırım getirmemesi olmuştur. Kanunun 2021 yılındaki revizyonu da cezasızlığı devam ettirmiş, yerel yönetimlerce gereken adım atılmamıştır. Özet olarak; kanun çıkarılmış, sorumluluk verilmiş ama denetim yapılmamış, bütçe ayrılmamış, kanununun gereğini yapmayanlara yaptırım uygulanmamıştır.”

‘Sağlıklı hayvanlara ötenazi, katliamdır’

Ötenazinin sadece ölümle karşı karşıya kalınması halinde, acının hafifletilmesi için uygulanan bir yöntem olduğunu belirtilen açıklamada, sağlık hayvanlara uygulanacak ötanazinin ‘katliam’ olacağı belirtildi:

“Hipokrat’tan günümüze evrensel hekimliğin en önemli değerlerinden biri ‘önce zarar verme’ ilkesidir. Ülkemiz veteriner hekimleri veteriner fakültelerinden insanlara, hayvanlara ve içinde yaşadığı doğaya duyarlı, toplumsal refah için çaba harcayan, meslek ahlakına sahip kişiler olarak yemin ederek mezun olurlar. Tasarıda olduğu söylenen ötanazi işlemi, hayvanların tıbbi yöntemler yoluyla, hızlı, ağrısız ve acısız bir şekilde yaşamının sonlandırılması anlamına gelmektedir. Ötanazi, ölümle karşı karşıya kalınması halinde, acının ve ağrının kalıcı olduğu veya hafifletilemediği durumlarda tıbbi gerekçeler ile uygulanan bir yöntemdir.

Ötanazi sadece veteriner hekimler tarafından uygulanabilir ve sağlıklı bir hayvana uygulandığında katliamdan başka bir anlam taşımaz. Sağlıklı hayvanların ötanazisi ve itlafı veteriner hekimler açısından da etik, insani ve vicdani değildir, evrensel hekimlik değerleri ile de bağdaşmamaktadır. Veteriner hekimler olarak bizler bu yasa çıksa da ötanazi yapmayacağız.

Önerilen bu yöntem sanıldığının aksine maliyet açısından da avantajlı değildir. Hayvana ötanazi yapılmadan önce uygulanacak prosedürler ile birlikte kısırlaştırmadan daha maliyetli ve zorludur, sahipsiz hayvan popülasyonun kontrolüne yönelik aktif bir yöntem olarak da değerlendirilemez. Ayrıca iletişim çağında Türkiye Yüzyılında ülkemizin uluslararası kamuoyunda algısını olumsuz olarak etkileyecektir.”

Türk Veteriner Hekimleri Birliği, soruna ilişkin çözüm önerilerini de şöyle sıraladı:

• Büyükşehir Belediyelerinde Veteriner Halk Sağlığı Daire Başkanlığı ve diğer belediyelerde Veteriner İşleri Müdürlüğü kurulmalıdır.
• Veteriner Halk Sağlığı Daire Başkanlığı ve Veteriner İşleri Müdürlükler’inde nitelikli ve yeterli sayıda personel istihdamı sağlanmalıdır.
• Geçici bakımevi kapasitesini karşılar sayıda veteriner hekim, hayvan sağlığı yardımcı personeli ve işçi personel bulunmalıdır.
• Bu konuda standartlar oluşturulmalıdır. Geçici hayvan bakımevinde çalışan yardımcı personeller hijyen, hayvan davranışları, hayvan refahı ve bakımı, hayvanların tutulması ve yakalanması konusunda eğitim almalıdır.
• İhtiyaç duyulan bölgelerde veteriner fakülteleri ve serbest veteriner hekimlerden kısırlaştırma çalışmalarında destek alınmalıdır.
• Sahipli hayvanlar da dahil olmak üzere kontrolsüz üreme ve denetimsiz ticari satışların önüne geçilmeli, üretim yapılacaksa ilgili bakanlığın denetimi ve mutlaka veteriner hekimlerin denetimi ve onayıyla yapılmalıdır.
• Sahipsiz kedi ve köpeklerin sokaktan sahiplenilmesi özendirilmeli, sahiplenilmesi halinde kimliklendirilmesi ile ilgili zorluklar ortadan kaldırılmalı, her yaştaki hayvan kimliklendirilebilmelidir.

• Çevreye uyum gösteremeyen, yaşlı, zayıf, engelli vb. köpekler ve kediler sahiplendirilinceye kadar veya hayatları boyunca bakımevlerinde kalmalıdır.
• Hayvan sahiplenme şartları yeniden düzenlenmelidir.
• Sokağa terkedilen hayvanlara ilişkin hayvan sahiplerine ciddi yaptırımlar uygulanmalıdır.
• Önemli bir sokak hayvanı kaynağı olan kırsal yerleşim alanları ile tarım işletmelerindeki hayvanlar denetim altına alınmalıdır.
• Sahiplendirmenin özendirilmesi, devletin bu konuda destek vermesi, bireysel sahiplenmenin yanı sıra, ülkemizde bulunan çok sayıda şirketin ve kamu kurumlarının hayvanları sahiplenmesi sağlanmalıdır.
• Çözüm için başta meslek örgütleri olmak üzere sivil toplum örgütleri ve diğer gönüllülerden yardım alınmalı, destekleri istismar eden kişi ve kurumlar denetlenmelidir.

Verilere göre 1991-2020 dönemini kapsayan uzun yıllar nisan yağış ortalaması, metrekareye 57,5 kilogram olarak hesaplandı. Geçen yıl nisanda metrekareye 86,8 kilogram yağış düştü. Bu sene aynı dönemdeki yağış miktarı ise 28,5 kilogram oldu.

Bu veriler “Endişe verici bir tablo bizi mi bekliyor?” sorusunu akıllara getirdi. Küresel ısınma kaynaklı iklim değişiklikleri ile görülen aşırı meteorolojik olaylar bu sorunun kaynağını oluşturdu.

Nisan yağmurlarındaki azalmanın ardında hangi sebepler yatıyor? Bu kuraklık anlamına mı geliyor? Önümüzdeki dönemlerde bizi ne bekliyor? Merak edilen bu sorulara İstanbul Üniversitesi Öğretim Üyesi ve İklim Uzmanı Prof. Dr. Barbaros Gönençgil ile yanıt aradık.

ALINTI Bu Türkiye'nin değişkenliğinden kaynaklanan bir durum. Nisan ayındaki bu duruma bir kuraklık diyemiyoruz. Bu tarz değişkenlikler kuraklık tanımına da uyumuyor.

Prof. Dr. Barbaros Gönençgil

“Türkiye’deki yağışların değişkenliği yüksek”

Prof. Dr. Barbaros Gönençgil, Türkiye’deki yağışların değişken olduğunu belirterek sözlerine başlıyor. “Geçen sene yağışlı bir yıl oldu. Ama ondan önceki yıl daha düşük yağışlar vardı. Hatta yağış noksanlığı vardı. Yani bazı yıllarda görülen yüksek yağışları, bazı yıllarda da yağış noksanlığı izleyebiliyor” diyor. Gönençgil, bu yıl görülen nisan yağmurlarındaki azalmanın kuraklık anlamına gelmediğinin altını çiziyor.

Peki bu yıl Türkiye nisan ayında neden az yağış aldı? Prof. Dr. Gönençgil bu soruya şöyle yanıt veriyor:

“Bu sene görülen durum daha çok Avrupa üzerinde etkili olan yüksek basınç koşullarının, Türkiye'ye yağış getiren gezici alçak basınçlar ve buna bağlı cephe sistemlerinin etkilerini bir ölçüde azaltmasıyla gerçekleşiyor. Bu gezegensel sistemin Türkiye'ye yansıması aslında.”

Toz taşınımı ile görülen yağışlı sistemler mineral bakımından zengin çöl tozu zerrecikleri taşır. Bunlar toprağı besler, gübre görevi görür.

Nisan yağmurlarının yağış özellikleri değişiyor mu?

Prof. Dr. Gönençgil’e bu yıl azalan nisan ayı yağışlarının önümüzdeki senelerde nasıl seyredeceği konusunu da soruyoruz. Gönençgil durumu şöyle açıklıyor:

“Gelecek yıllarda düşüş olacaktır diye bugünden bir yargıya varmak zor. Çünkü birkaç yıllık süreçler söz konusu. Geçmiş verilere baktığımız zaman Anadolu'da yağış noksanlıkları 2-3 yıl sürmüş maksimum. Ondan sonra tekrar normale dönmüş. Yıldan yıla değişkenlikler kuvvetli olduğu için gelecek yıllara ilişkin bir yargıda bulunmak çok doğru değil.”

Bu yıl görülen yağış azlığının iklim değişikliğinden kaynaklanmadığını vurguluyor Gönençgil. Bu durumu “İklim değişikliği kelimesini çok fazla kullanıyoruz ve bu kullanım insan algısında zaman zaman farklı şeyler oluşturuyor. Her görülen olaya değişiklik demek doğru değil. Özellikle yağışta çok ciddi değişkenlikler vardır” diyerek açıklıyor.

Nisan yağmurları neden önemli?

İlkbaharın can suyu gibi görülen nisan yağmurları, tabiat için büyük önem taşıyor. Büyüme döneminde tüm bitkilerin nisan yağışlarına ihtiyaçları var. “Nisan yağmurlarının olağandan az düşmesini bir eksiklik olarak değerlendirmek gerekir” diye konuşan Gönençgil, tarımda sulamayla bu eksikliğin giderilmeye çalışıldığını hatırlatıyor.

Toz taşınımı ile görülen yağışlı sistemlerin mineral bakımından zengin çöl tozu zerreciklerini taşıdığını belirten Gönençgil, bunların toprağı besleyebildiğini, gübre görevi gördüğünü vurguluyor. Bu taşınımın nisan yağmurlarında her zaman gerçekleşen bir olay olmadığının da altını çiziyor.

“Öte yandan çöl tozlarının bir takım rahatsızlıklara sebep olabilecek, kronik hastalıklara tetikleyebilecek birleşenler olduğu ile ilgili yayınlar var” diyen Gönençgil, insan sağlığı açısından riskleri olduğunu da vurguluyor.

Araştırmacılar, İngiltere ve İrlanda’da Ekim 2023-Mart 2024 döneminde görülen kuvvetli rüzgarlı ve fırtınalı hava üzerinde insan faaliyetlerinden kaynaklanan iklim değişikliğinin etkisini inceledi.

Bilim insanları, iklim değişikliğinin kuvvetli rüzgar ve şiddetli yağışlar üzerindeki etkisini anlamak için hava durumu verilerini ve iklim modellerini dikkate alarak küresel sıcaklık artışının 1,2 derece arttığı bu dönem ile daha soğuk olan sanayi öncesi dönemdeki iklim koşullarının nasıl değiştiği analiz edildi.

Buna göre, söz konusu dönemde ülkeler 14 şiddetli fırtınadan etkilendi. Babet, Ciaran, Henk ve Isha fırtınaları, İrlanda ve İngiltere’de şiddetli sellere, en az 13 kişinin ölümüne, evlerde ve altyapıda ciddi hasara yol açarken, elektrik kesintileri, seyahat iptalleri, mahsul ve hayvan kaybına da neden oldu.

İnsan faaliyetlerinden kaynaklanan iklim değişikliği, Ekim 2023-Mart 2024 döneminde İngiltere ve İrlanda’da görülen fırtına ve fırtınadan kaynaklanan yağışları yaklaşık %20 daha yoğun hale getirdi.

“Daha Dirençli Hale Gelmeliyiz”

Bilim insanları, sanayi öncesi dönemde 50 yılda bir görülebilecek fırtına kaynaklı yağışların her 50 yılda bir olduğunu ancak küresel ısınmanın etkisiyle bu tür hava olaylarının her 5 yılda bir görülebileceğini tespit etti.

İngiltere Meteoroloji Kurumu Met Office Ulusal İklim Bilgi Merkezi Bilim Müdürü Mark McCarthy, bulgulara ilişkin değerlendirmesinde, bu sonbahar ve kış döneminde İngiltere ve İrlanda’da “hiç bitmeyecek” gibi görünen yağış gerçekleştiğini belirtti.

McCarthy, “Gelecekte yağışlı sonbahar ve kışlarda artış bekleyebiliriz. Bu yüzden değişen iklime uyum sağlamamız, yağışlardaki artışlara karşı daha dirençli hale gelmemiz için önemli” diye konuştu.

Hollanda Kraliyet Meteoroloji Enstitüsü Araştırmacısı Sarah Kew de iklim değişikliği nedeniyle İngiltere ve İrlanda’nın daha rutubetli, nemli ve yağışlı bir iklimle karşı karşıya kalacağını ifade etti.

İklim değişikliğinin güçlü fırtına üzerindeki etkisi kısmen daha az olsa da sonbahar ve kış yağışlarının çok daha ağır hale geleceğini dile getiren Kew, “Bu durum, kentsel ve tarımsal alanlara daha zarar verici ve bazen ölümcül seller getirecektir. Dünya, emisyonl

"Denizler Halkındır" sloganıyla bu yaz itibarıyla yeni bir proje hayata geçirileceğini açıklayan Özhaseki, Hatay'dan başlayarak Artvin'e kadar uzanacak sahil şeridinde bir tarama yaptıklarını söyledi.

Sahillerin halkın kullanımına açılacağını dile getiren Özhaseki, "Ne kadar kaçak, işgal varsa, vatandaşın denize ulaşımını engelleyecek ne varsa temizliğe başlıyoruz. Halkın denize rahat ya da ücretsiz ulaşımını engelleyen ne varsa yok edeceğiz. Oralara yeni bir birim kurarak kendi içimizde halka açık yerler oluşturmaya çalışacağız." diye konuştu.

"Yatını 'Mapa-Şamandıra'ya bağlayanlar sistemimize düşecek"

Bakan Özhaseki, yatların ağaçlara, kayalara bağlanması sonucu ortaya çıkan çevresel soruna da bir proje geliştirerek çözüm getireceklerine dikkati çekerek, şunları kaydetti:

"Şu anda koylarımızda binlerce yat var. Bunlar bulabildikleri yerlerde yatlarını ağaçlara bağlıyorlar. Şimdi 'Mapa-Şamandıra' denilen bir sistem getiriyoruz. Antalya'dan başlayarak İzmir'e kadar uzanacak bir bölümde başlayacağız. Pilot bölge olarak Göcek'i seçtik. Ayrıca bir kirlilik de oluşuyor. Bunların kirlilikleri denizin açıklarına gidiyor. Bunları da tespit edeceğiz. 'Mapa-Şamandıra'ya bağlayanlar bizim sisteme düşecek. Takip edeceğiz. Bunu da 15-20 güne açıklayacağız. Böylece hem bu yatları kayıt altına alacak hem de de işgalleri engelleyeceğiz."

Portekiz'in Braga kentinde katıldığı toplantıya ilişkin de konuşan Özhaseki, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın eşi Emine Erdoğan'ın himayelerinde başlatılan Sıfır Atık Projesi'nin ödüllendirildiğini kaydetti.

Geri dönüşümde depozito dönemi

Depozito Yönetim Sistemi ile ilgili çalışma yaptıklarına değinen Özhaseki, "Onay aldıktan sonra geri dönüşüm işine başlayacağız. 400 metrekareden büyük okullar gibi alanlarda geri dönüşüm kutuları koyacağız. İlk başta bedelsiz olacak ama sonra vatandaş, attığı ürünün belirlenen bedeli neyse parasını alacak." ifadelerini kullandı.

Deprem bölgesi ve İstanbul'daki kentsel dönüşüm çalışmaları

Deprem bölgesindeki çalışmalar hakkında da bilgi veren Özhaseki, "Deprem bölgesinde dünyanın en büyük şantiyesi var. 1240 şantiyemiz, 110 bin çalışanımız var. Şu anda 76 bin konutu teslim ettik. Sene sonunda 200 bin evi teslim etmeyi planlıyoruz." şeklinde konuştu.

İstanbul'daki kentsel dönüşüm çalışmalarını da değerlendiren Özhaseki, vatandaşın kooperatif gibi yöntemlerle kentsel dönüşüm yapabilmesinin yolunu açacak yeni bir çalışma üzerinde çalıştıklarını bildirdi.

Özhaseki, "Biz şu anda arsaları hazırlıyoruz. Bir araya gelen, kooperatif kuran vatandaşlar, ilk evlerini yapmak için bizim bu açtığımız yerlerdeki yerlere müracaat ettiklerinde biz bedelsiz olarak kendilerine arsayı teslim edeceğiz. Bunun ayrıntılarını da yakında açıklayacağız." diye konuştu.

Belediyelere kentsel dönüşüm çağrısını yineleyen Özhaseki, konuşmasını şöyle sürdürdü:

"Kentsel dönüşümün başarılı olması için üç ayak var. Bakanlık, belediyeler ve vatandaş. Hangi mahallenin ne sorunu varsa en iyi belediyeler bilir. Ancak belediyelerle birlikte hareket ederek başarılı oluruz. Hangi partili olursa olsun, gelsinler sonuna kadar kapımız açık. Ama ne yazık ki bazıları sadece algı siyasetiyle uğraşıyor, kentsel dönüşüm alanına bakmıyorlar bile."

Institut Français Türkiye'nin düzenlediği, "İklimin Jeopolitiği: Sorunların Kalbinde Akdeniz" başlıklı söyleşiye katılmak üzere İstanbul’a gelen Boeuf, sıcaklıklarda yaşanan bu değişimin okyanuslara ve Akdeniz'e etkilerini değerlendirdi.

Okyanus sularının dünyanın her yerinde ısındığını ve bu durumun canlıların yaşamı üzerinde büyük etkileri olduğunu belirten Boeuf, bu etkilerden en önemlilerinden birinin göç olduğunu söyledi.

Küresel ısınma nedeniyle sıcaklık artışının deniz canlılarını göçe zorladığını ifade eden College de France Sürdürülebilir Kalkınma, Çevre, Enerji ve Toplum Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Gilles Boeuf, "Hareket edebilen tüm canlılar gidiyor ama hareket edemeyenler için durum felaket. Göç edemeyen canlılar, sudaki oksijen seviyesindeki düşüşe bağlı olarak ölüyor. Örneğin birkaç sene önce, Türkiye ve Yunanistan’ın olduğu bölgeler de dahil Akdeniz’de yüksek seviyede omurgasız deniz canlısı ölümü gerçekleşti." dedi.

Kuzey yarım kürede daha serin sular arayan deniz canlılarının Kuzey Kutbu'na, güney yarım küredekilerin de Güney Kutbu'na doğru hareket ettiğini aktaran Boeuf, her canlının aynı hızda hareket edemediğini hatırlattı.

Gilles Boeuf, "Planktonlar yılda 45 kilometrelik bir hızla hareket ediyor, balıklar 27 kilometre. Karalarda aynı hızda hareket edemezsiniz, yer kurtçukları için bu mesafe yılda 6 kilometredir." bilgisini paylaştı.

Durumun, hareket edebilen canlılar için dahi tehlikeli olduğunu dile getiren Boeuf, Avrupa kıtasında yaşanacak 1 derecelik sıcaklık artışı sonucu bölgedeki canlıların daha uyumlu bir iklimde yaşayabilmek için ortalama 250 kilometre kuzeye göç etmek zorunda kalacaklarını bildirdi.

Önlerinde bir engel bulunmaması dolayısıyla deniz canlılarının göç edebilmelerinin daha kolay olduğuna ve bu durumun özellikle balıkçılar için önem taşıdığına dikkati çeken Boeuf, avlanılan bölgedeki balık türlerinin birkaç yıl içinde değişebileceğini ve balıkçılık sektörünün bu durumdan olumsuz etkilenmemesi için gerekli önlemlerin alınması gerektiğini vurguladı.

