Çin'in kalbi Penji'de bulunan Xiaozhai Tiankang, gezegendeki en büyük ve en derin doğal kuyulardan biri olarak biliniyor. 662 metre derinliği ve 537 metre genişliği ile etkileyici bir büyüklüğe sahip olan bu kuyu, tamamen doğal süreçlerle oluşmuş bir doğa harikasıdır. Ancak onu özel kılan yalnızca boyutları değil; aynı zamanda barındırdığı zengin biyolojik çeşitliliktir.

Jeologların ilgisini çeken Xiaozhai Tiankang, yüzeydeki suyun etkisiyle milyonlarca yıl içinde aşınarak oluşmuş, benzersiz bir doğal yapıdır. Bu kuyunun derinliklerinde, 8,5 kilometre uzunluğunda bir yeraltı nehri yer almakta ve bu nehir, bir mağaranın tepesinde muazzam bir şelaleye dökülmektedir. Böylesine büyük bir düden oluşumu, dünya genelinde eşine az rastlanır bir jeolojik yapıyı temsil eder.

Xiaozhai Tiankang yalnızca devasa büyüklüğü ile değil, aynı zamanda içindeki bitki ve hayvan çeşitliliği ile de dikkat çekiyor. Yaklaşık 1.300 bitki türüne ev sahipliği yapan bu yeraltı ormanında, pek çok nadir tür barınmaktadır. Bu türlerden en dikkat çekeni, bölge halkının "sisli panter" olarak adlandırdığı, gizemli ve nadir bir büyük kedidir. Yerel efsanelerde de kendine yer bulan sisli panter, Xiaozhai Tiankang'ın derinliklerinde yaşayan en büyüleyici varlıklardan biridir.

Bu doğa harikası, yalnızca bir jeolojik fenomen değil, aynı zamanda biyoçeşitliliğin korunması ve incelenmesi açısından da son derece önemlidir. Xiaozhai Tiankang, hem bilim insanları için bir araştırma sahası hem de doğanın kendi gücüyle oluşturduğu etkileyici bir gösteridir.

 Türkiye'den Bakış

Türkiye'nin doğusunda, Iğdır ve Ağrı illerinden yükselen Büyük ve Küçük Ağrı Dağları, özellikle Iğdır Ovası'ndan muazzam bir görselliğe sahiptir. Türkiye topraklarından bakıldığında, dağların zirveleri sık sık bulutlarla kaplı olabilir ve kış aylarında karla kaplanmış zirveleri büyüleyici bir manzara sunar. Büyük Ağrı, Türkiye'nin en yüksek zirvesi olup 5137 metre yüksekliği ile ihtişamını sergiler.

 İran'dan Bakış

Ağrı Dağları, İran'ın kuzeybatısında da görülebilir. İran’ın Maku ve çevresindeki bölgelerinden dağların silueti izlenebilir. Özellikle güneşin batışıyla birlikte dağların güneydoğusundan gelen ışık, muhteşem renk oyunları yaratır ve bu bölgeden manzaraya farklı bir estetik katar. İran’dan bakıldığında, Ağrı Dağları'nın yüceliği aynı şekilde hissedilir, ancak perspektif daha düz bir görüş sunar.

 Ermenistan’dan Bakış

Ermenistan’ın Ararat bölgesinden bakıldığında ise dağlar, ulusal sembol olmanın ötesinde bir doğa harikası olarak kabul edilir. Büyük ve Küçük Ağrı Dağları, Ermenistan'ın birçok yerinden görülebilir ve Ermenistan halkı için tarihi ve kültürel önemi büyüktür. Bu ülkeden bakıldığında, dağların kuzey yüzü görülebilir ve Erivan’ın tepelerinden bu manzara, genellikle sanat eserlerine ve fotoğraflara konu olur.

