Alman Sanayi Derneği (BDI) Başkanı Siegfried Russwurm’a göre, Almanya’nın düşük karbonlu teknolojilere, yenilenebilir enerji kaynaklarına ve çevre dostu üretim süreçlerine yaptığı yatırımlar, ülkenin küresel sanayi liderliğini koruması için en güçlü araç olarak görülüyor. Özellikle yeşil hidrojen, enerji depolama çözümleri ve elektrikli araçlar gibi yenilikçi teknolojiler, Almanya’nın enerji dönüşümünde kritik rol oynuyor.

Russwurm, Almanya’nın sanayi üretiminde karbon nötr hedeflerine ulaşabilmesi için enerji maliyetlerinin düşürülmesi gerektiğini vurguluyor. Yüksek enerji fiyatlarının sanayinin rekabet gücünü zayıflattığına dikkat çeken Russwurm, uygun maliyetli ve güvenilir enerji kaynaklarına erişimin önemini belirtti.

Raporda, enerji maliyetlerinin düşürülmesi ve güvenilir enerji arzının sağlanmasının öneminin de altı çiziliyor. Almanya, fosil yakıtlardan yenilenebilir enerjiye geçiş sürecinde, başta güneş ve rüzgâr enerjisi olmak üzere alternatif enerji kaynaklarına yöneliyor. Bu süreçte, yeşil hidrojen üretimi ve enerji depolama teknolojileri gibi inovatif çözümler, ülkenin enerji dönüşümünde merkezi bir rol oynayacak.

BDI raporuna göre, enerji maliyetlerinin yüksekliği, Almanya’nın sanayi üretimini olumsuz etkileyen faktörlerden biri olarak öne çıkıyor. Raporda ayrıca, sadece büyük sanayi kuruluşlarının değil, küçük ve orta ölçekli işletmelerin (KOBİ’ler) de yeşil teknolojiye erişiminin sağlanması gerektiği belirtiliyor. Bu dönüşümün hızlandırılması, Almanya’nın hem iklim değişikliğiyle mücadele stratejisinde hem de sanayi liderliği pozisyonunda kalıcı olmasını sağlayacak.

Rapor aynı zamanda, Almanya’nın sanayi stratejilerinde yenilenebilir enerji kullanımını artırmanın ve düşük karbonlu üretim modellerine geçişin zorunluluk haline geldiğini ortaya koyuyor.

Verilecek hibelerden ilki, Güney Afrika’nın altyapı maliyetleriyle mücadele eden devlet şirketi Transnet’e yönlendirilecek. Yaklaşık 7,8 milyon dolar (140 milyon rand) değerindeki bu destek, demiryolları, limanlar, boru hatları gibi kritik altyapı projelerinde Transnet’e yardımcı olacak.

Diğer hibe ise 25 milyon avro (yaklaşık 27,6 milyon dolar) tutarında olup, Güney Afrika’nın yeşil hidrojen değer zincirini geliştirmeyi amaçlıyor. Afrika’nın en sanayileşmiş ekonomisine sahip olan Güney Afrika, bu sayede karbon ayak izini azaltma hedeflerine daha hızlı ulaşabilecek.

AB Enerji Komiseri Kadri Simson, Pretoria’da yaptığı açıklamada, “Bu iki Avrupa Birliği hibesi, Güney Afrika’nın stratejik enerji hedeflerine önemli katkılar sağlayacak.” ifadelerini kullandı.

Güney Afrika Enerji ve Elektrik Bakanı Kgosientsho Ramokgopa ise yeşil hidrojenin ülkenin sanayileşme sürecine büyük bir ivme kazandıracağını belirterek, “Yeşil hidrojen, Güney Afrika’nın gerçek anlamda sanayileşmesi için en büyük fırsatlardan birini sunuyor.” dedi.

Avrupa ülkeleri, küresel ölçekte enerji güvenliğini sağlamak ve karbon salınımlarını azaltmak amacıyla Afrika genelinde yeşil hidrojen projelerine yatırım yapmayı sürdürüyor. Bu hibeler, hem Güney Afrika’nın hem de Avrupa’nın karbonsuzlaşma çabalarında önemli bir adım olarak görülüyor.

Bakan Bayraktar, Türkiye’nin yenilenebilir enerjide önemli atılımlar yaptığının altını çizerek, ülkenin son 15 yılda güneş ve rüzgâr enerjisi kurulu gücü anlamında dünyada 11. sıraya ve Avrupa’da 5. sıraya geldiğini ifade ederek, bunun daha üst seviyelere çıkarılması gerektiğini aktardı. Türkiye’nin deniz üstü rüzgâr potansiyelinin de oldukça yüksek olduğunu da sözlerine ekleyen Bayraktar, şöyle devam etti: “Şu anda gelinen noktada 29 bin megavatın üzerine çıkmış kurulu gücümüz var. Yaklaşık 80 bin MW’lık kapasiteyi biz tahsis etmiş durumdayız. Bunun 30 bin MW’ı ağırlıklı sanayicilerimizde. Sanayicilerimiz kendi ihtiyaçları için ihtiyaç duydukları üretimleri buradan yapıp bir kısım fazla elektriği piyasaya satma şanslarına sahip. Dolayısıyla böyle bir süreç söz konusu. Biz hızlı bir şekilde o sanayicilerimizin elindeki bu kapasiteleri hayata geçirmelerini istiyoruz.”

Bakan Bayraktar, izin süreçlerinin 2 yıla ya da 2 yılın altına çekilerek üretilen projelerin daha hızlı bir şekilde elektrik üretimine dönüştürülmesinin hedeflendiğine dikkati çekerek, “Yeni dönemde meclis açıldıktan sonra ilk gündeme getirmek istediğimiz konulardan bir tanesi bu yenilenebilir enerjideki izin süreçlerini kolaylaştırmak, keza madenlerde de öyle.” diye konuştu. Mevcut kapasite verimi 80 bin MW’ın dışında her yıl 2 bin ila 2 bin 500 MW’lık kapasite tahsis ihalesinin yapılmasını hedeflediklerini bildiren Bayraktar, “Uluslararası yatırımcıların da olduğu, bizim yerli teşebbüslerin de olduğu herkes, belli şartları sağlayanlar, belli finansal kabiliyeti olan firmalar, bu yarışmalara girecek ve bu 2 bin, 2 bin 500 MW kapasiteyi her yıl biz bu şekilde tahsis edeceğiz. Muhtemelen bu ay içerisinde biz 2024’ün YEKA ilanını bu anlamda yaparız, onu hedefliyoruz. Belki bir 2-3 aylık hazırlık sürecinden sonra da ocak ayı içerisinde ilk kapasite tahsis ihalemizi bu anlamda yapmış oluruz.” bilgisini paylaştı.

Bakan Bayraktar, ayrıca bunun ilerleyen süreçte ve 2035’e kadar bir program olarak açıklamak istediklerinin altını çizerek, “Bütün yatırımcılar, Türkiye’ye ekipman fabrikası kurmak isteyen, panel fabrikası kurmak isteyen veya Türkiye’de sadece enerji kısmında yatırımcı olmak isteyen herkes, öngörülebilir bir şekilde önümüzdeki 10 yılı, 12 yılı görmüş olarak bu yatırımlara girebilecek.” dedi. Bayraktar, nadir toprak elementlerinin çip üretiminde, depolama teknolojilerinde, batarya teknolojilerinde ve güneş enerjisi hücrelerinin yapımında kullanıldığını ve söz konusu kaynakların çok değerli ve stratejik olduğunu vurguladı. Kritik minerallerin enerji dönüşümünde önemli rolü olduğuna değinen Bayraktar, ham maddenin işlenmesi ve saflaştırılması teknolojisi üzerinde çalışmalar yürütüldüğünü ifade etti. Bayraktar, Türkiye’de ciddi rezerv bulunduğuna işaret ederek, “Teknolojiyi kullanarak saflaştırmak ve nihai ürüne dönüştürmekle alakalı çalışmalarımız devam ediyor. Gelecek ay Çin’de maden konferansına katılacağım. Madenlerin çıkarılması, saflaştırılması ve işlenmesi ciddi yüksek teknoloji gerektiren bir iş. Çin dahil farklı ülkelerle görüşmeler yapılacak.” değerlendirmesinde bulundu.

Türkiye ekonomisinin lokomotif sektörlerinden olan inşaat sektörünün ana girdisi olan çimento, sanayi ve altyapı gelişiminde kilit bir rol oynarken, Türkiye, dünyada çimento üretiminde ve tüketiminde önemli bir konumda yer alıyor ve küresel pazarın yaklaşık yüzde 2‘sini oluşturuyor.

Sınırda Karbon Düzenlemesi Mekanizması kapsamında öncelikli kabul edilen altı sektörden biri olan sektörde regülasyonların tamamlanmaması, sektörel azaltım hedeflerinin belirlenmemesi ve karbon ücretlerinin tahmin edilememesi bu konuda yol haritası oluşturmak isteyen firmalar için bilinmezlik teşkil ediyor. 

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri İhracatçıları Birliği (ÇCSİB) Başkan Yardımcısı Abdulhamit Akçay, buna karşılık sürece adapte olma konusunda sektör olarak farkı kapatmak için çalıştıklarını belirttiği açıklamasında, izin süreçlerinin hızlandırılması, mevzuatların düzenlenmesi ve ithalattaki engellerin kaldırılmasına ilişkin çok yönlü strateji gerektiğini vurguladı.

AA’dan Zeynep Duyar’ın aktarımına göre, Avrupa ve Türkiye’de sürdürülebilir şehirler için önemli adımlar atılıyor. Bu çalışmalar, özellikle kentsel zorlukların üstesinden gelmeyi hedefleyen araştırma ve yenilik projelerine odaklanıyor.

Bu bağlamda, TÜBİTAK koordinasyonuyla başlatılan “Kentsel Geçişleri Sürdürülebilir Bir Geleceğe Yönlendirme Ortaklığı (DUT) 2024 Yılı Çağrısı”, Ufuk Avrupa Programı kapsamında açıldı. Disiplinler arası araştırmaları ve yenilikçi çözümleri desteklemeyi amaçlayan çağrı, stratejik kentsel araştırmalardan uygulamalı yeniliklere kadar geniş bir yelpazeyi kapsıyor.

Uluslararası çok ortaklı konsorsiyumlar tarafından sunulacak projeler için iki aşamalı bir başvuru süreci öngörülüyor. İlk aşama başvuruları 14 Kasım’a kadar alınacak. Başvurular, uluslararası bir hakem kurulu tarafından değerlendirilecek ve başarılı bulunan projeler, ortak ülkelerin ulusal fonlama kuruluşları tarafından finanse edilecek.

TÜBİTAK, bu süreç hakkında detaylı bilgi almak isteyenler için Ufuk Avrupa Programı internet sayfasında bir bilgilendirme bölümü oluşturdu. Ayrıca, proje önerilerinin odaklanacağı “Geçiş Yolları” temaları belirlendi. 15 dakikalık şehirler, pozitif enerji bölgeleri ve döngüsel şehir ekonomileri bu temalar arasında öne çıkıyor. Projeler en fazla 36 ay sürecek ve 230 bin avroya kadar destek alabilecek. Proje maliyetleri, başvuran kurumların türüne göre yüzde 60 ile yüzde 100 arasında değişen oranlarda karşılanacak.

Türk araştırmacılar da bu çağrı kapsamında yer alabiliyor. Yükseköğretim kurumları, kamu kuruluşları ve sermaye şirketleri, TÜBİTAK’ın sağladığı desteklerden yararlanarak uluslararası işbirliklerine katılma fırsatına sahip olacaklar. Ayrıca, 17 Eylül’de çevrim içi olarak düzenlenecek Ulusal Bilgilendirme Günü’nde, proje başvuruları, bütçe ve destek süreçleri gibi detaylar araştırmacılarla paylaşılacak.

Ufuk Avrupa Programı, Avrupa Birliği’nin 9. Çerçeve Programı olarak biliniyor ve bilimsel ile teknolojik yeniliklerin desteklenmesini amaçlıyor. Program, Avrupa’nın yenilik kapasitesini, rekabet gücünü ve istihdamını artırmayı hedefliyor. Türkiye’de ise bu programın koordinasyonu TÜBİTAK tarafından yürütülüyor.

Avrupa Birliği (AB) dijital ekonomi düzenlemeleri ve Yeşil Mutabakatı doğrultusunda, rekabetçiliğin artırılması için gerekli mevzuat, destek politikaları ve uluslararası anlaşmalara yönelik hazırlıklar tamamlanacak. Ulusal Emisyon Ticaret Sistemi’nin (ETS) hukuki altyapısı tamamlanarak AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması’na (SKDM) uyumlu bir yapı hayata geçirilecek. Karbon fiyatlandırma mekanizmasının sektörler üzerinde oluşturacağı ilave maliyetlere yönelik ihracatın finansmanında kullanılan araçların çeşitliliği artırılacak.

İhracatın geleneksel ürün ve pazar yapısı geliştirilecek, pazar çeşitlendirmesiyle yeni pazarlara ulaşmak, mevcut pazarlardaki konumu güçlendirmek için ihracatçıların ihtiyaçlarına yönelik uygulamalar hayata geçirilecek. Türk malı imajının güçlendirilmesine yönelik uluslararası markalaşma faaliyetlerinin desteklenmesine devam edilecek.

Dünya ticaretinde payı artan yüksek teknolojili ve katma değerli ürünlerin yurt içinde üretimine yönelik potansiyel tespit edilerek, işletmeler bu alanda desteklenecek. Dünya ticaretinde payı düşen fakat Türkiye’nin pazar payının yüksek olduğu düşük teknolojili ve istihdam yoğun ürünlerde sektör içi ve sektörler arası dönüşüme yönelik gerekli tedbir ve destekler, ilgili kurumlarla işbirliği içinde geliştirilecek.

İthalat bağımlılığının azaltılması da programın önemli başlıkları arasında bulunuyor. Bu kapsamda “Türkiye Kritik ve Stratejik Hammaddeler Stratejisi” hazırlanacak. Enerji ve diğer kritik emtialar gibi unsurların yurt içinde üretimi teşvik edilecek, tüketim malı ithalatına olan talep sınırlandırılacak. Kritik maden ve minerallerin arzını ve güvenliğini sağlamaya yönelik uluslararası doğrudan yatırımlar alanında Türk Devletleri Teşkilatıyla (TDT) işbirlikleri geliştirilecek. Türkiye Varlık Fonu’nun (TVF) maden yatırımlarıyla Türkiye’nin ithal bağımlılığının azaltılmasına ve dış ticaret dengesi ile cari işlemler açığının iyileştirilmesine katkı sağlanacak. Petrol, doğal gaz ve maden kaynaklarına yönelik yurt içi ve dışında arama ve üretim çalışmaları artırılarak rezervler katma değeri yüksek şekilde ekonomiye kazandırılacak. Maden arama faaliyetleri mevzuatta kamu yararına faaliyet olarak tanımlanacak, madenlerin arama ve işletilmesinin türlerine, niteliklerine ve sürdürülebilirlik ilkelerine göre detaylı olarak ele alındığı yatırım güvencesini artıracak yeni bir temel düzenleme hazırlanacak.

Türkiye’de yenilenebilir enerji başta olmak üzere enerji sektörünün gelişiminde aktif rol oynayan ve oynayacak olan kadınların iletişim ağı olarak faaliyetlerine 2018 yılının Mayıs ayında başlayan TWRE (Yenilenebilir Enerji ve Enerji Sektörü Türk Kadınları) grubu, yaklaşık 2 yıl önce dernekleşerek YEYKAD (Yeşil Yakalı Kadınlar Derneği) adı altında sektörde kadın istihdamının gelişimine yönelik çalışmalarını sürdürüyor.

IBT Solar ev sahipliğinde 2025 yılı projelerini değerlendirmek ve fikir alışverişinde bulunmak amacıyla düzenlenen etkinlikte bir araya gelen dernek üyeleri, “Kadınlar olarak enerji sektöründe varız ve artarak var olmaya devam edeceğiz” mesajı verdi.

Toplantının açılış konuşmasını yapan YEYKAD Başkanı Sedef Budak, “Erkek egemen sektörlerde kendini ispat etmiş kadınlar olarak iletişim ağı haline gelmemizin üzerine, 2 yıl önce dernekleştik. Sektördeki kadınlar olarak sektörün genel istihdamı, yönetici ve alt kadrolarda var olmak amacıyla çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Enerji dönüşümünde varız ve var olmaya devam edeceğiz. Kadınların enerji sektöründe uzun soluklu çalışması yönünde atmamız gereken adımlar var. Katma değer yaratmak için birlikte hareket etmemiz hedefe daha hızlı ulaşmamızı sağlayacak. Kadınların dünyanın her yerinde eşit fırsatlarla çalışması için var gücümüzle çalışmaya devam edeceğiz.” diye konuştu.

Etkinlikte paylaşılan Türkiye Enerji Sektöründe Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Araştırması 2023 yılı raporuna göre, yeşil enerji sektöründe kadın istihdamı konusuna ayrılan bölümde Türkiye’de güneş ve rüzgâr enerjisi sektörlerinde kadınların yer aldığı işler ve bu sektörlerdeki fırsatlar inceleniyor. Buna göre, güneş enerjisi sektöründe çalışan kadın sayısı 3 bin 500 olup, bu toplam çalışanların yüzde 30’unu oluşturuyor. Rüzgâr enerjisi sektöründe ise sahada çalışan kadın sayısı oldukça düşük olup, toplam çalışanların sadece yüzde 10’u kadınlardan oluşuyor.

Raporda, enerji sektöründe toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlamak için bir dizi somut öneri sunuluyor. Bunlar arasında:

• Şirket bünyesinde toplumsal cinsiyet eşitliği politikalarının oluşturulması,
• Kız öğrencilerin sektöre yöneliminin teşvik edilmesi,
• Toplumsal cinsiyet eşitliği için bilinçlendirme çabalarının artırılması,
• Veri temelli yaklaşımlar ve uluslararası işbirliklerinin teşvik edilmesi yer alıyor.

Uluslararası Kutup Kuruluşu (IPF) uzmanı Henri Robert, Copernicus raporunu değerlendirerek, iklim krizinin artık kaçınılmaz bir gerçek olduğunu ifade etti. “Gezegenin sıcaklık rekorunu birkaç kez kırması, iklimin hızla ısındığının açık bir kanıtıdır. Bu gelişme, küresel ısınmanın etkilerini derinlemesine hissetmeye başlayacağımızın bir habercisidir,” diyen Robert, bu durumun insanlar, hayvanlar ve genel anlamda yaşam üzerinde büyük yıkıcı sonuçlar doğuracağını belirtti.

Robert, orta vadede bazı bölgelerin yaşam koşullarının insanlar için dayanılmaz hale gelebileceğini, sıcaklıkların artmasıyla birlikte göçlerin ve ölümlerin kaçınılmaz olacağını ifade etti. Ayrıca, okyanus seviyesindeki yükselmenin de diğer büyük tehditlerden biri olduğunun altını çizdi.

İklim krizine karşı alınacak en önemli önlemin sera gazı emisyonlarını azaltmak olduğuna dikkat çeken Robert, “Bu krizi durdurmanın ilk adımı, sera gazı emisyonlarını azaltmaktır. Daha az uçak kullanarak, yerel ürünleri tercih ederek ve çevremize daha fazla saygı göstererek sürdürülebilir bir yaşam tarzını benimsemeliyiz.” diye ekledi.

Avrupa Komisyonu’nun iklim sözcüsü Tim McPhie, raporda yer alan verilerin artık sürpriz olmadığını belirtti. McPhie, Avrupa Çevre Ajansı’nın (AÇA) daha önceki uyarılarına dikkat çekerek, iklim dayanıklılığı konusunda daha güçlü iş birliği ve politika oluşturulması gerektiğini vurguladı. Avrupa’nın, dünyanın en hızlı ısınan kıtası olduğuna işaret eden McPhie, iklim değişikliğinin enerji, gıda güvenliği ve insan sağlığı üzerindeki risklerinin giderek arttığını belirtti.

Ancak ilgili sivil toplum kuruluşları, AB’nin bu konuda yeterli adımları atmadığını, yoğun tarım, su kaynaklarının aşırı kullanımı ve ekosistemlerin bozulması gibi temel sorunların hâlâ yeterince ele alınmadığını savundu.

Sonuç olarak, Copernicus raporu, iklim krizinin derinleştiğini ve bu durumun önümüzdeki yıllarda daha büyük bir tehdit haline geleceğini ortaya koyuyor. Sürdürülebilir yaşam tarzlarına geçiş ve sera gazı emisyonlarının acilen azaltılması gerektiği ise raporun öne çıkan mesajı.

TÜRKSAT’ın artan enerji ihtiyacını yenilenebilir enerji kaynaklarından sağlama kararı aldığını vurgulayan Uraloğlu, şunları kaydetti: “Söz konusu projeyle sadece TÜRKSAT gibi stratejik bir kurumumuzun elektrik enerjisi ihtiyacını güneş enerjisiyle karşılamakla kalmayacağız, aynı zamanda yaşanılabilir ve temiz bir çevre çalışmalarına da katkıda bulunmuş olacağız. Bakanlık olarak da yenilenebilir enerji konusunda kapasiteyi daha ileri noktaları taşıyacağız. Sistemin geri dönüşü, işletme, bakım ve sigorta giderleri dahil güncel elektrik tüketim fiyatlarıyla 3 yıldan daha az sürecek. Bu sistemin kurulmasıyla TÜRKSAT’ın enerji konusundaki bağımsızlığı ve yedekliliği de sağlanmış olacak.”

Kılıç, çatı katlarına güneş enerjisi santrali kurulması talebinin onay aldığını ifade ederek, “Yapılacak olan enerji santralimiz 400 KW kapasitesinde olacaktır. Sistemin devreye girmesi sonrasında adliyenin enerji tüketiminin yüzde 40’ını üreteceğiz. Böylelikle adliyemiz yüzde 40 oranında enerji tasarrufu sağlayacaktır. Proje ile birlikte Türkiye’de kendi enerjisini kısmen de olsa üreten tek adliye unvanına sahip olacağız.” ifadesini kullandı.

Ember, Orta Avrupa ülkelerindeki tarım arazilerine toplam 180 GW kapasiteye sahip fotovoltaik sistemlerin kurulabileceğini öne sürerken, bu kapasite, 2030 yılına kadar ulusal enerji planlarında öngörülen kapasitenin üç katı ve şu anda bu ülkelerde mevcut olan kurulu kapasitenin yedi katına eşdeğer. AB’nin ekilebilir topraklarının yüzde 19’unu barındıran bu ülkeler, buğday, yulaf ve çavdar gibi temel gıda ürünlerinin üretiminde önemli bir paya sahip. Ancak Ember’e göre, bu ülkelerdeki tarımsal üretim, dalgalanan gübre fiyatları, sık tekrarlanan kuraklıklar ve aşırı hava olayları nedeniyle tehdit altında.

Araştırmaya göre, güneş panellerinin tarım alanlarına entegre edilmesi çiftçiler için ek bir gelir kaynağı olmanın ötesinde, kurak yıllarda su depolama kapasitelerini artırabilir ve bitkileri aşırı hava koşullarından koruyabilir. Bazı durumlarda, tarımsal üretimde daha yüksek verim sağlanabileceği de belirtiliyor. Raporda, gölgede yetişen bitkiler ve meyveler için tarımsal fotvoltaik sistemlerinin, geleneksel güneş enerjisi sistemlerinin ürettiği elektriğin yüzde 63’ünü sağlarken, aynı zamanda mahsul verimini yüzde 16’ya kadar artırabileceği sonucuna varılıyor.

Araştırmanın yazarlarından veri analisti Dr. Paweł Czyżak, Avrupa’nın istikrarsız bir dönemden geçerken hem gıda hem de enerji güvenliğinin kritik önem taşıdığını vurgulayarak, “Tarım arazilerine güneş panelleri kurmak, çiftçilere bu iki alanda da katkı sağlama imkanı sunarken, aynı zamanda işlerini istikrarlı ve karlı hale getirebilir” diyor. Ancak Czyżak, tarımsal PV sistemlerinin potansiyelini hayata geçirebilmek için uygun mevzuat ve destek çerçevelerinin şart olduğunun altını çizdi. İncelenen dört ülkeden sadece Çek Cumhuriyeti bu alanda düzenlemelere yönelik adımlar atmış durumda.

Tebliğe göre, ekonomik olması şartıyla mevcut binaların çatısı yenilendiğinde veya en geç 2040 yılına kadar güneş enerjisi sistemleriyle donatılması gerekiyor. Yeni binaların enerji ihtiyacının bir kısmını kendilerinin karşılaması zorunlu hale geldi ancak bu düzenleme, çatı alanlarının kullanımını daha da verimli hale getirmek amacıyla kanton enerji kanununun kısmi revizyonunun bir parçası olarak genişletilecek.