"Yığılma sonucu balık ölümleri olabilir"

Hayvan göçü veren birçok bölgenin aynı zamanda hayvan göçü aldığını işaret eden Prof. Dr. Boeuf, şu değerlendirmeleri paylaştı:

"Fransa’daki balıklar kuzeye göç ederken, Afrika’daki balıklar da buraya geliyor. Akdeniz'e şu an Afrika’dan balık girişi var. Bunlar Süveyş Kanalı üzerinden, Kızıldeniz'den Akdeniz'e geliyor. Bu Türkiye için önemli bir problem. Akdeniz’e gelen balıklar da okyanuslarda olduğu gibi daha kuzeye göç edecekler ama Akdeniz'de balıklara çıkışı gösterecek bir tabela yok. Çıkışın nerede olduğunu bilmiyorlar. Çıkışı bulamayan balıkların neden olduğu yığılma sonucu balık ölümleri olabilir. Bu çok önemli bir sorun."

Hem Akdeniz'de hem de dünyanın geri kalanında iklim değişikliği kaynaklı ekosistem değişimleriyle mücadelede iklim krizinin etkilerini yavaşlatmanın ve uyum çalışmalarının kritik rol oynadığına değinen Boeuf, "Tarım, hayvancılık gibi aktiviteleri, değişen iklime uyum sağlar hale getirmeliyiz. Gelecekte üretime uygun bitkilerin yetiştirilmesi konusunda istişareler önem taşıyor. Aynı durum balıkçılık için de geçerli. Alışkanlıkların değişmemesi halinde kuzeye giden balıklarınızın peşine düşmeniz gerekecek." ifadelerini kullandı.

"Akdeniz'de daha fazla işbirliğine ihtiyaç var"

Akdeniz’e kıyısı bulunan ülkelerin sıcaklıklar ve diğer çevresel problemler karşısında aynı derecede hassas olmadığı görüşünü paylaşan Boeuf, bu ülkeler arasındaki işbirliğinin artırılması önerisini yaptı.

Prof. Dr. Boeuf, sözlerini şöyle tamamladı:

"Örneğin Yunanistan'daki deniz kirliliğinin azaltılması için bir proje yaptığımızı düşünelim, bölgedeki tüm ülkelere ihtiyacımız var. Eğer belirli bir ülke kirletmeye devam ederse bu tüm ülkeler için problem. Akdeniz, ülkelerinin birbirine oldukça yakın olduğu bir bölge. Burada bir işbirliği sistemi bulmalıyız. Her sene 200 milyon ziyaretçinin geldiği, denize girdiği, güneşlendiği bir Akdeniz'de yaşıyoruz. Yunanistan da Türkiye de bu alandan gelir elde ediyor. Bölgede çok fazla işbirliğine ihtiyaç var."

Birleşmiş Milletler Çölleşmeyle Mücadele Sözleşmesi (UNCCD), dünyadaki gıda kaynaklarının altıda birinin dünyadaki meraların zarar görmesi nedeniyle risk altında olduğu konusunda uyardı.

Nüfus artışı, kentleşme ve artan gıda talebinin insanları toprağın destekleyebileceğinden daha fazla hayvan yetiştirmeye teşvik ettiği ve aynı zamanda doğal meraların yoğun ekim alanlarına dönüşmesine yol açarak toprak verimliliğinin azalmasına ve kuraklığın kötüleşmesine yol açtığı belirtildi.

UNCCD’nin baş bilim insanı Barron Joseph Orr, durumun iç karartıcı olmasına rağmen, meraların dünyanın karbon rezervuar kapasitesinin üçte birini oluşturması sayesinde, arazi restorasyonunun iklim değişikliğine çözümün bir parçası olduğuna dair artan bir farkındalık olduğunu söyledi.

Orr, “Emisyonlar büyük bir sorun, ancak karbonu nereye koymak istiyoruz, doğal olarak nereye ait? Topraklarımızda ve bitki örtümüzde. Eğer bunları baltalamaya devam ederseniz, çözümünüzü de baltalamış olursunuz” dedi.

UNCCD raporuna göre meralar dünyadaki toplam arazinin yaklaşık %54’ünü oluşturuyor ve iki milyar çiftçiyi, çobanı ve çiftlik sahibini destekliyor.

Önceki bozulma tahmini %25’ti, ancak UNCCD, 40’tan fazla ülkedeki uzmanların anketlerine dayanan yeni rakamıyla, verilen hasarın ciddi şekilde eksik hesaplandığını söyledi.

Raporda Orta Asya, Çin ve Moğolistan’ın, tarımsal sanayileşmenin geleneksel hayvancılıkla uğraşan toplulukların yerini alması ve kaynaklar üzerinde daha fazla baskı oluşturmasıyla en kötü etkilenen ülkeler olduğu belirtildi. Afrika, Orta Doğu ve Güney Amerika’da da yaygın bir bozulma yaşandığı aktarıldı.

Orr, hükümetlerin tekil restorasyon projelerine odaklanmak yerine arazinin korunmasına yönelik daha ortak bir yaklaşım benimsemesi gerektiğini söyledi. Ayrıca geleneksel hayvancılık uygulamalarının meraların toparlanmasına yardımcı olabileceğini ifade etti: “Genel olarak, geçmişte işlerin yapılma şekli, bugün elde etmeye çalıştığımız çözümlere doğru uzun bir yol kat edebilir. Çok uzun bir süre çalıştılar ve uygun koşullar sağlandığında tekrar bu koşulları hayata geçirebilirler.”

Çevre, Enerji ve İklim Zirvesi, Torino'daki Venaria Sarayı'nda sona erdi.

Zirvede yeşil dönüşüm ve iklim değişikliği, kirlilik, enerji krizi ve biyoçeşitlilik değerlendirildi. 

İki günlük konferansın sonuç bildirisinde, G7 ülkeleri, “enerji sistemlerimizdeki mevcut azalmamış kömür enerjisi üretimini 2030'ların ilk yarısında veya 1,5° C sıcaklık artışı sınırının ulaşılabileceği bir zaman çizelgesinde aşamalı olarak kaldırmayı” kabul ettiklerini duyurdu. 

Bildiri, geçen yıl Dubai'de düzenlenen COP 28 konferansında ülkelerin verdiği taahhütlere bir zaman çizelgesi koydu.

İtalya'nın çevre ve enerji güvenliği bakanı Gilberto Picchetto Fratin, “en fazla emisyonun kaynağı” olan kömürün hedef alınmasının önemini vurguladı. Picchetto Fratin, “İlk kez bir yol ve bir hedef belirtiliyor” dedi.

"Japonya'nın kömürden çıkışı için yapıldı"

Çevreci kampanyacılar bu taahhüdün, Uluslararası Enerji Ajansı tarafından önerilen 2035 yılına kadar G7 ülkelerinin enerji sektörlerini karbonsuzlaştırma hedefinin gerisinde kaldığını bildirdi. 

Fosil Yakıtların Ötesinde (Beyond Fossils Fuel) zirvede verilen taahhüdü muğlak olarak nitelendirdi; bunun Japonya'dan kömürden çıkış taahhüdünü almak için” yapıldığını kaydetti. 

Japonya, kömürden çıkış tarihi olmayan tek G7 ülkesi. 

Japonya Ekonomi Bakanı Ken Saito, “Temiz enerjiye geçiş düzenli olmalı. Bu açıdan dengeli bir anlaşmaya vardık.” dedi. 

E3G'nin Kömürden Temizliğe program lideri Pieter de Pous, İngiltere, Fransa, İtalya ve Kanada'nın kömürü en geç 2030'da aşamalı olarak terk etmeyi taahhüt ettiklerini, ABD ve Almanya'nın ise bu tarihe doğru önemli adımlar attıklarını belirtti.

Torbalı, Kemalpaşa ve Bayındır ilçelerinde ormanlık alanda ortaya çıkan çam kese böcekleri, kızılçam ağaçlarında tahribata yol açtı. Böceklerin neden olduğu tahribatın orman yangınlarından daha ciddi sonuçlar ortaya çıkardığı belirtildi. Nisan ve mayıs aylarında ortaya çıkan çam kese böceklerinin ağaçların gelişimini durdurup, yapraklarını sarartıp, kurutuyor. İklim değişikliğinin hayatın her alanında kendisini gösterdiğini ifade eden Torbalı Ticaret Odası Başkanı Abdulvahap Olgun, ormanların da bu değişiklikten etkilendiğini belirterek özellikle Torbalı, Bayındır ve Kemalpaşa'daki bütün kızılçam ormanlarının çam kese böceği tehdidiyle karşı karşıya olduğunu dile getirdi. Nisan ayında yaygınlaşan çam kese böceği için acilen bir önlem alınmasını isteyen Olgun, "Tam da çamların filiz atacağı, sürgün vereceği ve gelişeceği dönemlerde tırtıl şeklindeki çam kese böcekleri bu gelişimi durduruyor. Yeşilliğin tepesinde nisan ve mayıs aylarında bir grilik oluşuyor" dedi.

'ORMANA VERDİĞİ ZARAR, YANGINDAN 4-5 KAT FAZLA'

Ülke olarak orman yangınları konusunun üzerinde hassasiyetle durulduğunu söyleyen Olgun, çam kese böceklerinin neden olduğu tahribatın daha fazla olduğunu öne sürdü. Torbalı'nın önemli bir sanayi ve tarım kenti olduğunu hatırlatan Olgun, orman varlıklarının oldukça kıymetli olduğunu belirtip, "Çam kese böceği orman yangınlarının ormana verdiği zararın 4-5 katı daha çok zarar veriyor. Bununla mücadelenin tek yolu, biyolojik önlemler almaktır. Zaman zaman Orman Müdürlüğü bu konuyla ilgili çalışıyor. Fakat alan çok geniş. Kendi içinde bu mücadelenin sürmesi gerekiyor. Biz burada bir hassasiyeti iletmek adına yetkililere çağrıda bulunuyoruz. Torbalı'nın ormanları çok kıymetli. Bayındır ve Kemalpaşa'da da şu anda bu böceklerin tam zamanı. Çünkü ormanların bir kısmında çam kese böceği yuva yapmaya başladı, bir kısmında ise hala oluşmamış durumda. Onlar birbirlerinden etkilenerek bir konvoy şeklinde tüm ormanın etrafını sarıyorlar. Geçmiş yıllarda insan sağlığını tehdit eden 'koronavirüs' hastalığı çıkmıştı. Ormanların da koronası çam kese böceğidir. Mücadele etmenin tam zamanı. 3-4 yıl önce de bu çağrıyı yapmıştık. Bizim çağrımızdan sonra Orman Bakanlığı yetkilileri, yine bu böceğin düşmanı olan başka bir böceği bu bölgeye salarak azalma sağladı. Son yıllarda azalmıştı. Ama bu yıl tekrar hortladı" ifadelerini kullandı.

'ORMANLIK ALANDA UZUN BİR KONVOY OLUŞTURURLAR'

Torbalı Belediye Başkan Yardımcısı ve ziraat teknikeri Kadir Gözütok ise "Çam kese böceği tırtıllarının salgıladıkları bir hormon var. Bu hormon sayesinde iz bırakarak uzun bir konvoy oluştururlar. Bu konvoy sayesinde besin kaynaklarına birlikte ulaşır ve kaybolmadan da yuvalarına dönerek hayatta kalma şanslarını arttırırlar. Bu da ağaç ibrelerine ciddi şekilde zarar veriyor. Ağaçların büyümesine engel teşkil eden bir durum oluşturuyor. Torbalı Belediyesi olarak hem ormanlarımızdaki çam kese böceği hem de yangınlar konusunda tüm hassasiyeti gösteriyor ve orman idaresine destek oluyoruz. Geçmişte belediyemize ait kızılçam ormanlık alanında bakteriyle mücadele etmiştik. Bu sezonun başlamasıyla birlikte tüm makine ekipmanla yine katkılarımıza devam edeceğiz" diye konuştu. 

Çeviri: Nazlıcan Demir

Modern zamanların en ölümcül depremleri bir nesil için sağlık felaketine yol açmış olabilir.

Asbest, silika, cıva ve kurşun, Şubat ayında Türkiye ve Suriye’de 54.000’den fazla insanın ölümüne neden olan büyük depremler sonucunda açığa çıkan binlerce toksin arasında yer alıyor.

Reuters’in görüştüğü bir düzine çevre sağlığı uzmanı, yıkılan binalardan yayılan devasa toz bulutlarının zehirleri nehirlere, bitkilere, akciğerlere ve organlara taşıdığını ve gelecek yıllarda ciddi sağlık sorunlarına yol açma riski taşıdığını söyledi.

Depremin geride bıraktığı enkazın hacmi, diğer büyük felaketlerle karşılaştırıldığında bile muazzamdır. Birleşmiş Milletler bu felaketin 1999’da Türkiye’de meydana gelen son büyük depremin en az 10 katı kadar enkaz bıraktığını tahmin ediyor.

Çok sayıda görgü tanığı raporuna ve televizyon görüntülerine göre, birçok yerde insanlar enkaz dağlarını temizlemek için koşuşturmuş ve binaların içindekileri gelişigüzel atmışlardır.

Bazı uzmanlar toksik kirlenmeden kaynaklanan ‘ikincil bir felaketin’ depremlerden bile daha şiddetli olabileceğini söyledi.

İnşaat mühendisi ve Türkiye Asbest Söküm Uzmanları Derneği Başkanı Mehmet Şeyhmus Ensari, “İyimser bir tahminle 3 milyon kişinin hasta olacağını söyleyebilirim” dedi.

Türkiye Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı ve Afet Yönetimi Başkanlığı (AFAD) bu haber için yapılan açıklama taleplerine yanıt vermedi.

Türkiye’nin depremden en kötü etkilenen bölgelerinden olan Hatay ili, ortaya çıkan sağlık tehlikelerinin boyutunu göstermektedir.

Bereketli Hilal olarak bilinen bölgenin bir parçası olan 1,7 milyon nüfuslu il, tarımsal üretim ve gıda endüstrisi için kritik öneme sahiptir ve BM Gıda ve Tarım Örgütü’ne göre Türkiye’nin tarımsal Gayri Safi Yurtiçi Hasılasının (GSYH) %14,5’ini oluşturmaktadır.

Atıkları bertaraf etme çabaları o kadar gelişigüzel ki, bazı yerel halk daha iyi koruma için her hafta protesto gösterileri düzenliyor. Nisan ayında bir grup sağlık görevlisi, çevre mühendisi ve avukat evlerin, hastanelerin, ibadethanelerin, zeytinliklerin ve kıyı sulak alanlarının yakınına çöp dökülmesini durdurmak için dava açtı.

Davacılar, 85,000 toksik madde içeren inşaat molozlarının en az 15 alana döküldüğünü söyledi. Reuters bu bilgiyi bağımsız olarak teyit edemedi.

Yerel mahkeme henüz temyiz başvurusu hakkında karar vermedi.

Türkiye Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, deprem bölgesinde hükümetinin ilk müdahalesinin hızına yönelik yaygın öfkenin ortasında pazar günü yapılacak seçimlerde yirmi yıllık iktidarının en zorlu yeniden seçilme mücadelesiyle karşı karşıya. Erdoğan kampanyasının büyük bir bölümünü yıkılan bölgeleri hızla yeniden inşa etme vaatlerine odakladı.

Yerel yönetimin internet sitesinde 2 Mayıs’ta yapılan bir açıklamada, enkazın %70’inden fazlasının taşındığı ve yetkililerin halen ildeki yaklaşık 500 ilçeden 82’sini aktif olarak temizlediği belirtildi.

Asbest uzmanları derneği başkanı Ensari, Reuters’a yaptığı açıklamada, gönüllü olarak binaların yıkımını denetlemek ve enkazın taşınması için yetkililere “birçok başvuru” yaptıklarını söyledi, “ancak başvurularımız cevapsız kaldı.”

Çevre bakanlığı başvurularla ilgili açıklama talebine yanıt vermedi.

Uzmanlar, zararların on yıllar boyunca ortaya çıkacağını söyledi. Başta çocuklar olmak üzere çok daha fazla sayıda insan kanser, böbrek hastalıkları ve sinir bozukluklarına maruz kalacaktır.

Depremin vurduğu bölgelerde bulunan Türk Tabipler Birliği heyetinin başkanı Ali Kanatlı, “Solunum yolu hastalıkları, göz hastalıkları, astım atakları, alerjik reaksiyonlar ve akciğer hastalıkları artacak” dedi. “Önümüzdeki yıllarda bu sorunlarla karşılaşacağız.”

“O bölgede bir nesil kaybedeceğiz!”

Mehmet Şeyhmus Ensari, Asbest Söküm Uzmanları Derneği Yönetim Kurulu Başkanı, İnşaat Mühendisi

Depremden Sonra

Normal yıkımlarda, binalar yıkılmadan önce tehlikeli maddeler binalardan uzaklaştırılır.

Depremler bunu imkansız hale getirir.

Birçok şehirde kurtarma ekiplerinin yerini depremden sonraki haftalarda beton dağlarını tırmalayan binlerce kamyon ve ekskavatör aldı. Afet yönetim ajansı AFAD’a göre 13.000’den fazla araç etkilenen bölgelerde çalışmak üzere görevlendirildi.

Çevre Bakan Yardımcısı Mehmet Emin Birpınar 25 Şubat’ta attığı bir tweet’te yetkililerin tehlikeli ya da geri dönüştürülebilir malzemeleri enkazdan ayıracağını söyledi.

Birpınar, asbest gibi zararlı maddelerin dolaşmasını önlemek için toz bastırma sistemlerinin kullanıldığını söyledi. Daha fazla ayrıntı taleplerine yanıt vermedi.

Türkiye’nin afet yönetmeliklerine göre, koruyucu giysiler giyen işçiler önce ölülerin kaldırıldığından emin olmalı, ardından özellikle beyaz eşyalar götürülmeli ve enkaz kirliliğe yol açmadan geri dönüştürülmeli ya da bertaraf edilmelidir.

Reuters muhabirleri Antakya ve Osmaniye gibi şehirlerde bazı su kamyonlarının enkazı kamyonlara taşırken hortumla yıkadığını gözlemledi, ancak diğer birçok durumda böyle bir önlem yoktu.

Aralarında çocukların ve kurtarma görevlilerinin de bulunduğu korumasız insanların tozlu moloz yığınları arasında ilerlediği sahneler, 6 Şubat’ta meydana gelen ilk depremin ardından haftalarca televizyon ekranlarına yansıdı.

Devasa çöplükler

Hükümete göre depremler Ankara’ya 103 milyar dolardan fazla, yani Türkiye’nin 2021 GSYH’sinin sekizde birine mal olabilecek bir yıkım izi bıraktı.

Depremler 11 ilde birçok şehri harap ederek evleri, hastaneleri, camileri ve anıtları yerle bir etti.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’un Mart ayında yaptığı açıklamaya göre, etkilenen bölgelerde 300.000’den fazla bina yıkıldı, yıkılması gerekti veya orta derecede hasar gördü.

Buradaki binaları temsilen bulunan bloklarla oluşturulmuş görselleştirme için kaynak ziyaret edilmelidir. https://www.reuters.com/graphics/TURKEYQUAKE/TOXINS/znvnbmyrzvl/index.html?s=35

BM Kalkınma Programı (UNDP), yıkım sonucu ortaya çıkan moloz hacminin 100 milyon metreküpü (130 milyon metre küp) aşacağını, bunun da 2010 yılında Haiti’yi vuran büyük depremin bıraktığı hacmin yaklaşık 10 katı olduğunu söylüyor.

Eğer üst üste yığılırsa, her biri Mısır Giza’daki Büyük Piramit büyüklüğünde 38 devasa yığına eşdeğer olacaktır.

Hatay ilinin başkenti gibi görülen ilçesi Antakya’dır. Tüm bölge paramparça olmuş beton ve çelik yığınlarına dönüşmüştür.