 Nahçıvan’dan Bakış

Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti, Azerbaycan’a bağlı bir bölge olup, Ağrı Dağları'nın batıya uzanan muazzam manzarasını sunar. Nahçıvan'dan bakıldığında dağlar, genellikle Türkiye ile olan sınır hattına paralel şekilde uzanır ve zirvelerin ihtişamı burada da tüm netliğiyle ortaya çıkar. Güneşin doğuşu ya da batışı sırasında, Nahçıvan'dan dağlara doğru bakıldığında, zirvelerin kızıl ve altın tonları ile bezenmiş halleri görülmeye değerdir.

 Sonuç

Büyük ve Küçük Ağrı Dağları'nın dört farklı ülkeden aynı anda görülmesi, bölgenin coğrafi ve kültürel çeşitliliğini yansıtan eşsiz bir doğa olayını sunar. Her bir ülkenin bakış açısı, dağların farklı bir yüzünü gösterir ve hepsi, bu heybetli dağların küresel bir miras olduğunun altını çizer. Doğu Anadolu’nun bu devasa doğal anıtı, yalnızca Türkiye’nin değil, komşu ülkelerin de tarihi ve kültürel bağlamında özel bir yere sahiptir. Tek bir karede dört ülkeden yakalanabilecek bu manzara, sınırların ötesinde bir birliktelik ve doğanın birleştirici gücünü simgeler.

Solucanlar, sadece ekosistem dengesine katkıda bulunmakla kalmaz, aynı zamanda varlıklarıyla Allah’ın yaratıcılığını ve hikmetini de gözler önüne serer. Her bir canlı, cansız varlık ve olay, "Beni yaratan bir varlık var" diyerek, Allah’a şahitlik eder. Bu, evrendeki her şeyin bir anlamı, bir amacı olduğunu ortaya koyar. Hikmetsiz hiçbir varlık veya olay yoktur; çünkü Allah, sonsuz ilim, irade ve güç sahibidir. Evren O’nun mülküdür ve her şeyin idaresi O’nun elindedir.

Bilimler, insanın çıplak gözle göremediği delilleri ortaya koyarak, bu hikmeti daha iyi anlamamıza yardımcı olur. Solucanlar gibi küçük ama etkili canlılar, doğanın dengesinin korunmasında büyük bir rol oynarken, aynı zamanda Allah’ın yarattığı her şeyin ne denli mükemmel bir sistem içinde işlediğini gösterir. Doğanın temizleyicileri olan solucanlar, yalnızca ekosistem için değil, inanç ve hikmet açısından da önemli bir derinlik taşır. Bu bağlamda, evrendeki her şeyin bir amaca hizmet ettiğini unutmamak gerekir.

Selvi ağacı hakkında pek çok efsane mevcut. Kimilerine göre ağacı, Nuh Peygamber'in oğlu Yafes sulamış, kimilerine göreyse Zerdüşt dikmiş. İran mitolojisi ve halk inanışlarında önemli bir yer tutan bu efsaneler, ağacın tarihsel derinliğini daha da zenginleştiriyor.

İran ajansı ISNA'ya göre bu büyüleyici doğa harikası 4.000 ila 4.500 yaşında ve 25 metre uzunluğunda. Yaşı itibarıyla Mısır piramitleri kadar eski olduğu düşünülen bu ağaç, sadece İran'da değil, dünya çapında da saygı duyulan bir doğa anıtı haline gelmiş durumda.

Yüzyıllara meydan okuyan Sarv-e Abarqu, doğanın gücünü ve tarih boyunca insanlığın ona duyduğu saygıyı yansıtan eşsiz bir simge olarak varlığını sürdürüyor.

Yayla Kültürünün İzinde

Doğu Karadeniz, yayla kültürü ile tanınan bir bölge. Karadeniz'de yayla kültürü, hala canlı bir şekilde yaşatılıyor; bölge halkı, yaz aylarında yaylalara çıkarak bu kültürü devam ettiriyor.

Karadeniz'in Huzur Dolu Yaylaları

Deniz, kum ve güneş tatilinden bir süreliğine uzaklaşmak isteyenler, şehir yaşamının gürültüsünden bunalanlar ve serin derelerle dolu, temiz havada doğanın tadını çıkarmak isteyenler buraya! Karadeniz’in eşsiz yaylalarında huzur bulmaya ne dersin?