Buna ek olarak, hükümet konseyi mevsimsel enerji depolama teknolojilerini teşvik etmeyi planlıyor. Bu amaçla, tebliğde belirtildiği üzere bir vergiyle finanse edilecek bir fonun kurulmasıyla yılda 45 milyon franka (yaklaşık 42,86 milyon euro) kadar finansman sağlanacak. Bu sayede, son tüketiciler için elektrik tarifelerinde yaklaşık yüzde iki oranında bir artış yaratması bekleniyor. Hükümet konseyi, bu finansman fonunu, depolama teknolojilerinin pazar olgunluğuna kadar daha da geliştirilmesini desteklemek için kullanmayı planlıyor.

Enerji Yasasının kısmi revizyonuna ilişkin istişareler 30 Kasım’a kadar sürecek. Danışma, İsviçre’de yasaların, yönetmeliklerin veya önemli siyasi kararların hazırlanması sırasında gerçekleştirilen bir prosedürdür. Kısmi revizyon, çatılar için güneş enerjisi ihtiyacının yanı sıra yeni binalarda cephelerin de genişletilmesini sağlıyor. 10-15 yıl içerisinde mevcut binalarda yenileme zorunlu hale gelecektir. Daha büyük otoparkların da on yıl içinde güneş enerjisi sistemleriyle donatılması gerekiyor.

Proje, Suudi Vizyonu 2030’un bir parçası olurken, bu on yılın sonunda, Kızıldeniz Şehri’nin 22 ada ve altı iç bölgede yayılmış 8 bin odalı 50 otel ve 1.000’den fazla konut mülküne sahip olması bekleniyor. Tüm tesislerin şebeke dışı yenilenebilir enerjiyle çalıştırılırken şehir, yılda bir milyona kadar ziyaretçiyi ağırlayacak şekilde tasarlanmıştır.

Bakanlık açıklamasında, ülkenin kuzeyindeki Darwin şehri yakınlarında 30 bin dönümlük arazide güneş paneli kurulmasını öngören Avustralya-Asya PowerLink Projesi için çevre izinlerinin verildiği belirtildi. Açıklamada değerlendirmelerine yer verilen Avustralya Çevre Bakanı Tanya Plibersek, projeyle “dünyanın en büyük güneş enerjisi merkezi”nin inşa edileceğini bildirdi. Proje geliştiricisi Avustralya merkezli şirket Sun Cabledan yapılan açıklamada ise çevre izinlerinin projedeki “sonraki aşamaların önünü açtığı” ifade edildi. Açıklamada, şirketin projeye ilişkin Nihai Yatırım Kararını (FID) 2027’de alacağı ve elektrik arzının ise 2030’larda başlayacağı bildirildi.

Endonezya kıyısından geçerek 4 bin 300 kilometrelik deniz altı kablosuyla Singapur’a güneş enerjisi iletilmesi planlanan proje için Endonezya hükümetinden de izin alınması gerekiyor. Ayrıca güneş panellerinin kurulacağı kuzey Avustralya’da yerli toprak sahipleriyle de görüşüleceği belirtiliyor.

Konu hakkında sosyal medya hesabından bir açıklama yapan PASHA Group Yönetim Kurulu Başkanı Vedat Erbaş, “Geçmişte ‘Yeşil Ada’ olarak tanımlanan Kıbrıs’a yeni nesil ekolojik enerji üretimiyle, temiz enerjinin yanı sıra temiz doğa anlamında da iadeyi itibar kazandırılabileceğini” öne sürdü. Erbaş’ın açıklamasında değindiği Güneş Enerjisi modeli ile adada ortak bir aklın da harekete geçeceği iddiası KKTC’nin İş Dünyası, Sivil Toplum Kuruluşları ve Bilim dünyasından da destek gördü.

KKTC’de nispeten daha pahalı sayılan “Güneş Işığı Hasadı” nasıl devreye gireceği şöyle açıklandı: “KKTC’de yeni nesil enerji üretimi modeli önerisi, uzun zamandır hem bireysel hem de KKTC’nin saygın sivil toplum kuruluşları ve bilim insanları ile yaptığımız etütlerde dile getirdiğimiz olmazsa olmaz bir gerçeği bir kez daha günışığına çıkarıyor aslında. Gün ışığı derken; yılın 365 günü kesintisiz güneş alan benzersiz coğrafyamızın, eski teknoloji ve fosil yakıtlarla üretilen enerji kaynağıyla yarına uzanması mümkün değil. Bilimin ve modern çağın getirdiği teknolojilerin kolektifiyle, günümüze uygun ve yarını kucaklayan “sürdürülebilir enerji kaynakları” kullanımı, hala enerji yoksunluğu ve elektrik kesintileriyle mağduriyet yaşayan ülkemizin kalkınmasında güçlü bir çıkış modeli olacak. Bugüne kadar alt yapı ve ödenek eksikliği mazeretiyle dosya kapağı bile açılmayan gün ışığı hasadı, dile getirildiği gibi pahalı bir enerji üretimi olmaktan ziyade, ülkemizin ihtiyaçlarını karşılayacak olan adil ve sürdürülebilir bir kaynak modeldir. Bunun için gerekli olan yatırımın bilimsel ve maddi dayanaklarını yaratabilecek, buradan üretilen artı değeri ülkemiz ve devletimiz yararına kullanabilecek güçlü, akılcı ve ufku açık ekonomi örgütleri, STK’lar ve bilim insanları kaynağına fazlasıyla sahibiz. Dünyada kendi enerjisini modası geçmiş teknolojilere bağımlı olmadan üretebilecek kaynaklarımızı harekete geçirip, efektif bir şekilde kullanabilecek işlevsel aklın çalıştırılması için ülke halkı olarak hazırız. Kaynak yaratma anlamında elini taşın altına koyabilecek tüm STK’larla birlikte, enerjide “KKTC Modelini” yaratmaya teoride ve pratikte talibiz. Ülkemizin en değerli hazinelerinden olan gün ışığını yaşadığımız yüzyıla yakışır bir şekilde enerjiye dönüştürüp, kesinti ve yoksunlukla mağdur olmayan toplumsal huzur sadece bir adım ötemizde duruyor. Biz ve bizim gibi düşündüğünü bildiğimiz tüm toplumsal inisiyatif kuruluşları o adım için hazır ve hazırlıklıyız.”

OSB Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Fidan, AA muhabirine, yenilebilir enerjinin sanayicinin maliyetini düşürmesi açısından çok önemli olduğunu söyledi. Güneş enerjisi santrali kurmanın bir bedelinin olduğunu fakat santralin ürettiği enerjiyle kısa sürede bu bedeli geri kazandırdığını belirten Fidan, maliyetin karşılanmasının ardından enerjinin bedava temin edilmeye başlandığını kaydetti.

Fabrikaların kapasitelerine göre kurdukları güneş enerjisi santrallerinden tükettikleri enerjinin yüzde 40 ile 70’ni karşılayabildiğini ifade eden Fidan, santralin sanayiciye ciddi anlamda avantaj sağladığını vurguladı. OSB’de 350 fabrikanın faaliyet yürüttüğünü ifade eden Fidan, şu anda 67 fabrikada, 60 MW kurulu güç bulunduğunu bildirdi.

Fidan, şöyle konuştu: “Fabrikaların 74’ün de proje aşamasında. Yaklaşık 1,5 yıl sonra 50 MW daha gücümüz kurulacak. Proje aşamasındaki güneş enerjisi santrallerinin de tamamlanmasıyla OSB’de 110 MW kurulu güce ulaşacağız. Türkiye’de 385 OSB içinde güneş enerjisi santrali kurulumu açısından 11’inci sıradayız. Hedefimiz bu sıralamada ilk üçe girmek. Tüketilen ve üretilen enerjiyi karşılaştırdığımızda güneş enerjisi santrali kurulu fabrikaların toplam tükettiği elektriğin yüzde 55’ini santrallerden karşılıyor. Bu fabrikalarda kurulu güneş enerjisi santrallerimizden Türkiye ve Diyarbakır ekonomisine yıllık ortalama 258 milyon lira katkı sağlanıyor. Yaklaşık 1,5 yıl içinde kurulacak 50 MW’lık bir gücümüz var. O da bugünkü rakamlarla yaklaşık 200 milyon lira hesaplarsak güneş enerjisi santrallerinden yıllık ortalama 460 milyon lira ülke ekonomisine katkı sağlamış olacağız. Güneş enerjisi santralleri istihdama, ihracata ve ülke ekonomisine katkı sağlıyor.”

Türkiye Elektrik İletim AŞ’ye (TEİAŞ) ait Diyarbakır OSB Trafo Merkezindeki trafoların kapasitelerinin dolduğunu ve bu nedenle GES kurmak isteyen fabrikaların başvurusunun alınamadığını anlatan Fidan, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’ndan OSB’lere özel güneş enerjisi santrali kapasitelerinin artırılmasını talep ettiklerini belirtti.

İnsanlara ormanlık alanlara rüzgâr türbinleri inşa edilip edilmemesi gerektiği sorulduğunda Almanya genelinde destek yaklaşık yüzde 40 oranında düşüyor. Rüzgâr enerjisinin yaygınlaştırılmasına karşı çıkanlar arasında aşırı sağcı Almanya İçin Alternatif (AfD) destekçileri de çok daha büyük; partinin doğu eyaletlerindeki seçmenlerinin yüzde 51’i daha fazla geliştirmeye karşı çıkıyor.

Güneş enerjisi genişlemesine destek çok daha büyük, Batı’daki katılımcıların yüzde 84,7’si ve Doğu’daki katılımcıların yüzde 77,9’u destekliyor. Almanya genelindeki her beş kişiden dördü iklim değişikliğinin etkilerinden endişe duyduğunu söyledi. IW, Nisan ve Mayıs 2024’te Almanya genelinde 5 binden fazla yetişkine anket uyguladı.

Tri-State’ın yenilenebilir enerjiye geçişi, Enflasyon Azaltma Yasası’ndan sağlanan önemli federal sübvansiyonlarla desteklenirken, bu mali destek, şirketi 2030 yılına kadar sera gazı emisyonlarını yüzde 89 oranında azaltma hedefine ulaştırıyor ve devlet hedeflerini aşmasını sağlıyor. Şirketin planı, eyalet düzenleyicilerine sunulduğunda itirazsız kabul edilmiş olup, sürdürülebilir ve güvenilir enerji yedeklemesi sağlamayı amaçlayan New Mexico’da büyük bir lityum-iyon pil dizisi ve Colorado’da daha küçük bir demir-hava pili testi inşasını içeriyor.

Ayrıca, Tri-State 700 MW’a kadar yenilenebilir kapasiteyi desteklemek için yeni iletim hatları inşa etmeyi planlıyor. 2030 yılına gelindiğinde, kooperatif üyeleri için enerji karışımının yüzde 70’inin temiz kaynaklardan gelmesi bekleniyor​.

Origis Energy ile yapılan bir elektrik satın alma anlaşması kapsamında, New Mexico’daki elektrik kooperatifi üyeleri de dahil olmak üzere Tri-State üyelerine 200 MW temiz güneş enerjisi üretimi sağlıyor.

Ember Enerji Analisti Dr. Katye Altieri

Ember’in Elektrik Analisti olan Dr. Katye Altieri, “Hükümetler rüzgâr konusunda, özellikle de kara rüzgârı konusunda hırs eksikliği yaşıyor. Güneşin yarattığı abartı arasında, ucuz elektrik sağlamasına ve güneş enerjisini tamamlamasına rağmen rüzgâr yeterli ilgiyi görmüyor.” dedi. Dr. Altieri, hükümetlerin rüzgâr enerjisi kapasitesini artırmada güneş enerjisi kadar hırslı olmamalarının nedenlerini şöyle açıkladı: “Ember 2024 Küresel Elektrik İncelemesi’ne göre, güneş enerjisi kapasitesi, maliyetlerin hızla düşmesi, destekleyici politika ortamları, teknoloji verimliliğinin artması ve üretim kapasitesinin artması nedeniyle patlama yapmıştır. Güneş enerjisi ucuz, bol ve kurulumu kolaydır. Rüzgâr enerjisinin uzun teslim süreleri ve izin gereksinimleri göz önüne alındığında, rüzgâr enerjisi için politika ve düzenleyici çerçeveler güneş enerjisinden daha da önemlidir. Şebeke ve iletim altyapısına yapılan yatırımlar ve izin süreçlerinin kolaylaştırılması, rüzgâr enerjisi konusunda hırsı artırmak için güven sinyali verebilir.”

Rapor, 70 ülke artı AB’de 2030 ulusal rüzgâr hedeflerini analiz etti ve bunlar toplu olarak mevcut küresel rüzgâr kapasitesinin yüzde 99’unu temsil ediyor. Analiz, küresel rüzgâr kapasitesinin iki katına çıkacağını ve bunun çoğunlukla Çin’in aşırı performans göstermesinin beklenmesi ve dünyanın geri kalanının toplamda yetersiz performans göstermesi nedeniyle olduğunu öne sürüyor. En son endüstri tahminleri, Çin’in 2030 yılına kadar rüzgâr kapasitesini üç katına çıkaracağını ve 2024’ten 2030’a kadar her yıl küresel rüzgâr eklemelerinin yarısından fazlasını karşılamaya devam edeceğini öne sürüyor.

Dr. Altieri, hedefler ile kurulumlar arasındaki en büyük farklılıkların yoğunlaştığı 20 ülkenin çoğununun Avrupa ve Asya’da olduğuna dikkat çekerken, “AB, 2030 yılı için 510 GW’lık bir rüzgâr hedefi belirlemiştir, bu da 2022 rüzgâr kapasitesinin (203 GW) 2.5 katıdır. AB’nin 2030 hedefine ulaşmak için her yıl 41 GW rüzgâr eklemesi gerekmektedir. IEA’nın tahminleri, bunun yüzde 60’ını ekleyeceklerini öngörüyor, bu nedenle 2030 hedefine ulaşmak için rüzgâr eklemelerinin artırılması gerekmektedir.” açıklamasını yaptı.

Rapor, ABD ve Hindistan’ın tahmini kurulumlar ile mevcut 2030 hedeflerine ulaşmak için gerekenler arasında büyük bir fark olduğunu öne sürüyor. ABD’nin açık bir hedefi yok ancak modelleme, rüzgârın 2022’de 142 GW’tan 2030’da 369 GW’a 2,6 kat artacağını gösteriyor. Bunu başarmak için 2024’ten 2030’a kadar her yıl 32 GW rüzgâr inşa etmek gerekiyor. Ancak, mevcut inşa oranı çok düşük – 2023’te sadece 6,4 GW rüzgâr eklendi. Hindistan, 110 GW rüzgâr dahil olmak üzere 2030 yılına kadar 509 GW yenilenebilir enerji üretmeyi hedefliyor. Bunu başarmak için 2024’ten 2030’a kadar yıllık 9,3 GW rüzgâr kapasitesi inşa etmek gerekiyor. Ülkedeki yıllık rüzgâr kurulumları son üç yılda arttı ancak 2023’teki 2,8 GW’lık mevcut inşaat oranı ihtiyaç duyulanın çok altında.

“Türkiye’nin rüzgâr kurulumlarında bu yıl artış bekliyoruz”

Türkiye’nin hedefi 2030’da elektriğinin yüzde 12’sini rüzgârdan üretmek ve bu neredeyse başarıldı. Ancak bunun bir nedeni de hedefin hırs eksikliği. Türkiye’nin daha yüksek bir hedef koyma kapasitesine sahip ve rüzgâr potansiyelinin mevcut hırslarının çok üzerinde olduğu tahmin edilirken, Dr. Altieri’nin Türkiye’ye yönelik değerlendirmeleri şöyle: “Türkiye’nin 2030 rüzgâr hedefi yeterince hırslı değil. Plan 2022’de açıklandığında, 2030 yılına kadar öngörülen yıllık rüzgâr kapasitesi artışları, son beş yıldaki ortalama yıllık yeni rüzgâr kurulumlarından daha düşüktü. 2023 yılında, ülke sadece 411 MW yeni kapasite ekledi, bu son 13 yılın en düşük seviyesiydi. Ancak, bu yıl yeni rüzgâr kurulumlarında bir artış bekliyoruz. 2022’nin sonlarında çıkarılan yeni depolama mevzuatından bu yana, 19 GW rüzgâr + depolama kapasitesi tahsis edilmiştir. Bu projeler, daha iyi finansman seçenekleri ve daha kolay izin süreçleri ile 2030 yılına kadar gerçekleştirilebilir.”

Rapora göre, tüm ülkeler rüzgâr hedeflerinde yetersiz kalmıyor. 2030 hedeflerine ulaşmak için Brezilya’nın 2024’ten 2030’a kadar yılda 0,3 GW rüzgâr üretmesi gerekiyor. 2023’te 5 GW rüzgâr ekleyerek rekor kırdı ve IEA tahminlerine göre 2030’a kadar yılda ortalama 2,4 GW rüzgâr eklemeye devam edecek. Güneş ve rüzgârın, küresel üç katına çıkma için yenilenebilir kapasitedeki büyümenin yüzde 90’ından fazlasını sağlaması bekleniyor. Yenilenebilir kapasiteyi artan verimlilikle üç katına çıkarmak için, dünyanın hızla rüzgâr enerjisi inşa etmeye odaklanması gerekiyor. Birkaç ülkedeki hızlı büyüme ve kilit bölgelerdeki tahminlerin yukarı yönlü revizyonları, doğru politika, düzenleyici ve finansal destek kombinasyonuyla hızlı ve büyük ölçekli rüzgâr büyümesinin sağlanabileceğini gösteriyor.

Analize göre, baz yük olarak adlandırılabilecek sürekli elektrik talebinin yaklaşık 20 GWh olduğu tahmin edilen ülkemizde, yerli kömüre dayalı santraller gösterdikleri düşük elektrik üretim performansı ile bu talebin karşılanmasında yetersiz kalıyor. Raporda, yerli kömürün kapasite kullanım oranı ortalama yüzde 48 olarak gerçekleşirken, ithal kömürde bu oran yüzde 71 ve yerli bir kaynak olan rüzgârda ise bu oran yüzde 34 olarak hesaplandı. Toplamda 4 GW’tan fazla kurulu güce sahip termik santralin, kapasitelerinin yüzde 50 altında çalıştığı görüldü. Bazı yerli kömür santrallerinde bu oranın yüzde 16’ya kadar düştüğü görülürken rüzgâr santrallerinin kömürlü termik santralleri geride bıraktığı tespit edildi. Rüzgâr santrallerinin yaklaşık beşte birinin yüzde 40’tan fazla kapasite kullanım oranı ile çalıştığı hesaplandı. En düşük orana sahip 10 kömürlü termik santralin tamamını ise yerli kömür santralleri oluşturdu.

Diğer yandan, emre amade kapasite oranını yüzde 75’in üzerinde tutabilen sadece üç yerli kömür santrali olurken, yerli kömüre dayalı santrallerin ortalama olarak ancak yarı kapasitelerinin kullanılabildiği görüldü. Diğer bir ifadeyle, incelenen 10,4 GW yerli kömür kurulu gücünün yalnızca 5,4 GW’lık kısmının elektrik üretimine hazır durumda olduğu görüldü.

Ember Enerji Analisti Bahadır Sercan Gümüş bulguları şöyle yorumladı: “Çeşitli destekler ile baz yük sağladığı iddia edilerek elektrik sisteminde tutulan kömür santrallerinin büyük bir kısmı, gerçekte baz yük performansından oldukça uzak durumda. Diğer yandan, güneş ve rüzgârdan elektrik üretiminin bu kaynaklara göre daha az maliyetle elektrik üretebilir olması Türkiye’nin temiz enerji dönüşümü yolunda bir fırsat olarak karşımıza çıkıyor. Türkiye’nin vakit kaybetmeden düşük performans gösteren ve maliyetli olan kömürden çıkmak için stratejisini belirlemesi ve özellikle güneş enerjisindeki yüksek potansiyelini kullanarak temiz enerji dönüşümünü hızlandırması gerekiyor.”

En çok arıza kaynaklı üretim kaybı yaşayan 10 santralin 9’u yerli kömür santrali

Çalışmada aynı zamanda, kömüre dayalı santrallerde yaşanan arızaların yıllık ortalama 22 TWh üretim kaybına yol açtığı belirlendi. Diğer bir ifadeyle, kömürde arıza kaynaklı üretim kaybı toplam üretimin beşte birinden yüksek değere ulaştı. Yerli kömür santrallerinde arıza kaynaklı kayıplar, gerçekleşen üretimin yüzde 31’ine eşitken ithal kömürde bu oran yüzde 13 olarak gerçekleşti. Üretimlerine oranla en fazla arıza kaynaklı üretim kaybı yaşayan on kömürlü termik santralin dokuzunu yerli kömür santralleri oluşturdu. Yerli kömür santralleri, her bir TWh elektrik üretimi için 1.500 saat arıza süresi yaşarken, bu değer ithal kömürlü santrallere göre beş kat daha yüksek gerçekleşti.

Türkiye emisyonlarının 5’te 1’i kömürden elektrik üretimi kaynaklı

Kömürden elektrik üretimi son on yılda iki katına ulaşırken 2023 yılında 118 TWh’lik kömürden elektrik üretimi Türkiye’nin en yüksek üretimi olarak kayıtlara geçti. Artan üretim sonucunda kömüre dayalı termik santraller 2023 yılında 111 milyon ton karbon emisyonuna neden oldu. Diğer bir ifadeyle, Türkiye’nin emisyonlarının beşte biri yalnızca kömüre dayalı termik santrallerden kaynaklandı. Kömüre dayalı santrallerden kaynaklanan emisyonun yıllık artış hızı 2012-2023 yılları arasında yüzde 6,2 oldu. 2023 yılı içerisinde linyit yakıtlı santrallerde 1 MWh elektrik üretimi için ortalama 1.700 kg kömür tüketilirken ısıl değeri yerli kömüre göre yüksek olan ithal kömür yakıtlı santrallerde 1 MWh elektrik üretimi için 350 kg kömür kullanıldı. Isıl değerin yanı sıra, Avrupa Birliği’nde bulunan kömürlü termik santrallerin verimliliklerinin görece yüksek olması aynı miktarda elektrik üretimi için Türkiye’nin yüzde 50 daha fazla kömür tüketmesine yol açtı.

Ember Bölge Lideri Ufuk Alparslan, “Düşük kaliteli kömür yakan yaşlı santraller ülkemizin enerji arz güvenliğine tehdit oluşturuyor. Atıl kapasite olarak sistemde yer alan santrallere güvenerek yapılacak planlar elektrik talebini karşılamada zorluk yaşamamıza ve elektrik kesintilerine neden olabilir. Türkiye’nin elektrik tüketimi yaz aylarında zirve yaptığı için özellikle güneş enerjisi artan sıcaklıklarla birlikte yükselen puant talebi karşılamada kritik bir öneme sahip. Kömür santrallerimizin en kötü performansa sahip olandan başlanarak temiz enerji kaynakları ile ikame edileceği bir plan oluşturmamız gerekiyor.”

İlave edilen kapasite artışında ilk sırada 1,7 GW güçle Almanya yer alırken, bunu 1,2 GW artışla Fransa, 876 MW kapasite artışıyla İspanya izledi. Avrupa’nın rüzgâr enerjisi kapasitesi, bu dönemde 6,4 GW artışla toplam 278 GW’a ulaştı. 27 Avrupa Birliği ülkesinin toplam kapasiteye katkısı ise 225 GW olarak kayıtlara geçti.

WindEurope Üst Yöneticisi (CEO) Giles Dickson, verilere ilişkin değerlendirmesinde, Avrupa’nın 2030 enerji hedeflerine yönelik yeterli sayıda rüzgâr santrali inşa etmediğini belirterek, “Kapasiteler önümüzdeki 6 yılda artacak ancak yeterli oranda olmayacak. Hükümetler şebeke bağlantılarının zamanında yapılabilmesi için kuralları belirlemeye yönelik politikalar için acilen harekete geçmeli. Limanlar ve lojistik gibi alanlar da bu amaca uygun olarak geliştirilmeli.” diye konuştu.

Hidrojen üretimi için rüzgâr türbinini doğrudan elektrolizöre bağlamak oldukça karmaşık bir süreç olarak değerlendirilirken, Danimarka’daki karada kurulan test tesisi bu zorlukların üstesinden gelmek için sistemin çalışma prensiplerini test edecek. Projenin asıl hedefi ise bu sistemi açık deniz koşullarında uygulayarak daha büyük ölçekte yeşil hidrojen üretimi gerçekleştirmek.