Deprem öncesi ve sonrasına ait uydu görüntüleri, Asi nehrinin batı kıyıları ve şehir merkezi boyunca uzanan yıkım izlerini göstermektedir. ( Antakya’nın 27 Eylül 2021 tarihli uydu görüntüsü: Google, ©2023 Maxar Technologies. Depremden sonra, 15 Şubat 2023: Google, ©2023 Airbus)

Birpinar’ın tweetlerine göre aşağıdaki resim moloz depolama sahalarının nasıl yönetilmesi gerektiğini gösteriyor.

Birpınar, depolama sahalarının güvenli bir şekilde yönetildiğini ve gelen atıkların bir envantere kaydedildiğini söyledi. Sahaların yerleri ulaşım kolaylığı açısından seçildi ancak sulak alanlara veya koruma altındaki bölgelere, tarıma ve yerleşim alanlarına uzaklık gibi ekolojik faktörler de göz önünde bulunduruldu.

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı eski Müsteşarı Profesör Mustafa Öztürk, atıkların uygun şekilde kullanıldığında tekrar hammaddeye dönüştürülerek değerli bir ürün haline getirilebileceğini söyledi.

Öztürk ve diğerleri, Antakya’dan çıkarılan molozların çoğunun yakındaki geçici çöplüklerde depolandığını ve bunun da kirlenme endişelerini artırdığını söyledi.

Reuters tarafından ziyaret edilen veya incelenen dört yer tarım veya yerleşim yerlerine yakındı.

Çukurova Üniversitesi’nden deniz biyoloğu Sedat Gündoğdu, Nisan ayı sonunda Science dergisinde yayınlanan mektubunda, toprak, hava ve su kirliliğinin yanı sıra hastalıkların yayılmasını önlemek için Türkiye’nin deprem atıklarını düzgün bir şekilde yönetmesi gerektiğini söyledi.

“Risklere rağmen Türkiye, binaların yıkımı, inşaat ve yıkım atıklarının taşınması ve yönetimi sırasında önemli iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini uygulamamıştır” diye yazdı.

“Bu atıkları vahşi ve kontrolsüz bir şekilde yönetiyoruz”

Mustafa Öztürk, Eski Müsteşar, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı

Gündoğdu Reuters’a verdiği demeçte plastik, asbest, ağır metaller ve diğer kirleticilerin sonsuza kadar besin zincirinde kaldığını söyledi.

Çevre Bakanlığı, Gündogdu’nun mektubuyla ilgili açıklama talebine yanıt vermedi.

Toksinler serbest bırakıldı 

Tehlikeli maddeler, boyadan borulara kadar bir binanın birçok alanında bulunabilir. İşte bunlardan başlıcaları ve potansiyel olarak bulunabilecekleri yerlere ilişkin örnekler.

Çöp boşaltma alanları

Birpınar’ın attığı bir tweet, Hatay’da yaklaşık 1,3 milyon metrekare ya da yaklaşık 200 futbol sahasına eşdeğer 19 geçici moloz depolama alanını özetledi.

Reuters, bu alanların depremden önceki ve molozların dökülmesinden sonraki uydu görüntülerini inceledi. Antakya’nın batısındaki bir alan, apartmanlara sadece 50 metre mesafede ve zeytinliklerle çevrili.

Büyük moloz yığınının açıkta olduğu ve bir tarlaya döküldüğü görülüyor.

Antakya’nın batısındaki alan

Antakya’nın doğusundaki tepelerde yer alan bir başka yerde, bir vadiye dökülen ve bir zeytin bahçesini işgal eden moloz yığını görülebiliyor.

Çöplüğün bulunduğu yerde kaldırım tuğlası ve çimento blok fabrikası bulunan 51 yaşındaki Altan Arslan, araziyi depremden sonra moloz depolamak için kullanılmak üzere devlete bağışladığını söyledi.

Her gün binlerce kamyonun geldiğini ve molozların devasa bir tepeye dönüştüğünü söyledi. Daha sonra buldozerler atıkları düzleştirip uçurumun kenarına doğru iterek bazı molozların vadiye yuvarlanmasına ve büyük toz bulutları oluşmasına neden oldu.

Antakya’nın doğusundaki alan

Görünmez katil

Mimar Sinan Üniversitesi Şehir ve Bölge Planlama Bölümü öğretim üyesi Aslı Odman, tehlikeli maddeler arasında asbestin Türkiye’de mevzuat açısından en iyi düzenlenmiş madde olduğunu söyledi.

“Mevzuat açısından bir sorun yok” diyen Odman, “ancak mevzuat şu anda askıya alınmış durumda” dedi. Türkiye, felaketin boyutları nedeniyle bu yılın başlarında asbest maruziyetini düzenleyen yasaları askıya almıştı. Hükümet, mevzuatın ne zaman yeniden yürürlüğe girebileceğine ilişkin sorulara yanıt vermedi.

Odman ve diğerleri, yıkım müteahhitlerinin aldıkları ihalelere dayanarak kendi planlarını uyguladıklarını söyledi.

“Bu durum halk sağlığına uygun değil” dedi.

ABD merkezli Asbest Hastalığı Farkındalık Örgütü’nün kurucularından Linda Reinstein’a göre, enkaz arasında ne kadar zehirli madde olduğunu belirlemek imkansız bir görev olabilir.

“Neredeyse görünmez, göremezsiniz, tadına bakamaz ya da havadaki liflere dokunamazsınız.”

Linda Reinstein, Asbest Hastalığı Farkındalık Örgütü

Türk Toraks Derneği, asbestle ilişkili hastalıkların ortaya çıkmasının genellikle uzun yıllar aldığını söylüyor – maruziyetten sonra 10 yıl ila 50 yıl arasında bir zaman dilimi. Asbestle ilişkili hastalık riskinin, yaşam boyu solunan asbest liflerinin sayısıyla birlikte arttığını belirtiyor.

Türk Toraks Derneği web sitesinde “Asbestle ilişkili hastalıklar için iyileştirici bir tedavi yaklaşımı yoktur” dedi.

Asbest Hastalığı Farkındalık Örgütü’nden Reinstein, “evde maruz kalmanın” da büyük bir risk olduğunu söyledi. Tehlikeli toz, sahada maruz kalanların giysilerine ve saçlarına bulaşabilir.

Bu da evdeki diğer kişilerin hastalığa maruz kalmasına yol açabilir, dedi.

Antakya’daki işçiler, bir binanın enkazını temizlemenin birkaç gün sürebileceğini söyledi.

Mimar Sinan Üniversitesi öğretim görevlisi Odman, temizlik çalışmalarına katılan işçilerin ileride toksinlere maruz kalmaları sonucunda hastalığa yakalanmaları halinde tazminat talep etme şanslarının çok az olduğunu söyledi.

Belirli bir toksin veya kanserojene maruz kaldıklarında nerede olduklarını belgeleyemeyeceklerini, çünkü bu zamana kadar birçok şantiye ve işyeri değiştirmiş olacaklarını söyledi.

Sadece işçilerin değil, güvenlik güçleri ve askerlerin de tehlike altında olduğunu söyledi.

“Onların hiçbir şekilde korunduğunu görmüyoruz” dedi.

İçişleri Bakanlığı güvenlik güçlerinin korunmasına ilişkin açıklama talebine yanıt vermedi.

Kaynak: Reuters, Turkey’s Toxic Dust

https://www.reuters.com/graphics/TURKEYQUAKE/TOXINS/znvnbmyrzvl/index.html?s=35  Ece Toksabay, Adolfo Arranz, Jitesh Chowdhury, Sudev Kiyada ve Simon Scarr tarafından 11 Mayıs 2023’te yayınlandı.

Ek çalışma ve geliştirme

Prasanta Kumar Dutta

Kaynaklar

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı; Centers for Disease Control and Prevention; Asbestos.com, The Mesothelioma Center; Maine Department of Environmental Protection; Health and Safety Executive, UK; United States Department of Labor; Centre for Radiation, Chemical and Environmental Hazards; Planet Labs PBC; NYC Department of Buildings.

Düzenleyen

Sara Ledwith ve Daniel Flynn

The post Türkiye’nin Zehirli Tozu appeared first on polenekoloji.org.

1.Yapılarda kullanılan kimyasalları,

Yapım aşamasında yapıyı oluşturan özellikle betonarme binalar temel olarak betondan kaynaklı olarak kum ve çakıl, çimento esaslı üretim nedeniyle silis esaslı mineralleri içermektedir. Başta silis tozları olmak üzere, yıkım sonrası oluşan tozlar havayoluyla yayılarak insan yerleşimleri ve diğer canlıların olduğu alanlarda yayılarak, solunum yoluyla ciğerler girebilir. Başta silikozis hastalığı olmak üzere çeşitli hastalıklara neden olur. Bu nedenle yıkımda ortaya çıkan tozların atmosfere yayılmadan kontrol edilmesi önemlidir. Ayrıca yoğun olarak oluşan tozlar tarımsal alanlarda da sorunlara neden olmakla birlikte, temas ettiği çeşitli kimyasalları da adsorbe yada absorbe ederek taşıyabilir.

Bina da izolasyon amaçlı kullanılan çatı ve döşeme amaçlı kullanılan malzemelerin bir kısmında Asbest söz konusudur. Asbest yine silis gibi yapı malzemelerinde toz olarak atmosfere yayılması yoğun sağlık sorunları ve çevre kirliliğine neden olur. Yayıldığı ortamlardan toparlanması zor olmakla birlikte yaratacağı sorunların hem soluma hem de hava hareketleri ile etrafa yayılması çok ağır kirliliğe sebebiyet vermesi kaçınılmazdır. Bu nedenle asbest kaynağı olarak yıkılan yapılarda yerinde tespit edilerek önlemler ile kontrol altına alınarak güvenlikli olarak depolanmalıdır.

Dekorasyon için kullanılan çeşitli boyaların yıkılan binalarda toz haline gelmesi ve değişik nedenlerle çözülmesi çok çeşitli kimyasalların oluşumuna sebebiyet verebilir. Toz olarak yayılması her türlü yeni sorunu yaratabilir olarak tedbiren kontrol altına alınmalıdır. Özellikle renklendirici kimyasallar Cr ve Pb önemli ağır metallerdir. Diğer yandan bazı dekoratif metallerin yüzey kaplamalarında Cd (kadmiyum) kullanılmıştır. Kontrolü şekilde toplanmalıdır.

2. Yapılarda kullanılmak üzere depolanmış kimyasallar.

Yapı kimyasallarının kullanılan kısımlardan çeşitli sorunların ortaya çıkması açık olarak bilinmektedir. Birde bunlara depolanmış yapı kimyasallarına dikkat çekmek gerekir. Yapıların imalatında dekorasyonunda korunmasında kullanılacak olan birçok kimyasal satış ve kullanma depolarında yapı işyerlerinde bulunduğu bilinmektedir. Bunlar kullanılmamış, solventler, boyalar, boya tozları, ağır metalli renklendiriciler, yağlar vs onlarca çeşidi yıkıntılarla birlikte beton ve diğer yıkıntılar içerisinde karışmıştır. Bunların tespiti ve ayrıştırılması, eğer bulaşmış olma durumu varsa bu malzemelerin kontrol altına alınarak doğru yerlerde bekletilmesi ve arındırma yapılması önemlidir. Bu yıkıntı maddelerinin asla doğada hava toprak su ile teması olmamalıdır.

Bu kimyasallara ek olarak çeşitli petrol bileşikleri yağlar ve yakıtların olması (mazot benzin gazyağı fuoloil) kaçınılmazdır. Bu konuda dikkatle hasar görmemiş ambalajların kontrolü olarak alınması gerekir. Hasarlı ambalajların tespiti ve yayılmasını engelleyecek şekilde kontrol altına alınacak tedbirler uygulanmalıdır.

3. Enerji sistemlerinin içerdiği kimyasallar

Yıkıma uğrayan kentlerde çeşitli yerlerde açık ya da kapalı alanlarda trafolar, jenaratörler ve değişik makine ekipmanları söz konusu olabilir. Bütün bu sistemlerin her birinin soğutma ya da aşınma yağları söz konusudur.  Bunlar yine toparlanarak kontrol altına alınmalıdır. Asla yıkıntılar ile kaldırılmamalı ve kontrolsüz sahalara dökülmemelidir.

Bu sistemlerin devreye girmesi yada bağımsız olarak çeşitli kesintisiz sistemler için kullanılan akümülatörler söz konudur. Bunlar kurşun başta olmak üzere asit ve elektrot olarak kullanılmış sıvı jel konumunda kimyasallar söz konusudur. Yine akümülatörler içerisinde anot ve katot olarak kullanılan kurşun, nikel kadmiyum gibi ağır metaller bulunmaktadır. Bu malzemelerin çıkarılması taşınması hiç bir şekilde kontrolsüz işleme tabi tutulmamalıdır. Yine güneş enerjisi sistemlerinin akümülatörleri ve panelleri aynı şekilde içinde gerekli tedbirler alınmalıdır.

Aydınlatma için kullanılan birçok ampul çeşidi civa gibi ağır metaller içermektedir. Aydınlatma sistemlerinde çeşitli elektronik kartların olması da söz konusudur. Aydınlatma sistem ve malzemeleri özenle sökülmeli, kırık olarak etrafa yayılan yıkıntılara bulaşmış olduğu belirlenen kısımlar özel alanlara alınmalıdır.

4. Elektronik sistemler ve kullanılan malzemeler.

Nerdeyse her işyeri ve evimizde bulunan elektronik malzemelerin kartları reçine ve çeşitli kaplama metalleri içermekte olup, sistemin enerji kesintisinin önlenmesi için küçük akümülatör olarak bilinen pil çeşitlerinin içeriğinde bulunan ağır metaller ve çeşitli jellerin kimyasal içermektedir. Bu parçaların kontrollü bir şekilde yıkıntılardan çıkartılarak ayrıştırma alanına alınması gerekir.

5. Doğrama zemin kaplama malzemeleri

Plastik malzemeden yapılan pencere kapı bölme gibi kısımları, eski tiplerinde kurşun söz konusu olup, değişik kimyasalları da içermesi nedeniyle kontrolü şekilde ayrıştırılmalıdır. Yine zemin malzemeleri çeşitli kaplamalı parkeler, pvc ve diğer plastik kaplamaların kimyasal içerikleri yaratacağı sorunlar nedeniyle kontrollü olarak yıkıntılardan ayrıştırılmalıdır. Özellikle marley olarak bilinen pvc esaslı yer kaplamaların asbest içermekte ve yapıştırılmasında petrol ve kimyasal esaslı solisyonlar kullanılmıştır.

Doğrama ve dekoratif esaslı metallerin kaplamalarında, boyalarında çeşitli ağır metallerin olduğu söz konusudur.

Mobilya, dekorasyon ve doğrama amaçlı kullanılan kaplamalı ahşapların kaplamalarında boya ve renklendiricilerin kimyasal bileşimleri çok değişik içeriklere sahiptir.

6. İç döşeme tekstil ürünleri ve hammaddeleri

Her konut ve iş yerinde çeşitli tekstil ürünleri ve döşeme malzemeleri değişik kimyasallar içermektedir. Başta boya olmak üzere bu malzemelerin boyalarının çözünmesini ve açık alanlara atılmasına engel olunmalıdır. Ayrıştırılarak hem geri kazanımda kullanılabilir hem de kirliliği önleyici tedbirler alınmalıdır. Üretim tesislerinde bulunan kimyasalların tespiti, ambalajlı çıkarılması, hasar görenler bulaşması yayılmadan toparlanmalı, bulaştığı malzemeler özel alanlara alınmalıdır.

7. İzolasyon amaçlı malzemeler.

Çok çeşitlilik gösteren izolasyon ve yapıştırma malzemeleri çeşitli kimyasal içerikleri nedeniyle, kaldırılması taşınması ve terk edilmesi koşullarda ağır kimyasal çözünmelere neden olabilir. Doğal ve açık ortamlara terk edildiğinde hayvanlar tarafından da yem gibi yenilebileceğinden ayrıca önlem alınmalıdır.

Bütün bu belirlemeler yapıların yıkıntılarının yapı ve depolama sistemleri nedeniyle kimyasal bir karışımdır. Fiziksel olarak ayrıştırmanın bir miktar yapılabilecek koşulları sağlayarak, öğütülmeden ve karışmamasına özen gösterilerek çalışma yürütülmesi kaçınılmaz olmalıdır.

8. Beyaz eşya soğutma sistemleri

Nerdeyse her hane ve işyerinde kullanılan beyaz eşyalardan buzdolaplarının hem gaz hem de yağ barındırdığı bilinmektedir. Diğer yandan iklimlendirme sistemlerinin yağ ve gaz içeriği de önemli boyutlardadır. Bu gibi hasarlı akıntı ve kaçak olmuş malzemelerin bulaştığı parçalar tespit edilerek kontrol altına alınmalıdır.

9. Radyoaktif Paratonerler tıbbı cihazlar

Çok önem arz eden geç dönemde özensizlikleri nedeniyle sorun olan ve üzerinde bir çalışma yapılmayan, radyoaktif izotop içeren paratonerler yıkımlarda tek tek tespit edilip sorumlu olan atom enerjisi kurumlarınca kontrol altına alınmalı, uygun alanlarda depolanmalı. Ölçümleri yapılmalı, hasar görenleri varsa, yaylımına engel olunarak özel ekiplerce kontrol altına alınmalıdır. İçeriğinde Radyum izotopu ve Amerisyum izotopu bulunduğu bilinen çok sayıda paratonerler geçmiş yıllarda satılmış ve montaj edilmiş olduğu bilinmektedir. Bu kayıtların ilgili kurumlarca tespiti yapılıp tek tek toplanması asla yıkıntılarla birlikte kaldırılmaması atılmaması, hasar verilmemesi gerekmektedir.

Hastahane ve sağlık merkezlerinde hem nükleer tedavi hem görüntüleme amaçlı izotop içeren cihazlar bulunma olasılığı vardır. Bunlar faal olmayıp depolara da kaldırılmış olabilir. Geçmişe yönelik kayıtları tespit edilerek kontrol altına alınması gerekir.

10. Tarım ilaçları ve kimyasalları

Tarım faaliyeti yürütülen bölgelerimizde çok sayıda tarımsal ilaç ve kimyasallar satı yapan ticarethane, depo olması söz konudur. Bütün bu yapılar belirlenerek bu ilaç ve kimyasallar kontrolü şekilde ambalajı bozulmadan çıkarılmalı, ambalajı bozulanlar ve yıkıntılara karışanlar bulaştığı malzemeler ile özel alanlara alınmalıdır.

11.Eczane, hastahane ve sağlık kimyasalları depoları

Yıkımlar içinde eczane ve ilaç depoları bulunabilir. Ayrıca ilaç hammaddesi kimyasallar da olabilir. Yine hastahanelerin yıkıntılarında birçok ilaç ve ilaç içeriği kimyasallar olması söz konusudur. Her bir ilacın bir kimyasal olduğunu bilerek bütün yıkıntılarda çok dikkatlice ayrıştırma uygulayıp, ambalajlı şekilde alınmaları sağlanmalıdır. Yine dağılan ve akan ambalaj hasarlılar bulaştığı kısımla kontrol altına alınmalıdır.

12. Evsel temizlik maddeleri ve kimyasalları

Her türlü işyeri ve evimizde temizlik ve hijyen için kullanılan ürünlerin ve hammaddelerinin bir çoğu kimyasaldır. İçerikleri açısından kontrol altına alınmalıdır. Bu ürünlerin ve hammaddelerinin hem evlerimizde, satışı yapılan market ve işyerlerinde, depolarda yıkıntılar altında kalması, hasar görmesi akması gibi sorunlar kaçınılmazdır. Bütün bu madde ve ürünler kontrol altına alınmalı, hiçbir şekilde doğaya yayılmasına izin verilmemelidir. Diğer yandan kozmetik ürünlerin satış ve depolanması da bu şekilde ele alınmalıdır.