Ayder, Pokut, Karagöl, Anzer, Gito ve İkizdere gibi birçok muhteşem yayla seni bekliyor. Bol oksijen depolayabileceğin, Karadeniz mutfağının lezzetleri eşliğinde hayran kalacağın manzaralar seni bekliyor. Hadi, bu doğal cennete doğru yola çıkalım!

1. Ayder Yaylası, Çamlıhemşin – Rize

Karadeniz’in en gözde yaylalarından biri olan Ayder, Rize’nin Çamlıhemşin ilçesine bağlı. Şehir merkezine yaklaşık 1 saat uzaklıkta, 1350 m yükseklikte yer alan bu yayla, hem yerli hem yabancı turistlerin ilgisini çekiyor. Bungalovlar ve pansiyonlar gibi çeşitli konaklama seçenekleri mevcut. Ladin, kayın ve gürgen ağaçları arasında doğanın keyfini çıkarabilir, şifalı kaplıcalarında dinlenebilirsin. Ayder’i keşfederken bu güzelliklere uğramayı sakın unutma!

2. Pokut Yaylası, Çamlıhemşin – Rize

2100 m yükseklikteki Pokut Yaylası, bulutlara dokunma hissi uyandıran manzaralarıyla ünlü. Ahşap evleri ve çam ormanlarıyla kaplı bu yayla, doğa yürüyüşü sevenler için mükemmel bir nokta. Sal Yaylası’na 3-4 km, Hazindak Yaylası’na ise 15 km uzaklıkta. Pokut’un serin rüzgarlarıyla dolu yeşil doğasında huzurlu bir tatil için yola çık!

3. Karagöl Yaylası, Borçka – Artvin

Artvin’in Borçka ilçesinde bulunan Karagöl Yaylası, heyelan sonucu oluşmuş Karagöl ile dikkat çekiyor. 27 km mesafede olan bu yayla, kamp tutkunları ve vahşi hayvan fotoğrafçıları için ideal bir yer. Farklı bir doğa deneyimi için Artvin Otelleri’nden birini seçerek Karagöl’e git!

4. Anzer Yaylası, İkizdere – Rize

Anzer balı ile ünlü Anzer Yaylası, Rize’nin İkizdere ilçesinde bulunuyor. 2105 m yükseklikte, temiz havası ve çeşit çeşit çiçekleriyle huzur dolu bir atmosfer sunuyor. Doğa yürüyüşü yapabilir, yamaç paraşütü deneyimleyebilirsin. Anzer’i ziyaret ederken balını tatmayı unutma!

5. Gito Yaylası, Rize

2400 m yüksekliğindeki Gito Yaylası, yeşil ve mavinin buluştuğu harika bir manzara sunuyor. Zil Kale’yi ziyaret ederek tarihi bir yolculuğa da çıkabilirsin. Fırtına Deresi’nin üzerindeki bu yayla, doğanın tüm güzelliklerini keşfetmek için mükemmel bir adres.

6. İkizdere Yaylası – Rize

İkizdere Yaylası, dereleri ve bol oksijeniyle huzur dolu bir tatil imkanı sunuyor. Kaçkar Dağları’nın eteklerinde yer alan bu yayla, doğa ile baş başa kalmak isteyenler için ideal. Ayder Yaylası ile arasında yaklaşık 2 saatlik bir mesafe var.

7. Kiraz Yaylası, Maçka – Trabzon

Maçka’nın Gürgenağaç Köyü’nden 7 km ilerlediğinde Kiraz Yaylası seni bekliyor. 1850 m yükseklikteki bu yaylada konaklama seçenekleri mevcut. Ayrıca, çim kayağı yapabilir veya Ayeser Şenlikleri’ne katılabilirsin.