Proje açıklamasına göre, açık deniz rüzgâr türbinlerinin karadakilere oranla daha büyük ve verimli olması, türbinin doğrudan elektroliz yaparak maliyetli şebeke bağlantısına ihtiyaç duymaması, hidrojen üretim maliyetlerini önemli ölçüde düşürebilir. Bu yeşil hidrojen, sanayinin karbonsuzlaşmasına katkı sağlarken, aynı zamanda yerel elektrik şebekelerine binen yükü de hafifletecek. Elde edilen hidrojen, aynı zamanda metanol ve amonyak üretimi için de kullanılabilir.

Bu proje, Avrupa’da hidrojen teknolojilerinin geleceği için önemli bir dönüm noktası olarak görülüyor.

BBC’de yer alan habere göre, araştırma ekibi, özel bir gemi kullanarak türbinlerin 50 metre yakınından başlayıp 1,6 kilometre uzaklığa kadar olan mesafelerde deniz tabanından örnekler topladı. Essex Üniversitesi Yaşam Bilimleri Fakültesi’nden Dr. Natalie Hicks, bu araştırmanın net sıfır enerji hedefleri doğrultusunda açık deniz rüzgâr çiftliklerinin artan kullanımının çevresel sonuçlarını anlamak için aciliyet taşıdığını vurguladı.

Proje, Orsted, St Andrews Üniversitesi ve Çevre Balıkçılık ve Su Ürünleri Bilimi Merkezi (CEFAS) ile işbirliği içinde yürütülüyor. Dr. Hicks, “Veri toplamada endüstri ile iş birliği yapmak, politikaların doğru şekilde şekillendirilmesi için büyük önem taşıyor. Bu araştırmanın sonuçlarının, açık deniz rüzgâr enerjisi projelerine izin verilmesiyle ilgili karar süreçlerine doğrudan katkı sağlamasını bekliyoruz.” dedi.

Araştırma ekibi, ayrıca devre dışı bırakılan petrol platformlarının deniz ortamına olan etkilerini de inceleyerek, fosil yakıtlar ve yenilenebilir enerji kaynakları arasındaki farkları anlamaya çalışacak. CEFAS’tan yapılan açıklamada ise, deniz ortamındaki insan faaliyetlerinin etkilerini doğru bir şekilde değerlendirmek için bu tür kapsamlı araştırmalara ihtiyaç duyulduğu belirtildi.

Bu çalışma, deniz ekosistemlerinin korunması ve yenilenebilir enerji kaynaklarının sürdürülebilir bir şekilde kullanılması adına önemli veriler sunmayı amaçlıyor.

Rystad Energy, açık deniz rüzgâr sektöründeki bu büyümenin istikrarlı bir hızda devam etmesini bekliyor ve Çin hariç küresel kurulumların 2040 yılına kadar 520 GW’ı aşacağını tahmin ediyor. Rystad’a göre, Avrupa, iddialı ulusal hedefleri karşılamak ve bol miktardaki açık deniz kaynaklarından en iyi şekilde yararlanmak için yüzen rüzgâra büyük ölçüde güvenerek bu büyümede önemli bir rol oynayacak. 2040 yılına kadar kıtanın küresel yüzen rüzgâr tesislerinin yüzde 70’inden fazlasını oluşturması bekleniyor. 2030’dan sonra bazı proje gecikmeleri öngörülse de, muhtemelen dağıtımı hızlandırmak için güçlü bir baskı olması bekleniyor. Sonuç olarak, yüzen rüzgâr kapasitesinin 2040 yılına kadar 90 GW’a yaklaşması ve Birleşik Krallık, Fransa ve Portekiz’in geliştirmenin ön saflarında yer alması öngörülüyor. Asya, yüzen rüzgârı teknoloji olarak ilerletmede de önemli bir rol oynayacak ve bölgenin (Çin hariç) 2040 yılına kadar küresel tesislerin yüzde 20’lik bir payını ele geçirmesi bekleniyor.

Engellerin üstesinden gelmek için hükümet destekleri hayata öneme sahip

Rystad çalışmasında, yüzen rüzgâr sektörü son zamanlarda proje duyurularında artış görse de, şu anda sığ sularda rüzgâr türbinlerinin sabit temeller üzerine kurulduğu dip sabit segmentine benzer tedarik zinciri kısıtlamalarıyla boğuştuğunu belirtiyor. Bu zorluklar, 2030 yılına kadar 7 GW’tan az kapasite tahminleriyle yüzen rüzgar teknolojisinin kısa vadede ilerlemesini engelleyebilir. Bu engellerin üstesinden gelmek için, artan hükümet desteğinin hayati önemi vurgulanıyor.

Dip sabit pazarda, İngiltere, Almanya ve Hollanda’nın üç baskın oyuncu olarak ortaya çıkmasını beklenirken, ülkelerin Kuzey Denizi’ne yakınlığı ve geniş deniz alanları, kurulumları ve net sıfır hedefleri ile desteklenen açık deniz rüzgârında başarı için güçlü bir temel olarak değerlendiriliyor. Bu üç ülkenin birlikte 2040 yılına kadar toplam 150 GW kurulu kapasiteye sahip olması, ardından 40 GW’tan az kapasiteye sahip ABD’nin gelmesi öngörülüyor.

Rapora göre, 2025 ile 2030 yılları arasında, ABD’nin öncülük ettiği Amerika kıtası, 2025’te yaklaşık 2 GW kurulu kapasiteyle başlayarak önemli bir büyüme yaşayacak. Çin hariç Asya, 2025’te 7 GW ile ve 2030’a kadar yaklaşık 28 GW’a ulaşarak takip edecek. Tayvan (Çin), Güney Kore ve Vietnam bölgede önemli pazarlar olarak ortaya çıkıyor. Avrupa’nın, rekabetçi açık artırmalarla verilen istikrarlı bir proje akışıyla yönlendirilen 2025 yılına kadar 41 GW ve 2030 yılına kadar 112 GW’ın üzerinde kurulu kapasiteye sahip olması öngörülüyor. 2030 ile 2035 yılları arasında, Çin hariç Asya’da, ardından Amerika ve Avrupa’da büyümede artış öngörülüyor. Bu dönemde, özellikle Brezilya ve Kolombiya olmak üzere Latin Amerika’nın da Amerika’daki açık deniz rüzgâr kapasitesine katkıda bulunmaya başlaması bekleniyor.

Rystad Energy’nin yüzer rüzgar sektörü için uzun vadeli tahmini, dip sabit piyasada gözlemlenen yukarı yönlü eğilimden önemli ölçüde farklı. Rystad, 2025’ten 2030’a kadar, yalnızca Asya ve Avrupa’nın aktif olarak yüzer rüzgâr kapasitesi kuracağını öngörüyor. 2030’a kadar, Avrupa’nın yaklaşık 5 GW yüzer rüzgâr kurmuş olmasını beklerken, Çin hariç Asya’nın 2 GW eklemesi öngörülüyor. 2030’dan 2035’e kadar olan sonraki beş yıllık dönemde, kurulumlarda önemli bir artış öngörülürken, Avrupa’nın 20 GW yüzer rüzgâr kapasitesi eklemesi ve Çin hariç Asya’nın 5 GW’a kadar eklemesi bekleniyor.

Rystad, teknolojinin olgunluğa doğru ilerleyeceğini öngördüğü 2035-2040 dönemine kadar diğer bölgelerde yüzer rüzgâr projelerinin kurulmasını beklemiyor. 2040 yılına kadar Avrupa’da 65 GW’ın üzerinde yüzer rüzgâr kapasitesinin kurulacağını, Çin anakarası hariç Asya’daki kurulumların ise 17 GW’a ulaşacağını öngörüyor.

Rystad Energy Kıdemli Açık Deniz Rüzgar Analisti Petra Manuel, “Küresel açık deniz rüzgâr sektörü, artan yatırım ve açık artırma faaliyetleriyle desteklenen sağlam bir büyüme yaşıyor. Ancak tedarik zinciri darboğazları, sektörün daha fazla genişlemesi için önemli zorluklar sunuyor. İddialı hedefler yatırımcı güvenini artırırken, açık deniz rüzgârının enerji dönüşümünde başarılı bir şekilde önemli bir rol üstlenebilmesini sağlamak için lojistik sorunları ele almak hayati önem taşıyor. Bu, yalnızca teknolojinin olgunlaşmasına yardımcı olmayacak, aynı zamanda yatırımcı güvenini teşvik eden destekleyici bir ekosistemi de teşvik edecektir.” açıklamasını yapıyor.

Kurnaz, Türkiye’de termik santrallerde kullanılan yakıtların sadece yüzde 21’i yerli kaynaklardan sağlandığını, geri kalanının ise ithal edildiğini belirterek, “Bu yakıtlar, ekonomimize en yüksek maliyetlerden birini getiriyor. Bu durumda ithal yakıtla çalışan termik santraller yerine rüzgâr enerjisine yatırım yapmak hem çevresel hem de ekonomik açıdan ülkemizin yararına olacaktır. Enerji üretim politikamız da bu yönde ilerliyor. Ancak yenilenebilir enerji kaynaklarına yaptığımız yatırımın daha da hızlandırılması gerekiyor.” açıklamasını yaptı.

Yeryüzünde kolay erişilebilir fosil yakıtların önemli bir kısmını tüketildiğini, geri kalanını hem çıkartması daha zor olduğundan hem de az bulunduğundan maliyetinin dayanılmaz olacağını ifade eden Kurnaz, çok geçmeden enerjiyi yenilenebilir kaynaklardan sağlanılması gerekliliğine dikkat çekti.

Kurnaz şöyle devam etti: “Ancak rüzgâr ve güneş gibi yenilenebilir enerji kaynaklarının süreklilik sorununa bir çözüm bulmamız gerekir. Uzun vadede bu sorunun çözümü sadece ülkesel değil neredeyse küresel bağlamda bir bütünleşik sistem üzerinden geçer. Ancak günümüz şartlarında bu tür çalışmalar henüz planlama aşamasındadır. Dolayısıyla en azından orta vadede kendi çözümlerimizi üretmek zorundayız. Yenilenebilir enerjinin süreklilik sorununa getirilebilecek en kolay çözüm elektrik arzını, yani kurulu gücü fazlasıyla artırmaktan geçiyor. Ülkemizin her tarafına kurulacak rüzgâr santralleri bu sorunun en basit çözümüdür. Ülkemizin her yanında geceleri aynı anda rüzgâr esmeyi bırakmayacağından bir bölgede üretilecek elektrik enerjisi dağıtım sistemi aracılığıyla tüm ülkeye yeterli olacaktır. Ancak bu basit çözümle ilgili en önemli problem, yatırım maliyeti. Gerekli olan kurulu gücün iki katını kurduğunuzda süreklilik problemine bir çözüm üretirsiniz, ancak bunun maliyeti de oldukça yüksektir. Günümüzde bu tarz yatırımları özel sektör yaptığından bu maliyetin taşınabilmesi gerçekçi değil.

İkinci çözüm enerjiyi depolamaktır. Yani rüzgâr fazla estiği zaman üretilen enerjinin bir kısmını depolayarak rüzgarın azaldığı zamanlarda sistemi desteklemek mümkündür. Türkiye şu anda çalışmalarını bu yönde yürütüyor. Ancak depolama da oldukça maliyetli bir çözümdür. Bugün için depolama dediğimizde aklımıza yüksek kapasiteli piller geliyor. Hidrojen ya da hidrolik gibi daha kolay depolama çözümleri geliştikçe depolama bir alternatif olarak gelişecektir. Son bir çözüm de ülkemizde anlık olarak enerji planlaması yapmaktır. Yalnız burada da ihtiyacın oldukça üzerinde bir üretim kapasitesi gerekiyor.

Rüzgâr ve güneş olduğu müddetçe diğer kaynakları kapatıp, rüzgar ve güneş olmadığı zaman o kaynakları devreye sokmak aslında en akılcı çözüm. Ancak bu çözümün uygulanması için de büyük hidroelektrik ve nükleer santrallere ihtiyaç duyulur. Bu çözüm akılcı olsa da bugünkü ekonomik şartlar altında uygulanması oldukça zor. Günden güne artan rüzgâr enerjisi potansiyelimiz gelecekte güneş enerjisiyle birlikte ülkemizin tüm ihtiyacını karşılama imkanına sahiptir. Ancak bu yöndeki planlamanın şimdiden hazırlanıp uygulamaya konulması bizi gelecekteki enerji krizlerinden de koruyacaktır.”

Deniz üstü rüzgâr enerjisinin teşviki çalışma grubu tarafından hazırlanan eylem planı 17 geliştirme önerisi içeriyor. Çalışma grubu, deniz üstü rüzgâr enerjisinin teşviki açısından, net uzun vadeli hedefler belirlemenin, ulusal koordinasyonu iyileştirmenin ve deniz üstü rüzgâr enerjisinin, bu kullanıcılar üzerinde minimum zararlı etkiyle deniz alanlarının diğer kullanıcılarıyla uyumlu olmasını sağlamanın önemli olduğunu düşünüyor. Çalışmanın önceliği, deniz üstü rüzgâr türbinlerinin piyasa şartlarına göre inşa edilmesi olarak ifade ediliyor.

Çalışma grubunun önerdiği önlemlerin uygulanması esas olarak 2024-2026’da gerçekleşecek. Önlemler için ana sorumluluğa sahip toplam 12 kuruluş adlandırıldı, ancak birkaç merkezi hükümet operatörü ve diğer kuruluşlar bunların çoğunu işbirliği içinde uygulayacak. Öneriler şöyle:

• Uzun vadeli deniz üstü rüzgâr enerjisi hedeflerini tanımlayın ve rekabetçi ihalelerin öngörülebilirliğini artırın
• Deniz üstü rüzgâr enerjisi için bir koordinasyon grubu kurun
• Münhasır ekonomik bölgedeki deniz üstü rüzgâr enerjisi projelerinin haklarına ilişkin teminat düzenlemelerinin geliştirilmesi Karasularındaki deniz üstü rüzgâr santrallerindeki emlak vergisi düşürülsün
• Deniz üstü rüzgâr enerjisiyle ilgili olarak su izni sürecini kolaylaştırma olasılığını araştırın
• Deniz üstü rüzgâr enerjisi için yıkım ve restorasyon yükümlülüğünün belirlenmesi
• Büyük müşterilerin bakış açısından ana şebekeye bağlanma prosedürlerini geliştirmek
• Denizaltı kablolarının sürdürülebilir yerleşimini teşvik etmek
• Deniz üstü rüzgâr enerjisi sektörünün ihtiyaç duyduğu altyapının geliştirilmesi ve AB finansman fırsatlarının değerlendirilmesi için limanlar arasında yeterli işbirliğinin sağlanması
• İsveç ile (Ulaştırma ve Haberleşme Bakanlığı/Çevre Bakanlığı) deniz üstü rüzgâr enerjisi için ortak planlama ilkeleri oluşturun
• Deniz mekansal planlama ve arazi kullanım planlamasını desteklemek için daha ayrıntılı denizcilik bilgisi üretmek
• Balıkçılık sektörünün işletme koşullarının güvence altına alınması
• Deniz üstü rüzgâr enerjisinin göçmen balıklar, deniz memelileri, göçmen kuşlar ve yarasalar üzerindeki etkilerine ilişkin çalışmalar başlatılması
• Finlandiya Sualtı Deniz Çeşitliliği Envanter Programı’nın (Velmu) daha derin sulardaki kapsamının iyileştirilmesi
• Deniz gözlem faaliyetlerinin iyileştirilmesi
• İdari sektörler genelinde değerlendirme ve idari süreçleri kolaylaştırmak ve iş projesi planlamasının öngörülmesini sağlamak için bilgi sistemleri geliştirmek
• Öğrencilere deniz üstü rüzgâr enerjisi geliştiren sektörlerdeki istihdam fırsatları hakkında aktif bir şekilde iletişim kurun ve eğitim kurumlarını deniz üstü rüzgâr enerjisi (Finlandiya Enerjisi, Yenilenebilir Enerji Finlandiya) konusunda çalışma modülleri oluşturmaya teşvik edin.

E.ON, ısı pompalarının Berlin evlerinin yüzde 4’ünden fazlasını tedarik ederken, Hamburg, Münih ve Köln’de paylarının yaklaşık yüzde iki olduğunu söyledi. Gazlı ısıtmanın payı Hamburg’da yüzde 36’dan Köln’de neredeyse yüzde 57’ye, yağlı ısıtmanın payı ise Münih’te yüzde 16’dan Köln’de yüzde 23’e kadar değişiyor. Berlin, Köln ve Hamburg’da binaların yüzde 54 ila 59’u enerji verimliliğini artırmak için halihazırda kısmi veya tam yenilemelerden geçmiş durumda. E.ON, “Münih, yüksek oranda eski bina ve yüzde 41,3 oranında kısmen veya tamamen yenilenmiş bina ile uzak kalarak dördüncü sırada yer alıyor.” diye belirtti.

Yeni enerji çözümleri yüksek tasarruf potansiyeli sunuyor

E.ON’a göre, özel ev sahipleri de ısıtma sistemlerini yenileyerek ve değiştirerek ısıtma geçişinin başarısına katkıda bulunabilirler. Yeni enerji çözümlerine yapılan yatırımlar yalnızca iklim için değil, aynı zamanda sıklıkla finansal olarak da faydalı olarak değerlendirilirken, E.ON ve RWTH Aachen Üniversitesi, özel haneler için yeni enerji çözümlerinin potansiyel tasarrufları üzerine bir çalışma yürüttü. Örneğin, 1990’dan kalma örnek bir yenilenmemiş müstakil evdeki elektrik ve ısıtma için yıllık enerji faturası, gazlı ısıtma yerine bir ısı pompası, güneş enerjisi sistemi ve pil depolaması kullanılarak 2024’te ortalama 2.870 avrodan 904 avroya (eksi yüzde 69) düşürülebilir. 2005’te inşa edilen müstakil bir evde maliyetler ortalama 2.947 avrodan yılda 815 avroya düşecek ve bu da yüzde 72’lik bir azalma anlamına gelecektir.

E.ON’da Ticari İşlerden Sorumlu Baş İşletme Sorumlusu Marc Spieker, “Özellikle metropol alanlarında, enerji dönüşümü her şeyden önce ısıtmada temel bir değişiklik anlamına geliyor. CO2 emisyonlarını önemli ölçüde azaltma ve verimli ısı tedariki için sinerjilerden yararlanma potansiyelinin en yüksek olduğu yer burasıdır. E.ON’da, şehirleri ve belediyeleri karbonsuzlaştırma yolunda destekleyerek enerji dönüşümünü yönlendiriyoruz. Dijital araçlar ve ısı haritamızdan gelen verilerle şeffaflık yaratıyor ve somut uygulama potansiyeli gösteriyoruz.” dedi.

Finansman Dönüşümü: Yeşil Tahviller ve Yeşil Krediler için Yeşil Bina Rehberi, çeşitli bina doğrulama ve sertifikasyon standartlarının küresel sınıflandırmalara ve tahvil çerçevelerine uyum sağlamak için nasıl kullanılabileceğini ayrıntılarıyla anlatıyor ve küresel inşa edilmiş çevrenin sürdürülebilir 1,5°C iklim eşiğini karşılaması için bir yörünge belirliyor.

BRE CEO’su Gillian Charlesworth, rehberin iklim değişikliğiyle doğrudan mücadeleye yönelik birleşik uluslararası taahhüdün bir kanıtı olduğunu söyledi. Charlesworth, “Önemli miktarda sermayeyi açığa çıkararak, içsel zorluklara rağmen inşa edilmiş çevremizin temel karbonsuzlaşmasını sağlayabiliriz. Bu rehber, yeşil binalar için dünya çapında bir hareketin koordinasyonunda önemli bir ilk adımı temsil ediyor ve sektörde iklim değişikliği zorluğunu karşılamak için daha fazla iş birliğini sabırsızlıkla bekliyoruz.” dedi.

Binaların küresel enerji kullanımının yüzde 30’undan fazlasını ve emisyonların dörtte birinden fazlasını oluşturduğu göz önüne alındığında, Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), mevcut binaların çoğunun 2050 yılında hala ayakta olacağı ve sürdürülebilir iyileştirmeleri desteklemek ve iklim hedeflerine ulaşmak için büyük ölçekli sermaye yatırımları gerekeceği konusunda uyarıda bulundu.

Avustralya Yeşil Bina Konseyi (GBCA) CEO’su Davina Rooney, ittifakın finans ve gayrimenkul sektörleri arasındaki küresel işbirliğini güçlendireceğini ve bunun 2030 yılına kadar ihtiyaç duyulan 35 trilyon dolarlık yatırımın başlatılmasında önemli olacağını söyledi. Rooney, “Küresel enerji geçiş hedeflerine ulaşmak için ihtiyaç duyulan 35 trilyon dolarlık yatırım, küresel gayrimenkulün değerinin neredeyse yüzde 10’unu temsil ediyor; bu nedenle devasa ölçekte yatırımlardan bahsediyoruz. İyi haber şu ki, bu kılavuz, Green Star, LEED, BREEAM, Green Mark, HQE veya NABERS olsun, önde gelen derecelendirme araçlarından herhangi biriyle çalışmanın insanlar, gezegen ve bilançonuz için daha iyi bir sonuç sağlayacağını gösteriyor.” açıklamasını yaptı.

Singapur Bina ve İnşaat Otoritesi (BCA) CEO’su Bay Kelvin Wong, “Uluslararası Sürdürülebilir Finans Rehberi, yatırımcılara ve finans kuruluşlarına yeşil binaların değer önerisini tanımaları için araçlar sağlayacağı için inşa edilmiş çevre için önemli bir adım ileri anlamına geliyor. Bu girişimin, BCA’nın Yeşil İşaret Planı’nın ve diğer benzer yeşil bina derecelendirme sistemlerinin uluslararası alanda daha geniş bir şekilde benimsenmesine yol açacağından eminiz. Bu, dünya çapında bina sektörünün düşük karbonlu bir geleceğe doğru sürdürülebilir büyümesini hızlandırmaya yardımcı olacaktır.” dedi.

Singapur Yeşil Bina Konseyi (SGBC) İcra Direktörü Yvonne Soh, rehberin derecelendirme sistemlerinin dünya çapında finans araçları ve tahvil çerçeveleriyle uyumlu olmasını sağlayarak küresel ölçekte etki yaratacağını söyledi. Soh, “Bu rehber bizi sürdürülebilir kalkınmanın sadece bir seçenek değil, küresel ekonomik faaliyetin temel taşı olduğu bir dünyaya yaklaştıracak.” diye konuştu.

Alliance HQE-GBC Fransa Başkanı Antoine Desbarrières, inşa edilmiş çevreyi dönüştürmeye yönelik kolektif bir kararlılığı gösteren rehbere katkıda bulunmaktan gurur duyduğunu söyledi. Desbarrières, “Yeşil finansmanı ve sağlam sertifikasyon sistemlerini teşvik ederek, sürdürülebilir binalara ve altyapıya geçişi hızlandırabiliriz. Bu işbirliği, iklim hedeflerimize ulaşmak için gereken büyük ölçekli değişiklikleri yönlendirmek için çok önemli.” dedi.

Son yıllarda sürdürülebilir finans araçlarının yaygınlaşmasına rağmen, potansiyelleri sınırlı anlayış ve kullanım nedeniyle zayıflatılıyor. Rehberin ileriye dönük önerilerinin, bu boşluğu kapatmak, finans ve gayrimenkul sektörleri arasındaki etkileşimleri geliştirmek ve çeşitli coğrafyalarda yeşil bina uygulamalarını standartlaştırmak için tasarlandığı belirtiliyor. BREEAM, Green Mark, Green Star, HQE, LEED ve NABERS gibi önemli yapı sertifikasyon sistemlerinin entegre edilmesinin, sürdürülebilir finansmanın kilidini açmak için pratik ve sağlam bir çerçeve sunarak, daha sürdürülebilir bir inşa edilmiş çevreye doğru ilerlemenin bilimsel olarak desteklenen, güvenilir metodolojilerle desteklenmesini sağlayacağı ifade ediliyor.

ABD Yeşil Bina Konseyi (USGBC) başkanı ve CEO’su Peter Templeton, binalara ve portföylere daha fazla sermaye yönlendirmenin değerinin karbondan arındırmanın ötesine geçtiğini söyledi. Templeton, “Küresel karbondan arındırma hedeflerimize ulaşmak temel bir itici güç olsa da, sürdürülebilir binalara ve portföylere yatırım yapmak, sakin sağlığı, toplum dayanıklılığı ve ekosistem restorasyonunda da ölçülebilir iyileştirmeler sağlayacaktır.” dedi.