13.Çeşitli petrol ürünleri ve yakıt depoları

Yıkımın olduğu bölgelerde bunan yapılarda yakıt amaçlı, bakım amaçlı çeşitli petrol ürünleri yağlar vs olması söz konusudur. Bu tip ürünlerin olabileceği yerlerde kimyasallar gibi işlem yapıp konrtollü bir şekilde ürünleri ve hasarlı malzemeleri toparlamak gerekir.

Genel olarak her insanın düşündüğünde basitçe aklına getirebileceği yüzlerce kimyasal yıkıntılarda depolarda, ambalajı, hasarlı, akmış durumlarda olması söz konusudur. Yıkıntılarda tozlaşma, taşıma ve kaldırma ile başka yerlere nakledilmesi tehlike arz eder. Yayılıma sebep verir. Bu nedenle hiçbir yıkıntı makinelerle karıştırılarak aralara yüklenerek nakledilmemelidir.

HER YIKINTI KENDİ BULUNDUĞU ALANDA AYRIŞTIRILMALI, SÖZ KONUSU İÇERKLERİNE GÖRE DETAYLI VE ÖZENLİ ÇALIŞMA İLE GERİ KAZANILACAK ŞEKİLDE BELİRLENMİŞ DEPOLARA KALDIRILMALIDIR.

DEPOLAMA ALANLARINA GİDERKEN BİLE ÇOĞU SINIFLANDIRILMIŞ OLARAK GİDECEĞİNDEN; KONTROLU DAHA GÜVENLİ VE KOLAY OLACAKTIR.

 TOPRAK, SU HAVA TEMASI OLMAMALI.

ŞU AN YAPILAN UYGULAMALAR GİBİ AÇIK ALANLARA ÖZELLİĞİ NE OLURSA OLSUN YIĞILMAMALI, ATILMAMALIDIR.

 Her yıkıntıya toz olmasın diye su sıkılmamalıdır. Hm kimyasal yayılmasına hem değişik yeni kimyasalların oluşmasına ve bulaşmasına neden olabilir.

 Acele olarak depolanan bu malzemelerde ileride kaçınılmaz olarak ortaya çıkabilecek yangınlar nedeniyle çok çeşitli ve kayıtlarda isimlendirilmemiş zehirli gazların yayılması hem hava su toprak kirliliğine, kısa sürede canlıların ölümüne bile neden olabilecektir.

 Hasarlı ve yıkılması gereken yapılar için bütün bu işlemlerden sonra yeniden aynı işlemler uygulanmalıdır.

ÖZETLE ANLATMAYA ÇALIŞTIĞIM BU BİLGİLERE DAHA NİCELERİ EKLENEBİLECEĞİNİ BİLEREK; ÇEŞİTLİ PLANLAR DOĞRULTURUNDA, ANALİZ EDİLEREK İŞLEM YAPMAK ÖNEM İÇERMEKTEDİR.  YOKSA GELECEĞİMİZ YOK EDİLMEKTEDİR.

Cemalettin KÜÇÜK

Metalürji Yüksek Mühendisi

The post Kontrolsüz Yıkımlarda, Yıkıntıların Zararlarını Azaltacak Kaldırma ve Ayrıştırma Önlemleri Alınmalıdır!!! appeared first on polenekoloji.org.

Konut Sorunu: İşçi Sınıfının Barınma Krizi

Marx, işçi sınıfının konut sorununu, kapitalist sistemin ayrılmaz bir parçası olarak ele alır. İşçilerin, sermaye birikiminin en yoğun olduğu sanayi şehirlerine göç ettirilmesiyle başlayan bu süreç, düşük ücretler ve güvencesiz çalışma koşullarıyla birleşerek işçileri sağlıksız ve güvensiz yaşam alanlarına mahkûm eder. Sanayi kentlerinde sermaye birikimi arttıkça, işçilerin barındığı konutların durumu da giderek kötüleşir. Bu bağlamda Marx, konut sorununu, sermaye birikiminin kaçınılmaz bir sonucu olarak değerlendirir. Kentleşme ile işçi sınıfının konut sorunları arasındaki ilişki, günümüzde de kendini kentsel dönüşüm projeleri ile gösterir.

Kentsel Dönüşüm ve Sermaye Birikimi

Kapitalist ekonomideki sermaye birikimi, kentsel dönüşüm projeleriyle hız kazanır. Şehirlerin merkezlerinde yer alan işçi sınıfı konutları, rant projeleriyle dönüştürülür ve bu alanlar daha fazla kâr getirecek şekilde yeniden yapılandırılır. İşçiler, yüksek kira bedelleri nedeniyle şehir merkezlerinden uzaklaştırılır ve şehrin çeperlerinde daha güvencesiz alanlara itilir. Bu durum, Marx’ın kapitalist birikimin yasaları çerçevesinde işçi sınıfının yaşam koşullarının giderek kötüleştiği tezini doğrular niteliktedir.

Deprem ve Kentsel Adaletsizlik

2023 yılının başında Türkiye'de yaşanan deprem felaketi, kapitalist yapılaşmanın ve rant projelerinin işçi sınıfı üzerindeki yıkıcı etkilerini bir kez daha gözler önüne serdi. Depremde en fazla kaybın yaşandığı yerler, işçilerin kalabalık nüfuslarla yaşadığı, sağlam olmayan ve düşük kaliteli malzemelerle inşa edilen binalardı. Özellikle düşük gelirli ailelerin bu binalarda yaşamaya zorlanması, kapitalist sistemin sadece ekonomik değil, aynı zamanda can güvenliği açısından da nasıl bir tehlike yarattığını gösterdi.

Çifte Sömürü: Konut ve Çalışma Koşulları

Kapitalist sistemde, işçilerin sadece üretim süreçlerinde değil, konut politikaları üzerinden de sömürüldüğü bir gerçektir. Bir yandan düşük ücretlerle çalışmak zorunda kalan işçiler, diğer yandan yüksek kira bedelleri ve kalitesiz konutlarda yaşamaya mahkûm edilirler. Marx, bu durumu, sermaye birikiminin iki yönlü bir sömürü mekanizması olarak ele alır: Hem işçi sınıfı emeğiyle sermaye birikimine katkı sağlar, hem de yaşadığı konutlar üzerinden rant sistemine dahil edilerek sömürülür.

Kapitalist Yapılaşmanın Sonuçları

Kapitalist sistemde inşaat sektörü, sermaye birikiminin en önemli araçlarından biri haline gelmiştir. Kâr oranlarını maksimize etmek için inşaat işçileri üzerinde yoğun bir baskı kurulur; işçiler en sağlıksız koşullarda, en düşük maliyetlerle çalıştırılır. Aynı zamanda, yapı malzemelerinin kalitesinden ödün verilerek binaların dayanıklılığı azaltılır. Bu durum, büyük bir sermaye birikimi sağlarken, işçi sınıfının can güvenliğini hiçe sayan bir yapılaşma anlayışını doğurur.

Marx’ın Kapital’inde ele aldığı sermaye birikimi yasaları, günümüz şehirleşme politikaları ve kentsel dönüşüm projelerinde de etkisini göstermektedir. İşçi sınıfı, hem çalışma hayatında hem de barınma koşullarında sermayenin acımasız sömürü mekanizmalarının hedefi haline gelir. Özellikle deprem gibi doğal afetler, kapitalist sistemin bu adaletsizliklerini daha belirgin hale getirir. Bu nedenle, kentsel dönüşüm ve konut politikalarının, işçi sınıfı için adil ve güvenli bir yaşam alanı sunma hedefine odaklanması elzemdir.

Deprem bölgelerinin yeniden inşası konusunda Çevre, Şehircilik ve İklim Bakanlığı’na olağanüstü yetkiler veren ve her türlü kamusal denetimi, itirazdan men eden Cumhurbaşkanlığı’nın 126. Kararnamesine karşı ekoloji örgütleri ortak bildiri yayınladı. Ekoloji örgütleri yayınladıkları ortak bildiride AKP iktidarının “kentsel dönüşüm”ü sermayenin çıkarına rantsal dönüşüme çevirdiğine dikkat çekerek, ormanları, tarım arazilerini, sulak alanları yapılaşmaya açacak, kentlerin kültürel değerlerini yok edecek tarzda yeniden inşasının felaketin daha da derinleşmesine neden olacağına dikkat çektiler. Ekoloji örgütleri, muhalefet partilerine çağrıda bulunarak, Kararname’nin iptali için Anayasa Mahkemesi’ne götürülmesini isterken, topluma da birleşik mücadele çağrısı yaptılar.

Ekoloji örgütlerinin açıklaması şöyle:

ASRIN İHMALİNİN NEDEN OLDUĞU FELAKET 126 SAYILI KARARNAME İLE DEVAM EDİYOR

6 Şubat depremleri 10 ilimizde büyük bir felakete dönüştü. Resmi açıklamalara göre, bugün itibariyle 45.089 kişi hayatını kaybetti. Enkaz altında kalan, erişilemeyen binlerce yurttaş olduğu biliniyor. Depremde ölen hayvanlara dair ise hala net bilgiye sahip değiliz.

Bir doğa olayının toplumsal felaketle sonuçlanmasının nedeni “kader planı” değil, rant planıdır. Ülkemizin bir deprem bölgesinde yer aldığını biliyoruz. Ülkemizin her il ve ilçe merkezinin imar planlarının olduğunu ve bu imar planları yapılmadan önce planlanacak alanların yer bilimsel etüt raporlarının hazırlanması gerektiğini biliyoruz. Ülkemizde inşaat ruhsatı alınarak yapılan her bir binanın oturduğu alanda inşaat öncesinde zemin ve temel etüdü yapılması gerektiğini biliyoruz.

Tüm bu bildiklerimize rağmen doğa olaylarının afete, felakete dönüşmesi bilimsel, ekolojik ilkelere, toplumsal yarara göre değil, kâr ve ranta göre davranılmasının sonucudur. Yaşam alanlarımızın bir sınıfa, birkaç şirkete sermaye birikim alanı haline getirilmesinın sonucudur.

Şimdi bir kez daha aynı mantıkla hazırlanan 126 sayılı Kararname ile depremde yıkılan kentler yeniden inşa edilmek isteniyor.

126 sayılı Kararname ile:

1- Kentlerin inşası ile ilgili yetkiler tek bir elde merkezileştirilerek Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na veriliyor.

2- Yürütülen işlemlere itiraz edilemeyecek, sürece halk katılımı hiçbir şekilde sağlanmayacak, yargısal denetim engellenecek, yargı devre dışı bırakılacak.

3- Kurum görüşleri, detaylı analizler gibi planlama çalışmasına altlık olacak veriler olmaksızın yapılan yer seçimleriyle yeni afetlere, felaketlere zemin hazırlanacak.

4- Kararnamede, geçici veya kesin iskân alanlarının fay hattına mesafesi, zemin elverişliliği ve yerleşim merkezine yakınlığı gibi kriterler gözetilerek belirleneceği belirtiliyor. Bu tek başına yeterli değildir. Kentleşmeyi ve kentsel yaşamı sadece yer bilimsel verilere bağlı kurgulamamak; kentsel aidiyet, kent kimliği, kültürel olguları da yok saymadan, ele alınacak kriterlerin içinde değerlendirmek gerektir. Bu anlamda kararnamede belirtilen kriterlere ek olarak orman, sulak alan, mera, tarihi ve kültürel alanların korunması gibi ekolojik kriterlerin ve kır-kent ilişkisi, sosyal yaşam, kent kültürü, kent ekonomisi, yöre halkının tüm gereksinimleri gibi sosyolojik kriterleri de önemseyecek bütüncül bir planlama süreci ele alınması gerek ve şarttır.

5- Deprem bölgesindeki tüm illerde orman ve mera alanları herhangi bir engelle karşılaşılmadan yapılaşmaya açılabilecek. Çoğunlukla tarım faaliyetiyle geçinen yurttaşların geçim kaynağı olan doğal alanlar da betona boğulacak. Su havzalarında, korunan alanlarda, tarım alanlarında iskân olmayacağı gibi kriterleri ve taşlık, kayalık, verimsiz ormanlar gibi biyolojik çeşitlilik için son derece önemli habitatları top yekûn yok sayıyor.

6- Halkın dahil olmadığı, üstten, merkezi bir karar alma süreciyle üretilen tip proje bina yığınları üretilip bir kez daha yıkıma uğrayacak.

7- Planlamayı devre dışı bırakan, mülkiyet hakkına sınırlamalar getiren, alelacele kararlarla yaşam alanları, doğal ve kültürel varlıklar telafisi mümkün olamayacak derecede tahribata uğratacak.

İktidarın depremi bahane ederek başlattığı sermaye birikim hamlesi yeni bir emek, ekoloji ve kültürel kırım hamlesidir. İktidarın, besleyip büyüttüğü inşaat sermayesi ile birlikte aceleci bir enkaz kaldırma çalışmaları asbest başta olmak üzere çok sayıda kimyasal yaşamı tümden tehdit ederek ekolojik kırımı büyütmektedir. Kararname ile yıllardır kentlerimizin, vadilerin, meraların, sulak alanların, parkların, koruların, deprem toplanma noktalarının sermayenin talanı için “kentsel dönüşüm projeleri”ne peşkeş çekilmemesi amacıyla mücadele verenlerin hedef gösterilmeye başlanması bu nedenle çok manidardır.

126. Kararname’nin talancı ve rantçı anlayışı, başka şehirlerde de görmeye devam ettiğimiz, kentleşme ve konut sorunumuzu yeniden üretmekten, başka afetleri ve aıları yeniden yaşatmaktan başka bir işe yaramayacaktır.

Çağrımızdır

Mecliste grubu bulunan muhalefet partilerine, Anayasa’ya ve kanunlara açık aykırılıklar içeren bu kararnamenin iptal edilmesi için hızla Anayasa Mahkemesi’ne taşıma çağrısında bulunuyoruz.

Bu kadar hukuksuzluk, pervasızlık ve umursamazlığa karşı emek, ekoloji ve kent hakları için mücadele eden tüm demokratik örgütler, partiler birleşik mücadeleyi büyütmelidir.

Herkesi birleşik mücadeleye çağırıyoruz!

Adana Ekoloji Platformu

Artur Çevre Platformu

Bakırtepe Çevre Platformu

Büyük Menderes İnisiyatifi

Çekerek Irmağı Özgür Akacak Platformu

Çevre Mühendisleri Odası

Disk/Dev Yapı-İş

Divriği Yaşam ve Doğa Platformu

Ekoloji Birliği

Ekoloji Politik

Gaia Dergi

İklim Adaleti Koalisyonu

Kuşadası Çevre Platformu

Mezopotamya Ekoloji Hareketi

Muğla Çevre Platformu

Munzur Çevre Derneği

Polen Ekoloji Kolektifi

Samandağ RES Karşıtı Mücadele

Turgutlu İşçi Hakları Derneği Ekoloji Komisyonu

Umut-Sen

Validebağ Gönüllüleri

Van Çevre Tarihi Eserleri Koruma Araştırma Ve Geliştirme Derneği

Yeryüzü Ekoloji Kolektifi

Yeşil Sol İklim Krizi Çalışma Grubu

Yeşilırmak Çevre Platformu

The post Ekoloji örgütlerinden ortak çağrı: 126. Kararname’ye karşı topyekün mücadele appeared first on polenekoloji.org.

1. Ömerli Barajı Havzası

İstanbul’un en önemli su varlıklarından olan ve koruma altında olması gereken Ömerli Barajı Havzası, son dönemde gündeme gelen projelerle birlikte gittikçe artan yapılaşma tehdidi ve kirlilik tehlikesiyle karşı karşıyadır.

Doğal havza niteliğinden ötürü dereleri ve yeraltı akiferleri ile birlikte mutlak korunması gereken Ömerli Barajı Havzası mega projeler ve kentleşme baskısı ile büyük zarar görmektedir.

Ömerli Havzası İstanbul’un su temin sistemi açısından da kritik öneme sahiptir.  Kendi havzasından toplanan suya ilave olarak, Melen ve Yeşilçay regülatörleri ile Darlık Barajı’ndan iletilen su da Ömerli Barajı üzerinden içme suyu arıtma tesislerine aktarılarak şehre verilmektedir. Halihazırda İstanbul’a verilen suyun yaklaşık yarısı, Ömerli Barajından sağlanmaktadır. 

Bu koşullar altında gerek havzanın doğal niteliğini korumak gerekse de su temini bakımından kendi kendine yetemez hale gelmiş İstanbul’u ve İstanbul halkını daha fazla riske atmamak için Ömerli Barajı Havzası sınırları içinde yapılaşma kısıtlanmalı ve havzanın kirlilikten korunması için gereken tüm önlemler alınmalıdır.  

İçme-Kullanma Suyu Havzalarının Korunmasına Dair Yönetmelik uyarınca, İçme-kullanma suyu temin edilen veya edilmesi planlanan yerüstü ve yeraltı suyu kaynaklarının korunması amacıyla; her bir içme-kullanma suyu havzasının özellikleri dikkate alınarak bilimsel bir çalışma ile içme-kullanma suyu havzası koruma planı hazırlanmalıdır.

Ömerli Barajı Havzası Taslak Koruma Planı İSKİ tarafından hazırlanarak Tarım ve Orman Bakanlığı’na sunulmuş, 26.04.2023 tarihinde Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından askıya çıkarılmış ancak üzerinden bir yıl üç aya yakın bir süre geçmiş olmasına rağmen henüz onaylanmamıştır. Ömerli Barajı Taslak Havza Koruma Planı onay beklerken havza sınırları içinde yer alan çeşitli projelerle ilgili çalışmalar devam etmektedir.

2. Tuzla Biyoteknoloji İhtisas Organize Sanayi Bölgesi (OSB) / Biyoteknoloji Vadisi Projesi

Proje Alanı: Tuzla İlçesi, Tepeören Mahallesi 9135-9136 adalarda kurulması planlanan Biyoteknoloji İhtisas Organize Sanayi Bölgesi (BİOSB), Ömerli Barajı uzun mesafeli koruma alanı içinde yer almaktadır.

Halihazırda tarım arazisi ve mera vasfında olan 262.5 hektarlık bu alan, 2009 yılında onaylanan 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planında “Çevresel Sürdürülebilirlik Açısından Kritik Öneme Sahip Alan”, Doğal ve Kırsal Karakteri Korunacak Alan” lejantında kalmaktadır.

 1/5000 ve1/1000 Ölçekli İmar Planında da “Düşük Yoğunluklu Konut Alanları (25 kişi/ha(E=0.11)”, “Mera Alanları, Yeşil Alanlar, Sosyal Donatı Alanları” lejantında kalmaktadır.

Proje Kapsamı: Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) Raporunda belirtildiği üzere, kurulması planlanan ihtisas organize sanayi bölgesinde 160 sanayi kuruluşu, 200 KOBİ, 250 start-up’ın yer alması ve 20.000 insanın çalışması öngörülmüştür. Belirtilen alanda, biyoteknolojik ilaç, aşı, biyomedikal tıbbi ürün, biyoteknolojik tarım ilaçları, nitelikli ve tıbbı bitki ve tohum, biyoteknolojik kanser ilacı, biyolojik ham madde, antibiyotik, fonksiyonel gıda katkı maddesi, DNA izolasyon kiti, moloküler genetik kit, kemik tozu ve kemik grefti, biyosensör ürünler, biyoaktif ortez protez, spinal implant, embriyo, antikor, pigment, insülin, hemofilin, terapötik protein, enzim, bakteri, hormon, plazminojen aktivatörü gibi ürünlerin üretilmesi ve otomasyon, metal son işlemler vb. akıllandırılmış sistemleri destekleyen üretimler planlanmaktadır.