8. Elevit Yaylası, Çamlıhemşin – Rize

1800 m yükseklikte bulunan Elevit Yaylası, Fırtına Vadisi’ni geçip Çat Vadisi’ne ulaştığında karşına çıkıyor. Dilersen burada kamp yapabilir veya konaklama seçeneklerinden birini tercih edebilirsin. Ağustos ayında ziyaret etmeyi öneririz!

9. Perşembe Yaylası, Aybastı – Ordu

1500 m yükseklikteki Perşembe Yaylası, gölü ve doğal menderesleriyle dikkat çekiyor. Safari, kamp ve yamaç paraşütü gibi etkinliklerle dolu bu yaylada keyifli zaman geçirebilirsin. Ordu Otelleri’nden konaklama seçeneklerini incelemeyi unutma!

10. Kafkasör Yaylası

Artvin şehir merkezine 20 dakika mesafedeki Kafkasör Yaylası, 1250 m yüksekliği ile etkileyici manzaralar sunuyor. Cıskaro, Acısu ve Yalnızhasan sularının şifalı olduğu söyleniyor. Burada doğanın tadını çıkarabilirsin.

Mutlaka Yapman Gerekenler

Karadeniz’in güzelliklerini keşfetmek için doğru adresleri sıraladık. Gittiğin yaylada mutlaka:

• Güneşin doğuşuna tanıklık et!
• Uzun doğa yürüyüşlerine çık!
• Bol bol fotoğraf çek, bu huzuru hatırla!
• Yıldızlarla dolu gökyüzünün tadını çıkar!
• Bu eşsiz manzaralar eşliğinde çayını iç!

Karadeniz’in yaylaları, sadece doğal güzellikler sunmakla kalmıyor; aynı zamanda kültürel bir yolculuk da sağlıyor. Her yayla, kendine özgü hikayeler barındırıyor. Bu gizli cennetleri keşfetmek, her ziyaretinde yeni bir deneyim sunuyor. Karadeniz’i ziyaret ettiğinde bu muhteşem yaylaları keşfetmeyi sakın unutma! 

Derinliklerin Sırrı: Ulubey Kanyonu’nun Oluşumu

Ulubey Kanyonu, Büyük Menderes Grabeni'nin çökmesi sonucunda oluşmuş bir doğa şekli olarak dikkat çekiyor. Kanyonun derinliklerinden akan Ulubey ve Banaz çayları, yıllar içinde bu muazzam yapıyı şekillendirmiştir. Kumtaşı ve granit gibi çeşitli kayaçların bir araya geldiği bu kanyon, yer yer 200 metreyi bulan derinliğiyle ziyaretçilerine gerçeküstü manzaralar sunuyor. Kanyonun oluşturduğu eşsiz ekosistem, flora ve fauna açısından da zengin bir yapıdadır.

Macera Dolu Aktiviteler

Ulubey Kanyonu, doğaseverler için birçok aktivite seçeneği sunuyor. Trekking ve doğa yürüyüşleri yaparak bu eşsiz doğal yapıyı keşfedebilir, bölgedeki kamp alanlarında konaklayarak doğanın keyfini çıkarabilirsiniz. Ziyaretçiler için en unutulmaz deneyimlerden biri, kanyonun 150 metre yüksekliğindeki cam terasında manzaranın tadını çıkarmaktır. 135 metrekarelik bu teras, ayaklarınızın altında uzanan derin vadinin büyüleyici görüntüsünü sunuyor.

Yüksek noktalara ulaşmak isteyenler için bayrak dikili tepesi, etkileyici bir manzara sunan bir diğer noktadır. Buraya yapılan tırmanış, ziyaretçileri kanyonun göz alıcı manzarasıyla buluşturuyor.

Tarihin İzinde

Ulubey Kanyonu sadece doğal güzellikleri ile değil, aynı zamanda tarihî kalıntılarıyla da zengin bir bölgedir. Sülümenli Köyü'nde bulunan Blaundus Antik Kenti, Hıristiyanlık tarihinin önemli noktalarından biri olarak ziyaretçilerin ilgisini çekiyor. Ayrıca, Pepouza Antik Kenti, Montanizm tarikatının merkezi olarak biliniyor ve bu bölgedeki tarihi dokunun bir parçası.