Kılavuz, sağlık ve sosyal sonuçları kritik yatırım ölçütleri olarak entegre ederek, salt finansal ve çevresel getirilerin ötesine geçerek bütünsel bir yaklaşımı savunuyor. Bu dönüştürücü değişim, geleneksel uygulamaların kökten yeniden şekillendirilmesini, yatırımcıları yeni teknolojilerle ilişkili riskleri benimsemeye, mevcut çözümleri ölçeklendirmeye ve sosyal etkilere öncelik vermeye teşvik ediyor. Bu nedenle, ittifak, sosyal değeri kapsamlı bir şekilde oluşturmak, ölçmek ve raporlamak için finans sağlayıcılarıyla birlikte kriterler geliştirmeye kararlı olduğunu açıkladı.

Yatırımlar kamu tesislerini, konutları ve konutlarda kullanılan elektrikli cihazları, sanayi modernizasyonunu ve bölge ısıtma sistemlerinde yapılacak geliştirmeleri hedefleyecek. Proje, Moldova – Büyüme, Dayanıklılık ve Refah için Fırsatlar (M-GROW) programından sağlanan 5 milyon dolarlık hibe ile destekleniyor. E3 programı ayrıca ulusal planlara dayalı olarak tekrarlanabilir ülke projeleri geliştirecek ve sürdürülebilir finansmana erişimi destekleyecek.

Program kapsamında ilk aşamada uygulanacak projeler arasında, Türkiye’de merkezi hükümet binalarının yenilenmesine yönelik 300 milyon dolarlık Dünya Bankası finansmanı ve Moldova’da özellikle eğitim tesisleri olmak üzere kamu binalarının ve bölgesel ısıtma sistemlerinin yenilenmesine yönelik sağlanacak, 54,5 milyon dolarlık finansman yer alıyor. Türkiye, Moldova, Karadağ, Özbekistan ve başka ülkelerde ilave aşamalar ve projeler planlanıyor. Zaman içerisinde, E3 Programı ülkelerin kamu finansmanlı küçük ölçekli enerji verimliliği programlarından daha büyük ticari finansmanlı ulusal ölçekli programlara geçişlerini destekleyecek. Kamu finansmanının kullanımı, ticari finansörlerin getirilmesi için gerekli yatırımların gösterimi, yeni iş modellerinin test edilmesi, yatırım risklerinin azaltılması ve ticari finansmanın yanında hedefli sübvansiyonların sağlanması üzerinde odaklanacak.

Avrupa ve Orta Asya bölgesindeki 18 ülke halihazırda COP 28’de 2030’a kadar yıllık enerji verimliliği artış oranlarını ikiye katlamayı taahhüt etmiş durumda bulunuyor. Ancak bölgede halen dünyanın enerji açısından en verimsiz, karbon yoğunluklu ekonomilerinden bazıları yer alıyor. E3 programı, enerji verimliliği yatırımlarıyla ilişkili yüksek işlem maliyetleri, kural ve standart eksikliği ve genel farkındalık eksikliği gibi piyasa sorunlarının ve davranış değişikliği ihtiyaçlarının ele alınmasına yardımcı olacak. Program, politikaları ve düzenlemeleri güçlendirecek, sağlam kurum ile kuruluşlar geliştirecek, güvenilir veriler oluşturarak dağıtacak, piyasa yeteneklerini geliştirecek ve özel sermayeyi harekete geçirecek.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Dünya Bankası Avrupa ve Orta Asya Bölgesinden Sorumlu Başkan Yardımcısı Antonella Bassani, enerji verimliliğine yatırım yapmanın Dünya Bankası Grubunun iklim değişikliğinin en kötü etkilerini önlemek amacıyla temiz ve verimli enerjiye geçişi hızlandırma vizyonunun bir parçasını oluşturduğunu aktardı. Bassani, enerji verimliliğinin arttırılmasının, başka kalkınma öncelikleri için kullanılmak üzere bütçe tasarrufu sağlayabileceğini belirterek, şunları kaydetti: “Ayrıca enerji arzı için gereken yatırım ihtiyacını önemli ölçüde azaltabilir. Verimli sistemler işletme faaliyetlerini daha temiz ve daha rekabetçi hale getirir, evlerde enerji faturalarını düşürür, hava kirliliğini azaltır, karbon emisyonlarını azaltır ve istihdam yaratır.”

Dünya Bankası Bölge Altyapı Direktörü Charles Cormier de son dönemde yaşanan enerji krizinin, kıt doğal kaynakların korunmasını amaçlayan büyük ölçekli enerji verimliliği önlemlerine duyulan acil ihtiyacı ön plana çıkardığını belirtti. Cornier şu değerlendirmede bulundu: “Enerji verimliliği halen yeni enerji üretimi ile karşılaştırıldığında enerji ihtiyaçlarını karşılamanın en erişilebilir ve uygun maliyetli yoludur. Programımızın temelinde, Avrupa ve Orta Asya’daki ülkelerin enerji verimliliklerini arttırmalarına yardımcı olma konusundaki onlarca yıllık deneyimimiz yatmaktadır. Çeşitlilik sergileyen bir bölgede bulunmalarına rağmen, bu ülkeler programın ele alınmasına yardımcı olacağı birçok ortak engeli ve ulusal önceliği paylaşmaktadır ve bölgesel bir ağ aracılığıyla bilgi paylaşımına yönelik bir platform oluşturmaktadır.”

Program kapsamında, aralarında kendilerini bilgi alışverişine ve kapasite geliştirmeye adayan uluslararası finansal kuruluşlarının ve donör ortakların yer aldığı, bölgesel ile küresel kuruluşlardan oluşan bir koalisyon oluşturulacak. Bölgesel ağ, Enerji Sektörü Yönetim Yardım Programı’ndan (ESMAP) başlangıçta alınacak 5 milyon dolar tutarındaki bir hibe ile finanse edilecek. Bu bölgesel ağ, bilgi alışverişi ve bilgi oluşturma için kolaylaştırıcı bir rol oynayacak ve ülke yaklaşımlarını koordine ederek uyumlaştıracak. Ağın öncelikli konuları arasında politika oluşturma ve uygulama, daha geniş ölçekte uygulanacak programların tasarımı ve enerji verimliliği önlemlerinin ölçülmesi ve doğrulanması yer alacak.

E3 programı, enerji güvenliğini arttırmak, enerjiye uygun maliyetli erişimi ve temiz enerjiye geçişi desteklemek için kısa süre önce uygulamaya konulan Avrupa ve Orta Asya Yenilenebilir Enerji Ölçeklendirme (ECARES) Programıyla paralel olarak işleyecek. ECARES programı temiz enerji arzı üzerinde odaklanırken, E3 programı enerji talebini azaltmayı hedefliyor.

Araştırma, 160 kW gücünde bir güneş fotovoltaik  sistemi ve 50 kW gücünde bir enerji depolama sistemi (ESS) ile donatılmış, 4 bin 600 metrekarelik bir ofis binasında yapıldı. Çalışmanın odak noktası, mevcut enerji sistemlerinin performansını artırarak binayı “Neredeyse Sıfır Enerji” seviyesine taşımak oldu.

Yapılan analizler, güneş enerjisi üretiminin binanın enerji tüketimini karşılamada önemli bir rol oynadığını gösterdi. Ancak, mevcut enerji depolama kapasitesinin yetersiz kaldığı ve üretilen fazla enerjinin verimli bir şekilde depolanamadığı belirlendi. Araştırmacılar, bu enerji kayıplarını minimize etmek ve binanın enerji verimliliğini artırmak için çeşitli güneş fotovoltaik sistemi kapasiteleri ve ESS depolama kapasiteleri üzerinde simülasyonlar gerçekleştirdi.

Çalışma sonucunda, güneş enerjisi sisteminin kapasitesinin artırılması ve enerji depolama kapasitesinin optimize edilmesiyle, binanın “Neredeyse ZEB Seviye 1” (%87.5-%100 enerji kullanımı) hedefine daha yakın olduğu görüldü. Özellikle 200 kW ve üzeri güneş fotovoltaik sistemleri ile 275 kWh ve üzeri ESS kapasitelerinin bu hedefe ulaşmada kritik olduğu vurgulandı.

Araştırma, enerji yönetimi stratejilerinin sadece teknik optimizasyonla sınırlı kalmaması gerektiğini, aynı zamanda maliyet, fizibilite ve finansal etkenlerin de dikkate alınması gerektiğini ortaya koyuyor. Bu bağlamda, sistemlerin finansal sürdürülebilirliğinin sağlanması için kapsamlı bir maliyet-fayda analizinin yapılması gerektiği belirtiliyor.

Sonuç olarak, Tayland’daki bu ofis binasında yapılan çalışmalar, neredeyse sıfır enerji tüketimine ulaşmak için güneş enerjisi ve enerji depolama sistemlerinin entegre edilmesinin yanı sıra, kullanıcı davranışlarının enerji tüketimi üzerindeki etkilerinin de dikkate alınması gerektiğini gözler önüne seriyor. Bu bulgular, enerji verimliliği hedefleyen diğer binalar için de yol gösterici nitelikte olabilir.

Koordineli Hava Kullanım Yönetimi için Kuzeydoğu Eyaletleri koalisyonu, konut binalarının elektrifikasyonu için daha geniş bir plan geliştirmek amacıyla piyasa verilerini izlemeyi amaçlıyor. Eyaletlerdeki fosil yakıt bazlı konut ısıtma ekipmanları, 138 bin ton azot oksit ve 6 bin ton is dahil olmak üzere yılda yaklaşık 150 bin ton hava kirleticisine ve 173 milyon ton karbon emisyonuna neden oluyor.

New York Eyalet Çevre Koruma Bakanlığı komiseri Basil Seggos yaptığı açıklamada, “New York Eyaletindeki sera gazı emisyonlarına en çok katkıda bulunanlar binalardır ve bu emisyonların miktarını ve etkisini eyalet düzeyinde önemli ölçüde azaltmak için eylemler hızla devam ediyor.” dedi. Seggos, “Bu yeni çok eyaletli anlaşma ve katılımcı eyaletlerle güçlenen ortaklık, New York Eyaletinin halk sağlığı ve çevre yararına fosil yakıt altyapısını değiştirme ve daha fazla eve ısı pompası kurma yönündeki devam eden çabalarını destekleyecek ve diğer eyaletlerin de bunu izlemesi için bir örnek oluşturacak.” diye ekledi.

Kendi mülklerinde yaşayan ev sahipleri, bu yılın Şubat ayından bu yana yüzde 70’e kadar bir destek için başvuruda bulunabiliyorken, kat mülkiyeti sahipleri Mayıs ayından bu yana başvuruda bulunabiliyor. Belediyeler, destek planına 1 Eylül’e kadar başvurabilecek. Bakanlık, Şubat sonu ile Ağustos sonu arasında yaklaşık 93 bin başvuru yapıldığını söyledi. Almanya’nın ısıtma yasası, yeni konut geliştirmelerindeki ısıtma sistemlerinin işletimde en az yüzde 65 oranında yenilenebilir enerji kullanması gerektiğini şart koşuyor.

Veri bulguları ayrıca Kazan Yükseltme Programı’nın (BUS) ısı pompalarının benimsenmesini desteklemede önemli bir rol oynamaya devam ettiğini vurgularken, hükümet verilerine göre, 2024 Ocak-Haziran döneminde BUS başvurularında 2023 yılının aynı dönemine göre yüzde 73 artış yaşanarak 14 bin 554 başvuru yapıldı. BUS, İngiltere’deki evlere, MCS sertifikasına bağlı olarak ısı pompası kurulumu için 7.500 sterline kadar hibe fonu sağlıyor.

MCS’nin CEO’su Ian Rippin, “İngiltere genelinde evlerini ısıtmak için ısı pompalarına geçen tüketici sayısının arttığını görmek harika. Açıkçası, 2028 yılına kadar yıllık 600 bin ısı pompası kurulumu hedefine ulaşmak için hala kat edilmesi gereken bir yol var, ancak BUS’un aynı yılın Mart ayına kadar çalışmasıyla tüketici talebinin artmaya devam etmesi bekleniyor.” diye konuştu.

MCS, bu rakamın, temiz ısıtma sektörünün gelişimi için yeni bir zirveye işaret ettiğini ve kurulumların 2023’ün aynı dönemine göre yüzde 45 arttığını belirtti. 2023 yılı da teknoloji için kendi başına bir rekor yıl olarak kabul ediliyordu.

MCS CEO’su Ian Rippin, ısı pompalarının artan popülaritesinin, bu Nisan ayında ikinci yılını kutlayan hibe programına borçlu olduğunu ifade ederek, “Son zamanlarda yayınlanan Galler için Isı Stratejisi, ısı pompalarına açık bir bağlılığı vurguluyor ve Kazan Yükseltme Planı gibi girişimler – bir ısı pompasının kurulumu için 7.500 sterline kadar kaynak sağlıyor – tüketicilere destek sağlamada hayati önem taşıyor. 2024’te rekor sayıda sertifikalı ısı pompası kurulumunun rekor sayıda BUS başvurusuyla aynı zamana denk gelmesi tesadüf değil; bu, daha fazla ev sahibinin düşük karbon teknolojisine erişimini sağlıyor.” açıklamasını yaptı.

Hükümetin yayınladığı verilere göre, Haziran 2024’te Kazan Yenileme Programı’na (BUS) yapılan başvurular, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 81 artarak toplam başvuru sayısı 2 bin 687’ye ulaştı.

Enerji Güvenliği ve Net Sıfır Departmanı, hibe programına toplamda 46 bine yakın başvuru alındığını ve bunların yüzde 96’sının hava kaynaklı ısı pompalarına yönelik hibeler olduğunu bildirdi.

MCS, 2024’ün evsel pil depolama açısından bereketli bir yıl olmasını beklediğini belirterek, yılın ilk altı ayında, önceki takvim yıllarının tamamından daha fazla evsel enerji depolama sistemi kurulduğunu kaydetti. Kuruluş, 2024’ün ilk yarısında yaklaşık 8 bin yerli enerji depolama sisteminin kurulduğunu ve bunun 2021’de yeni kurulum standartlarının yürürlüğe girmesinden bu yana teknolojinin “dikkat çekici yükselişinin” kanıtı olduğunu söyledi. Ayrıca bu durum, enerji tüketicilerinin kendilerini enerji fiyatlarındaki oynaklıktan koruyabilecek çözümlere olan talebini de gösteriyor.

Ülkelerin, iklim hedeflerine ulaşmak ve değişen bir dünyada rekabet güçlerini koruyabilmek için küresel ölçekte enerji verimliliğini artırma oranını iki katına çıkarmak için harekete geçmeleri gerekiyor. Bunu başarmanın bir yolu politika değişikliğidir; özellikle geçiş planlamasına, verimlilik için finansmana ve binalar, sanayi ve ulaştırma alanlarında sektöre özgü politikalara odaklanan politikalar. Dünya şu anda dramatik bir enerji dönüşümünden geçiyor. Fosil yakıtların çıkarılıp yakılarak veya rafine edilerek enerji kullanıcılarına ulaştırıldığı doğrusal bir enerji sisteminden, çeşitli enerji kaynaklarını kullanan, altyapı, finansörler ve teknoloji tarafından kilit roller üstlenilen, enerji üreticileri, iletimi ve tüketicilerinden oluşan karmaşık, birbirine bağlı bir ağa doğru ilerliyoruz. Minimum kesintiyle başarıya ulaşmak için bu geçişin enerji güvenliği, sürdürülebilirlik ve uygun maliyet arasında denge sağlaması gerekiyor.

Sorunsuz bir enerji geçişi sağlamanın önündeki zorluklar

Bu sorunsuz geçişi sağlamak oldukça karmaşıktır; çünkü 100 yıldan uzun bir süre önce inşa edilmiş bir enerji sisteminde hızla geçiş yapmaya çalışırken enerji talebi artmaya devam ediyor ve bazı tahminlere göre 2050 yılına kadar enerji talebi yüzde 33’e kadar artacak. Bu durumun, yapay zeka gibi enerji yoğun teknolojilerin büyümesiyle daha da hızlanma potansiyeli var; bu büyümenin 2030 yılına kadar Avustralya’nın enerji talebine eşdeğer bir artış sağlama potansiyeli var. Bu, özünde kötü bir sonuç değil; ekonomik faaliyetlerin genişlemesini, enerjiye erişimi ve yaşam standartlarının iyileşmesini temsil ediyor. Ancak, bu durum, geçişin tamamı için ‘hareketli bir hedef’ yaratıyor, mevcut enerji şebekelerine yük bindiriyor ve mevcut sistemi karbondan arındırmak yerine, yeni talebi karşılamak için sınırlı yenilenebilir enerji arzını kullanarak geçişi yavaşlatıyor. Aynı zamanda, ortaya çıkan bu ‘engelli’ geçiş, işletmeler için belirsizlik yaratarak yatırım yapma ve büyüme kabiliyetlerini kısıtlıyor. İşletmeler bu konuda harekete geçebilir ve halihazırda harekete geçiyorlar; enerji yoğunluklarını (üretilen birim çıktı başına kullanılan enerji) azaltmaya odaklanıyorlar.

Küresel enerji kullanımının yüzde 3’ünü temsil eden 120 CEO’dan oluşan bir grup olan Uluslararası İş Konseyi’nin (IBC), Enerji Talebini Dönüştürme Girişimi’nde ortaya koyduğu üzere, enerji tasarrufu, enerji verimliliği ve değer zinciri işbirlikleri yoluyla işletmelerin yoğunluklarını hızla azalttıklarına dair birçok örnek çalışma bulunmaktadır. Ancak, Girişimin Enerji Talebini Dönüştürme beyaz bülteni ile yapılabilecek daha çok şey var, mevcut teknolojinin ekonomik çıktıda herhangi bir kayıp olmadan enerji tüketimini yüzde 31’e kadar azaltmak için kullanılabileceğini belirtiyor. Bu 2030’a kadar gerçekleştirilebilseydi, küresel ekonomi için yılda 2 trilyon dolara kadar tasarruf sağlanacaktı. Bu ivmeyi sağlamak için, politika yapıcılardan destek alınması gerekir. Bu, uluslararası gündemin en üst sıralarında yer alıyor ve COP28’deki BAE Mutabakatı, 130’dan fazla ülkenin 2030 yılına kadar küresel enerji verimliliği iyileştirme oranını iki katına çıkarmak için imza atmasını öngörüyor. Bir sonraki adım, bu hedefe nasıl ulaşılacağını belirlemektir.

Enerji dönüşümünü hızlandırmaya yardımcı olacak politika değişiklikleri

İş dünyası liderleri bu zorluğun üstesinden gelmek için çabalıyor ve Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) 9. Yıllık Küresel Enerji Verimliliği Konferansı’nda Nairobi İş Liderleri Eylem Planı’nda önerilerini ortaya koyuyor. Bu eylem planı, özel-kamu ortaklığı aracılığıyla gerçekleştirilebilecek beş temel politika talebini kapsamaktadır:

1. Enerji verimliliğini ülke geçiş planlarına dahil edin

Ülkeler, ulusal katkılarını (NDC) desteklemek gibi amaçlarla enerji geçiş planları geliştirme konusunda giderek artan bir baskı altındadır. Bu planların arz kadar talebe de odaklanması gerekiyor ve endüstriyel enerji kullanımına ilişkin NDC’lerin sadece yüzde 30’unda enerji verimliliğinden söz ediliyor.

2. Enerji verimliliği finansmanına yönelik seferberlik önlemlerini destekleyin

IEA, iklim hedeflerine ulaşmak için enerji verimliliğine ayrılan yıllık fonun üç katına çıkarılarak yılda 1,9 trilyon dolara çıkarılması gerektiğini tahmin ediyor. İklim finansmanının büyük kısmı enerji arzındaki değişime odaklanırken, enerji talebi müdahalelerinin parçalanmış yapısı, ürün ve odaklanma eksikliğine yol açtı. Hükümetler, vergi teşvikleri, tahsis edilmiş kamu fonları ve yatırılabilir varlıklar yaratmaya yönelik düzenlemelerin bir kombinasyonu yoluyla finansman ortamının olgunlaşmasına yardımcı olabilir.

3. Sanayide enerji verimliliğini artırın

Endüstrilerin, verimlilik yatırımlarını desteklemek için net yollara ve faaliyetleri ile ürünlerine yönelik destekleyici düzenlemelere ihtiyaçları var. Bunlar arasında işletmelerin verimli kümelenmesini desteklemek, dijitalleştirilmiş şebeke altyapısına yatırım yapmak ve asgari verimlilik standartlarını destekleyecek düzenlemeler yapmak gibi konular yer alıyor.

4. Yapılı çevrede enerji verimliliğini artırmaya yönelik yaklaşımları güçlendirmek

Değişimi teşvik etmek için hem yeni hem de mevcut binalar için net yapı yönetmeliklerine ihtiyaç vardır. Bunların ülke bağlamına uygun olması ve piyasa bozulmalarını önlemek için eşit yaptırımların sağlanmasına gereken dikkatin gösterilmesi gerekmektedir.

5. Taşımacılığı elektriklendirin

Uygun durumlarda, hükümetler elektriklendirmenin verimlilik avantajlarından yararlanmak için entegre bir tedarik-tekerlek ekosistemi geliştirmeye odaklanabilir. Bu, yatırım için iş güvenliğinin artırılması amacıyla sınırlar arası paylaşılan standartlar yoluyla hızlandırılabilir. Bunu sağlamak için işletmeler, Climate Week New York ve COP29 gibi çok taraflı süreçlerde eylemi hızlandırmak amacıyla bu konuda yıl boyunca politika yapıcılarla etkileşim kurmaya devam edecekler.

AA’dan Murat Temizer’in Uluslararası Gaz Birliği’nin (IGU) “Küresel Doğal Gaz 2024” raporundan derlediği bilgilere göre, Avrupa’da yenilenebilir enerji kaynaklarının elektrik üretimindeki payının bu yıl ilk kez yüzde 50’yi aşması bekleniyor. Bu durum, elektrik üretimi için gaz talebinin 2022’ye kıyasla 17 milyar metreküp azalmasına yol açtı. Bu düşüşün 2024 yılında da devam etmesi beklenirken, hızının yavaşlayacağı tahmin ediliyor.

Raporda ayrıca, Avrupa’da yüksek gaz fiyatları ve dalgalanan piyasa koşulları nedeniyle endüstriyel doğal gaz talebinde ciddi bir düşüş yaşandığına dikkat çekiliyor. Pandemiden kalan tedarik zinciri sorunları ve artan maliyetlerle başa çıkmaya çalışan Avrupa sanayisi, Rusya-Ukrayna Savaşı ile birlikte daha da zor bir döneme girdi. Bu süreçte birçok şirket, üretimlerini azaltmak, tesisleri kapatmak veya faaliyetlerini denizaşırı ülkelere kaydırmak zorunda kaldı. Bu durum, Avrupa’daki endüstriyel doğal gaz talebinin 2021’den 2023’e kadar 25 milyar metreküp azalmasına neden oldu.

Avrupa, yaşanan zorluklara rağmen enerji verimliliği ve yapısal değişikliklerle sürece uyum sağlamaya çalışıyor. Örneğin, Alman kimya devi BASF, 2022 yılında dünyanın en büyük ısı pompasını inşa ederek doğal gaz kullanımını önemli ölçüde azaltmayı başardı. Benzer şekilde, bazı şirketler üretimlerini enerji maliyetlerinin daha düşük olduğu ve teşviklerin cazip olduğu ABD’ye kaydırıyor. Norveçli gübre üreticisi Yara’nın, 2023’te ABD’de mavi amonyak üretimine yatırım yapma kararı bu stratejinin bir örneği olarak öne çıkıyor.

Avrupa’daki bu düşüşün aksine, dünya genelinde doğal gaz tüketimi artış gösteriyor. Kuzey Amerika, Ortadoğu ve Asya’da gaz tüketimi yükselmeye devam ederken, Asya’da bu yıl sonu itibarıyla 1 trilyon 38 milyar metreküp gaz tüketilmesi bekleniyor. Asya’daki bu artış, özellikle Çin’in sanayi ve konut ihtiyaçlarındaki talep artışıyla tetikleniyor.

Avrupa’nın doğal gazda yaşadığı bu talep daralmasının, küresel piyasadaki genel büyüme trendini etkilemesi beklenmiyor. Ancak, bu durum Avrupa’da enerji verimliliği ve yenilenebilir enerji yatırımlarının artmasına ve gaz piyasalarında kalıcı yapısal değişikliklere yol açıyor.