Projenin Durumu: 

• Yer seçimi: Proje ile ilgili yer seçimi için Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Sanayi Bölgeleri Genel Müdürlüğü’nün 23.06.2020 tarih ve 1672269 sayılı yazısı ile Yer Seçim Komisyonu 23.07.2020 tarihinde toplanmış, ilgili komisyon üyeleri tarafından yapılan değerlendirmelerin ardından oy birliği ile yer seçimi yapılmıştır.
• Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED):Proje alanının İstanbul’un en önemli içme suyu kaynaklarından olan Ömerli Barajı Uzun Mesafeli Koruma Alanında kalmasına rağmen 20.01.2022 tarihinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca ÇED Olumlu kararı verilmiştir.
• OSB Tescili: C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın 28 Aralık 2022 tarihli E-29966012-453.02-4349654/34 sayılı kararı ile Biyoteknoloji İhtisas Organize Sanayi Bölgesi onaylanarak 387 sicil numarası ile ilan edilmiştir.
• İmar Planı Değişikliği: İstanbul İli, Tuzla İlçesi, Tepeören Mahallesi 9135-9136 no’lu Adalara İlişkin 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı Değişiklik teklifi Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından hazırlanmış, İBB Meclisinin 15.02.2024 tarih ve 237 sayılı kararı ile kabul edilmiştir. Plan değişikliği, 29.04.2024 tarihinde askıya çıkarılmıştır.
• Tuzla Biyoteknoloji İhtisas OSB, kamulaştırma aşamasındadır.

Projenin Çevresel Etkileri: ÇED raporunda sayılan üretim prosesleri sonucunda atıksu, katı atık, tehlikeli ve özel atıklar ile baca gazı emisyonları ortaya çıkacaktır. ÇED Raporunda öngörülen atıksu arıtma tesisi ve atık yönetimine ilişkin önlemler alınsa dahi, bahse konu üretim süreçleri kompleks, ekosistem için kalıcı ve toksik kirleticileri üreteceği için ileri ve nitelikli arıtma prosesleri gerektirmektedir.

Kaldı ki, yeterli arıtma işleminin yapıldığı varsayılsa bile gerek atıksu altyapısında oluşabilecek kaçak ve sızıntılar ile yağışla birlikte yüzey akışına geçebilecek baca gazı emisyonları gerekse de hammadde ve ürün depolaması ile yükleme-boşaltma, depolama esnasında oluşabilecek dökülme-saçılma durumunda kullanılan ve/veya üretilen kimyasalların, biyolojik hammadde ve ürünlerin Ömerli Barajı’na, yani İstanbul’un su sistemine ulaşarak geri dönüşsüz zararlara yol açabileceği açıktır, kompleks ve kalıcı biyokimyasalların yaratacağı geri alınamaz etkiler göz ardı edilemez. 

Son yıllarda daha sık yaşadığımız ani ve şiddetli yağışlar veya olası bir deprem durumunda, OSB’lerde yaşanan kaçak deşarjların gerçekliğinde bu risklerin katlanacağı unutulmamalıdır.

Öte yandan, üretim, depolama, nakliye faaliyeti yapılmasa dahi, havza sınırları içinde bu yoğunluktaki bir yapılaşmanın havzanın su toplama kapasitesini azaltacağı, kısa sürede havzanın ekosistemine zarar vereceği ve bu zararın onarılamayacağı aşikardır.

Planlanan OSB projesinin hayata geçmesi halinde, su ihtiyacının büyük kısmı yaklaşık 180 km uzaklıktaki Melen Çayı’ndan sağlanan İstanbul’un kendi su varlıklarından biri daha yara alacak, bu proje emsal gösterilerek başka benzer projelerin ve geri dönüşsüz bir yıkımın önü açılacaktır.

 Nitekim, Ömerli Havzası sınırları içinde başka OSB alanları için de girişimlerin başladığı bilinmektedir.

 1. Taleplerimiz

İstanbul’un su varlıklarının yapılaşma ve kirlilik baskısından korunması için:

• Tüm havza koruma planları en kısa sürede tamamlanmalı, başta Ömerli Havzası olmak üzere hazırlanan planlar Tarım ve Orman Bakanlığı’nda vakit geçirilmeden onaylanmalı, istisnasız olarak ve ivedilikle uygulamaya geçirilmelidir.
• Ömerli Havzası uzun mesafeli koruma alanı içinde, yapılaşma yoğunluğunu, trafiği ve kirlilik yükünü artıracak hiçbir faaliyete izin verilmemelidir. Havza, mutlak olarak korunmalıdır.
• Çalışmaları devam eden Tuzla Biyoteknoloji İhtisas OSB ve benzeri projelere derhal son verilmelidir.

 2. Basın Açıklaması

Ömerli Havzasının korunmasına ve planlanan organize sanayi bölgesi projelerinin durdurulmasına yönelik taleplerimizi 16.07.2024 Salı günü saat 12.00’da TMMOB Çevre Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi’nde düzenleyeceğimiz basın toplantısı ile kamuoyuna duyuracağız.

Tüm meslek odalarını, emek, ekoloji ve kent hakkı mücadelesi veren örgütleri, siyasi partileri bizimle birlikte tutum almaya ve basın toplantısına katılarak mücadelemize destek vermeye davet ediyoruz.

TMMOB Çevre Mühendisleri Odası

İstanbul Şubesi

The post Ömerli Barajı Havzası Ve Yapılması Planlanan Tuzla BİOSB’e Dair Toplantı Notları appeared first on polenekoloji.org.

Temiz Hava Hakkı Platformu ve Türk Tabipleri Birliği’nin Hatay Tabip Odası’nın Hatay Antakya şehir merkezindeki ofisinde yaptığı ölçümlere göre, Hatay’daki hava kirliliği limit değerlerin çok üzerinde.

Resmi hava kalitesi izleme istasyonlarında hiçbir ölçüm yapılmayan Hatay’da Türk Tabipleri Birliği ve Temiz Hava Hakkı Platformu’nun kendi çabasıyla gerçekleştirdiği ölçümler gerçek tabloyu ortaya koyuyor.

Türk Tabipleri Birliği ve Temiz Hava Hakkı Platformu’nun açıklamasına göre, Antakya kent merkezinde bulunan ve depremin ilk günü olan 6 Şubat’tan itibaren devre dışı kalan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın resmi hava kalitesi izleme istasyonunda altı aydır hiçbir hava kalitesi ölçümü yapılmıyor. Bölgedeki hava kirliliğinin halk sağlığını yaşamsal düzeyde tehdit ettiğini belirten kuruluşlar, AirBeam¹ adlı sensörlü portatif hava kalitesi ölçüm cihazı ile, 7 Haziran – 23 Ağustos 2023 tarihleri arasında ince partikül madde (PM2.5)² ölçümü yaptı.

Deprem bölgesindeki yoğun toz kirliliğine kamuoyunun dikkatini çekmek ve yetkilileri önlem almaya çağırmak amacıyla Hatay Tabip Odası Antakya ofisinde (konteyner) PM2.5 ölçümleri yapıldı. Bu ölçümlere göre;

• • 10-11 Haziran günleri yapılan ve 22 saat 13 dakikalık kesintisiz ölçümde, 5 ortalaması 48 µg/m³ olarak tespit edilmiştir. Bu değer DSÖ’nün 24 saatlik kılavuz değerinin 3 katından fazladır. Aynı gün ölçülen en yüksek PM2.5 değeri 185 µg/m³’tür.
  • 16-17 Haziran günleri yapılan ve 23 saat 16 dakikalık kesintisiz ölçümde, 5 ortalaması 16 µg/m³’tür ve kılavuz değerin üstündedir.
  • 10-11 Temmuz günleri yapılan ve 21 saat 10 dakika süren kesintisiz ölçümde, 5 ortalaması 17 µg/m³ olarak tespit edilmiştir. Bu değer DSÖ’nün 24 saatlik kılavuz değerinin üstündedir. Aynı gün ölçülen en yüksek PM2.5 değeri 121 µg/m³ olarak kayda geçmiştir.

Yapılan açıklamada, sadece 24 saatlik ölçüme en yakın süre boyunca yapılan ölçümler bile dikkate alındığında, DSÖ’nün yılda 3-4 günden fazla aşılmaması gerektiğini belirttiği PM2.5 kirliliğinin yukarıda bahsi geçen 3 günde de aşıldığı belirtildi.

Değerlendirmede, sadece 24 saate en yakın yapılan ölçümlerin konu edildiğinin altı çizildi. Ancak, Haziran ayında farklı sürelerde ölçüm yapılabilen 16 günün tamamında, Temmuz ayında ise ölçüm yapılabilen 7 gün boyunca DSÖ limitlerinin sürekli aşıldığı vurgulandı. Açıklamada ayrıca, ölçüm yapılan 3 aylık süre içinde Antakya merkezde sıkça yaşanan elektrik ve internet kesintileri nedeniyle düzenli ölçüm yapılamadığı, ancak elde edilen kısıtlı verilerle bile kentteki hava kalitesine dair bir ön değerlendirme yapılabileceği belirtildi.

Ölçümlerin kesintisiz yapılması durumunda limit değer aşımının da çok daha fazla tekrarlanma riski olduğunu belirten Türk Tabipler Birliği Halk Sağlığı Kolu Başkanı ve THHP temsilcisi Prof. Dr. Gamze Varol “Bölgedeki yoğun yıkım çalışmaları sonucu ortaya çıkan partikül madde kirliliği başta akut ve kronik solunum yolu hastalıkları olmak üzere pek çok sağlık sorununa yol açıyor. Bölgede yıkım çalışmalarında görev alan işçiler başta olmak üzere, sürekli yıkım tozuna maruz kalan halkın kanser riskine maruz kaldığı bilimsel bir gerçekliktir” dedi.

Prof. Dr. Varol şöyle devam etti: “Partikül madde kirliliğini önlemek için alınacak önlemler TTB ve ilgili meslek örgütleri tarafından daha önce de birçok kez kamuoyu ve yetkililerle paylaşılmış olmasına rağmen, hızlı, plansız ve önlemsiz yıkım çalışmaları devam ediyor, bölge halkı sistematik bir sağlık hakkı ihlaline maruz bırakılıyor”.

Temiz Hava Hakkı Platformu ve Türk Tabipler Birliği, Hatay başta olmak üzere deprem bölgesinde alınması gereken önlemleri sıraladı:

• • Tüm deprem bölgesindeki hava kalitesi izleme istasyonları bir an önce devreye alınmalıdır.
  • Bölgedeki tüm istasyonlarda PM2.5 parametresinin ölçümüne zaman kaybetmeksizin başlanmalıdır.
  • İstasyonlardan elde edilen verileri içeren hava kalitesi durumu ve raporlar www.havaizleme.gov.tr ve valilik web sitelerinden eksiksiz ve sürekli olarak yayınlanmalıdır.
  • Meteorolojik gelişmeleri de dahil eden bir modelleme çalışması ile enkazlardan kaynaklı tozun yerleşim alanları üzerinde dağılımı tespit edilmeli, enkaz depolama alanları ve yerleşim alanları bu modelleme sonuçlarından yararlanarak konumlandırılmalıdır.
  • Yıkımlar bir plan dahilinde ve çalışanlar dışında insanlar yıkım alanından uzaklaştırılarak yapılmalıdır.
  • Yıkım, enkaz transferi ve enkaz depolama alanlarında boşaltılması esnasında sulama yapılmalı, taşıyıcı kamyonların üstü seyir halinde tozumayı önlemek için kapatılmalıdır.
  • Çalışanlar mutlaka koruyucu ekipman ile donatılmalı ve bu ekipmanların kullanımı zorunlu hale getirilmelidir.

Türk Tabipleri Birliği ve Temiz Hava Hakkı Platformu

İletişim: Deniz Gümüşel, Temiz Hava Hakkı Platformu Koordinatörü; tel: 0533 6205838

NOTLAR:

1. AirBeam Cihazı Nedir? Habitatmap isimli sivil toplum kurumu tarafında hazırlanan AirBeam cihazı 5 (partikül madde 2.5) hava kirleticisi, sıcaklık ve nem ölçen bir cihazdır. Ölçümler saniyelik yani saniyede bir yapılır. Cihaz küçük olması sebebiyle ölçümleri filtre ile değil “ışık saçımı” (light scattering) metoduyla yapar.
2.  PM2.5, asbestten farklıdır. Asbest de yine gözle görünemeyecek küçüklükte mineral lifleridir ve tozla (partikül maddelerle) birlikte havada taşınabiliriler. Bu nedenle öncelikle yıkımlar başlamadan önce bina enkazlarında ve enkaz depolama alanlarında düzenli olarak asbest varlığı için analiz yapılmalı, bulunması durumunda Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmeliğe ve Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmeliğe uygun olarak asbestli malzemeler yerinde ayrıştırıldıktan sonra enkaz kaldırma işlemi gerçekleştirilmelidir.
3. Türkiye Cumhuriyeti çevre mevzuatında PM10 için limit değerler olmasına rağmen, PM2.5 için belirlenmiş bir limit değer yoktur. Ancak Dünya Sağlık Örgütü, özellikle PM2.5 kirliliğinin insan da kanser yapan etmenler arasında bulunduğunu 2013 yılında ilan etmiş, 2021 yılında ise PM2.5 için tavsiye niteliğindeki kılavuz değerleri düşürerek yeniden belirlemiştir. DSÖ’ye göre dış ortam havasında yıllık ortalama PM2.5 konsantrasyonu 5 µg/m³’ü aşmamalıdır. Günlük (24 saatlik) ortalama PM2.5 konsantrasyonu için belirlenen kılavuz değer ise 15 µg/m³’tür. DSÖ, 24 saatlik değerin yıl boyunca 3-4 günden fazla aşılmaması gerektiğini belirtmektedir. Avrupa Birliği hava kalitesi mevzuatında ise PM2.5 için belirlenen yıllık ortalama limit değer 20 µg/m³’tür. Bu değerin 10 µg/m³’e düşürülmesi için Avrupa Komisyonu üye ülkeler ile çalışmalarına devam etmektedir. AB 24 saatlik ortalama için bir limit değer tanımlamamıştır.
4. Türkiye’de de 2020 yılında taslağı kamuoyu ile paylaşılan Dış Ortam Hava Kalitesinin Yönetimi Yönetmeliği hazırlanmış, ancak yönetmelik hala yürürlüğe girmemiştir. Ayrıca taslakta öngörülen PM2.5 ulusal limit değeri 20 µg/m³ (DSÖ kılavuz değerinin 4 katı) olarak tanımlanmış ve ancak 2029 yılında yürürlüğe girmesi planlanmıştır.
5. İnsan sağlığı açısından DSÖ’nün kılavuz değerleri dikkate alınarak yapılacak bir değerlendirmede, Hatay Tabip Odası tarafından gerçekleştirilen ölçümler son 3 aya ait olduğundan, anlamlı bir kıyaslama için DSÖ’nün 24 saatlik kılavuz değeri dikkate alınmalıdır. Bu kılavuz değerle karşılaştırmaya yeterli olmasa da kısa süreli ölçümler kılavuz değerlerin aşılma olasılığının yüksek olduğunu göstermektedir.

-SON-

The post Hatay’da Hava Kalitesi Endişe Verici Düzeyde appeared first on polenekoloji.org.

-mevcut işleyiş sisteminin sorunlarını açıkça irdelemeden,

– özneleri/kurumları/üretimleri aksayan yönleriyle (öz)eleştirel bir şekilde ele almadan,

– “normal koşullarda” sorun yokmuş gibi salt akut durumlara eğilen,

– kök sorunları görmezden gelen ve/veya görünmez kılan-üstünü örten,

 – iktidardan/karar vericilerden talep siyasetine indirgenmiş vb

yaklaşımları işaret ediyorum. Bu yaklaşımın tam aksine yol alan, dönüştürücü, kurucu iradeleri, özneleri/kurumsal çabaları ise radikal tutumlar olarak okuyorum. Türkiye gibi demokratik süreçlerin tıkandığı ve uluslararası ilişkilerin ekonomi-göç vb. konularda sorunları daha da çözümsüz kıldığı ülkelerde köklü bir dönüşüm isteniyorsa radikal çabalara ihtiyaç olduğu açık. Diğer yandan sistem-içi onarım yerine radikal çabalarda bulunanlara da baskılar artıyor. İşte kısırdöngü de burada başlıyor. Bu çabalar susturuldukça da sistem sorunlarıyla sürüp gidiyor….

Yine deprem sahasına dönelim. Seçim sonuçlarının da gösterdiği üzere mevcut demokratik araçların dahi yıllardır işlemediği Türkiye’de depremle baş edebilmek ancak sahici bir dönüşümle mümkün olabilir. Aksi takdirde aynı şeyleri yeniden üretmek olası gözüküyor. Bu yazıda sistem-içi çözümlere karşı radikal yaklaşımlar ikiliğini bazı somut başlıklar üzerinden ele alıyorum. Editörlüğünü üstlendiğim ve ağırlığı Mimar.ist yayın kurulu üyelerinin önerileriyle oluşan bu dosyada yer alan makaleleri okurken de hissettiğim şey, meslektaşlarım tarafından geliştirilen önerilerin de mevcut sistemsel işleyiş içinde gerçekleşme olasılığının mümkün olmadığı yönünde. Tam da bu nedenle aşağıdaki başlıkları ve içerikleri daha da geliştirmek gerekiyor.

Yaşadıklarımızın Adını Koyan Sistem-İçi Çözümlere Karşı Radikal Yaklaşımlar

Adımızdan başlayarak çok şey isimlendiriliyor. Diğer bir deyişle şeylerin adını koyuyoruz ve bu bizim sorunsalı nasıl ele aldığımız, ne şekilde kavramsallaştırdığımız, üzerine ne tür bilgileri, kim için, nereden kurduğumuzu da belirliyor. Türk Dil Kurumu Türkçe Sözlük’e göre “afet”, “çeşitli doğa olaylarının sebep olduğu yıkım” anlamına geliyor.[3] AFAD (Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı) ise adında da geçen “afet”i “doğal afetler ve insan kaynaklı afetler” olarak açıklıyor.[4] Bu isimler-açıklamalar yıkımın sorumluluğunu doğaya veya insana havale ediyor. Anaakım bu şekilde ifade ederken örneğin Neil Smith, “doğal afet diye bir şey yoktur” diyor.[5] 2005 yılında New Orleans’ı etkileyen Katrina kasırgasının toplumsal etkilerini yorumlarken kasırganın sadece etki ettiği zaman değil, sonrasındaki hak kayıplarının sınıfsal, etnik, cinsiyet vb. kökenlerine eğiliyor. İsimlendirme derken özellikle güçlü kasırgalara kadın ismi verilmesinin kendisi de ayrı bir tartışma konusu.[6] Smith’in makalesi 6 Şubat tarihli deprem  ve sonrasında yaşananların dünyanın farklı yerlerindeki halklar için ne kadar da ortaklıklar taşıdığını gösteriyor. Eray Çaylı da doğal olaylar peşine paket olarak sunulan “risk” ve “dirençlilik” ifadelerini sorguluyor.[7] Anaakım yaklaşımlarda yer bulduğu halleriyle bu ifadelerin “kapitalizmi küreselleştiren Kolomb sömürgeciliğinden bu yana güçlünün güvencesizliğini ve mesuliyetini güçsüze aktarmasına yaradığı”na işaret ediyor. Dayanıklılık-dirençlilik söylemi deprem sonrası yeni kentleşme önerileri arasında çokça ifade edilir oldu. Sistemsel krizleri normalleştiren, kök sorunları sorunsallaştırmayan, eşitsizliği yeniden üreten, hatta sistem-içi onarımdan da öte, sistemsel sorunlara karşı Darwinci doğal seçilim gibi dayanıklı kentleri, sadece fiziksel çevre üretimi üzerinden okuyan bu söyleme dikkat etmeli. Tıpkı pandemide toplumsal sınıfsallığı görünmez kılan, hayatları eve sığar gibi gösteren “sosyal mesafe” söylemi gibi. Oysaki gereken şey, virüse “fiziksel mesafe” koymaktı. Ya da binlerce insanı beton altında ölüme yollayan “imar affı, imar barışı” ifadeleri gibi. Bu ifadelerle imar konusunda ne affedildi, kiminle barış yapıldı sorularına şu cevabı verebilirim; imar faaliyetlerini denetlemek ve adil bir kentleşme kurmak yerine imar suçlarını topluma yayan, herkesi suçun parçası yaparak radikal çözümleri marjinal kılan bir kentleşme yaklaşımı ülkenin her yerine yayıldı.