Kanyon içerisinde yer alan Clandras Su Kemeri, geçmişin izlerini günümüze taşıyan önemli yapılar arasında. Ulubey Kanyonu’nu ziyaret ettiğinizde, hem doğanın hem de tarihin iç içe geçtiği bir deneyim yaşayacaksınız.

Ekoturizm Potansiyeli

Ulubey Kanyonu, son yıllarda doğa fotoğrafçıları ve macera tutkunları için popüler bir destinasyon haline geldi. Kanyonun sunduğu zengin ekosistem ve muhteşem manzaralar, bölgedeki ekoturizmin gelişmesine katkı sağlıyor. Macera Park gibi alanlar, ekstrem spor meraklıları için cazip seçenekler sunarken, kamp ve karavan alanları da doğaseverleri ağırlıyor.

Uşak’a özgü yöresel halı ve kilim satış noktaları, yöresel lezzetlerin tadına varabileceğiniz kafe ve restoranlar da kanyon ziyaretinin vazgeçilmezleri arasında. Ayrıca, Ulubey Kanyonu, lavanta bahçeleri gibi diğer doğal güzelliklere de oldukça yakın konumda bulunuyor.

Sonuç

Uşak ilindeki Ulubey Kanyonu, hem doğal güzellikleri hem de tarihî zenginlikleri ile Anadolu'nun keşfedilmeyi bekleyen bir cenneti olarak öne çıkıyor. Doğayla iç içe bir deneyim yaşamak, heyecan verici aktivitelerde bulunmak ve tarihin derinliklerine yolculuk etmek isteyenler için Ulubey Kanyonu, seyahat listenizde mutlaka yer alması gereken bir destinasyon. Her adımda yeni bir keşif, her köşede bir sürpriz sizleri bekliyor.

Doğu Avrupa’nın kalbinde, Çekya’dan Romanya’ya kadar uzanan 1500 kilometrelik bir alanı kapsayan bu dağlar, jeolojik olarak Alpler’den daha eski bir tarihe sahiptir. Bratislava’dan başlayıp Tuna Nehri civarında Demirkapı’da sona eren Karpatlar, biçim olarak içbükey bir yay şeklinde Macaristan’ın sınırlarını belirlerken, ekosistem anlamında da büyük bir zenginliğe ev sahipliği yapar.

Ekosistem ve Biyoçeşitlilik

Karpat Dağları, farklı iklim ve bitki örtüsü ile zengin bir ekosisteme sahiptir. Bu dağların zengin florası ve faunası, Avrupa’nın en geniş tilki, boz ayı, vaşak ve dağ keçisi popülasyonlarını barındırmaktadır. Karpatlar, doğanın heybetini, güzelliklerini ve yerel kültürlerin ilgi uyandıran yaşamlarını keşfetmek isteyen gezginler için bir cennet niteliğindedir. Doğal güzellikleriyle birlikte, Karpat Dağları, birçok aktiviteye de ev sahipliği yapar; trekking, dağ bisikleti ve vahşi yaşam gözlemi gibi doğa aktiviteleri için ideal bir ortam sunar.

Tarih ve Kültürel Zenginlik

Karpat Dağları, ismini geçmişte Romanya ve Moldova’da yaşayan Dakyalı Carpi halkından almış olabilir. Bu bölgedeki tarihî kalıntılar, el değmemiş ormanlar, mineral açısından zengin su kaynakları ve kaplıcalar, bu coğrafyanın göz alıcı doğasını şekillendirmiştir. Orta Çağ’dan günümüze kadar gelmiş olan otantik kültürler, Sakson kasabaları, kaleler ve özgün mimari ile Karpatlar, tarihin derin izlerini taşımaktadır. Bu açıdan Romanya, Karpatlar’ın en güzel bölgelerinden biridir ve 250 bin hektarlık ormanlık alanı ile doğa tutkunlarını cezbetmektedir.