“Türkiye’nin Enerji Verimliliği Alanında Büyük Potansiyeli Var”

Prens Laurent; Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın, Türkiye’yi savunma sanayisinde dünyanın en iyileri arasına taşıdığını belirterek, Türkiye’nin bu alanda gösterdiği başarı gibi, yenilenebilir enerji ve enerji verimliliği teknolojileri alanında da potansiyele sahip olduğunu söyledi.

“Yenilenebilir Teknolojinin Verimlilikle Bir Araya Gelmesi Çok Verimli Olur”

Belçika Prensi Laurent, eşi Prenses Claire ve kendisine ait olan vakıfla üzerinde çalıştıkları “enerji verimliliği teknolojileri ile yenilenebilir teknolojinin hibritleşmesi” olarak adlandırdığı projesini de anlattı. Prens Laurent, hayata geçirmek istediği projeleri Kraliyet mensubu vasfıyla değil, sürdürülebilirlik ve enerji alanında çalışmaları olan bir girişimci olarak aktarmak istediğinin altını çizdi. Son Türkiye ziyaretine ilişkin ise Laurent, “Türkiye’ye uzun yıllardır ilgi duyuyorum. Bu sefer İstanbul’a ‘yenilenebilir teknoloji sisteminin hibridizasyonu’ adını verdiğim yenilenebilir enerji ile ilgili çok spesifik bir projeyi sunmaya gittim.” diye konuştu.

Prens Laurent, projesinin yenilenebilir teknolojinin verimlilikle bir araya geldiği çok faydalı bir kombinasyon olduğunu vurguladı. Laurent, Türkiye’nin Asya ile Avrupa arasında inşa ettiği köprüleri “mimari açıdan birer şaheser” olarak niteleyerek, “Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ülkesinde yenilenebilir teknoloji kurmak ve geliştirmek istediğini, ülkesinin yenilenebilir teknolojinin geliştirildiği bir yer olduğundan emin olmak istediğini anlatan bir yazı okudum. Üniversite ile bu arzuyu gerçekleştirebileceğimizi düşünüyorum.” şeklinde konuştu.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan’ın himayesinde yürütülen “Sıfır Atık Projesi”ne işaret eden Prens Laurent, “Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan da sıfır atık konusunda çok iyi tanınıyor. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres de Emine Erdoğan’ın şehirlerdeki sıfır atıkla ilgili çalışmalarını tebrik ediyor.” ifadelerini kullandı.

Geçen yıl Türkiye ziyaretinde Boğaziçi Üniversitesinde temaslarda bulunduğunu anlatan Laurent, “‘Enerji verimliliği teknolojileri ile yenilenebilir teknolojinin hibritleşmesi’ adını verdiğim yeni teknoloji konseptimi sundum. Bu konsept aslında yenilenebilir teknoloji ve enerji verimliliğinin bir karışımı.” dedi. Prens Laurent, 20 yılı aşkın süredir çevre alanında çalışmalar yürüttüğünü anımsatarak, “‘Yenilenebilir teknoloji ile enerji verimliliğinin melezleştirilmesi’ adını verdiğim yeni bir teknoloji sisteminde öncü oldum.” diye konuştu. Çeşitli yenilenebilir ve enerji verimliliği teknolojilerini tek bir sistemde bir araya getirdiğini ve bunların birlikte etkin biçimde çalışmasını sağladığını aktaran Prens Laurent, ekibinin bu alanda uzman olduğunu söyledi.

Prens Laurent, “bileşenleri hibritleme” projesini Boğaziçi Üniversitesine sunduğunu ifade ederek, projenin hem Boğaziçi Üniversitesi hem de Bakü’deki Azerbaycan Teknik Üniversitesinde çok olumlu karşılandığını anlattı. Bu alandaki çalışmalara ilişkin Prens Laurent, “Genellikle insanlar yenilenebilir teknolojiden bahsederken güneş panellerini ve rüzgar türbinlerini anlıyorlar. Ama aslında bu iki teknolojinin yanı sıra onlardan daha etkili çok fazla bilinmeyen teknolojiler de mevcut. Örneğin derin jeotermal teknolojisi veya hidrojen üretimi.” şeklinde konuştu.

Laurent, hidrojen üretimini örnek vererek, maliyetin normalde çok yüksek olduğunu ancak bunun yenilenebilir enerji ve enerji verimliliği ile üretilmesi halinde çok daha ucuza mal olacağını anlattı. Prens Laurent, projesinin Avrupa’daki yenilenebilir teknolojiye ilişkin yeni mevzuatla da uyumlu olduğunun altını çizdi.

“Sürdürülebilir ve Toplumsal Bir Proje Hazırlıyoruz”

Prens Laurent, hazırladığı proje kapsamında SOCAR ile işbirliği yapmak üzere bir gizlilik anlaşması imzaladıklarını, ilk pilot projeyi Boğaziçi Üniversitesi ile Türkiye’de haziran ayında düzenlenecek Uluslararası Enerji Ekonomisi Birliği (IAEE) Konferansı’nda, ardından da Bakü’de kasım ayında yapılacak Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 29. Taraflar Konferansı’nda (COP29) sunabileceklerini ifade etti.

Kamuda ve özel sektörde tecrübeli olduğunu vurgulayan Prens Laurent, sürdürülebilir ve toplumsal bir proje hazırladıklarına dikkati çekti. Prens Laurent, SOCAR projesinin amacının, yenilenebilir teknoloji ile enerji verimliliği sisteminin hibritleştirilmesinden oluşan bir elektrik santralini devreye almak ve rafinerinin kullandığı enerji maliyetini düşürmek olduğunu anlattı.

“Türk Devletleri İçin Büyük Fırsat”

Prens Laurnet “Geleceğin yenilenebilir teknolojilerinin hibritleştirme olacağını anlamak çok önemli. “Yenilenebilir teknolojinin hibritleştirilmesine yönelik bu yeni proje, Türkiye için olduğu kadar tüm Türk devletleri bölgesi için de büyük bir fırsattır. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın bölgedeki liderlerin çoğuyla çok iyi diyaloğu olduğunu, yenilenebilir teknoloji ve enerji verimliliği konusunda güçlü bir mükemmeliyet havuzu oluşturabileceğini duydum.” diye konuştu.

Kaynak: Anadolu Ajansı

Yayımlanan karara göre, Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliğinin dokuz ayrı maddesinde değişiklik yapılırken, yönetmeliğe bir de geçici madde eklendi. EPDK tarafından 18 Mart 2024 tarihinde Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği hakkında yapılacak düzenleme ile ilgili taslak çalışma EPDK tarafından kamuoyu görüşüne açılmıştı.

Bununla birlikte taslak çalışmada yer almayan Bağlantı Esasları başlıklı 7’inci, Başvuruların Alınması başlıklı 10’uncu ve Teknik Değerlendirme Sonucunda Bağlantı Görüşü Oluşturulması ve Bağlantı Anlaşmasına Çağrı Mektubu Düzenlenmesi başlıklı 16’ıncı maddelerde de değişiklikler yapıldı.

16’ıncı maddedeki değişiklik ile rüzgar enerjisine dayalı lisanssız proje başvurularında, teknik etkileşim izninin olumsuz sonuçlanması durumunda başvuru sahibine saha değişikliği veya revizyonu için başvuru yapma hakkı düzenlendi.

Bağlantı anlaşması başvurusu başlıklı 17’inci maddede Taslak düzenlemede bağlantı anlaşması çağrı mektubu onaylatılması için taslak düzenlemede 360 gün olarak öngörülen süre bir yıl olarak değiştirildi.

Üretim tesislerinin işletmeye girmesi ve sistem kullanımı 19’uncu maddenin 10 MW üstü kurulumlar için, ilk defa taslak düzenlemede yer alan kısmi kabul işlemine olanak sağlayan fıkrasına da taslak düzenlemeye göre eklemeler yapıldı.

Buna göre projenin kabülü yapılan kısmının dışında kalan bölüm, süresi içinde yapılamazsa bağlantı anlaşmasında kabulü yapılan kısım esas alınarak güncelleme yapılacak.

Bununla birlikte aynı maddeye eklenen bir diğer fıkra ile kabulü yapılarak işletmeye alınan tesislerin, ticari faaliyete başladığı tarihi izleyen bir ay içerisinde sistem kullanım anlaşması imzalanmaması halinde şebekeden ayrılma işlemleri yapılıncaya kadar ürettikleri elektrik YEKDEM’e bedelsiz katkı olarak kabul edilecek.

Düzenlemenin “İhtiyaç fazlası enerjinin değerlendirilmesi” başlıklı 24’üncü maddesinde yapılan değişiklik ile kojenerasyon tesisi bulunan işletmelerin lisanssız tesislerinde üretilen ihtiyaç fazlası elektriğin saatlik yerine aylık mahsuplaşma uygulanacağı belirlendi.

Ayrıca Aylık mahsuplaşma uygulanması başlıklı 26’ıncı maddede yapılan değişiklik ile de lisanslı üretim santrali olan işletmelerin, farklı ölçüm noktasında yer alan lisanssız tesislerinin aylık mahsuplaşma ve bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücünün belirlenmesine yönelik ilkeler belirlendi.

Düzenlemeye eklenen geçici madde ile de yönetmeliğin yayınlandığı gün itibariyle çağrı mektubu olanlara bir yıl süre verildi.

Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik

Yapılan değişiklikle kanuna karbon yoğunluğu ile spesifik enerji tüketimi ifadeleri eklendi. Ayrıca yapılacak destekleme ödeme miktarları da artırıldı ve üst limitler Verimlilik Artırıcı Projeler (VAP) kapsamındaki projeler için 15 milyon TL, gönüllü anlaşmalar için ise 10 milyon TL’ye çıkarıldı.

Yapılan değişikliğe göre, her iki alanda da desteklenecek yatırım miktarı, bu üst limitler ile sınırlı olmak üzere toplam yatırım tutarının yüzde 30’unu geçemeyecek.

Maden Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun

Bu kapsamda, enerjide arz güvenliğini sağlamak, dışa bağımlılığı azaltmak ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 2053 yılı için ortaya koyduğu net sıfır emisyon hedefini gerçekleştirmek için çevreye duyarlı politikalar üretiliyor.

Sunulan hizmetin kalitesini düşürmeden, sosyal refahı olumsuz yönde etkilemeden bir enerji verimliliği stratejisi geliştiriliyor.

2030 Enerji Verimliliği Stratejisi ve 2024-2030 2. Ulusal Enerji Verimliliği Eylem Planı’na göre 2030 yılına kadar enerji tüketiminin yüzde 16 azaltılması ve 100 milyon ton emisyon azaltımına katkıda bulunulması planlanıyor.

Ayrıca, kamu binalarında 2030’a kadar yüzde 30 enerji tasarrufunun sağlanması ve 1,2 milyon sokak aydınlatmasının LED dönüşümünün de tamamlanması hedefleniyor.

Söz konusu dönüşümün sağlanması konusunda elektrik dağıtım şirketleri ve yerel yönetimlerle koordineli çalışılacak.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, “Enerji verimliliği öncelikli gündem maddelerimizden biri. Enerji planlamalarımızda bu konu önemli bir yer tutuyor. Her alanda enerji verimliliğini teşvik edeceğiz. Bu alanda yeni yatırımları destekleyeceğiz. 2030 yılı için ortaya koyduğumuz hedefleri gerçekleştirmek için ilgili bakanlıklarla aktif olarak çalışıyoruz.” ifadelerini kullandı.

Kaynak: Anadolu Ajansı

Türkiye Kalkınma ve Yatırım Bankası tarafından Kamuyu Aydınlatma Platformu’nda (KAP) yapılan açıklamada, “Bankamız dağıtık güneş enerjisi ve batarya enerji depolama sistemleri projelerinin finansmanı için IBRD’den 300 milyon avro ve Temiz Teknoloji Fonu’ndan (CTF) 15 milyon dolar kredi, Dünya Bankası ve Enerji Sektör Yönetimi Yardım Programı’ndan (ESMAP) 1,5 milyon dolar hibe sağlamıştır.” denildi.

Dünya Bankası‘ndan yapılan açıklamaya göre, söz konusu programın, Ulusal Enerji Planını destekleme hedefi doğrultusunda Türkiye’nin dağıtık güneş enerjisi piyasasının kurularak genişletilmesine ve bir batarya depolama programının pilot uygulamasının gerçekleştirilmesine yardımcı olması bekleniyor.

Açıklamada, hükümetin 2022 itibarıyla 9,5 gigavat olan güneş enerjisi kurulu gücünü 2035’e kadar 52,9 gigavata çıkarmayı hedeflediği belirtilerek, batarya depolama kapasitesi için hedefin 7,5 gigavat olduğu anımsatıldı.

Yenilenebilir enerji kullanımını artırma çabaları doğrultusunda desteklenecek 1 milyar dolarlık program Türkiye’nin önde gelen kamu ve özel sektör kalkınma bankaları tarafından uygulanacak.

Buna göre, kamuya ait Türkiye Kalkınma ve Yatırım Bankası (TKYB) ve özel sektöre ait Türkiye Sınai Kalkınma Bankası (TSKB) paralel şekilde çalışarak Türkiye’nin dağıtık enerji piyasasını iki aşama halinde geliştirecek.

Açıklamaya göre, ilk olarak, ticari ve sınai müşteriler için çatı üzeri ve zemine monte edilen güneş enerjisi sistemlerini geliştiren özel sektör yatırımcılarına doğrudan finansman sağlanacak. İkinci olarak, güneş enerjisi yatırımcılarına benzer krediler sağlamaları için yerel ticari bankaları veya kiralama şirketlerini desteklenecek. Program böylece dağıtık güneş enerjisinin kullanımının arttırılması için giderek daha fazla çeşitlenen finansman kaynakları piyasası geliştirecek.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Dünya Bankası Türkiye Ülke Direktörü Humberto Lopez, “Türkiye son zamanlarda enerji dönüşümü ile ilgili olarak gelişmekte olan piyasa ekonomileri arasında görülen en iddialı programlardan birine imza attı. Dünya Bankası, 2035’e kadar yenilenebilir enerjiyi iki katına çıkarma yönündeki bu kararlılığı olumlu karşılamakta ve bugün imzaladığımız gibi projelerle enerji güvenliğini sağlama, tüketiciler için enerji maliyetlerini düşürme ve iklim değişikliğiyle mücadele çabalarında ülkeye eşlik etmekten mutluluk duymaktadır.” değerlendirmesinde bulundu.

Dünya Bankasının programdan sorumlu Baş Enerji Uzmanı Manuel Berlengiero da, “Proje artan elektrik talebini karşılamanın yanında, dağıtık güneş enerjisi ve depolama çözümleri için özel yatırımları çekebilecek ve sonuçta daha az kamu desteği veya imtiyazlı destek ile işleyebilecek olgunlaşmış bir piyasaya geçiş için gerekli temelleri oluşturarak piyasa gelişiminin bir sonraki aşamasını hızlandıracaktır.” ifadelerini kullandı.

Dünya Bankası finansmanı, Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankasından (IBRD) sağlanacak 600 milyon avroluk (yaklaşık 657 milyon dolar) kredi ve Temiz Teknoloji Fonu’ndan (CTF) sağlanacak 30 milyon dolarlık kredinin yanında, Dünya Bankası’nın Enerji Sektörü Yönetim Yardım Programından (ESMAP) sağlanacak 3 milyon dolar tutarında hibe finansmanından oluşacak. Programın ayrıca 259 milyon dolar tutarında özel sermayeyi de harekete geçirmesi bekleniyor.

Kaynak: Anadolu Ajansı

Bankadan yapılan açıklamaya göre, ekosistem odaklı kapsayıcı kalkınma misyonu ile çalışmalarını sürdüren TSKB (Türkiye Sınai Kalkınma Bankası), Türkiye’nin 2053 net sıfır emisyon hedefine doğrudan katkı sağlayacak “Türkiye Dağıtık Enerji için Piyasa Geçişinin Hızlandırılması Projesi”ni Dünya Bankası ile hayata geçirdi.

Hazine ve Maliye Bakanlığı geri ödeme garantisi altında Türkiye’de ilk defa uygulanacak Sonuç Odaklı Proje Programı (PforR) ile özel sektörün iç tüketim ihtiyaçları kapsamındaki elektrik üretimine yönelik dağıtık güneş fotovoltaik yatırım uygulamalarının ve bataryalı elektrik depolama sistemlerinin desteklenmesi hedefleniyor.

Avrupa ve Orta Asya Yenilenebilir Enerji Ölçeklendirme (ECARES) programı kapsamında geliştirilen 1 milyar ABD dolar büyüklüğündeki Türkiye Dağıtık Enerji için Piyasa Geçişinin Hızlandırılması Programı; Dünya Bankası kuruluşu Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankasından (IBRD) 300 milyon avro tutarında kredi, IBRD aracılığıyla CTF’den (Temiz Teknoloji Fonu) temin edilen 15 milyon ABD dolar tutarında kredi ve ESMAP’tan (Enerji Sektörü Yönetim Yardım Programı) sağlanan 1,5 milyon ABD dolar tutarındaki hibeyi de içeriyor.

Açıklamada görüşlerine yer verilen TSKB Genel Müdürü Murat Bilgiç, projeye ilişkin, “TSKB olarak, Hazine ve Maliye Bakanlığımızın garantisiyle Dünya Bankasından temin ettiğimiz 345 milyon ABD doları tutarındaki anlaşmalar ile Türkiye’nin yenilenebilir enerji kapasitesinin artırılmasına ve bunun verimli bir şekilde değerlendirilmesine önemli düzeyde katkı sunacağız. Bu anlamlı proje ile ülkemizin Ulusal Katkı Beyanı kapsamında, başta enerji sektörü olmak üzere ortaya koyduğu dönüşüm hedeflerine ulaşmasında rol oynamak, sürdürülebilir geleceğimizin temini için de büyük bir önem arz ediyor. Projenin hayata geçmesini sağlayan Hazine ve Maliye Bakanlığımıza daimi destekleri, Dünya Bankasına ise ülkemize ve TSKB’ye duydukları güven için teşekkürlerimizi sunuyoruz.” değerlendirmesinde bulundu.

“Yenilenebilir enerji önemli stratejik kalkınma alanlarından”

Bilgiç, Türkiye’nin son 10 yıllık dönemde yenilenebilir enerji gücünü 3 katına çıkarmasının önemli bir gelişme ve kazanım olduğunu vurgulayarak, “Yenilenebilir enerji ülkemizin yeşil dönüşümündeki önemli stratejik kalkınma alanlarından biri. Hali hazırda Türkiye’nin mevcut kurulu gücünün yüzde 55’i, yenilenebilir enerji projelerinden oluşuyor. TSKB olarak bugüne kadar sağladığımız finansman destekleriyle ülkemizin yenilenebilir enerji alanındaki kurulu gücünün yüzde 15’ini temsil ediyoruz.” ifadelerini kullandı.

Son iki yılda finanse ettikleri 280 megawatt’ın üzerinde çatı ve arazi Güneş Enerji Santrali (GES) yatırımları ile sanayicinin elektrik ihtiyacını kendi yenilenebilir enerji kaynaklarından karşılamasına destek olduklarını aktaran Bilgiç, şunları kaydetti:

“Bu yatırımları daha hızlı bir şekilde yatırımcı ile buluşturarak yaygınlaştırmak üzere Dünya Bankası ile imzaladığımız Türkiye Dağıtık Enerji için Piyasa Geçişinin Hızlandırılması Projesi kapsamında, ülkemizin yeşil dönüşümüne ivme kazandıracak yeni bir iş modeli kurguluyoruz. Yenilenebilir enerji gücümüzü artırmak amacıyla, Türkiye’de ilk defa uygulanacak PforR ile iç tüketim ihtiyaçlarına yönelik güneş enerjisi piyasasının genişletilmesi üzerine odaklanacak projemiz, ayrıca bataryalı elektrik depolama projelerini de destekleyecek. Bu kapsamda belirli performans göstergelerinin gerçekleştirilmesi yaklaşımı çerçevesinde sera gazı emisyonlarının azaltılması ve özel sermayenin harekete geçirilmesi boyutlarıyla, somut ve sürdürülebilir program sonuçlarına ulaşmayı hedefliyoruz. Ülkemizin 2053 net sıfır hedefine ulaşmak üzere, bankamızın SBTi (Bilim Temelli Hedefler Girişimi) onaylı net sıfır hedefleri kapsamında, özel sektörün rekabetçi gücünü artırmak için sunduğumuz destekleri arttırmaya devam edeceğiz.”

“Enerjide kendine yeterliliği artırmak önceliklerimiz arasında yer alıyor”

Hazine ve Maliye Bakanlığı Dış Ekonomik İlişkiler Genel Müdürü Kerem Dönmez ise 12. Kalkınma Planı kapsamında, 2053 yılı net sıfır emisyon hedefleri doğrultusunda yerli ve yenilenebilir enerji kaynaklarını değerlendirerek enerjide kendine yeterliliği artırmanın öncelikleri arasında yer aldığını vurguladı.

Dönmez, bu çerçevede Türkiye’de yenilenebilir ve temiz enerji kaynaklarının yaygınlaştırılması ve enerji verimliliğinin artırılması için Dünya Bankası ve diğer kalkınma ortakları ile güçlü iş birlikleri kurmaya devam edeceklerini belirtti.

Anlaşmaları değerlendiren Dünya Bankası Türkiye Ülke Direktörü Humberto Lopez ise şunları kaydetti:

“Dünya Bankası Grubu olarak, Türkiye’nin kalkınmasını destekleyecek çerçeveyi geliştirmek ve yenilenebilir enerji kapasitesini büyütmek üzere özel sermayeyi de harekete geçirecek yatırımları desteklemeyi sürdüreceğiz. Bu desteğin bir kanıtı olarak Dağıtık Enerji için Piyasa Geçişinin Hızlandırılması Projesi, şirketler ve sektörler gibi son kullanıcılar için dağıtık güneş enerjisi pazarını genişletmeye ve bataryalı elektrik depolama pilot uygulamalarına odaklanacak. Bu sayede, proje, sadece iklim değişikliğiyle mücadeleye katkı sağlamakla kalmayacak, aynı zamanda Türkiye’nin enerji güvenliğini de artıracak.”

Kaynak: Anadolu Ajansı

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar yaptığı yazılı açıklamada, güneş enerjisi kaynaklı elektrik üretiminin Nisanda 2,4 milyar kilovatsaate ulaşarak aylık bazda tüm zamanların rekorunu kırdığını ifade etti.

Böylece geçen ay güneş enerjisinden üretilen elektriğin toplam elektrik üretimi içindeki payının yüzde 10’a ulaştığını ve rüzgardan elektrik üretiminin de rekor kaydettiğini aktaran Bayraktar, “Nisanda 3,2 milyar kilovatsaat değeriyle nisan ayları içerisinde tüm zamanların en yüksek rüzgar kaynaklı elektrik üretim seviyesine ulaştık.” ifadesini kullandı.

Yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı toplam elektrik üretiminin 15,5 milyar kilovatsaat ile tüm zamanların en yüksek üretim seviyesine çıktığına işaret eden Bayraktar, şöyle devam etti:

“Bu da bir başka rekoru beraberinde getirdi. Toplam elektrik üretiminde yenilenebilirin payı yüzde 64’e ulaştı. Enerjide tam bağımsızlık hedefimize bu büyük potansiyelimizden azami oranda yararlanarak ulaşmayı planlıyoruz. Mevcut toplam kurulu gücümüzün 2035’e kadar yaklaşık 80 bin megavat artacağını öngörüyoruz. Oluşacak bu artışın da 60 bin megavatını yenilenebilir kaynaklardan sağlamayı hedefliyoruz.”

Kaynak: Anadolu Ajansı

The Guardian’ın haberine göre, ABD yönetimi 18 milyar dolar değerindeki Çin mallarına daha sıkı kısıtlamalar getireceğini söyledi. Buna göre, elektrikli araçlarda yüzde 25’ten yüzde 100’e tarife artışının yanı sıra, lityum pillerde vergiler yüzde 7,5’ten yüzde 25’e, kritik minerallerde yüzde 0’dan yüzde 25’e, güneş pillerinde yüzde 25’ten yüzde 50’ye ve yarı iletkenlerde yüzde 25’ten yüzde 50’ye yükselecek. Yüzde 0 ila yüzde 7,5 arasında değişen çelik, alüminyum ve kişisel koruyucu ekipman tarifeleri de yüzde 25’e yükselecek.