Bilgi Üretim Süreçlerinde Sistem-İçi Çözümlere Karşı Radikal Yaklaşımlar

Yaşadığımız şeyin adını nasıl koyduğumuz, ona karşı nasıl bilgi ürettiğimiz, ürettiğimiz bilgiyi ne şekilde toplumsallaştırdığımız, bilginin neyi dönüştürdüğü veya kimin işine yaradığı da birbiriyle ilişkili sorunsallar. Toplumsal algıda bilginin üretildiği varsayılan üniversitelere bakalım; özellikle de Türkiye’deki üniversitelere. Fikret Başkaya, “üniversitelerin misyonu ve varlık nedenini, sömürü düzenini gizlemek, dayatmak, meşrulaştırmak ve yeniden üretmek” olarak yorumluyor ve buna karşı üretim yapmanın zorluklarına değiniyor.[8] İlhan Tekeli de üniversiteleri “hizaya” sokan YÖK yasasından söz ederken 12 Eylül dönemindeki “temizlik yapma” operasyonundan söz ediyor.[9] Yine deprem sahasına dönelim. Depremin peşine hızla başlayan hukuki ve inşai faaliyetlere karşı, özellikle de 126 No’lu Cumhurbaşkanlığı kararnamesine[10] yönelik İTÜ Mimarlık Fakültesi Şehir Bölge Planlama Bölümünden bir grup akademisyen eleştirilerini yayımladılar.[11] Diğer yandan hükümet tarafından görevlendirilen aynı bölümden hocalar hızlı proje üretim süreçlerine dahil oldular veya danışmanlık yapıyorlar. Bu ikili durum demokratik bir ülkede sağlıklı bir tartışma konusu olabilir. Ancak Türkiye’de öyle olmuyor. Sistemi eleştiren hocaların önce açıklamalarına erişim engeli geliyor, peşine açıklama kaldırılıyor, ardından da bölüm başkanı görevden alınıyor.[12] Öte yandan hükümetin çeşitli bakanlıklarına danışmanlık yapan, katkı veren akademisyenlerin kamuoyu ile paylaştıkları bir rapor, bilgi veya belge yok. Oralarda neler oluyor bilmiyoruz. Kendilerinin isimlerine güçlükle erişmek, bağlantılarınız varsa sunumları dinlemek mümkün, ancak kamu yararına bilgi ürettikleri halde bu çalışmalara erişebileceğimiz resmi bir mecra yok.[13] 

Eva Datta soruyor; “kendinize sorun, üretiminiz diktatörler için mi?”.[14] Şöyle de sorabiliriz, üretilen bilgiler kimin yararına, nasıl hayat buluyor, neyi dönüştürüyor, süreç ve sonuçlar adalet adına tatmin edici mi? Toplum yararına üretilen bir bilgiye neden açık erişim yok? Üniversiteler neden bu tür bir üretim biçimini teşvik ediyor? Öyleyse başka türlü mimarlık ve planlama pratiklerini denemek için bundan daha uygun bir zaman mı var?[15]

Toplumsal Sorunların Çözümünde Teori ve Sahada Sistem-İçi Çözümlere Karşı Radikal Yaklaşımlar

Adını tarif ettiğimiz, üzerine bilgi-belge-plan-proje ürettiğimiz teorik verileri sahada nasıl uyguladığımız ve sahadan aldığımız geri bildirimin teoriyi ne şekilde dönüştürdüğü bizi başka bir geleceğe taşımada yönlendirici olacak şeyler. Eğer konfor alanları içinden üretilen sistem-içi çözümler bizi arzu ettiğimiz yere taşımıyorsa o zaman üretimleri dönüştürmek akılcı bir yol. Şöyle örnekleyeyim; yukarıda sözü geçen İTÜ’den akademisyenlerin karşı çıktığı kararnameye dayalı uygulamalar deprem sahasında hak gasplarıyla ilerliyor. Sözgelimi depremin ağır etkilediği Hatay Defne’ye bağlı Ballıözü ve Orhanlı’da, içinde tarım arazilerinin de olduğu bölgeler, toprak değerinin altında fiyat verilerek TOKİ için acele kamulaştırıldı. Karar OHAL kapsamında alındığı için depremzedelerin dava açma hakkı da yok.[16] Sadece yeni yapılaşmaya ilişkin değil, kültür varlıklarından, enkazın kaldırılma yöntemine veya geçici yapılaşmaya, sağlıklı bir yaşam alanı kurmaya, doğal çevreye verilen zararlara dek kaygı verici durumlar süregidiyor. Bunlara karşı çıkanlara, direnenlere kolluk kuvvetleri müdahale ediyor. Yakın dönemde Van’da, Sur’da, İzmir’de yaşanan yıkımlar sonrasındaki yeniden inşa ve koruma faaliyetleri bize hükümetin yapma pratiklerini gösteriyorsa, bir talep siyaseti veya “-meli”, “-malı” ile biten yapılması gerekenler listesinin somut bir karşılık bulacağı beklenebilir mi?

AFAD’ın ve valiliklerin raporlarında deprem olasılığının kentleri nasıl etkileyeceği açıkça geçiyor. Buna ilişkin nasıl önlemler alınması gerektiği de yazılmış, ama yerine getirilmemiş. Yani her şey kâğıt üstünde var. Bugüne dek uygulanan kentsel dönüşüm projeleri ise, ülkedeki ne konut sorununa ne de yaşam kalitesinin artırılmasına karşılık geldi. Aksine sorunların yerini değiştirdi, etkisini artırdı; yoksulu daha yoksul yaptı, insanları kiraları ödeyemez hale getirdi, müşterek alanlarımızı imara açtı, ekosistemi de tahrip etti. Deprem gerçeği karşısında 6306 sayılı kısaca Afet Yasasının amacı riskli alanların iyileştirilmesi ve/veya yenilenmesi iken, toprak değeri yüksek yerlerdeki yapıların yıkılıp yeniden yapıldığı, imara açmak için mezarlıkların bile riskli alan olarak tespit edildiği, buna karşılık iyileştirilmeye ihtiyacı olan ancak sermaye birikimine yaramayacak yerlerde hiçbir şeyin yapılmadığı süreçler oldu.

Diğer yandan üst üste çıkarılan imar afları ile plan dışı kontrolsüz alanların-yapıların yasallaştırılmasının önü açıldı. 2018’de imar affı, imar barışı adını alarak şu an depremden etkilenen illerin çoğunda rastladığımız hasarların, yıkımların gerçekleşmesine neden olacak şekilde niteliksiz yapılar denetimsizce kayda geçirildi. Tüm bunlar depremin ağır etkilerinin, bilhassa da AFAD raporlarında geçtiği illerdeki yıkımın, kaybın daha yüksek olmasına neden oldu. İtirazların susturulmaya çalışıldığı 126 No’lu kararnameye dayalı faaliyetler ise, bugüne dek uygulanan kentsel dönüşüm projelerinden çok daha ağır ve çok daha büyük ölçekte sorunlar doğurma ihtimali taşıyor.

Bu koşullarda Türkiye gerçeğinde kanımca önümüze ikili bir seçenek düşüyor; ya sistem-içi onarımla, sistem içinde –türlü kırımlara göz yumma pahasına– olabilenin en iyisini yapmaya çalışacağız ya da başka bir kamusalı kurmak için kolları sıvayacağız. Sistem-içi onarımın ne kadar titizlikle yapılırsa yapılsın, suçları topluma yayma riski taşıdığını da eklemek isterim. Bunu bir örnekle, halihazırda Ortak Akıl Antakya (OAA) adı altında bir örgütlenmenin başını çeken Emre Arolat’ın projeleri üzerinden açayım.[17] Depremin ilk günlerinde yıkılan yapıların altında kalan canlar içimizi dağlarken, ayakta kalan yapıların sosyal medyada çokça paylaşıldığına tanık olduk. Bunlardan bir tanesi olan Antakya’daki “The Museum Hotel” yapısının mimarı Arolat ile de bir söyleşi yapıldı.[18] Mimarın şu ifadesi söyleşinin başlığına da taşınmıştı: “Toplumsal Suç Ortaklığı, Acı ve Fena Bir Gerçekliktir”. Mimar, imar afları vb. yollarla suçun topluma yayıldığını işaret ediyor ve bu kabulle inşai üretim pratiğinden dem vuruyordu. Ancak söyleşide The Museum Hotel’in inşası sırasında yaşanan hukuki sorunlar yer almadığı gibi, yine kendisinin mimarlarından biri olduğu İstanbul’daki Zorlu PSM de gündeme gelmemişti.[19] Zorlu PSM İstanbul’un acil toplanma alanlarından birisiydi. Çok da sorunlu bir imar süreci vardı. TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesinin hazırladığı Çevre Etki Değerlendirme (ÇED) Raporu söz konusu süreci özetliyor.[20] Arolat, Zorlu PSM ile ilgili bir başka söyleşide[21], “Zorlu Center için yıllardır daha iyi ne yapılabilirdi diye düşünüyorum, bulamıyorum” diyor. Ve ekliyor: “…Bu arazi kamu arazisiyken oraya kimse giremiyordu. Burası bir kamu alanıydı ama kamusal bir alan değildi. Türkiye’nin en pahalı arazisi, 800 milyon dolar gibi bir satış bedeli vardı.” İlgili söyleşide kendisi dışında çokça meslektaşın, bilim insanının, akademisyenin de adı geçiyor. Mimarın kendisine yönelttiği “daha iyi ne yapılabilirdi” sorusuna sistem içinde düşündüğünden bulamadığı yanıta verilecek radikal yollar elbette var. Her şeyden önce toplumsal suçu yaymak yerine toplumu suça ortak olmaktan korumanın yolunun, öncelikle suç ve süreçleriyle açıktan yüzleşmeyi gerektirdiğine inanıyorum. Nitelikli ve adil bir kentleşmeye dair bir kamuoyu oluşturma niyeti varsa da bugüne kadarki kentleşmedeki rolümüze ilişkin özeleştirel bir tutum sergilemek bizi ileriye taşıyabilir.

OAA’nın mimarlarından birisi de Murat Tabanlıoğlu. Parçası olduğum Haliç Dayanışması’nın yıllardır mücadele ettiği bir kent suçu projesi olan Haliçport’un mimarı.[22] Ülkenin kıyı alanlarına, arkeolojik kalıntılarına zarar veren, sonra imar afları ile yasal hale getirilen Rixos otelleri zincirinin sahibi Fettah Tamince[23] gibi sermayedarlara hizmet eden bu proje bir deprem kenti İstanbul için ciddi riskler taşıyor. Alandaki kültürel değerlere, komşuluğundaki mahallelerde yaşayanların yerinden edilmesine vb. sorunlara burada girmiyorum, ancak merak edenler için bu hususlarda çokça paylaşım mevcut.[24] Tabanlıoğlu sadece Haliçport ile değil, AKM gibi sembol yapılardaki mesleki sorumluluğu nedeniyle de sık sık gündeme gelen bir mimar.[25]

Arolat ve Tabanlıoğlu gibi meslek insanlarının toplumsal suçlar kadar, bu tür “sosyal sorumluluk” projelerinin de bir parçası olmaları bize yine bir ikili durumu işaret ediyor. Bir yanda toplumsal dayanışma, diğer yanda sermaye birikimine hizmet eden; birinde toplumsal adaleti tesis etmeye niyetlenen, diğerinde adaletsizliği görmezden gelen, hatta eşitsizliği tasarım yoluyla meşrulaştıran, üstüne örten ve suçu Zorlu, Haliçport gibi daha büyük ölçeklerde yeniden üreten birbirine taban tabana zıt paradigmalar içinde gezinen bu durum, okuduğunuz yazının da mesele ettiği çatışmalı şeylerin arasında yer alıyor. Eray Çaylı bu sorunsalı; “travma sonrası tasarım” olarak kategorize edilen, örneğin deprem sonrasındaki geçici yapılaşmalar konusunda çabaları takdir toplayan, Pritzker gibi ödüller alan Shigeru Ban’ın mimarlığı üzerinden irdeliyor.[26] Ban gibi meslek insanlarının, bir yandan doğal olaylar nedeniyle “evsizler” için tasarım yaparken, diğer yandan “süperzenginler” olarak tariflenebilecek iki hedef kitleye hitap eden mimarlar olduklarını işaret ediyor. Çaylı; Ban’ın “Japonya gibi ülkeler için ürettiği deprem sonrası geçici barınma çözümlerinin Filipinler gibi düşük maliyetli konut eksiğinin yoğun olduğu ülkelerde bu sorunun kalıcı çözümü olarak sunma girişimlerinden” de söz ediyor. Bu örneği, mimarlığın üretim sahasının ağırlıklı olarak iktidar ve sermaye tarafından yönlendirildiği ülkelerde sosyal sorumluluk adı altında üretilen projelerin kök sorunu çözmek yerine, yerini değiştirdiğine bir örnek olarak da okuyabiliriz. Engels’in 1872’de dediği gibi, “Burjuvazi, barınma sorununu kendi usulüne göre çözme yöntemine sahiptir. Yani onu öyle bir şekilde çözer ki, çözüm sürekli olarak sorunu yeniden üretir”.[27] Bu vesileyle Ban’ın bu yazıya konu olan 6 Şubat depremi sonrasında Türkiye’ye gelerek, ODTÜ Mimarlık Fakültesiyle kâğıt masura yapı tasarladığını ve yapıyı Hatay’ın Bohşin İlçesine “Akıl Oyunları Dersliği” adıyla kurduklarını da belirteyim.[28]Uygulama hakkında Ban ile yapılan bir söyleşide kendisi “bu yapının kalıcı olabileceğini, yapıda gerektiği kadar yaşanabileceğini” belirtiyor.[29] Bu örnekle ilgili hiçbir paylaşımda deprem illerindeki geçici-kalıcı yapılaşma sorunlarından söz edilmiyor. Tasarıma ilişkin bir deneysel çalışma olarak bu yapının değdiği kişilere yaptığı katkının ötesinde barınma sorununa yönelik nitelikli bir açılım izlenmiyor.

OAA ve ağırlıklı olarak Hatay, Antakya merkezli yerel örgütlenmelerin dert ettiği konuların başında bölgenin kültürel değerleri geliyor. Yakında bu konuda da ikili bir durumla karşılaşabileceğimizi gözlemliyorum. Şöyle ki, Kültür ve Turizm Bakanlığı 12 Mayıs 2023 tarihinde depremden etkilenen illerde yer alan taşınmaz kültür varlıklarına hibe yapacağını duyurdu.[30] Ancak başvuru için son süre 15 Haziran 2023.[31]Depremin hemen peşine daha geçici barınma alanları çözülmemişken, zemin etütleri yapılmadan, bölge planları oluşturulmadan, mevcut durum haritalara işlenmeden, hızla inşa edilen kalıcı konutlar, şehir hastaneleri gibi bu konuda da acele ediliyor. Henüz yeterli bir tespit-belgeleme çalışması yapılmadan, enkazlar tasniflenmeden, yollar dahi açılmadan bu kez kültürel varlıklar için hızla projelendirme süreçleri başlayacak gibi gözüküyor. Bakanlıklar durmuyor, eski usul hızla yola devam ederken bunu eleştirip bir karşı hareket etmemek, sürece uyum sağlamayı, sistem-içi olabilen en iyiyi yapmayı zorunlu kılıyor… Tüm bu manzara içinde bir deprem bölgesinde tespit çalışması yapan, önceki çalışmalarla yeni tespitleri karşılaştıran ve bu çalışmalarını önce kamuoyuna sunan, ardından açık kaynak olarak paylaşan ODTÜ Tarihsel Çevre Değerlerini Araştırma ve Uygulama Merkezi TAÇDAM’ın emeğini vurgulamak isterim.[32] Hızla inşaatların başladığı, yakında restorasyon işlerinin de başlayacağını öngördüğümüz bu süreçte detaylı tespit çalışmalarının üretilmesi ve açık paylaşımı önemli. Takip edemediğim bu tür açık paylaşım başka çalışmalar da varsa, sevindirici. Akademik kurumların da kendi içlerine sıkışmış kalmış ve açık bilgi-belge paylaşmamayı tercih eden çalışma pratiklerini dönüştürmeleri için örnek alınabilir.

Diğer yandan depremin etkilerinin en yoğun görüldüğü il olan Hatay’ın sadece Antakya merkezi için bu kadar örgütlenme ve çabanın olması, meslek insanlarının diğer il ve ilçelere bu düzeyde ilgi göstermemelerini de ayrı bir tartışma konusu olarak işaret etmek isterim. Bir istisna olarak Gaziantep için oluşturulan bilim heyetinin açıklamalarına bakınca da kentin koruma alanında şu ana kadar yaşanan sorunlarına değinmeyen bir olumla okumak, gelecek süreç için hayli düşündürücü oluyor.[33]

Değerlendirme ve Sonuç: Başka Bir Kentleşme Şu An Mümkün Değilse Ne Zaman?[34]

Bu kısa metinde şunu işaret etmeye çalıştım; bir yanda doğa olayları ve insan faaliyetlerini yıkımlara bir sebep olarak gören bakış açısına karşı, diğer yanda nedenselliği doğa ve insana yıkmak yerine sorunu politik-ekonomik sistemle ilişkilendiren bir tutum var. Politik olarak iki yaklaşım yan yana gelemiyor. İlki çoğunlukla çözümü sistem-içi onarımdan yana görüp, toplumsal suçları toplumun geneli üzerinden okurken, ikincisi sorunun kökenine inerek radikal bir dönüşümü işaret ediyor. Biri depremin sınıfsallığa etkisini görmeyen, “veren el”/sadaka şiarına dayalı bir yardımlaşmaya yönelirken, diğeri toplumsal dayanışmaya, örgütlenmeye, güçlenmeye, yapabilir kılmaya eğiliyor.

Burada kısaca değindiğim ve geliştirilmesi gereken sorunsallara karşı meslek örgütleri, demokratik kitle örgütleri, sivil toplum örgütleri ve ilgili herkesin topyekûn bir arada mücadele vermesi gerektiğini söylüyoruz. Ancak şunu da eklemek istiyorum. Sadece deprem illerinde değil, ülkenin birçok yerinde karşımıza çıkabilecek bu tür hukuki ve fiili müdahaleler karşısında, bugüne kadar verdiğimiz mücadeleden daha farklı yöntemler düşünmemiz gerekiyor. Zira çok daha büyük bir sorunla karşı karşıyayız ve bu da bizim mevcut pratiklerimizi, yöntemlerimizi de güncellememizi, hatta dönüştürmemizi zorunlu kılıyor. Karşı-hegemonya üretimlerimizi ve ağlarımızı güçlendirecek yolları artık başka şekillerde örmemiz gerektiğini düşünüyorum. Yazının başındaki isimlendirme mevzusuna yeniden dönelim. Türk Dil Kurumu Türkçe Sözlük’e göre Fransızcadan geçen “radikal” kelimesi, kökten-köktenci anlamına geliyor.[35] Sorunların köküne inerek çözümü oradan kurmak için radikal yolları inşa etmek de bu nedenle anlamlı. Radikal çabaların hayli netameli olduğunu bilsek de.[36] Hepimizin yolu açık olsun…

Notlar:

[1] . Yazıdaki bütün Web kaynaklarına erişim tarihi 5 Haziran 2023.