Drakula’nın İlhamı

Karpat Dağları, özellikle Bram Stoker’ın “Drakula” eserinin ilham kaynağı olmasıyla da tanınmaktadır. Transilvanya Platosu’nun zirvelerine bakarak yazıldığı rivayet edilen bu eser, bölgenin mistik atmosferini gözler önüne serer. Tarihin etkileyici derinliği ve zirvelerin büyüleyici görkemi, ziyaretçilerin bu coğrafyanın gizemini daha iyi anlamasına yardımcı olur.

Doğa ve Kültür Etkileşimi

Romanya Karpatları’nda, doğayı keşfetmenin yanı sıra çeşitli tabiat parkları ve milli parklar da bulunmaktadır. Apuseni Tabiat Parkı, yer altı zenginlikleri ve tarihî kalıntılarıyla dikkat çekerken, Piatra Craiului Millî Parkı da, biyoçeşitliliği ve tırmanış rotalarıyla maceraperestler için cazip bir destinasyondur.

Braşov, Orta Çağ mimarisi ve Sakson tarihini yansıtan yapılarıyla Karpat Dağları’nın kültürel zenginliğini tanımak için harika bir başlangıç noktasıdır. Black Church, Braşov Kalesi ve çeşitli müzeleriyle ziyaretçilerini kendine çeker. Bu küçük kent, hem tarihi hem de doğal güzellikleri ile unutulmaz bir deneyim sunar.

Geleneksel Yaşam ve Misafirperverlik

Karpatlar’ın eteklerinde yer alan küçük köyler, geçmişten günümüze korudukları gelenekleriyle misafirperverliğin bir simgesi haline gelmiştir. Yerel el sanatları, yöresel giysiler ve somut kültürel zenginlikler, bu köylerin ruhunu oluşturmaktadır. Romanya Karpatları’nda doğanın sunduğu güzelliklerin yanı sıra, bu yerlerdeki insanlar da tarih boyunca geleneklerini sürdürerek ziyaretçilerini ağırlamaktadır.

Sonuç

Karpat Dağları, yalnızca doğal güzellikleri değil, aynı zamanda tarihi ve kültürel zenginlikleri ile de keşfedilmeyi bekleyen bir bölgedir. Doğa, insan ve tarih, bu dağların arasında iç içe geçmiş bir şekilde hayat bulmaktadır. Romanya’nın bu eşsiz köşesi, doğayla iç içe bir yaşam alanı sunarak ziyaretçilerine unutulmaz anılar vadetmektedir. Bu nedenle, macera dolu bir seyahat için Karpat Dağları’nı keşfetmek, her gezginin ajandasında yer almalıdır.

Belki dikkatinizi çekmiştir; yere attığınız zeytin çekirdeklerinden hiçbirinin çimlenmediğini gözlemlemişsinizdir. Peki, zeytin tohumları neden bu şekilde çimlenmiyor? Çevremizdeki zeytin ağaçları nasıl ortaya çıkıyor?

Zeytin, odunsu yapısıyla bilinen sert bir meyvedir. Bu sertlik, zeytinin içindeki çekirdeği de etkiler. Zeytin çekirdekleri oldukça sert bir kabukla çevrilidir ve içerisindeki fideciklerin bu kabuğu kıracak gücü yoktur. Dolayısıyla, yediğimiz zeytinlerin çekirdeklerini toprağa attığımızda, bu çekirdeklerden bir zeytin ağacı yetişmez. Peki, doğada bu süreç nasıl işler?

Doğada zeytin meyvelerinin sadece insanlar tarafından tüketilmediğini söylemekte fayda var. Zeytini çok seven başka bir canlı daha var: Karatavuk (Turdus merula) adı verilen küçük, siyah kuşlar. Karatavuklar, zeytin meyvelerine düşkünlükleriyle tanınır. Yaklaşık 24-25 cm uzunluğunda olan bu kuşlar, simsiyah tüyleri ve sarımsı gagalarıyla dikkat çekerler. Zeytin meyvesini bir çırpıda yutan karatavuklar, meyvenin etli kısmını sindirir, ancak sert çekirdeğini sindiremezler. Sindiremedikleri bu çekirdekleri dışkılarıyla dışarı atarlar.