Çin’in devlet yayın organı konuya ilişkin yaptığı açıklamada, ABD’yi “adil ticareti ve çevre korumayı baltalamakla” suçladı ve gümrük vergilerinin yükünü ABD’li tüketicilerin üstleneceğini söyledi. Açıklama şöyle devam etti: “İroniktir ki, ABD açık ekonomiyi ve serbest ticareti savunan bir ülke ama eylemleri söylediklerine aykırı. Aynı zamanda Çin’den ayrılmaya ve Çin’in kalkınmasına engel olmaya çalışmayacağının sözünü veriyor ancak uygulamaları başka bir hikaye anlatıyor.”

Bakan Bayraktar, bugün Çin Tabii Kaynaklar Bakanı Vang Guanghua ve Ulusal Enerji İdaresi Başkanı Cang Cienhua ile görüştü.

Mevkidaşı Vang ile görüşmesinde Türkiye ile Çin arasında başta kritik mineraller ve nadir toprak elementleri olmak üzere, doğal kaynaklar ve madencilik alanlarında mevcut ve potansiyel iş birliğini ele alan Bayraktar, işbirliğini iki ülkede ve üçüncü ülkelerde geliştirme yönünde mutabık kaldı.

Bayraktar, Çin Ulusal Enerji İdaresi Başkanı Cang ile nükleer enerji ve yenilenebilir enerji alanlarında yeni iş birliklerine temel teşkil edecek fırsatları değerlendirirken taraflar, somut projeleri en kısa sürede hayata geçirme hedefini vurguladı.

Görüşmenin ardından iki ülke arasında “Enerji Dönüşümü Alanında İşbirliğine İlişkin Mutabakat Zaptı” imzalandı.

Bakan Bayraktar, Pekin’de ilk olarak Çin’in en büyük enerji firmalarından olup Türkiye’de önemli yatırımlar yapan Çin Devlet Enerji Yatırım Şirketi (SPIC) ve ona bağlı Çin Devlet Nükleer Enerji Teknolojisi şirketi yetkilileriyle bir araya geldi.

Bayraktar, bugün de enerji alanında faaliyet gösteren, elektrik şebekesi inşaatı şirketi PowerChina, mühendislik hizmetleri veren Çin Enerji Mühendisliği Şirketi, Çin Makina Mühendisliği Şirketi, Çin Teinçın Mühendislik Şirketi, nükleer enerjide uzman Çin Ulusal Yurtdışı Nükleer Enerji Şirketi ile batarya ve depolama üniteleri üreticisi Contemporary Amperex Technology (CATL) yetkilileriyle görüştü.

Kritik madenlerde işbirliği

Bakan Bayraktar, görüşmelerinin ardından Anadolu Ajansı (AA) ve TRT’ye yaptığı değerlendirmede, enerji alanında Türkiye ile Çin işbirliğinin çok sayıda alana yayıldığını; nükleer enerji, yenilebilir enerji, enerji depolama ve özellikle son dönemde özellikle kritik mineraller alanlarında işbirliğini daha ileriye götürebilmek ve daha somut projelerle yürüyebilmek adına Pekin’i ziyaret ettiğini belirtti.

Bugün ilk olarak Çin Tabii Kaynaklar Bakanı ile bir araya geldiğini aktaran Bayraktar, “Görüşmede kritik madenler, özellikle enerji dönüşümü için hayati önemi haiz, son dönemde hemen hemen tüm ülkelerin üzerinde büyük çaba sarf ettiği, bizim de Eskişehir Beylikova’da dünyanın tek sahadaki en büyük ikinci rezervini bulduğumuz nadir topak elementleriyle alakalı işbirliğini nasıl geliştirebileceğimizi konuştuk.” dedi.

Bayraktar, ekim ayına kadar Türkiye ile Çin arasında doğal kaynaklar alanında bir işbirliği anlaşması imzalama konusunda mutabık kaldıklarını, bu konuda çalışmalara başladıklarını belirtti.

Ulusal Enerji İdaresi ile yaptıkları görüşmelerde nükleer enerji, yenilenebilir enerji, enerji depolama ve hidrojeni kapsamına alan ve “enerji dönüşümü” temalı bir mutabakat zaptını imzaladıklarını söyleyen Bayraktar, “Bu yenilebilir enerji başta olmak üzere, ülkemizin karbonsuzlaşmaya giden yolda çok önemli projeleri birlikte geliştirebilmemizin önünü açacak.” ifadesini kullandı.

Nükleer enerji işbirliği

Bayraktar, Pekin’deki temasları kapsamında dün, ilk olarak Türkiye’nin nükleer alanda bugüne dek çalışmalar yürüttüğü SPIC yetkilileriyle bir araya geldiği ve işbirliğinde bir sonraki adımda neler yapacaklarını konuştuklarını belirterek şunları kaydetti:

“Bizim Türkiye olarak uzun dönemli enerji planımızda hem iklim hedeflerimiz hem de ülkemizin uzun dönemli sürdürülebilir enerji güvenliği açısından, nükleer enerjide 2050 yılına kadar mutlaka 20 bin megavatlık bir kurulu güce erişmeyi hedefliyoruz. Malumunuz şu anda bir tane yürüyen projemiz var. İnşaat çalışmaları devam eden Akkuyu Nükleer Santrali projemiz var. Bunun yanı sıra iki tane daha, bir tanesi Sinop’ta, bir tanesi Trakya’da, büyük ölçekli nükleer santral yapmak istiyoruz. Çinli şirket (SPIC) ile Trakya projesi için uzun yıllardır görüşmelerimiz devam ediyor. Pandemi süreci bizi epey yavaşlattı. O dönemde gidiş ve gelişlerde sıkıntılar yaşandı ama biz şimdi bu sürece biraz daha fazla hız verdik, daha fazla ivmelendirmek istiyoruz.”

Nükleer enerjide Türkiye’nin büyük santrallerin yanı sıra küçük modüler reaktörlere de ihtiyacı olduğuna dikkati çeken Bayraktar, bu konuda birçok Batılı şirketle görüştüklerini ancak bu teknolojiye sahip Çinli şirketlerle temas kurduklarını anlattı.

Bayraktar, “Yeni dönemde Akkuyu’dan edindiğimiz tecrübeyle daha çok yerlileştirmenin olduğu, insan kaynağı ve işletmecilikte yerliliğin olduğu bir modeli hedefliyoruz.” dedi.

Kaynak: Anadolu Ajansı

Söz konusu alanlarda Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğüne veya sulama birliklerine ait tarımsal sulama amaçlı tesislerin elektrik ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı lisanssız elektrik üretim tesisi de kurulabiliyor.

Yüzer güneş enerjisi santralleri (GES), saha tipi güneş enerjisi santralleri kurulumunda yaşanan zorlukları avantaja çevirerek kullanıcılara kolaylık sağlıyor. Yüzer GES’lerin alt tarafında bulunan suyun bu santrallerin periyodik olarak soğumasına yardımcı olması panel verimliliğini artırıyor.

Karasal GES’lere göre yüzde 10 daha verimli çalışan yüzer GES’ler, atıl durumdaki rezervuar yüzey alanlarının değerlendirilmesini ve ekonomiye kazandırılmasını sağlıyor. Yüzer GES’ler içme suyu maksatlı barajlar haricinde tüm baraj rezervuarlarında kurulabiliyor.

Türkiye’de içme suyu amacı taşımayan işletme halindeki 944 baraj, 5 bin 300 kilometrekare gibi çok geniş bir rezervuar yüzey alanına sahip bulunuyor.

Bu yüzey alanının yüzde 10’unda yüzer GES kurulumu yapılması durumunda, 53 bin megavat kurulu güçle yıllık 79 milyar 500 milyon kilovatsaat elektrik enerjisi üretimi yapılabileceği öngörülüyor. Bu da Türkiye’nin elektrik enerjisi ihtiyacının yaklaşık dörtte birine karşılık geliyor.

Yüzer GES’ler sayesinde buharlaşması önlenerek tasarruf edilecek su miktarının ise yıllık 540 milyon metreküp düzeyinde olacağı tahmin ediliyor. Söz konusu tesisler sayesinde atmosfere salınacak karbondioksit miktarının da 51 milyon tondan fazla azaltılacağı hesaplanıyor.

Türkiye’de bulunan göl ve göletler de dahil edildiğinde yüzer GES potansiyelinin ifade edilen bu miktarların çok daha üstüne çıkacağı tahmin ediliyor.

“Türkiye’de yaklaşık 80 gigavatlık yüzer GES potansiyeli var”

Güneydoğu Enerji Araştırmaları Derneği (GEADER) Başkanı Ömer Çelebi, Türkiye’nin yüzer GES potansiyeli açısından iyi bir konumda bulunduğuna işaret ederek, “Yüzer GES’ler, Türkiye’nin yenilenebilir enerji politikalarında ve yeşil dönüşümünde yeni bir dönemi başlatacak, aynı zamanda Türkiye’nin milli enerji politikalarına önemli katkı sunacak.” dedi.

Yüzer GES’lerin son yıllarda küresel düzeyde yaygınlaştığına işaret eden Çelebi, Türkiye’de içme-kullanma suyu temin edilen rezervuarlar ve sulak alanlar ile kıyı kanunu kapsamında kalan kıyı ve sahil şeritleri hariç deniz, baraj ve göletlerde santral kurulabilecek yaklaşık 80 gigavatlık yüzer GES potansiyeli bulunduğunu bildirdi.

Karasal GES’lerde sıcaklık artışının enerji üretiminde kayıp oranını artırdığına dikkati çeken Çelebi, şunları kaydetti:

“Yüzer GES uygulamalarında su, fotovoltaik hücrelerde doğal soğutma yaparak enerji verimliliğine katkı sunacak. Ayrıca, yüzer GES’lerde toz ve kirlenme oranının çok düşük olması enerji üretiminde verimliliğe önemli fayda sağlayacak. Bu santraller, aynı zamanda hidroelektrik santrali üzerinde kurulduğu için hidrolik sisteme yardımcı kaynak olarak önemli katkı sunacak. Gün içerisinde elektriğin yoğun tüketildiği saatlerde, yüzer GES’lerden elektrik üretimi hidroelektrik enerjisinden tasarruf sağlayabilecek.”

Çelebi, yüzer panellerin hidroelektrik santraller için hibrit çözümler sunduğunu ve baraj suyu üzerindeki enerji üreten güneş panellerinin, suyun buharlaşma oranını da azaltacağını belirterek, “Bu hibrit sistemler, sadece enerji üretimini artırmakla kalmayacak, aynı zamanda su kaybını da azaltarak su yönetimine katkıda bulunacak.” diye konuştu.

Türkiye’de yüzer GES’lerin kurulması için en uygun bölgelerin ışınım oranı ve güneşlenme süresi en yüksek yerler olduğuna işaret eden Çelebi, “Güneydoğu Anadolu Bölgesi, Türkiye genelinde ışınım ve güneşlenme süresi bakımından üst düzey seviyededir. Bu bölge ayrıca çok sayıda baraj ve göletin bulunması nedeniyle yatırım için ideal bir konumdadır. Bu şekilde, verimli arazilerin heba olması da engellenmiş olacaktır.” değerlendirmesinde bulundu.

“Belediyeler de göllerde lisanssız yatırım yapabilecek”

Güneş Enerjisi Yatırımcıları Derneği (GÜNEŞDER) Başkanı Serdar Ekiz de 1 megavat pik kurulu gücündeki güneş enerjisi santralinin yaklaşık 9 bin metrekarelik yüzey alanına kurulacağı varsayıldığında, Türkiye’deki yüzer GES potansiyelinin çok büyük olduğunu ifade etti.

Ekiz, söz konusu kanunla belediyelerin göllerde lisanssız yatırım yapabileceğini vurgulayarak, “Belediyelerin bu haktan yararlanması çok önemli. Birçok belediyemizin sınırlarında sulama amaçlı göller mevcut. Denizli merkezinde sulama amaçlı büyük bir göl bulunmakta. Hem buharlaşmanın önüne geçilmesi hem de enerji iletimindeki kayıplar açısından büyük bir fırsat. Sektör olarak yeni bir alan olacağından şüphemiz yok.” ifadelerini kullandı.

Lisanssız elektrik üretiminde güneş enerjisinden üretimin payının yüzde 90’lara ulaştığını belirten Ekiz, Türkiye’deki yüzer GES’lerin de bu rakamı artıracağını söyledi.

Ekiz, yüzer GES’lerin sabitleneceği alanda rüzgar etkisinin iyi hesaplanması gerektiğine dikkati çekerek, “Özellikle şiddetli bir rüzgarda deforme olmadan bütünlüğünü kaybetmemelidir. Bu GES’ler, su yüzeyinde durabilme kabiliyeti olan ekipmanlarla kurulacağı için alt yapının çok dikkatli uygulanması gerekir.” değerlendirmesinde bulundu.

Kaynak: Anadolu Ajansı

22 Mayıs Çarşamba günü saat 13.30-17.30 saatleri arasında EPDK konferans salonunda gerçekleştirilecek olan çalıştaya, toplayıcılık faaliyetinde yer alması öngörülen lisanslı ve lisanssız elektrik üreticileri, elektrik tedarik şirketleri, elektrik tüketicileri, elektrik dağıtım şirketleri, elektrik görevli tedarik şirketleri ile ilgili diğer kişilerin gibi tüm tarafların katılım gösterebileceği bildirildi.

Yapılan duyuruya göre çalıştayda değerlendirilecek konu başlıkları arasında şu konu başlıkları ele alınacak:

• Mevzuat taslakları ile toplayıcılık faaliyetinin kapsamı,
• Toplayıcılık faaliyeti yürütmek isteyen tüzel kişilerin lisanslama süreci, toplayıcının piyasalara katılımı,
• Toplayıcının yan hizmetler ile dengeleme güç piyasasına katılımı,
• Pörtföy yönetimi, lisanssız üretimin toplayıcılık kapsamında yönetilmesi,
• Toplayıcılık faaliyetine katılım sağlayacak tarafların hak ve yükümlülüklerinin belirlenmesi

EPDK 8 Mayıs 2024 tarihinde toplayıcılık faaliyetine yönelik olarak hazırlanan “Elektrik Piyasasında Toplayıcılık Faaliyeti Yönetmelik Taslağı” çalışmasını ve buna bağlı olarak yedi ayrı yönetmelikte değişiklik öneren diğer taslak çalışmaları yayımlamıştı.

6446 Sayılı Kanun Kapsamında Toplayıcılık Faaliyetine İlişkin Gerçekleştirilecek Mevzuat Değişiklikleri Hususunda Yapılacak Çalıştay Hakkında

Raporun ortak yazarlarından ve Sierra Club’ın Fosilsiz Finans kampanyasının kıdemli stratejistlerinden Adele Shraiman, rapor bulgularının “büyük bankaların kararlı ve iddialı eylemlere geçmek için bir yılı daha heba ettiğini” gösterdiğini belirtti. Shraiman , “Kriz kötüleştikçe, büyük ABD bankaları yeterli kısa vadeli emisyon azaltma hedeflerini belirlemede ve çevreyi kirleten şirketlerin finansmanını kısıtlamaya yönelik güvenilir planlar ortaya koymada başarısız olarak kendi net sıfır taahhütlerine doğru anlamlı ilerleme kaydetmeyi durdurdu.” dedi.

Diğer bir ortak yazar ve RAN’ın araştırma ve politika yöneticisi April Merleaux, ”İklim kaosundan kâr elde eden bankalar her yıl yeni yeşil alanlar icat ediyor ancak fosil yakıtlara yönelik banka finansmanı yeterince hızlı azalmıyor.” dedi.

Raporun küresel ısınmayı 1,75 santigrat derecede tutma ihtimalinin yüzde 67 olduğu Net Sıfır Senaryosu, petrol, gaz ve kömüre olan talebin zirveye ulaşacağını ve 2025 yılından itibaren keskin bir düşüşe geçeceğini öngörüyor. Sanayi ve bina sektörleri, karbondan arındırma için mevcut teknolojilere bağlı olarak farklı hızlarda geçiş yapıyor, ancak hepsinde emisyonların hemen düşmeye başladığı görülüyor. Bu kısa vadeli değişiklikler, temiz enerji teknolojilerinin hızlı bir şekilde yaygınlaştırılması, özellikle küresel yenilenebilir enerji kapasitesinin 2030 yılına kadar üç katına çıkması, elektrikli araçların hızlı bir şekilde yaygınlaşması ile gerçekleşebileceğini varsayıyor.

BNEF Ekonomi ve Modelleme Başkanı ve raporun baş yazarı David Hostert, “Küresel senaryolarımızı en son güncellediğimizden bu yana geçen 18 ayda, enerji dönüşümü kesinlikle hızlandı, ancak bu yeterli değil. Bu rapor bir uyandırma çağrısı görevi görmelidir: Yüzyılın ortasına kadar net sıfır emisyonun sıfırlanması ihtimalinin devam etmesi için, emisyonlarda beş yıllık bir süre içinde değil, şu andan itibaren hızlı bir düşüşe ihtiyacımız var.” dedi.

Enerji sektörünün temizlenmesi, karbondan arındırma konusunda başka bir eylemin olmadığı senaryoya kıyasla, bugün ile 2050 arasında kaçınılan emisyonların neredeyse yarısını oluşturuyor. Karayolu taşımacılığı, binalar ve sanayi de dahil olmak üzere son kullanıcı sektörlerinin elektrifikasyonu, emisyonların önümüzdeki çeyreğinin sorumlusu olacak. Emisyonların geri kalan çeyreğini azaltmak için gereken çözümler, ölçeklendirilmesi en zor çözümler arasında yer alıyor: denizcilik ve havacılıkta biyoyakıtlar; sanayi ve taşımacılıkta hidrojen; ve endüstride ve enerjide karbon yakalama ve depolama.

Rapor aynı zamanda temiz enerji teknolojilerinin yalnızca ekonomik olarak maliyet açısından rekabetçi oldukları veya tüketicinin tercihine göre benimsendiği durumlarda uygulandığı ve temiz teknolojilere yönelik başka bir politika desteğinin olmadığı bir temel Ekonomik Geçiş Senaryosu durumunu da ayrıntılarıyla anlatıyor. Yenilenebilir enerjinin, özellikle de güneş ve rüzgârın satın alınabilirliği, bu senaryoda hızla büyüyerek 2030 itibarıyla küresel elektrik üretiminin yüzde 51’ine ve 2050 itibarıyla yüzde 70’ine ulaşacakları anlamına geliyor. Bu senaryoya göre, küresel enerji sistemi dönüşüyor ve çok daha esnek hale geliyor.

BNEF’in Baş Enerji Sistemleri Modelleyicisi Ian Berryman, “Saatlik modellememiz, güç sistemlerinin daha yüksek maliyetlere yol açmadan çok yüksek rüzgâr ve güneş penetrasyonunu karşılayabildiğini gösteriyor. Akıllı elektrikli araç şarjı, akü depolama ve esnek jeneratörlerin yardımıyla geleceğin en uygun fiyatlı güç sistemi, ucuz yenilenebilir enerji temeline dayanan bir sistem olacak.” açıklamasını yaptı.

Ekonomik Geçiş Senaryosu, aynı zamanda geleneksel araçlarla karşılaştırıldığında artan maliyet rekabeti sayesinde önemli miktarda elektrikli araç alımına da tanık oluyor. Temiz gücün, elektrikli araçların ve enerji verimliliğinin birleşik etkileri sayesinde, Ekonomik Geçiş Senaryosu’ndaki emisyonlar, 2050’de bu teknolojiler olmadan normalde olacakların yarısı kadar veya mevcut seviyelerden yüzde 27 daha düşük. Bu, net sıfıra ulaşmaktan çok uzaktır ve 2,6 santigrat derecelik küresel ısınma sonucuyla Paris Anlaşmasını ihlal etmektedir, ancak ekonomik ve ticari olarak hazır teknolojilere dayalı olarak enerji geçişinin halihazırda ne kadar ileri gidebileceğini göstermektedir. Bu senaryoda, fosil yakıtlar enerji, sanayi, ulaşım ve inşaat sektörlerinde hâlâ önemli bir rol oynuyor ancak gaz talebi ılımlı bir şekilde artarken, petrol ve kömür talebinin yapısal bir düşüş dönemine girmesi bekleniyor.

BNEF Enerji Ekonomisi Başkanı Matthias Kimmel şunları söyledi: “Yenilenebilir enerji, elektrikli araçlar ve enerji depolama halihazırda geniş ölçekte kullanılıyor ve önümüzdeki birkaç yıl içinde daha da büyüyecek. Bu üç teknoloji, ülkelerin emisyonlarını azaltmalarına, enerji güvenliğini artırmalarına ve hatta bugün enerji sistemi maliyetlerini azaltmalarına yardımcı olabilecek, mutlaka tercih edilen seçeneklerdir.”

Rapor aynı zamanda küresel düşük karbona geçişle ilgili diğer önemli konulara da ışık tutuyor:

• Net sıfıra doğru ilerlemek için dokuz temel teknolojinin ölçeğini büyütme ihtiyacı. Bunlar: yenilenebilir enerji, elektrikli araçlar, batarya enerji depolama, nükleer enerji, karbon yakalama ve depolama, hidrojen, sürdürülebilir havacılık yakıtları, ısı pompaları ve güç ağlarıdır.

• Düşük karbonlu hidrojenin enerji dönüşümünde en etkili olabileceği ve elektrifikasyonun nerede daha anlamlı olabileceği konusunda daha incelikli bir tablo.

• Yukarıdaki teknolojilerin enerji, ulaşım, endüstri ve binalarda karbonsuzlaştırma çözümünü sağlamak için nasıl bir araya geldiği ve etkileşime girdiği.

• Ekonomik Geçiş Senaryosu’na (küresel olarak 2050’ye kadar 181 trilyon dolar) ve Net Sıfır Senaryosu’na (2050’ye kadar 215 trilyon dolar) ulaşmak için gereken yatırım hacimleri ve bu tahminlerin neden şaşırtıcı derecede benzer olduğu (NZS’de yalnızca yüzde 19 daha yüksek).

• Düşük karbonlu teknolojilerin tipik olarak fosil bazlı kaynaklardan daha büyük bir arazi ayak izi gerektirdiği ve enerji geçişi, gıda üretimi ve biyolojik çeşitliliğin korunması için artan arazi taleplerinin tartılması ve birlikte ele alınması gerekeceği göz önüne alındığında, arazi kullanımı hususlarının önemi.

Wellington Te Herenga Waka Victoria Üniversitesi, Wellington Mühendislik Fakültesi Sürdürülebilir Enerji Sistemleri araştırma grubundan araştırmanın baş yazarı Isabella Pimentel Pincelli, “Burada Yeni Zelanda’da kullandığımız teknoloji, küresel olarak kullanılanın aynasıdır” derken, karbon dengelemenin kapsamı, değiştirilen eski teknolojinin türüne bağlı olarak değişebilse de, dünya çapındaki rüzgâr santralleri için benzer sonuçların beklendiğini belirtiyor.

Çalışma, aynı zamanda rüzgâr santrallerinden elde edilen gerçek inşaat verilerini de içerirken yaklaşım, tek tek türbin parçalarının üretilmesinden, bunların taşınmasına ve sonunda 41 türbinden oluşan rüzgâr santralinin hizmet dışı bırakılmasına kadar tüm aşamaları içeriyor. Bulgular, Harapaki’nin karbon ayak izinin kWh başına 10,8 gram karbondioksit eşdeğeri ile oldukça düşük olduğunu gösteriyor. Bu, rüzgâr santrallerindeki kombine çevrimli gaz türbinlerinin değiştirilmesi için yaklaşık 1,5 ila 1,7 yıllık bir sera gazı geri ödeme süresi anlamına gelirken, enerji geri ödeme süresi yalnızca dört ila altı ay arasındadır.

Sürdürülebilir Enerji Sistemleri Başkanı ve çalışmanın ortak yazarı Profesör Alan Brent, karadaki rüzgâr santrallerinin sürdürülebilir kalkınma ilkeleriyle uyumlaştırılmasının altını çizerken, özellikle üretim sürecinde iyileştirmeye yer olduğunu kabul ediyor. Brent, “Kurulum ve taşıma aşamalarının çevresel etkileri dikkat çekicidir ve toplam emisyonların yaklaşık yüzde 10’unu oluşturur” diye belirterek, olumlu katkıları en üst düzeye çıkarırken olumsuz çevresel etkileri en aza indirmeye yönelik devam eden çabaların önemini vurguluyor.