[2] T. Gül Köksal, “İnsanı, Ürettiği Kültürel Değerlerle Birlikte Yok Eden Kırımın Bize Söyledikleri…”, Kültür Meclisi, 22 Şubat 2023, https://kulturmeclisi.com/insani-urettigi-kulturel-degerlerle-birlikte-yok-eden-kirimin-bize-soyledikleri/; T. Gül Köksal, “Toplumsal kırıma karşı başka bir kolektif inşa olasılığı”, Yapı Dergisi, sayı: 464, Mart-Nisan 2023, https://yapidergisi.com/toplumsal-kirima-karsi-baska-bir-kolektif-insa-olasiligi/; Vecih Cüzdan, Bianet, 6 Nisan 2023, https://m.bianet.org/bianet/toplum/276913-doc-dr-koksal-sur-daki-gibi-yeni-insa-sureci-icin-zemin-hazirlandi; T. Gül Köksal, “Toplumsal belleği yaşatarak hayatı yeniden inşa etmek; sistem içi onarımla mı, başka bir kamusalı kurarak mı?”, Dosya: “Asrın Kapitalizmi” Felaketin Sürekliliği içinde, Yeni E Dergisi, sayı: 73, Nisan-Mayıs 2023, https://www.ginkokitap.com/yeni-edergisi-sayi-73-nisan-2023-mayis-2023.

[3] TDK, afet, https://sozluk.gov.tr

[4] AFAD, https://www.afad.gov.tr/afet-turleri

[5] Neil Smith, “There’s no such thing as a natural disaster”, Items: Insights from the Social Sciences, 11 Haziran 2006, https://items.ssrc.org/understandingkatrina/theres-nosuch-thing-as-a-natural-disaster

[6] Hüseyin Koyuncu, “Dorian, İrma, Katrina… Kasırgalara nasıl isim veriliyor? Kadın isimli kasırgalar daha mı kuvvetli?”, Euronews, 5 Eylül 2019, https://tr.euronews. com/2019/09/05/dorian-irma-katrina-kasirgalara-nasil-isim-veriliyor-kadin-isimliler-daha-mi-kuvvetli

[7] Eray Çaylı, “Depremin Politikliği: Adaletsizlik, Risk, Dirençlilik”, Mekânda Adalet ve Deprem, 12.2022, sayı editörü Eray Çaylı, dergi editörü Bahar Bayhan, İstanbul, s.4-9.

[8] Fikret Başkaya, “Paradigma iflas etti diyoruz, ölüm saatini soruyorlar”, Gazete Duvar, 1 Mayıs 2018, https://www. gazeteduvar.com.tr/yazarlar/2018/01/05/fikret-baskaya-paradigma-iflas-etti-diyoruz-olum-saatini-soruyorlar

[9] İlhan Tekeli, Tarihsel bağlamı içinde Türkiye’de yükseköğretimin ve YÖK’ün tarihi, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul, 2010.

[10] OHAL Kapsamında Yerleşme ve Yapılaşmaya İlişkin 126 No’lu Cumhurbaşkanlığı kararnamesi OHAL ilan edilen deprem illerinde her türlü yapılaşmayı mevcut yasaların üstünde olacak bir şekilde mümkün kılıyor; https:// www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2023/02/20230224-9. pdf

[11] “İTÜ’lü akademisyenlerden kararname tepkisi: Şehir planlamasına dair birikim göz ardı ediliyor”, Evrensel, 29 Mart 2023, https://www.evrensel.net/haber/486099/ itulu-akademisyenlerden-kararname-tepkisi-sehir-planlamasina-dair-bilimsel-birikim-goz-ardi-ediliyor

[12] Politeknik, “İTÜ Rektörlüğü deprem kararnamesine itiraz eden akademisyenleri hedef aldı”, 4 Nisan 2023, https://politeknik.org.tr/itu-rektorlugu-deprem-kararnamesine-itiraz-eden-akademisyenleri-hedef-aldi/

[13] Örneğin “Türkiye Ulusal Risk Kalkanı Modeli” isimli projenin çalışma gruplarının isimleri şurada var, ancak çalışmaları Web’de yok. https://webdosya.csb.gov.tr/db/ turkce/faaliyetler/turk-ye-ulusal-r-sk-kalkani-model–calisma-kurullari-20230311133047.pdf Kültür ve Turizm Bakanlığı danışmanlarını şurada anıyor, ancak bu ekibin çalışmalarına da açık erişim yok; Habertürk TV, “Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy soruları yanıtlıyor”, 21 Mart 2023, https://www.youtube.com/ watch?v=Bw0iwcDT7RM Hatay’ın deprem sonrası planlama işini üstlenen mimar Bünyamin Derman Hataylı yerel örgütlenmeler davetiyle 28 Nisan 2023 tarihinde İstanbul’da yaptığı sunumda çalışmayı ve ekibi aktardı, ancak yine açık bir kaynak erişimi yok.

[14] Eva Datta, “Ask yourself this: is your practice working for dictators?”, Architects’ Journal, 28 Şubat 2023, https:// www.architectsjournal.co.uk/news/opinion/ask-yourself-this-is-your-practice-working-for-dictators

[15] Başka Bir Dünya+Başka Bir Mimarlık” dosyasında bunları tartışırken bu ve benzeri sorunsallara yanıtlar vermeye çalıştık; Dosya 51, Mimarlar Odası Ankara Şubesi, Kasım 2022, http://www.mimarlarodasiankara.org/dosya/ dosya51.pdf

[16] Eda Narin, “Hatay’da TOKİ için acele kamulaştırma”, Artık Gerçek, 11 Mayıs 2023, https://artigercek.com/ guncel/hatayda-toki-icin-acele-kamulastirma-depremzedelerin-dava-hakki-da-yok-249326h

[17] Ortak Akıl-Antakya niyet beyanı ve ekibi için bkz; http://www.ortakakilantakya.com; Emre Arolat’ın açıklamalarından birisi; Serbestiyet, “Depremde yıkılan Antakya’yı ayağa kaldırmak için Ortak Akıl Antakya”, 26 Mart 2023, https://serbestiyet.com/haberler/depremde-yikilan-antakyayi-ayaga-kaldirmak-icin-ortak-akil-antakya-122990/ Bu örneğe suç-iyilik üzerinden Kültür Meclisi ve Yeni E dergisi yazılarında türlü biçimlerde değinmiştim, bkz. Dipnot 2.

[18] “Toplumsal Suç Ortaklığı, Acı ve Fena Bir Gerçekliktir”, söyleşi Ayşegül Sönmez, Sanatatax, 16 Şubat, 2023, https://www.sanatatak.com/view/toplumsal-suc-ortakligi-aci-ve-fena-bir-gercekliktir

[19] Takip ettiğim kadarıyla sonraki hiçbir yazısında/söyleşisinde mimarın özeleştirel bir tutumuna rastlamadım. https://www.ekonomim.com/hafta/mimar-emre-arolat-antakya-hak-ettigi-ciddiyet-ve-titizlikle-ele-alinmali-haberi-684991

[20] National Turk, “İşte Zorlu Center Projesi Hakkındaki ÇED Raporu”, Tarih yok, https://www.nationalturk. com/tr/zorlu-center-insaati-2380213/

[21] Arzu Eralp, “Zorlu Center İçin Yıllardır Daha İyi Ne Yapılabilirdi Diye Düşünüyorum, Bulamıyorum”, Arkitera, 10 Ekim 2013, https://www.arkitera.com/haber/zorlu-center-icin-yillardir-daha-iyi-ne-yapilabilirdi-diye-dusunuyorum-bulamiyorum/

[22] Tabanlıoğlu, http://www.tabanlioglu.com/project/ halic-shipyards-urban-transformation-project/

[23] Turizm Ajansı, “Tamince yeni ortağını açıkladı”, 6 Kasım 2021, https://www.turizmajansi.com/haber/ tamince-yeni-ortagini-acikladi-h48773

[24] T. Gül Köksal, “Haliç Tersaneleri’nde neler oluyor? Altı asırlık mirasın yağması”, 1+1 Express, 11 Haziran 2019, https://birartibir.org/alti-asirlik-mirasin-yagmasi/

[25] Emre Arolat gibi Murat Tabanlıoğlu’nun da bir kent suçu olan ve karşı davaları süren Haliçport’a (Tersane İstanbul) yönelik bir özeleştirel yaklaşımına rastlamadım.

[26] Eray Çaylı, “Felaket öncesi ve sonrası tasarım”, İklimin Estetiği, Antroposen Sanatı ve Mimarlığı Üzerine Denemeler, ed. Merve Ünal, İstanbul: Everest Yayınları, 2020, s.136-143.

[27] K. Marx- F. Engels, “Konut Sorunu”, Marx-Engels: Seçme Yapıtlar, Cilt: 2, Sol Yayınları, Ankara, 1977.

[28] ODTÜ Şehir ve Bölge Planlama Bölümü, “Acil Tasarım Stüdyosu: Shigeru Ban konferansı ve “Kağıt Masura Ev” Açılışı, 30 Nisan 2023, https://crp.metu.edu.tr/tr/duyuru/acil-tasarim-studyosu-shigeru-ban-konferansi-ve-kagit-masura-ev-acilisi; Umut Erdem, “ODTÜ’den Japonlarla deprem bölgesinin acil ihtiyacı için işbirliği… Depremzedeye kağıt masura ev”, Hürriyet, 8 Mayıs 2023, https:// www.hurriyet.com.tr/ekonomi/odtuden-japonlarla-deprem-bolgesinin-acil-ihtiyaci-icin-isbirligi-depremzedeye-kagit-masura-ev-42263624

[29] Selma Kasap, “Japon mimarın deprem bölgesine özel tasarımı kâğıt masura evi Hatay’a gönderildi”, AA, 4 Mayıs 2023, https://www.aa.com.tr/tr/gundem/japon-mimarin-deprem-bolgesine-ozel-tasarimi-kagit-masura-evi-hataya-gonderildi/2888783

[30] Kültür ve Turizm Bakanlığı, https://kvmgm.ktb.gov. tr/Eklenti/113885,duyuruafetbolgesi16523pdf.pdf?0

[31] Kültür ve Turizm Bakanlığı, https://kvmgm.ktb.gov. tr/Eklenti/113885,duyuruafetbolgesi16523pdf.pdf?0

[32] ODTÜ TAÇDAM, “Antakya’nın çok katmanlı kültürel mirasının deprem sonrası belgelenmesi, hasar tespiti ve değerlendirmesi”, 5 Haziran 2023, yayımlanmamış rapor, ODTÜ, Ankara, https://tacdam.metu.edu.tr/en/announcement/antakyanin-cok-katmanli-kulturel-mirasinin-deprem-sonrasi-belgelenmesi-hasar-tespiti-ve

[33] Gaziantep Belediyesi, “Gaziantep’te hasar alan binalar için bilim kurulu toplandı”, 10 Mart 2023, https://www. gaziantep.bel.tr/tr/haberler/gaziantepte-hasar-alan-tarihi-binalar-icin-bilim-kurulu-toplandi

[34] Dipnot 15 ve başka bir kentleşme önerisini sağlık sistemi üzerinden ele alan bir yazı için bkz. Mihriban Yıldırım, “Deprem bölgesinde toplumsal sağlık mücadelesi: Başka bir sağlık sistemi mümkün”, Sendika.org, 21 Mayıs 2023, https://sendika.org/2023/05/deprem-bolgesinde-toplumsal-saglik-mucadelesi-baska-bir-saglik-sistemi-mumkun-685336/ Ayrıca Başka Bir Atölye; https://www.baskabiratolye.com

[35] TDK, radikal, https://sozluk.gov.tr

[36] Nick Montgomery ve carla bergman, Neşeli Militanlık, Toksik Zamanlarda Direnişi Örmek, çeviren: Gülnur Elçik, İletişim Yayınları, İstanbul, 2022.

The post Sistem-içi Çözümlere Karşı Radikal Çabaların Gerekliliği Üzerine: 6 Şubat Depremi ve Sonrası appeared first on polenekoloji.org.

“…Kurduğumuz medeniyetin doğa üzerinde neden ve nasıl bir tahakküm
kurduğunu ve doğayı neden ve nasıl sömürdüğünü anlamamız sadece ekolojik ve
toplumsal sorunları bir arada değerlendiren bir yaklaşımla mümkün olacaktır.”
                                                                (Roussopoulos, 2017:87-88)

Çevre yıkımlarının sebeplerini ekoloji, ekonomi ve siyasetin ilişkilendiği noktalarda
aramak, gündelik hayatımızda ve küresel ölçekte yaşadığımız ekolojik ve toplumsal krizleri daha temelden anlayabilmemizi sağlamaktadır. Yeni bir düşünsel ve pratik bir alan olmakla birlikte politik ekoloji, bir bilim olarak ekolojinin siyasetten ayrı düşünülemeyeceğini savunurken; görünürlüğü her geçen gün artması sebebiyle de cevaplarını daha geniş alanlara bakarak sorguladığımız konular hakkında disiplinler arası bir birikim oluşturmaktadır.

Bookchin’e göre insanın insana tahakkümünün sınırları kendisiyle sınırlı kalmayıp, yaşadığı çevreye, doğaya da sıçramış ve hiyerarşik bir üstlük – astlık ilişkisi kurulmuştur (Bookchin, 2013, 2017). Bu tahakkümdür ki, günümüzde yaşadığımız toplumsal sorunları derinleştirirken, çevresel krizlerin de temelini oluşturmaktadır. 1970’ler ve 1980’lerden başlayarak, politik ekoloji, bu temel eşitsizlikleri kırsal peyzajlardan sanayileşmiş kentsel çevrelere ve çevre politikalarına, sosyo-ekonomik ve sosyo-ekolojik ilişkiler bağlamında, birçok araştırma alanını (coğrafya, antropoloji, siyaset bilimi, sosyoloji, ormancılık, çevre tarihi gibi) dahil ederek büyümeye devam etmiştir. (Tetreault, 2017; Roberts, 2020)

Politik ekoloji, sistematik bir tanımı yapılmadan önce ilk defa 1935 yılında Frank Thone tarafından ve daha sonra antropolog Eric Wolf tarafından 1972 yılında yayınladığı bir makalesinin (Ownership and Political Ecology) başlığında kullanılmıştır. İlk tanımlarından birinde, “Politik ekoloji ifadesi, ekoloji endişelerini ve geniş bir tanıma sahip ekonomipolitiği birleştirir. İkisi birlikte, sürekli yer değiştiren toplum ve yer ile ilişkili kaynakların arasındaki diyalektiği ve ayrıca toplumdaki sınıfları ve grupları kapsar.” denmektedir (Blaikie and Brookfield,1987:17).

1970’lerden beri toplumsal çevre ve doğal çevre arasındaki ilişkiyi inceleyen politik ekoloji, iki farklı epistemolojik yaklaşımda şekillenmiştir. Marksist ekonomi-politikle ilişkilendirilen materyalist yaklaşım ve söylem analizine ve çevresel sorunların sosyal inşasına odaklanan postyapısalcı yaklaşım (Tetreault, 2017). Son yıllarda ise; doğa, insan ve toplum üçgeninde yoğun bir araştırma pratiği oluşturan politik ekoloji, peyzaj mimarlığı alanının çalışma konularına da, mekânsal ve toplumsal kaygıların ortaklığı sebebiyle önemli katkılar sunma potansiyeli taşımaktadır.

Bu bağlamda, öncelikle doğanın kapitalizm tarafından tahribatı ve yapılaşmış çevrede büyüme odaklı ve kentsel rantlar baskısı ile kullanım değeri yerine değişim değerinin asıl itici güç olduğu kapitalist kentleşme modeline karşı, politik ekoloji, kısa tarihi ile de olsa büyük bir eleştirel bakış açısı sunmaktadır.

Diğer yandan, peyzaj mimarlığının tanımını meslek insanları üzerinden açıklayan IFLA (International Federation of Landscape Architects)’ya göre; “Peyzaj Mimarları, ekolojik sürdürülebilirliği, peyzajların kalitesini ve sağlığını, kolektif hafızayı, mirası ve kültürü ve bölgesel adaleti ele almak için estetik ve bilimsel ilkeleri uygulayarak doğal ve yapılı çevreleri planlar, tasarlar ve yönetir. Peyzaj mimarları, diğer disiplinlere öncülük ederek ve koordine ederek, sosyal ve ekonomik refahı öngören alanlar yaratmak için, iklim değişikliği ile ilgili uyum ve hafifletme ve ekosistemlerin stabilitesi, sosyo-ekonomik iyileştirmeler ve toplum sağlığı ve refahı gibi doğal ve kültürel ekosistemler arasındaki etkileşimlerle ilgilenir.” (https://www.iflaworld.com/the-profession) Buna göre, konu edindiği eşitsizlikler, adalet, haklar, doğal ve yapılı çevreyi ve onun oluşturduğu toplumsal hafızayı koruma çalışmaları göz önüne alındığında, politik ekolojinin eleştirel bakışını bir katkı olarak alacak peyzaj mimarlığı alanı aynı zamanda yeni bir perspektif kazanacaktır.

Peyzaj mimarlığı alanının doğası gereği ekolojiyi konu edinmesi kaçınılmazdır. Ancak ekoloji, kendinden menkul bir konu olarak değil de toplum, siyaset ve ekonomi ile ilişkisi içerisinde ele alınmalıdır. “Ekolojiye dair projelerin (ve fikirlerin) tamamı aynı zamanda ekonomiye dair projelerdir (ve fikirlerdir) ve bunun tersi de geçerlidir. Topluma ve ekonomiye dair görüşler ne kadar ekolojikse, ekolojiye dair görüşler de ancak o kadar toplumsal olarak tarafsız olabilir. Dolayısıyla çevre sorunlarını daha iyi kavramak istiyorsak ekolojinin ve siyasetin nasıl ilişkilendiğine yakından bakmak bir zorunluluk olur” (Harvey, 1993).

Bir diğer boyut olarak, Birleşmiş Milletler Dünya Kentleşme Beklentileri Raporu (2018)’na göre, günümüzde dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 57’si kentlerde yaşıyorken, 2050’ye kadar yaklaşık yüzde 70’inin kentsel alanda yaşayacağı öngörülmektedir. Ekoloji savunucu hareketler, tahrip edilen alan ölçeğinin genişliği sebebiyle, gücünü çoğunlukla kırdan alıyor olsa da nüfusun çok büyük bir çoğunluğunun yaşadığı kentsel mekanlardaki mücadele alanları gündelik pratikler içerisinde yok olmamalıdır. Kırdan kente doğru uzanan yaşam hakkını savunma kültürü, potansiyelini geliştirerek ve genişleterek anayasal tabana oturmalıdır. Bunu sağlamak için de peyzaj mimarları hem kentsel hem kırsal alanlarda “doğal ve yapılı çevreyi planlamak, tasarlamak, yönetmek” ten önce korumaya başlamalı ve korumayı anayasal düzlemle birleştirebilmek için karar alma ve uygulama süreçlerine aktif olarak katılım sağlamalıdır.

Peyzaj mimarlığı meslek alanının kentteki nesnesi olarak, 19. Yüzyılda doğanın bir temsili olduğu belirtilen park alanlarından, günümüzde çok eleştirilen imar mevzuatı yoluyla dahi korunamayan yeşil alanlara dönüşmesi sürecinde, politik ekolojinin kullandığı araçlar ile yeniden ele alınıp, yeniden üretilmesine ihtiyaç duyduğu düşünülmektedir.