İlginç bir şekilde, yalnızca karatavukların sindirim sisteminden geçmiş olan zeytin çekirdekleri toprağa düştüğünde çimlenebilir. Bunun nedeni, karatavukların kursaklarında bulunan küçük taşlar ve güçlü mide asitlerinin zeytin çekirdeğinin sert kabuğunu inceltip yumuşatmasıdır. Bu süreç, çekirdeğin toprağa düştüğünde kolayca filizlenmesini sağlar. Böylece karatavukların sayesinde, doğada yeni zeytin ağaçları ortaya çıkar.

Bu doğal süreç, karatavukları zeytin ağaçları için çok önemli bir hale getirir. Ancak karatavuklar avlanır ve nesilleri tükenirse, bu süreç de kesintiye uğrar. Karatavukların yok olması, yeni zeytin ağaçlarının gelişemeyeceği ve uzun vadede zeytin ağaçlarının da tehlike altına gireceği anlamına gelir.

Sonuç olarak, zeytin ağaçlarının varlığı büyük ölçüde karatavukların hayatta kalmasına bağlıdır. Zeytin ağaçlarının korunması için doğadaki bu ince dengeyi bozmamak, karatavukların yaşam alanlarını korumak ve onların doğal döngüdeki yerini anlamak büyük önem taşır. Bu kuşlar, zeytinlerin gerçek dostu ve ağaçların geleceği için vazgeçilmez bir role sahiptir.

İnsanlık tarihi boyunca doğa, zamanın sessiz tanığı olmuştur. Ancak bazı canlılar, insan yaşamının kısalığını bize hatırlatacak kadar uzun süre hayatta kalmayı başarmıştır. Zonguldak’ın Gümeli Köyü’nde bulunan 4112 yaşındaki Porsuk Ağacı (Taxus Baccata) bunlardan biridir. Yazının icat edildiği dönemlerde genç bir fidan olan bu ağaç, insanlık tarihine ışık tutarcasına zamana meydan okumuştur.

Bu kadim ağaç, sadece Türkiye’nin değil, aynı zamanda dünyanın da en yaşlı ağaçlarından biri olarak kabul edilmektedir. Henüz para icat edilmemişken, Porsuk Ağacı köklerini derinlere salmış ve insanlığın gelişimine tanıklık etmiştir. Bu yaşlı ağaç, 2016 yılında yapılan bilimsel incelemelerle yaşı tescil edilmiş ve dünya genelinde en yaşlı dördüncü ağaç olarak kayıtlara geçmiştir.

Gümeli Porsuğu'nun Tarihi ve Önemi

Porsuk ağacı, dayanıklılığı ve uzun yaşamı ile bilinen bir ağaç türüdür. Doğal olarak çok uzun süre yaşayabilen bu türün Gümeli’deki örneği, yalnızca Türkiye'nin değil, dünyanın da en eski canlılarından biri olarak dikkat çekmektedir. Türkiye’deki doğal yaşamın korunmasına ve biyoçeşitliliğin önemine işaret eden bu ağaç, çevresindeki ekosistemi destekleyerek orman ekolojisi açısından büyük bir değer taşımaktadır.

Gümeli Tabiat Anıtı olarak ilan edilen bölge, Porsuk Ağacı’nın korunması için özel bir statüye sahiptir. Bu sayede, hem yerel halkın hem de turistlerin ilgisini çeken ağaç, çevresindeki doğal zenginliklerle birlikte bir ekoturizm merkezi haline gelmiştir.