Birincil çevresel yük, hedeflenen hafifletme stratejileri için hayati bir alanı işaret eden türbin üretim sürecinden kaynaklanırken, araştırmacılar buna yanıt olarak, ekonomik kısıtlamalar nedeniyle şu anda çöpe atılan türbin kanatları için bir geri dönüşüm sürecinin geliştirilmesini öneriyor. Hem mekanik hem de kimyasal geri dönüşüm seçenekleri önererek bunun emisyonları önemli ölçüde azaltabileceğini tahmin ediyorlar. Ayrıca ekip, hızlı teknolojik gelişmelere ayak uydurmak, bulguların güncel kalmasını sağlamak ve karar alma süreçlerini etkili bir şekilde bilgilendirebilmek için bu alandaki düzenli araştırma güncellemelerini tavsiye ediyor.

Harita, kıta çapında toplam 2,8 GW kapasiteye sahip 200’den fazla TarımGES projesini içeriyor. Haritada hem pilot hem de ticari ölçekli projeler yer alıyor. Harita, çeşitli tarımsal faaliyetlere uyum sağlayacak şekilde tasarlanmış, yere monteli fotovoltaik, sıralar arası fotovoltaik, dinamik fotovoltaik, tepegöz fotovoltaik, çiftlik çatıları ve güneş seraları dahil olmak üzere çok çeşitli teknolojileri vurguluyor.

SolarPower Avrupa Arazi Kullanımı ve İzin Çalışma Akışı Başkanı Eva Vandest girişimle ilgili, “Avrupa genelindeki TarımGES tesislerine genel bir bakış sunan bu dijital harita ile, bu pazarın mevcut gelişimini göstermeyi ve ilerlemesinin takip edilmesini sağlamayı amaçlıyoruz. SolarPower Avrupa yönergelerine uygun olarak çeşitli kurulum türlerinin inşa edildiği açıktır. Tarım sektörünün farklı ihtiyaçlarını karşılamak için geniş bir çözüm yelpazesini teşvik ediyoruz.” dedi.

SolarPower Europe Sürdürülebilirlik Politika Danışmanı Lina Dubina ise şunları söyledi: “Bu harita, üzüm bağları, meyve bitkileri, bahçecilik, buğday, arpa ve daha fazlası gibi çok sayıda ürünü desteklemek için tarımsal güneş enerjisi ve çiftçiliğin nasıl el ele gidebileceğini ortaya koyuyor. TarımGES’ler ayrıca koyun otlatma, inekler, tavuklar ve arıcılık dahil olmak üzere hayvancılık uygulamalarına da entegre edilebilir. Haritada yer alan pek çok tarımsal güneş enerjisi projesi, ekosistemleri korumayı ve geliştirmeyi amaçlayan biyolojik çeşitlilik girişimlerini içeriyor. Bu girişimler, kır çiçeklerinin yanı sıra çeşitli hayvan türlerinin izlenmesini de içeriyor ve tarımsal güneş enerjisi entegrasyonunun çevresel faydalarının daha da altını çiziyor.”

Çalışma, güneş enerjisinin değerini, elektrik faturalarının azalması ve fazla elektriğin bir şehrin elektrik şebekesine satılmasıyla ilgili parasal faydalar olarak tanımlıyor. Çalışma, iklim değişikliğinin ABD’deki hanelerin evlerini soğutmak için kullandıkları enerjiyi yüzde 40-100 oranında artırabileceğini ve güneş panelli evlerin bu ihtiyaçları şebekeye güç göndermeden karşılayabildiğini buldu.

Çalışmanın baş yazarı Mai Shi, The Michigan Daily ile yaptığı röportajda, mülk değerinin belirlenmesinde çalışmanın bulgularının önemini açıkladı. Shi, iklim değişikliğinin güneş panellerinin güç üretimi potansiyelini ve evlerin soğutma taleplerini etkilediğini, iklim değişmeye devam ettikçe güneş panellerinin evlerin ihtiyaçlarını karşılamak için daha donanımlı hale geldiğini söyledi.

Shi şöyle devam etti: “Çalışmamızda tartıştığımız çatı üstü solar fotovoltaik gibi yenilenebilir enerjinin değerini düşündüğümüzde, bunun sadece sabit bir değer değil, hareketli bir değer olduğunu düşünmemiz gerekiyor çünkü yenilenebilir enerjinin değeri iklimden etkilenecek. Dolayısıyla, iklim değişikliğinin, çalışmamızdaki birçok kullanıcı için çatı üstü güneş enerjisinin değerini nasıl etkileyeceğini ölçtük ve genel olarak iklim değişikliğinin evlerinin değerini artıracağını gösterdik. Ve bu, onları evlerinin değerini en üst düzeye çıkarmak için daha fazla güneş fotovoltaik paneli yerleştirmeye teşvik edecektir.”

Araştırmanın kıdemli yazarı ve Enerji Sistemleri ile Endüstri ve İşletme Mühendisliği Profesörü Michael Craig ise, “Bizim için önemli olan, güneş paneli montajcılarının ‘teknolojimin değerinin ne olduğu’ konusunda düşünmeye başlamasıydı, sadece kullanmak ya da sadece geçmişe dönük düşünmek değil, aynı zamanda geleceği de düşünmekti” dedi.

Makalede, 3°C’lik bir sıcaklık artışının “üretim, sermaye ve tüketimde 2100 yılına kadar yüzde 50’yi aşan hızlı düşüşlere” neden olacağı belirtiliyor. Makale, ekonomik kayıplara dair önceki araştırmalara göre çok daha yüksek bir tahminde bulunuyor ve karbonun sosyal maliyetini, yani her ilave ton karbon emisyonu başına verilen hasarın dolar cinsinden maliyetinin ton başına 1.056 dolar olduğunu hesaplıyor.

Makale, düşük gelirli ülkelerin zenginlik açısından daha düşük bir noktadan başlamasına rağmen, iklim krizinin ekonomik etkisinin dünya çapında şaşırtıcı derecede aynı olacağını ortaya koydu. Makale, bunun zengin ülkeleri kendi ekonomik çıkarları doğrultusunda gezegen ısınma emisyonlarını azaltmak için harekete geçmeye teşvik etmesi gerektiğine dikkat çekiyor. Ancak makale, emisyonlarda büyük kesintiler yapılsa bile iklim değişikliğinin ağır bir ekonomik maliyet getireceğini ortaya koyuyor. Yüzyılın sonunda küresel ısınma 1,5°C’nin (2,7°F) biraz üzerinde sınırlandırılmış olsa bile GSYH kayıpları hâlâ yüzde 15 civarında.

Enerji Ağları Derneği’nin (ENA) İnovasyon Stratejisi Güncellemesinde ana hatlarıyla belirtilen bu kilometre taşları arasında 2026 yılına kadar yeni malzemelerin geliştirilmesi, 2028 yılına kadar yüksek enerji kullanıcıları için stratejik planlama biriminin kurulması ve 2030 yılına kadar sektör genelinde anonim veri paylaşımının uygulamaya konması yer alıyor.

Geleceğe baktığımızda ağlar, değişen koşullara uyum sağlayabilen ve iklim değişikliğinin neden olduğu sıcaklık dalgalanmalarına karşı dayanıklı altyapıya sahip yapay zeka destekli teknolojiyi 2040 yılına kadar entegre etmeyi hedefliyor.

ENA İnovasyon Başkanı Dan Clarke şunları söyledi: “Ağlar, Birleşik Krallık’ın karbonsuzlaştırılmasını desteklemekte ve düşük karbonlu teknolojilerin daha fazla kullanılması için temel sağlamakta oynadıkları merkezi rolün farkındadır. 2050 yılına kadar olan zaman çizelgesini incelemek, yenilikçi çözümlerin ticarileştirilmesi için uzun teslim sürelerini ve altyapı geliştirmenin gerektirdiği büyük miktarda yatırımı ortaya koyuyor. Bu, enerji ağlarımızın yarının zorluklarına uygun olmasını sağlamak için bugün doğru yenilikçi çözümleri ve teknolojileri takip ettiğimizden emin olmamız gerektiği anlamına geliyor.”

Nisan 2023 – Ağustos 2023 döneminde Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi’nde (Birinci Grup) ve Temmuz 2023 – Ekim 2023 döneminde Balıkesir Üniversitesi’nde (İkinci Grup) düzenlenen ve biyogaz, fotovoltaik ve rüzgâr alanlarında ilgili yenilenebilir enerji kaynağı ve teknolojileri, İş Sağlığı ve Güvenliği, elektriksel ve mekanik bakım ve onarım, arıza tespiti, proje ve proses yönetimi gibi konularda detaylı bir eğitim programını başarıyla tamamlayan kursiyerler, 2 aylık staj programı kapsamında sektörün önde gelen firmalarıyla bir araya gelerek yenilenebilir enerji sektöründeki geleceklerine ilk adımlarını atıyor.

Staj programı Temmuz 2024 – Eylül 2024 döneminde gerçekleştirilecek ve toplam 8 hafta sürecek. Staj programına katılacak kursiyerlerin konaklama, yeme-içme ve sigorta ücretleri proje bütçesinden karşılanırken, Staj programına katılmak isteyen firmaların 17 Mayıs 2024 – 24 Mayıs 2024 tarihleri arasında https://reyouproject.org/eslestirme-portali/giris-ekrani/  adresinde yer alan kayıt formunu doldurarak talep oluşturmaları gerekiyor.

Raporda, küresel karbon fiyatlandırması sonucu sağlanan gelirin 2023’te 104 milyar dolarlık rekor seviyeye ulaştığı belirtildi. Dünya çapında faaliyette olan 75 karbon fiyatlandırma aracı olduğu kaydedilen raporda, toplanan gelirin yarısından fazlasının iklim ve doğayla ilgili programların finansmanı için kullanıldığı ifade edildi.

Raporda, Brezilya, Hindistan, Şili, Kolombiya ve Türkiye’nin de aralarında bulunduğu orta gelirli büyük ülkelerin karbon fiyatlandırması uygulamasında ilerleme kaydettiği belirtildi. Karbon fiyatlandırmasının uygulama açığının kapatılmasına yardımcı olmak için zemin kazanmaya devam ettiği ancak geçen yıl kaydedilen ilerlemenin yavaş olduğu vurgulanan raporda, uygulanan karbon vergileri ve emisyon ticareti sistemlerinin küresel emisyonların yaklaşık yüzde 24’ünü kapsadığı aktarıldı.

Raporda, enerji ve sanayi gibi geleneksel sektörler hakimiyetini sürdürürken, havacılık, denizcilik ve atık gibi sektörlerde karbon fiyatlandırmasının giderek daha fazla dikkate alındığı kaydedildi. Bankanın raporunda, rekor gelirlere ve büyümeye rağmen küresel karbon fiyatı kapsamı ve seviyelerinin Paris Anlaşması’nın hedeflerini tutturamayacak kadar düşük olduğuna işaret edildi.

SolarPower Avrupa Arazi Kullanımı ve İzin Çalışma Akışı Başkanı Eva Vandest girişimle ilgili, “Avrupa genelindeki TarımGES tesislerine genel bir bakış sunan bu dijital harita ile, bu pazarın mevcut gelişimini göstermeyi ve ilerlemesinin takip edilmesini sağlamayı amaçlıyoruz. SolarPower Avrupa yönergelerine uygun olarak çeşitli kurulum türlerinin inşa edildiği açıktır. Tarım sektörünün farklı ihtiyaçlarını karşılamak için geniş bir çözüm yelpazesini teşvik ediyoruz.” dedi.

SolarPower Europe Sürdürülebilirlik Politika Danışmanı Lina Dubina ise şunları söyledi: “Bu harita, üzüm bağları, meyve bitkileri, bahçecilik, buğday, arpa ve daha fazlası gibi çok sayıda ürünü desteklemek için tarımsal güneş enerjisi ve çiftçiliğin nasıl el ele gidebileceğini ortaya koyuyor. TarımGES’ler ayrıca koyun otlatma, inekler, tavuklar ve arıcılık dahil olmak üzere hayvancılık uygulamalarına da entegre edilebilir. Haritada yer alan pek çok tarımsal güneş enerjisi projesi, ekosistemleri korumayı ve geliştirmeyi amaçlayan biyolojik çeşitlilik girişimlerini içeriyor. Bu girişimler, kır çiçeklerinin yanı sıra çeşitli hayvan türlerinin izlenmesini de içeriyor ve tarımsal güneş enerjisi entegrasyonunun çevresel faydalarının daha da altını çiziyor.”

 Geçen yıl ilk kez Ankara’da düzenlenen ve bu yıl ikincisi gerçekleşecek olan Prosumer Expo’da sektör bileşenlerinin yanı sıra güneş enerjisi, enerji depolama, elektrikli ulaşım ve araçlar gibi enerjinin ana konseptleri ile yenilenebilir enerji ve e-mobilite hakkındaki güncel teknolojiler, yeni trendler de yer alacak. Dünyayı ve ülkemizi yakından ilgilendiren küresel ısınma ve iklim sorununa temiz enerji ile çözümler üretmeyi de amaçlayan ve sektörün en önemli etkinliklerinden biri olması beklenen Fuar hakkında bilgi veren Prosumer Expo Yönetim Kurulu Başkanı Hasan Tosun, ikinci kez düzenledikleri fuarın bu yıl daha da ileri taşınarak yeni konseptleri de barındıracağını söyledi.

Her yıl düzenlenmesi planlanan fuarın yenilenebilir enerji entegrasyonu, elektrikli araç şarj altyapısı ve sürdürülebilir şehir yaşamı konularında yenilikçi çözümler sunmayı amaçladığını vurgulayan Tosun şu bilgileri verdi: “Prosumer Expo, Başkentimizin tek enerji fuarı olma özelliğine sahip. Bu önemli buluşma noktası için özellikle Ankara seçildi. Tüketicilere, tedarikçilere ulaşma imkanı ve yeni iş ortaklıklarına zemin hazırlamak için doğru ortamı oluşturmak; ayrıca yenilenebilir enerji yatırımı yapmak isteyen yatırımcıların doğru üretici ve uygulayıcılarla bir araya gelmesi amaçlandı. Bunun yanında ülkemizde enerji konusunda sadece üretici ve hizmet veren firmaların dışında gerekli yasal düzenleme ve yönetmelik yayınlamakta olan kamu kurumları Ankara’dan yönetilmekte. Bu sebeple üretici ve hizmet sağlayıcı enerji firmalarımızın kamu ile entegrasyonunu sağlamak ve ülkemizin yenilenebilir enerji hedefleri doğrultusunda hızlıca yol almak için de fuarın adresi başkent olarak belirlendi.

 Fuarın sektör profesyonellerini, teknoloji meraklılarını, politika yapıcıları ve devlet erkanını bir araya getireceğini vurgulayan Tosun, “Fuar, önemli kurum ve kuruluşları bir araya getirirken; hızla gelişen yenilenebilir enerji ve elektrikli mobilite sektörlerindeki son trendler, teknolojiler ve politikalar hakkında bilgi alışverişinde bulunmaları için de bir platform sunuyor. Fuar süresince katılımcılar çeşitli seminerler, panel tartışmaları ve ağ oluşturma fırsatları ile sektördeki yenilik ve son gelişmeleri keşfetme fırsatına da sahip olacaklar” dedi. Prosumer Expo’nun, enerji sektörü profesyonelleri, akademisyenler, hükümet yetkilileri, devlet erkanı yanı sıra sürdürülebilir teknolojilere ilgi duyan herkese açık olduğunu ifade eden Tosun, etkinliğin aynı zamanda çeşitli teknoloji sağlayıcılarına ve start-up’lara yeniliklerini sergileme ve iş birlikleri kurma imkânı tanıyacağını da sözlerine ekledi. "

2. Ekipman Verimliliği Modern ve enerji verimli ekipmanların kullanımı, fabrikalarda büyük enerji tasarrufu sağlar. Eski makinelerin ve ekipmanların enerji verimli modellerle değiştirilmesi, üretim sürecinde önemli bir enerji tasarrufu sağlayabilir. Özellikle yüksek enerji tüketen motorlar, pompalar ve kompresörler gibi ekipmanların enerji verimli versiyonlarına geçiş yapmak büyük fayda sağlar. 3. Atık Isı Geri Kazanımı Fabrikalarda üretilen atık ısı, genellikle boşa harcanan bir enerji kaynağıdır. Atık ısı geri kazanım sistemleri, bu ısının yeniden kullanılmasını sağlayarak enerji tüketimini azaltabilir. Örneğin, atık ısı, üretim sürecinde yeniden kullanılabilir veya tesisin ısıtma sistemlerine entegre edilebilir. 4. Aydınlatma Sistemleri Enerji verimliliği sağlayacak bir diğer alan ise aydınlatma sistemleridir. LED aydınlatma kullanımı, geleneksel aydınlatma sistemlerine göre %50-70 oranında daha az enerji tüketir. Ayrıca, sensör ve zamanlayıcı sistemleri kullanarak gereksiz aydınlatmanın önüne geçilebilir.

 5. Yalıtım ve İzolasyon İyi bir yalıtım, enerji tasarrufunun anahtarıdır. Binaların duvarları, çatısı ve boru sistemlerinin yalıtımı, ısı kaybını azaltarak enerji tüketimini düşürür. Yalıtım malzemelerinin kaliteli olması, uzun vadede enerji maliyetlerini ciddi oranda düşürebilir. 6. Yenilenebilir Enerji Kaynakları Güneş panelleri, rüzgar türbinleri ve biyokütle enerji sistemleri gibi yenilenebilir enerji kaynaklarına yatırım yapmak, uzun vadede enerji bağımsızlığı ve maliyet tasarrufu sağlar. Bu tür kaynaklar, fabrikaların karbon ayak izini de önemli ölçüde azaltır. 7. Çalışan Eğitimi ve Farkındalığı Enerji verimliliği konusundaki eğitim ve farkındalık programları, çalışanların enerji tasarrufu bilincini artırır. Enerji verimliliği konusunda bilinçlenen çalışanlar, enerji tasarrufu sağlayacak küçük ama etkili önlemler alabilirler. 8. Bakım ve Onarım Düzenli bakım ve onarım çalışmaları, ekipmanların verimli çalışmasını sağlar. Arızalı veya verimsiz çalışan ekipmanlar, gereksiz enerji tüketimine yol açar. Periyodik bakım, enerji tasarrufu için kritik öneme sahiptir. Enerji verimliliği, fabrikalar ve endüstri tesisleri için hem ekonomik hem de çevresel faydalar sağlar. Bu alanlarda yapılan yatırımlar, kısa sürede kendini amorti ederken, uzun vadede sürdürülebilir bir üretim ortamı yaratır. Enerji verimliliği konusundaki yenilikçi çözümler ve bilinçli tüketim, geleceğin fabrikalarını daha yeşil ve verimli hale getirecektir.

ENERJİSİNİ ÜRETEN FABRİKALAR VE BİNALAR ZİRVESİ

Fabrikalarda enerji verimliliği sağlayacak tüm ürün ve sistemler 18-21 Aralık tarihleri arasında 5.Enerjisini Üreten Fabrikalar ve Binalar Zirvesi’nde olacak.  İstanbul Fuar Merkezi’nde gerçekleştirilecek organizasyonda endüstriyel üretimin en büyük gider kalemlerinden biri olan enerji maliyetlerini düşürecek çözümler sergilenecek ve panellerde konuşulacak. www.enerjisiniuretenfabrikalar.com Advertorial

Bor, doğada yaygın olarak bulunan ve çeşitli formlarıyla önemli ticari değere sahip bir elementtir. Doğada bilinen yaklaşık 230 bor minerali vardır, ancak bunlar arasında özellikle tinkal, kolemanit, üleksit, probertit, borasit, pandermit ve kernit öne çıkmaktadır. Bu mineraller, borun birçok sanayi ve teknoloji alanında kullanılmasını sağlar. Dünyadaki en büyük bor yatakları Türkiye, ABD ve Rusya'da bulunur. Türkiye, dünya bor rezervlerinin yaklaşık %72’sine sahip olup, bu alanda büyük bir üretici konumundadır.

Bor elementi, canlıların yaşamını sürdürebilmesi için gerekli olup, birçok biyolojik süreçte yer alır. Ayrıca, sanayi, tarım ve enerji gibi birçok sektörde geniş bir kullanım alanına sahiptir. Bor, kimyasal yapısı nedeniyle yüksek sıcaklıklara dayanıklılığı, elektrik yalıtımı ve hafifliği gibi özellikler sunar.

Borun Kullanım Alanları

Bor mineralleri ve bileşikleri, modern teknolojilerin ve endüstrilerin vazgeçilmez bir parçasıdır. İşte borun en yaygın kullanım alanları:

Cam ve Seramik Sanayii: Borun en büyük kullanım alanlarından biri cam ve seramik sanayisidir. Camın dayanıklılığını artırır, daha az kırılgan olmasını sağlar ve yüksek sıcaklıklara karşı direncini yükseltir. Özellikle ısıya dayanıklı cam türlerinde bor bileşikleri yoğun olarak kullanılır. Seramik üretiminde de bor mineralleri, dayanıklılık ve estetik özellikler kazandırır.

Deterjan ve Temizlik Ürünleri: Deterjanların ve sabunların etkisini artırmak için bor bileşikleri kullanılır. Temizlik maddelerindeki beyazlatıcı etkisi ve kireç oluşumunu engelleyici özellikleri ile ön plana çıkar. Batı Avrupa'da borun en büyük tüketim alanı deterjan sanayisidir. Bor mineralleri ayrıca suyun yumuşatılmasında da rol oynar.

İlaç ve Kimya Sanayii: Bor bileşikleri, ilaç sanayisinde çeşitli tedavi edici ürünlerin yapımında kullanılır. Antibakteriyel ve antifungal özellikleri nedeniyle birçok sağlık ürününde ve ilaçta yer alır. Ayrıca, kimya sanayisinde bor çeşitli katalizörlerde ve kimyasal tepkimelerde etken madde olarak kullanılır.

Tarım: Bor, bitkiler için gerekli bir mikro besin maddesidir. Toprağın bor açısından zengin olması, bitki büyümesini destekler ve mahsul verimliliğini artırır. Tarımda gübrelerde kullanılan bor, bitkilerin hücre duvarlarının güçlenmesine, su alımının düzenlenmesine ve bitki gelişiminin hızlanmasına katkıda bulunur.

Metalurji: Metalurji sektöründe, bor bileşikleri metalleri daha dayanıklı hale getirmek ve korozyona karşı korumak için kullanılır. Ayrıca, bor karbür gibi bor bileşenleri, sert ve dayanıklı malzemelerin üretiminde tercih edilir. Özellikle çelik üretiminde bor katkısı, metalin mukavemetini artırır.

Enerji Depolama ve Pil Teknolojileri: Borun enerji depolama alanında da büyük potansiyeli vardır. Özellikle lityum-bor bileşikleri, batarya teknolojilerinde kullanılmaktadır. Bu tür bataryalar, enerji depolama kapasitesini artırırken daha uzun ömürlü olmalarıyla bilinir. Ayrıca hidrojen enerjisi teknolojilerinde de bor önemli bir yer tutar; bor hidrürler, hidrojen depolama sistemlerinde kullanılır.

Su Arıtma: Bor mineralleri, su arıtma sistemlerinde kullanılarak ağır metallerin sudan ayrıştırılmasına yardımcı olur. Bu süreçte bor bileşikleri, suyun temizlenmesini ve içme suyu kalitesinin artırılmasını sağlar.

Nükleer Enerji: Bor, nükleer santrallerde nötron soğurucu olarak kullanılır. Bu özellik, nükleer reaktörlerdeki kontrol çubuklarında bulunur ve reaktörün güvenli bir şekilde çalışmasını sağlar. Bor bileşikleri, nükleer reaksiyonların kontrolünde kritik bir rol oynar.

Borun İnsan Sağlığına Etkileri

Bor, insan sağlığı üzerinde de önemli etkilere sahiptir. İnsanlar bor elementine üç ana yolla maruz kalabilir: yiyecek ve içeceklerle ağız yoluyla, havadaki tozları soluyarak veya cilt yoluyla. Bor, insan vücudunda kalsiyum, magnezyum, bakır ve azot gibi minerallerin metabolizmasında rol oynar. Bu minerallerin metabolik süreçlerde dengeli kullanımı, kemik ve beyin sağlığı üzerinde olumlu etkiler sağlayabilir.

Borun Vücuda Giriş Yolları:

Ağız Yolu ile: Bor, yiyecek ve içecekler yoluyla vücuda alınır. Özellikle bor içeriği yüksek gıdalar tüketildiğinde bu element, sindirim sistemi aracılığıyla emilir.

Solunum Yolu ile: Özellikle bor madeni yataklarında ve bor işleme fabrikalarında çalışanlar, havadaki bor tozlarını soluyarak bu elemente maruz kalırlar.