Roussopoulos’ a göre, “Bookchin, Aristo’dan yola çıkarak siyasetin insan doğasına içkin olduğunu ve bu içkinliğin yaşadığımız toplumun gündelik meselelerine aktif katılımla kendisini en somut şekilde gösterdiğini belirtmektedir.” (Roussopoulos, 2017: 90) Böylelikle, bozunup yeniden yapılanmaya ihtiyaç duyan hareketlerin başında “özgürlükçü yerel yönetimcilik”(Roussopoulos, 2017: 91) anlayışıyla etkileşimli ve eş güdümlü ilerleyecek, demokratik siyasetin temeli olarak belirlenecek mahalleler, kasabalar ve kentler kurgusunda peyzaj mimarlığının rolünü belirlemek gelmektedir. Bunu belirlemek için meslek tanımına tekrar geri dönüp peyzaj mimarlığı özneleri olarak bizlerin ‘koruma’yı (önlem alarak korumayı) en baş ve mutlak eylem olarak görmemiz ve anlatmamız gerekmektedir.

Peyzaj mimarlığı alanının peyzaj hakkı (right to landscape) gibi, bir boyut olarak, haklar meselesi ile ilişkilendirilmesine yönelik olarak Stecker (2011): “Avrupa Peyzaj Sözleşmesi’nin (ELC) 2004 yılında yürürlüğe girmesinden bu yana, peyzaj ve insan hakları arasındaki kavramsal bağlantı yeni bir yankı uyandırmaktadır. Bunun nedeni, sözleşmenin odağını ‘peyzajlar’dan (landscapes) ‘peyzaj’a (landscape); ‘muhafaza ederek koruma’dan (conservation) ‘önlem alarak koruma’ya (protection), ‘yönetmek’ten (management) ‘iyileştirme’ye (rehabilitation); ve ‘üstün evrensel değere sahip’ (outstanding universal value) peyzajlardan ‘günlük’ (everyday) ve ‘bozulmuş peyzajlara’ (degraded landscapes) çevirmiş olmasındandır.” şeklinde belirtmektedir. Tanımları takip edecek olursak, büyük ve herkesçe erişilmesi güç olan mekanlardan, daha mütevazı, gündelik ve bozulan mekanlara atıfta bulunulduğunu görmekteyiz. Zaman içinde doğal veyapılı çevrenin tahribatını metinler ve kavramlar üzerinden de okuyabiliyor ve korumanın öneminin vurgulandığını anlayabiliyoruz.

Bununla birlikte, yine Avrupa Peyzaj Sözleşmesi’nde, “…Peyzajın bireysel ve sosyal refahın anahtar bir ögesi olduğuna ve korunmasının, yönetiminin ve planlamasının toplumdaki herkese haklar ve sorumluluklar getirdiğine inanarak…” sözleşme metnindeki hususlarda anlaşma yapıldığı belirtilmektedir.

Son durumda, yazı boyunca bahsi geçen hak mücadelesi sadece ekolojik mücadeleyi değil, doğa haklarını, kadın ve çocuk haklarını, tüm azınlıkların haklarını da gözeten bir temelden yükselir; çünkü bu konuların her biri birbiriyle etkileşim içinde olan sorunları barındırır. Tüm bu meselenin kendisi, aslında bir haklar mücadelesidir ve işte o hakların tamamının bütünlüğü söz konusudur. Ekolojik mücadele aynı zamanda insan haklarını, doğa haklarını, hayvan haklarını, biyoçeşitliliği, yerel halkların ekonomik durumlarını da birlikte yürütür.(https://acikradyo.com.tr/podcast/237665)

Yaşadığımız depremler, seller, yangınlar, tarım krizi, gıda krizi, toplumsal kriz, iklim krizi, doğal ve yapılı çevrenin korun(a)maması gibi sorunların temelinin sadece doğal ve doğa kaynaklı olmadığını; ayrıca insan eliyle üretilen maden ocaklarının, enerji projelerinin, moloz yığıntılarından oluşan dolgu alanlarının, otoyolların, havalimanlarının, işgal altındaki koyların, yitip giden kent parklarının, ranta konu edilen dönüşüm alanlarının, yok edilen biyoçeşitliliğin yaratılan hiyerarşik tahakküme dayalı toplum düzenin kendisinden menkul olarak ve ‘kaçınılmaz’ olarak oluştuğu fikri, politik ekolojinin de bir özne olarak alternatif bir toplumsal sistem arayışı için önemli ve aydınlatıcı bir perspektif sunacağını anlatmaktadır. “Dolayısıyla, toplumdaki somut toplumsal sorunları kararlı bir biçimde ele almadan yaşadığımız çevre sorunları tam anlamıyla anlaşılamayacak ve nihai bir çözüme kavuşamayacaktır.” (Roussopoulos, 2017:86)

Bu sebeple peyzaj mimarlığı meslek alanı ile ayrılmaz bir ilişki içerisinde bulunan, kentsel toplumsal sorunlar meselesi çözümlenmeden ve onlara ilişkin politika üretilmeden; ihtiyaçların ve dayanışmanın gözetilmediği bir ekonomiye dayalı mesleğin toplumsal icrası, içinde bulunduğumuz sisteme, ana akım teori ve yaklaşımlara katkı sunmanın ötesine geçemeyecektir.

KAYNAKLAR:

Blaikie, P., Brookfield H. (1987). Land Degradation and Society. London: Methuen.

Bookchin, M. (2013). Toplumu Yeniden Kurmak. İstanbul: Sümer Yayıncılık.

Bookchin, M. (2017). Ekolojik Bir Topluma Doğru. İstanbul: Sümer Yayıncılık.

Bookchin, M. (2017). Toplumsal Ekoloji ve Komünalizm. İstanbul: Sümer Yayıncılık.

Bookchin, M. (2019). Özgürlüğün Ekolojisi Hiyerarşinin Ortaya Çıkışı ve Çözülüşü. İstanbul: Sümer Yayıncılık.

Harvey, D. (1993) The Nature of Environment: Dialectics of Social and Environmental Change. SocialistRegister: 29, 1-51. Erişim adresi: https://socialistregister.com/index.php/srv/article/view/5621/2519.

Roberts, J. (2020). Political Ecology. The Open Encyclopedia of Anthropology. Erişim adresi:
http://doi.org/10.29164/20polieco

Roussopoulos, D. (2017). Politik Ekoloji İklim Krizi ve Yeni Toplumsal Gündem. İstanbul: Sümer Yayıncılık.

Strecker, A. (2011) The ‘Right to Landscape’ in International Law, the right to Landscape içinde.London: Routledge. Erişim adresi:

Tetreault, D. (2017). Three Forms of Political Ecology. Ethics and the Environment, 22(2), 1-23. Erişim adresi:https://www.jstor.org/stable/10.2979/ethicsenviro.22.2.01?seq=1

Üstün, B. (2021). Doğayı, Emeği, Yaşamı Korumak Ekoloji Politik Yazılar. İstanbul: İletişim Yayıncılık.

https://acikradyo.com.tr/podcast/237665 Erişim tarihi: 14.03.2023.

https://www.iflaworld.com/the-profession Erişim tarihi: 14.03.2023.

https://www.taylorfrancis.com/chapters/edit/10.4324/9781315237350-14/right-landscape-internationallaw-amy-strecker. Erişim tarihi: 14.03.2023.

https://hyd.org.tr/attachments/article/510/saha5.pdf. Erişim tarihi: 14.03.2023.

https://www.sciencedirect.com/topics/earth-and-planetary-sciences/political-ecology. Erişim tarihi: 14.03.2023.

https://www.jstor.org/stable/10.2979/ethicsenviro.22.2.01?seq=1. Erişim tarihi: 14.03.2023.

https://en.wikipedia.org/wiki/Political_ecology#cite_ref-Walker-2005-74_10-0 Erişim tarihi: 14.03.2023.

http://environment-ecology.com/political-ecology/407-political-ecology.html Erişim tarihi: 14.03.2023.

https://www.researchgate.net/publication/262005864_James_B_Greenberg_1994_Political_Ecology_Editors_Pr
eface_with_Thomas_K_Park_Journal_of_Political_Ecology_Vol_11-12. Erişim tarihi: 14.03.2023.

https://www.anthroencyclopedia.com/entry/politica++l-ecology. Erişim tarihi: 14.03.2023.

https://population.un.org/wup/Download/. Erişim tarihi: 14.03.2023.

https://www5.tbmm.gov.tr/kanunlar/k4881.html. Erişim tarihi: 14.03.2023.

The post Politik Ekoloji ile Peyzaj Mimarlığı İlişkisi Üzerine Bir Değerlendirme appeared first on polenekoloji.org.

Belgeselin anlaşılabilmesi için, Bergama'daki direnişin tarihsel arka planına kısa bir bakış atmak önemlidir. 1989 yılında, Eczacıbaşı şirketine verilen altın madeni işletme ruhsatı, kısa süre sonra Almanya ve Avustralya menşeli Eurogold şirketine devredilmiştir. 1991 yılında madenin inşaatına başlanmış ve 1992 yılında halkın tepkisiyle direniş eylemleri başlamıştır. Bu eylemler, özellikle 1996'dan itibaren kitleselleşmiş ve Bergama'nın gündemine oturmuştur. Bergamalılar, çeşitli eylemlerle, siyanürlü atıkların çevreye vereceği zararları protesto etmiş, köyleri ve doğal yaşam alanları için mücadele etmişlerdir.

Bu süreçte, dönemin Bergama Belediye Başkanı Sefa Taşkın’ın öncülüğünde yapılan etkinlikler ve toplantılar, halk arasında farkındalık oluşturmaya yönelik önemli adımları içeriyordu. Ancak, şirketlerin karşı eylemleri ve kamuoyunu yanıltma çabaları da göz ardı edilemez. Örneğin, maden patronları bir basın toplantısında siyanürün zararsız olduğunu kanıtlamak amacıyla, kandırdıkları işçileri siyanür havuzlarında yüzdürmüşlerdir. Bu uygulamalar, madenin çevresel ve sağlık üzerindeki risklerini görmezden gelen bir yaklaşımın örneklerindendir.

Belgesel, Bergama halkının yaşamlarını ve mücadelelerini anlatırken, özellikle kadınların direnişindeki önemi öne çıkarır. Engin Ayça, belgeselin odak noktasını kadınlara vermeyi tercih etmiş ve bu seçim, filmi güçlendirmiştir. Yönetmen, köylü kadınların yaşadıkları zorlukları ve mücadelelerini detaylandırarak, direnişin toplumsal boyutunu vurgular. Bu noktada, Bergamalı şairlerin şiirleriyle metinlerin desteklenmesi, belgeselin anlatımına kültürel bir derinlik kazandırmıştır.

Belgeselin önemli bir özelliği, dış sesin kullanımının da dikkat çekici olmasıdır. Bu ses, belgeselin başından sonuna kadar yer almakta ve zaman zaman şiirsel bir anlatımla Bergama halkının yaşadıklarını aktarmaktadır. Yönetmen Engin Ayça, bu yaklaşımın belgeselin etkisini artırdığını ifade ederken, belgeselin amacına uygun olarak Bergama'nın kültürel mirasını da yansıtmaktadır.

Bergama direnişinin ve "Ölüler Altın Takmaz" belgeselinin, Türkiye'deki altın madenciliği konusundaki mücadelenin önemli bir parçası olduğunu belirtmek gerekir. Bu belgesel, sadece Bergama'daki olayları değil, tüm Türkiye'deki madencilik faaliyetlerinin ekolojik ve sosyal etkilerini gözler önüne seriyor. Altın madenciliğinin doğaya ve insan sağlığına verdiği zararlar, bu belgesel aracılığıyla bir kez daha ortaya konmuş ve bu alandaki mücadelenin devam etmesi gerektiği vurgulanmıştır.

Sonuç olarak, "Ölüler Altın Takmaz" belgeseli, ekolojik direnişin ve toplumsal mücadelenin önemini anlatan, tarihsel ve kültürel bir belge olarak değerlendirilmektedir. Bu belgesel, doğaya ve emekçilere büyük zararlar getiren madencilik faaliyetlerinin sona erdirilmesi gerektiğini, ekolojik ve toplumsal mücadelenin ise sürekliliğinin önemini gözler önüne sermektedir.

Blue Panda, her yıl yaklaşık beş ay süren seyri boyunca karar vericiler, bilim insanları, kıyı toplulukları, kamu kuruluşları, yerel yöneticiler, sivil toplum kuruluşları ve özel sektör gibi paydaşları bir araya getirerek Akdeniz’in karşı karşıya olduğu çevresel tehditlere dikkat çekiyor. WWF-Türkiye, Blue Panda’nın Datça durağında, 9 Ağustos’ta düzenlenen özel bir seyirle Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü ve yerel yönetim temsilcileriyle buluştu. 

WWF-Türkiye Genel Müdürü Ömür Kula, Akdeniz’in karşı karşıya olduğu en büyük tehditlerin başında iklim krizinin geldiğini belirtti. Kula, “Akdeniz, sıcaklıkların küresel ortalamadan %20 daha hızlı arttığı, dünyanın en hızlı ısınan ve en tuzlu denizlerinden biri haline geliyor. Artan sıcaklıklar, yoğun insan etkisiyle birlikte denizel kaynakları tükenme noktasına getirerek, ekosistemlerin çökmesine ve bölge halkının geçim kaynaklarının yok olmasına yol açıyor. Akdeniz’i korumak ve bu gidişatı tersine çevirmek için güçlü eylemler gerekiyor” diyerek tüm paydaşları, deniz ekosistemlerini korumak için ortak hareket etmeye çağırdı.

WWF-Türkiye Doğa Koruma Direktörü Güner Ergün, deniz çayırı ekosistemlerinin sağlığını iyileştirmek ve bu kaynaklara bağlı kıyı topluluklarının geçim kaynaklarını sürdürmek amacıyla hayata geçirilen çalışmalardan bahsetti. Ergün, Akdeniz’e özgü deniz çayırlarının (Posidonia oceanica) iklim krizine karşı önemli müttefikler olduğunu belirtti. Deniz çayırlarının, karadaki ormanlara eşdeğer ekosistem hizmetleri sağladığını ifade eden Ergün, deniz çayırlarının karbon tutumu, kıyı erozyonunun önlenmesi ve birçok tür için yaşam alanı gibi kritik rolleri olduğunu vurguladı. Ergün, deniz çayırları üzerindeki en büyük baskının demirleme faaliyetleri olduğunu belirterek, bu baskıyı azaltmak için ulusal düzeyde demirleme yönetmeliği hazırlanması, demirlemeye kapalı alanlar oluşturulması ve eko şamandıra sistemlerinin kurulması gibi çözüm önerilerinde bulundu.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdür Yardımcısı Dr. Beyhan Oktar, Datça - Bozburun Özel Çevre Koruma Bölgesi’nin, büyük karbon yutak alanlarından olan deniz çayırları ve çok çeşitli türlere ev sahipliği yapan bir ekosistem barındırdığını ifade etti. Oktar, bölgenin tanıtılması ve farkındalık oluşturulması amacıyla düzenlenecek dalış etkinlikleriyle, önemli bulgular elde edilmesinin amaçlandığını belirtti. Oktar, Akdeniz havzasının deniz çayırı örtüsünün %50’sinden fazlasına ev sahipliği yapan Türkiye’nin, bu doğal mirası gelecek nesillere aktarmayı hedeflediğini söyledi.

Datça Belediye Başkanı Aytaç Kurt, denizlerin korunması gerektiğini vurgulayarak, denizlerin yerel halk, turistler, yatırımcılar, balıkçılar ve yerel yönetimler tarafından nasıl korunacağını ve kullanılacağını tanımlayan bir deniz kullanım yasasına ihtiyaç olduğunu belirtti.

WWF-Türkiye’nin bu girişimi, Akdeniz’in korunmasına yönelik farkındalığı artırmayı ve tüm paydaşları bu doğrultuda harekete geçmeye teşvik etmeyi amaçlıyor. Blue Panda yelkenlisi, Akdeniz’in benzersiz ekosistemini koruma çabalarında önemli bir sembol olmaya devam ediyor.

Bir istinat duvarının çöktüğü Çukuraltı Mahallesi 2189 Sokak'ta gazetecilere açıklama yapan Vali Elban, dün sabah saat 04.00 civarında kent geneline yoğun bir yağışın düştüğünü anlattı.

Elban, Menderes ilçesinin sahil bölümlerinin yağmurdan çok fazla etkilendiğini aktararak, "Metrekareye 133 kilogram yağış aldı burası ve yaklaşık 4-5 saatlik bir zaman dilimi içerisinde aldı. Buradaki arazi yapısını, yerleşim durumunu da görüyorsunuz. Dolayısıyla bu süre zarfında maalesef bir kısım iş yerleri, evlerimizi ve otoparklarımızı sular bastı." diye konuştu.

Tire, Buca, Konak'ın da aralarında bulunduğu başka ilçelerde de su baskını yaşandığını, büyük hasarın Menderes ilçesinde oluştuğunu ifade eden Elban, şunları kaydetti:

"İlimiz genelinde toplam 231 evimiz ve 47 iş yerimiz su baskınından etkilendi. 45 aracımız da ya sel önünde sürüklendi ya da kapalı otoparkta hasar aldı. Dün öğleye doğru yağışın azalmasıyla birlikte AFAD, Çevre ve Şehircilik, Defterdarlık, Mal Müdürlüğü ekiplerimiz çok süratli bir şekilde hasar tespitlerine başladı. Diğer taraftan da Kaymakamlığımız, Belediye ekiplerimiz, AFAD'ımız ve diğer birimlerindeki arkadaşlarımız da buradaki vatandaşlarımızın eksikliklerinin giderilmesi ve diğer su boşaltımı, temizlikle ilgili çalışmalara başladılar. Bu akşam itibarıyla biz hasar tespitlerinin tamamını bitirmeyi planlıyoruz. İlk elden hasar gören vatandaşlarımıza süratlice bir miktar maddi yardımla başlayacağız. Daha sonra da kısa bir süre içerisinde, hasar durumlarına göre AFAD'ımızdan gelecek parayla da onların hasarlarını belli oranda gidermeyi hedefliyoruz."

Elban, istinat duvarının çökmesi sonucu hasar gören araçların yeni bir hasar almadan çıkarıldığını dile getirerek, "Bu bölgeye zarar vermeden bu istinat duvarının kaldırılması gerekiyor. Şimdi arkadaşlarımız onunla ilgili teknik çalışma yapıyorlar. Birkaç kurum işbirliğiyle onu da kaldıracaklar. Daha sonra daha sağlam, yıkılmayacak, daha uygun bir istinat duvarıyla tekrar bu yol faaliyete ge.ecek." ifadelerini kullandı.

Kentte dün gece saatlerinde başlayan gök gürültülü sağanak, sabah saatlerinde de etkisini sürdürmüş, bazı ilçelerde su baskınları yaşanmıştı. Menderes ilçesinde de şiddetli sağanak nedeniyle bazı ev ve iş yerlerini su basmış, derenin taşması sonucu yol çökmüş, bazı araçlar denize sürüklenmişti. 

Seyitömer Belde Belediye Başkanı Mahmut Yol, termik santraldaki maden sahasında kül dökümü yapılan alanın zeminindeki kayma nedeniyle gölette taşkın oluştuğunu söyledi. Karayolunun ulaşıma kapanır kapanmaz gerekli mercilerle iletişime geçtiklerini ifade eden Yol, bölge halkının yaşadığı mağduriyetin bir an önce giderilmesi için çalışma yürüttüklerini de sözlerine ekledi.

Gaziantep'te, 3 çocuk annesi Miyese Kahraman, rahatsızlanınca Gaziantep Üniversitesi Hastanesi'ne kaldırıldı. Kahraman’ın burada yapılan Covid-19 testi pozitif çıkınca tedaviye alındı. Yoğun bakım ünitesinde tutulan Kahraman, 26 gün boyunca solunum cihazına bağlı olarak tedavi gördü. Yaşama şansı yüzde 10 olarak değerlendirilen Miyese Kahraman, sağlık görevlilerinin çabasıyla hayata tutunmayı başardı.