Cilt Yoluyla: Krem ve ilaçlar aracılığıyla bor cilde nüfuz edebilir. Eğer ciltte bir yara veya kesik varsa, bor bileşikleri cilt yoluyla daha hızlı emilebilir.

Bor, deri yoluyla genellikle çok az emilir, ancak bazı dermatolojik tedavilerde bor çözeltileri kullanılarak egzama ve psoriazis gibi cilt hastalıklarının tedavi edilmesi sağlanır.

Borun Çevresel Önemi

Borun çevresel etkileri de dikkate değerdir. Bor madenleri, su kaynaklarını ve toprağı etkileyebilir. Bor zengini bölgelerde yer altı ve yer üstü sularındaki bor konsantrasyonu yüksek olabilir ve bu durum, bitki örtüsü ve su ekosistemleri üzerinde olumsuz etkiler yaratabilir. Ancak bor, kontrollü kullanıldığında çevresel süreçlere olumlu katkı sağlayabilir, örneğin su arıtma ve tarımsal verimliliğin artırılması gibi.

Sonuç

Bor, sadece endüstriyel ve teknolojik bir hammadde değil, aynı zamanda tarım ve sağlık alanlarında da kritik bir rol oynamaktadır. Dünyanın en büyük bor rezervlerine sahip ülkelerden biri olan Türkiye, bu stratejik madenin işlenmesi ve kullanılması konusunda küresel pazarda önemli bir konumda bulunmaktadır. Borun, enerji depolama, metal işleme, ilaç ve cam sanayii gibi çeşitli alanlardaki kullanımı, onu gelecekte de vazgeçilmez bir kaynak haline getirecektir. Bununla birlikte, borun insan sağlığı üzerindeki etkilerinin ve çevresel sonuçlarının iyi yönetilmesi, sürdürülebilir bir kullanım için kritik öneme sahiptir.

• Proje Detayları: 5.26 milyon 650 W monokristalin çift camlı PV panel kullanıldı.
• Yatırım: 15.45 milyar CNY (Çin Yuanı) yani 2.13 milyar $ yatırım yapıldı.
• Altyapı: 1.23 milyon destek direği, beş 220 kV yükseltici istasyon ve 208 km iletim hattı kuruldu.
• Kuruluş ve Hedefler: Çin Yeşil Gelişim Grubu (CGDG), 2020 yılında kuruldu ve 2024 sonuna kadar 20 GW’den fazla yenilenebilir enerji kurulumu hedefliyor.

China Green Development Group (CGDG) tarafından yönetilen proje, daha önce 2.2 GW’lık Huanghe Hidroelektrik Gelişim projesini işleten Çin devletine ait Huanghe Hidroelektrik Gelişim tarafından başlatıldı. Midong projesi, China Construction Eighth Engineering Division Corp ve Power Construction Corporation of China (PowerChina) tarafından aşamalı olarak inşa edildi.

Sonuç

Çin, Midong PV güneş enerjisi santrali ile yenilenebilir enerji yatırımlarında lider konumunu güçlendiriyor. Bu büyük ölçekli projeler, ülkenin yenilenebilir enerji hedeflerine ulaşmasına önemli katkılar sağlıyor.

Resmi Gazete’de, Türkiye Elektrik İletim A.Ş. (TEİAŞ) Genel Müdürlüğüne ait 154 kV Türkoğlu OSB Transformatör Merkezi Projesi kapsamında proje sahasına isabet eden taşınmazların TEİAŞ tarafından acele kamulaştırılmasına karar verildiği ifade edildi.

Bunun yanında, TEİAŞ’a ait 154 kV Alibeyhöyüğü Alakova Enerji İletim Hattı Projesi kapsamında güzergaha isabet eden taşınmazlarda direk yerlerinin mülkiyet şeklinde, iletken salınım gabarisinin ise irtifak hakkı kurularak TEİAŞ tarafından acele kamulaştırılması kararlaştırıldı.

Öte yandan, Kırıkkale’nin Çelebi ve Keskin ilçelerinde kurulması planlanan doğal gaz dağıtım doğal gaz dağıtım tesislerinin yapımı için ihtiyaç duyulan taşınmazlar, tapuda Hazine adına tescil edilmek üzere Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından acele kamulaştırılacak.

6 Haziran 2024 Perşembe Resmi Gazete

• Rüzgar Türbini: 853 feet (260 m) rotor çapı ve 570,000 ft² (53,000 m²) süpürme alanına sahip.
• Enerji Üretimi: Yıllık 72 milyon kWh enerji üreterek 36,000 evin enerji ihtiyacını karşılayacak.
• Çevresel Faydalar: 22,000 ton kömür yakımını ve 59,000 ton karbon emisyonunu önleyecek.
• Diğer Şirketler: MingYang Smart Energy’nin de 18 MW’lık türbini bulunuyor.

Çin’in Yenilikçi Adımları

Dongfang Electric Corporation, 18 MW’lık rüzgar türbinini başarıyla kurarak, yenilenebilir enerji alanında önemli bir adım attı. Türbin, yılda 72 milyon kWh enerji üreterek 36,000 evin ihtiyacını karşılayacak. Ayrıca, bu dev türbinin çalışmasıyla 22,000 ton kömür yakılmayacak ve 59,000 ton karbon emisyonu önlenecek.

Yenilikçi Teknoloji

Bu büyük türbin, rotor çapı 853 feet (260 m) ve süpürme alanı 570,000 ft² (53,000 m²) ile yedi futbol sahasından daha büyük bir alanı kapsıyor. Dongfang Electric, geçen yıl Çin Rüzgar Enerjisi etkinliğinde bu türbin modellerini tanıttı ve şimdi başarılı bir şekilde kurulumunu tamamladı.

İlginizi Çekebilir: Dünya’nın En Yüksek Rüzgar Türbini

Çevresel ve Enerji Faydaları

Türbinin yıllık enerji üretimi 72 milyon kWh olup, bu miktar 36,000 evin enerji ihtiyacını karşılayabilir. Aynı zamanda, bu enerji üretimi 22,000 ton kömür yakımını ve 59,000 ton karbon emisyonunu engelleyerek çevresel faydalar sağlayacak.

Rekabet ve Gelecek Beklentileri

MingYang Smart Energy gibi diğer Çinli şirketler de benzer kapasiteye sahip türbinler üretiyor. Ancak, bu trend yalnızca Çinli üreticiler arasında görülüyor. Avrupalı üretici Vestas, şu an için 16 MW’tan büyük türbin üretmeyi planlamıyor. ABD’deki GE Electric de benzer şekilde daha büyük türbin üretme planlarını erteledi.

İlginizi Çekebilir: Dünya’nın En Güçlü Rüzgar Türbini VESTAS V236 İlk Elektriğini Üretti

Sonuç

Çin, rüzgar enerjisi teknolojisinde önemli bir liderlik rolü üstleniyor. Dongfang Electric Corporation’ın kurduğu 18 MW’lık türbin, dünya genelinde yenilenebilir enerjiye olan bağımlılığı artırma ve fosil yakıtlardan uzaklaşma çabalarına büyük bir katkı sağlıyor. Bu tür büyük ölçekli projeler, gelecekte daha temiz ve sürdürülebilir enerji kaynaklarına geçişte kritik bir rol oynayacak.

• 2023 yılında lisanslı kurulu güç geçen yıla oranla %1,21 artarak 96.308,18 MW olmuştur.
• Yenilenebilir enerji kaynaklarının (hidrolik dahil) 2022 yılı sonu itibarıyla toplam lisanslı kurulu güç içerisindeki payı %50,28 iken 2023 yılında %50,87, toplam termik kurulu gücün oranı ise 2022 yılında %49,72 iken 2023 yılında %49,13 olarak gerçekleşmiştir.
• 2023 yılında lisanslı elektrik üretim miktarı, 2022 yılına göre %0,85 azalarak 309.997,21 GWh olmuştur.
• 2023 yılında lisanslı elektrik üretim miktarı, 2022 yılına göre %0,85 azalarak 309.997,21 GWh olmuştur.
• 2023 yılında brüt lisanssız üretim miktarı 2022 yılına göre %16,76 oranında artarak 14.796,64 GWh olmuştur. Bu miktarın %97,62’si güneş enerjisinden elde edilmiştir.
• 2023 yılında elektrik ithalatı geçen yıla göre %9,2 azalarak 5,82 TWh olarak gerçekleşmiştir.
• 2023 yılında elektrik ihracatı ise geçen yıla göre %45,1 azalarak 2,04 TWh olarak gerçekleşmiştir.
• 2023 yılında YEK Destekleme Mekanizmasından (YEKDEM) faydalanan santral sayısı 884 olarak gerçekleşmiş olup bu katılımcıların işletme gücü 19.259,2 MW’tır.
• 2023 yılında YEKDEM katılımcılarının üretimleri, lisanssız santraller dahil olmak üzere geçen yıla kıyasla %13,58 azalarak 72,47 TWh olarak gerçekleşmiştir. Bu miktarın %32,2’si rüzgârdan, %20,4’ü hidroelektrikten, %20,9’u lisanssızdan elde edilmiştir.
• 2023 yılında YEKDEM ortalama fiyatı 2022 yılına kıyasla %49,02’lik artışla 2.336,12 TL/MWh olmuştur.
• 2023 yılında ortalama YEKDEM maliyeti pozitife dönerek geçen yıl -317,53 TL/MWh iken bu yıl 28,06 TL/MWh olarak gerçekleşmiştir.
• 2023 yılı sonu itibarıyla iletim hatlarının uzunluğu 74.667 km’dir.
• 2023 yılında iletim şirketi tarafından 18,79 milyar TL yatırım yapılmıştır.
• 2023 yılında dağıtım şirketleri tarafından cari fiyatlarla 36,73 milyar TL yatırım yapılmıştır. En yüksek yatırım harcamaları 4,6 Milyar TL ile Toroslar ve 4,1 Milyar TL ile Başkent bölgelerinde gerçekleşmiştir.

EPDK tarafından yayınlanan raporda diğer öne çıkan veriler aşağıdaki gibidir:

2023 Yılı Elektrik Piyasasında Gerçekleştirilen Lisans İşlemleri (Adet)

2023 Yılı Sonu İtibarıyla Elektrik Piyasası Ön Lisans ve Üretim Lisansı Dağılımı

2023 Yılı Sonu İtibarıyla Kaynak Bazında Kurulu Güç ve Üretim Değerleri

Lisanslı Üretim

Lisanssız Üretim

EPDK 2023 YILI ELEKTRİK SEKTÖR RAPORU

• İhale Kapasitesi: Proje kapasiteleri 1 GW veya 2 GW olabilir.
• Değerlendirme: İhaleler, niteliksel kriterler ve mali tekliflerle değerlendirilecek.
• Pazar Koşulları: Kötüleşen pazar koşulları nedeniyle esnek kapasite seçenekleri değerlendiriliyor.
• Araştırma: RVO ve Ekonomik İşler ve İklim Politikası Bakanlığı, mevcut belirsizlikler ve riskler üzerine AFRY’ye bir çalışma yaptırdı.

Hollanda hükümeti, IJmuiden Ver Gamma ve Nederwiek 1 açık deniz rüzgar sahaları için 2025’in üçüncü çeyreğinde ihaleler açacak. Yeni ihale prosedürleri, kötüleşen pazar koşulları nedeniyle esnek kapasite seçenekleri içeriyor. RVO, niteliksel kriterler ve mali tekliflerle projeleri değerlendirecek. Bu ihaleler, Hollanda’nın enerji kapasitesini artırmada önemli bir rol oynayacak.

Bayraktar, Türk ekonomisinin büyümesine ve sanayinin ihtiyaçlarına bağlı olarak enerji talebinin arttığını belirterek ilk önceliklerinin vatandaşlara düşük maliyetli, güvenilir ve çevre dostu enerji sağlamak olduğunu söyledi. 

“Elektrik İhtiyacı Artıyor”

Türkiye’de vatandaşların düşük maliyet ile güvenilir enerjiye ulaşmasının ilk öncelik olduğunu belirten Bayraktar, bunu aynı zamanda çevreye duyarlı bir şekilde gerçekleştirmeyi istediklerini söyledi. Bayraktar, ulaşımdan binalara endüstriden dijital teknolojilere kadar her alanın elektrikleştiğini kaydederek, “Her yıl elektriğe olan ihtiyacımız artıyor. Ekonomimizin büyümesine, sanayimizin ihtiyaçlarına bağlı olarak talep tarafında her yıl yaklaşık yüzde 4-5’lik bir artış var.” dedi.

Yenilenebilir Potansiyeli

Türkiye’nin muazzam bir yenilenebilir enerji potansiyeline sahip olduğunu anlatan Bayraktar, “Biz de güneş, rüzgar, jeotermal ve biyokütle gibi bütün yenilenebilir kaynaklarımızdan faydalanmak istiyoruz.” dedi. Bayraktar, yenilenebilir enerji kapasitesini 12 yılda 60 gigavata ulaştırmayı hedeflediklerini vurgulayarak “Bugün Türkiye, yenilenebilir enerji kurulu gücünde dünyada 11’inci sırada.” diye konuştu. 

2024-2030 II. Ulusal Enerji Verimliliği Eylem Planı ile enerjiyi daha akıllıcı ve daha verimli kullanmayı hedeflediklerini kaydeden Bayraktar, “Bu alanda yaklaşık 20 milyar dolar yatırım yapmayı düşünüyoruz. Böylelikle 100 milyon tondan fazla karbon salınımının önüne geçeceğiz.” dedi

Nükleerde 2050 Hedefi

Bayraktar, Türkiye’nin nükleer enerji kapasitesini arttırması gerektiğine dikkat çekerek Rusya Devlet Nükleer Enerji Kuruluşu Rosatom’la Akkuyu’da iyi bir iş birliği yürüttüklerini belirtti. Akkuyu Nükleer Güç Santrali’nin yanı sıra ilave reaktörlere de ihtiyaç duyacaklarını ifade eden Bayraktar, “2050 yılına kadar 20 gigavatlık nükleer kapasiteye ulaşma hedefimiz var. Sinop’ta ve Trakya’da ek reaktörlere ihtiyacımız var. Önümüzdeki 20 yılda Türkiye’nin enerji miksinin içinde en az 5 gigavatlık SMR’lar da yer alacak.” diye konuştu.

Kritik Minareller

Bakan Bayraktar, kritik minarelerin de geleceğin yeni teknolojik ekosistemi için çok önemli olduğunun altını çizerek “Yenilenebilir, elektrikli araçlar, depolama ve diğerleri tüm bunlar için kritik minerallere ihtiyacımız var. Bence önümüzdeki yıllarda en çok karşılaşacağımız zorluk bu kritik mineralleri nereden elde edeceğimiz olacak.” dedi.

Bakan Bayraktar, forum kapsamında Gazprom Başkanı Aleksey Miller, Rusya Doğal Kaynaklar Bakanı Alexander Kozlov ve Rosatom Genel Müdürü Aleksey Likhachev ile de bir araya geldi.

• Toplam Yatırım: 2024’te dünya genelinde toplam enerji yatırımı 3 trilyon doları aşacak.
• Temiz Enerji Yatırımları: Yenilenebilir enerji, elektrikli araçlar, nükleer enerji, şebekeler, depolama ve verimlilik iyileştirmeleri dahil 2 trilyon dolar.
• Fosil Yakıt Yatırımları: 1 trilyon dolardan biraz fazla.
• Bölgesel Dağılım: Çin 675 milyar dolar, Avrupa 370 milyar dolar, ABD 315 milyar dolar temiz enerji yatırımı yapacak.
• Yatırım Zorlukları: Yüksek finansman maliyetleri, özellikle gelişmekte olan ekonomilerde temiz enerji projelerini engelliyor.

Küresel Yatırım Eğilimleri

IEA raporu, 2024’te temiz enerji yatırımlarının dünya genelinde toplam enerji yatırımlarının %66’sını oluşturacağını belirtiyor. 2023’te yenilenebilir enerji ve şebeke yatırımları, ilk kez fosil yakıtlara yapılan harcamaları geçti. Ancak, temiz enerji yatırımları Çin, Avrupa ve ABD’de yoğunlaşmış durumda.

Bölgesel Yatırımlar

Çin, 2024’te 675 milyar dolarlık temiz enerji yatırımı ile lider konumda. Avrupa ve ABD sırasıyla 370 milyar dolar ve 315 milyar dolar yatırımla onu takip ediyor. Bu üç büyük ekonomi, küresel temiz enerji yatırımlarının üçte ikisinden fazlasını oluşturuyor.

Yatırım Zorlukları ve Fırsatlar

Yüksek finansman maliyetleri ve ekonomik zorluklar, özellikle gelişmekte olan ekonomilerde temiz enerji projelerini zorlaştırıyor. 2024’te şebekelere yapılan yatırım 400 milyar dolara ulaşacak. Batarya depolama yatırımları ise 54 milyar dolara çıkacak. Ancak, bu yatırımlar da gelişmiş ekonomilerde yoğunlaşmış durumda.

Gelecek Beklentileri

IEA raporu, temiz enerji yatırımlarının artmaya devam edeceğini, ancak bu yatırımların dağılımında hala büyük dengesizlikler olduğunu vurguluyor. Özellikle gelişmekte olan ekonomilerde enerjiye erişim ve sürdürülebilir enerji yatırımları artırılmalı.

Sonuç

Küresel temiz enerji yatırımları, 2024’te rekor seviyelere ulaşacak. Ancak, bu yatırımların daha adil bir şekilde dağıtılması ve gelişmekte olan ekonomilere daha fazla odaklanılması gerekiyor.

• Proje Detayları: PHP 65.7 milyon ($1.1 milyon) maliyetle, 1000’den fazla güneş paneli kullanılarak inşa edildi.
• Kapasite: 739,200 W enerji üretme kapasitesine sahip, iki dalgıç pompa ile 350 hektar pirinç tarlasını sulayabiliyor.
• Faydalanıcılar: Proje, yaklaşık 237 çiftçiye yardım edecek.

Proje, Temmuz 2023 ile Şubat 2024 arasında inşa edildi. Her bir pompa dakikada 12,800 galon suyu tahliye edebiliyor. Proje, su kaynaklarını iyileştirmenin yanı sıra çiftçilere ücretsiz sulama imkanı sağlıyor.

Başkan Marcos Jr’ın Açıklamaları

Başkan Ferdinand R. Marcos Jr., bu projenin Filipinler’deki en büyük güneş enerjili pompa sulama projesi olduğunu belirtti. Ayrıca, ülke genelinde 152 ek güneş enerjili sulama projesinin yapım aşamasında olduğunu ve 82 projenin 2023’ten beri tamamlandığını açıkladı.

Su Kıtlığı ve İrrigasyon Projeleri

Filipinler, su kıtlığı sorunuyla karşı karşıya. 40 milyon Filipinli’nin içme suyuna erişimi yok. Hükümet, sulama, hane ve sanayi kullanımı için su gereksinimlerini dengelemek adına su ajanslarının yeniden organize edilmesini öneriyor. 2020’den beri Ulusal Sulama İdaresi, su ve enerji arzını iyileştirmek için sulama projelerine yatırımı artırdı.

Sonuç

Filipinler, sürdürülebilir sulama projeleri ile tarımda verimliliği artırmayı hedefliyor. Güneş enerjili sulama sistemleri, su ve enerji tasarrufu sağlarken, çiftçilerin mahsul verimliliğini artırmasına yardımcı oluyor.

• Gereksinim Getiren Eyaletler: Pennsylvania, Minnesota, New Mexico, Maryland, Massachusetts, New York, Hawaii, California ve Oregon.
• Yeni Gereksinimler: 13 eyalette ve Porto Riko’da belirli kamu hizmetleri de akıllı invertör gereksinimi getiriyor.
• Akıllı İnvertörlerin Önemi: Voltaj düzenleme yeteneği, dağıtım devrelerinde daha fazla güneş enerjisi kurulmasına olanak tanır.
• IEEE 1547-2018 Standardı: Akıllı invertörlerin bu standarda uygun olması gerekmektedir.

Interstate Renewable Energy Council (IREC), dağıtılmış güneş ve depolama sistemleri için akıllı invertör gereksinimlerini izleyen bir tablo ve harita yayımladı. Bu gereksinimler, dağıtım devrelerinde voltaj düzenlemeyi sağlayarak, daha fazla güneş enerjisi kurulumunu mümkün kılar. Porto Riko, kişi başına düşen konut güneş enerjisi kurulumlarında ülke lideridir. Hawaii ve Kaliforniya, akıllı invertörlerin başarıyla uygulandığı diğer eyaletlerdir. Diğer altı eyalet de bu gereksinimi benimsemeyi planlıyor.

IREC, her eyalet ve 100’den fazla kamu hizmetinin akıllı invertör benimseme durumunu araştırarak bir takipçi hazırladı. Bu takipçi, invertör performans kriterlerini ve ayarlarını gösteriyor. IREC, takipçiyi üç ayda bir güncellemeyi planlıyor.

Sonuç

ABD’de akıllı invertör gereksinimi giderek yaygınlaşıyor ve bu, dağıtılmış güneş enerjisi kurulumlarını artırmak için kritik bir adım. Eyaletler ve kamu hizmetleri, bu gereksinimlerle enerji sistemlerini daha verimli ve dayanıklı hale getirmeyi amaçlıyor.

TSE Başkanı Şahin Anadolu Ajansı’na verdiği röportajda, TSE’nin güneş enerjisi sektöründe standardizasyon, deney, ürün belgelendirme, gözetim-muayene, kalibrasyon ve eğitim alanlarında fotovoltaik modül üreticilerine ve güneş enerjisi santrali (GES) yatırımcılarına aktif olarak hizmet sunduğunu açıklayarak şunları söyledi:

“TSE’nin fotovoltaik modül test laboratuvarının, ülkenin ilk akredite fotovoltaik modül test laboratuvarı olarak 2014’ten bu yana yerli ve yabancı çeşitli teknolojilerde ürünleri test ederek, gelişen hücre teknolojisiyle yükseltilmiş fotovoltaik (PV) modül yapısında güncel standartlarla test hizmeti vermektedir. Laboratuvar, milli enerji politikasına uygun olarak yerli üreticilerin üretimlerinin test ve belgelendirilmesine destek olmakta ve güneş enerjisi modül testi ve belgelendirmesi gibi altyapılar da kritik bir önem taşımaktadır. Laboratuvarda sektörün ihtiyaçları doğrultusunda birçok deney gerçekleştiriliyor. Fotovoltaik modüllerin sahada karşılaşabileceği her türlü sorunu simüle etmeyi amaçlayan laboratuvarda TS EN IEC 61215 serisi ve TS EN IEC 61730 serisi standartlar kapsamında performans deneyleri, elektriksel güvenlik deneyleri, yaşlandırma deneyleri ve mekanik dayanım deneyleri yapılıyor. Laboratuvarın hizmet vermeye başlamasıyla hem üreticilerin yurt dışı deney laboratuvarlarına bağımlılığının azalmasının sağlandığını hem de AR-GE çalışmaları yapılabilmesinin önünün açıldığına işaret eden Şahin, “Yurt dışı deney laboratuvarlarına oranla daha uygun maliyetlerle deney hizmeti sunan laboratuvar, sermayenin, bilgi ve mühendisliğin ülkemizde kalmasına katkı sağlarken, GES santrali yatırımcılarının tercih edeceği ürünleri test ettirerek daha verimli ve sürdürülebilir yatırımlar yapmalarına imkan sağlamaktadır.” diye konuştu.

TSE, bölgesine ve Avrupa’ya deney hizmeti sunuyor

Şahin, laboratuvara eklenen iklimlendirme kabinleri sayesinde çevresel koşulların modüllere etkisinin analiz edildiği termal çevrim, nemli ısı, nem donması gibi deneyler için laboratuvara yapılan taleplere daha hızlı cevap verildiğini belirterek, ülkenin gücüne güç katan bu laboratuvar yatırımlarıyla TSE’nin, bölgesine ve Avrupa’ya deney hizmeti sunan bir yapıya ulaştığını söyleyerek şunlaru söyledi:

“Son yıllarda ülkemizdeki fotovoltaik modül üreticilerinin sayısının ciddi oranda artması, saha kurulumlarının teşvik edilmesi, yatırımcıların daha da bilinçlenmesi ve özellikle modüllerde kullanılan yüksek verimli hücre teknolojilerinin üreticiler tarafından kullanılmaya başlandı. Geçen yıl TSE’nin fotovoltaik modül test laboratuvarında deney talep artışı yaşandı ve şu anda tam kapasiteye ulaşma hedefine doğru ilerliyor. 2022’de 150 olan talep, 2023’te 210’a yükseldi, talepte yüzde 40’lık artış gerçekleşti.”

Kaynak: Anadolu Ajansı