Zamanın Sessiz Tanığı

4112 yaşındaki Porsuk Ağacı, insan yaşamının ne kadar kısa ve geçici olduğunu düşündürür. Tarih boyunca birçok medeniyet yükselip düşerken, bu ağaç sessizce varlığını sürdürmüş ve adeta zamanı aşmıştır. Binlerce yıl önce dikilen bu fidan, günümüzde hala yaşamaya devam ederek insanlara doğanın gücünü ve direncini göstermektedir.

Ağaçlar, yalnızca oksijen üreten canlılar değil, aynı zamanda tarihin derinliklerine kök salan, dünyadaki yaşam döngüsünün birer parçasıdır. Zonguldak’ın Gümeli Köyü'ndeki bu kadim Porsuk Ağacı, tarih boyunca yaşanan her olayı köklerinde biriktirmiş, yaşanan her değişimi dallarıyla göğüslemiştir.

Doğal Mirasın Korunması

Dünyanın en yaşlı dördüncü ağacı olan bu Porsuk Ağacı, yalnızca bir doğal güzellik değil, aynı zamanda korunması gereken bir mirastır. Doğal ve tarihi mirasın gelecek kuşaklara aktarılması, hem çevre bilincinin artması hem de doğanın korunması açısından büyük önem taşır.

Bu yaşlı ağacın ömrü boyunca ayakta kalabilmesi, doğanın sunduğu benzersiz bir armağandır. Doğal yaşamın korunması ve bu tür ağaçların tahrip edilmemesi, sadece Türkiye için değil, tüm dünya için bir sorumluluktur.

Zonguldak’ın Gümeli Köyü'ndeki 4112 yaşındaki Porsuk Ağacı, zamana meydan okuyan ve insanlık tarihine sessizce tanıklık eden bir doğa harikasıdır. Hem Türkiye’nin hem de dünyanın önemli bir doğal mirası olan bu ağaç, yaşamın geçici olduğunu hatırlatan bir sembol olarak ayakta kalmaya devam ediyor. Doğanın gücüne ve direncine saygı duymak, bu tür mirasları koruyarak gelecek nesillere aktarmak hepimizin ortak sorumluluğudur.

Neden Bu Kadar Özel?

 * Yaşı: 4112 yıllık ömrüyle insan ömrünün ne kadar kısa olduğunu gözler önüne seriyor.

 * Boyutu ve Görünümü: Zamanın izlerini taşıyan gövdesi ve dallarıyla görsel bir şölen sunuyor.

 * Bilimsel Değer: Ağacın yaş halkaları incelenerek iklim değişiklikleri ve tarihsel süreçler hakkında önemli bilgiler elde ediliyor.

 * Tabiat Anıtı: 2008 yılında tabiat anıtı ilan edilerek koruma altına alındı.

Gümeli Porsuğu Neden Önemli?

 * Doğal Miras: Binlerce yıldır ayakta kalmayı başaran bu ağaç, doğal bir miras olarak kabul ediliyor.

 * Ekosistem: Çeşitli canlı türlerine ev sahipliği yaparak ekosistemin dengesini sağlıyor.

 * Turizm Potansiyeli: Bölgeye gelen yerli ve yabancı turistlerin ilgisini çekerek turizme katkı sağlıyor.

Gümeli Porsuğu'nu Ziyaret

Gümeli köyüne giderek bu eşsiz ağacı yakından görebilir, doğanın gücüne tanıklık edebilirsiniz. Ancak, ağacın korunması için belirlenen kurallara uymanız ve çevreye zarar vermemeniz önemlidir.

Gümeli Porsuğu Hakkında Daha Fazla Bilgi

 * Bilimsel Çalışmalar: Ağacın yaşı ve özellikleri hakkında yapılan bilimsel çalışmalar devam ediyor.

 * Koruma Çalışmaları: Ağacın ve çevresinin korunması için çeşitli projeler yürütülüyor.

 * Ziyaret Bilgileri: Gümeli köyüne ulaşım ve konaklama seçenekleri hakkında bilgi almak için yerel turizm ofisleriyle iletişime geçebilirsiniz.

Gümeli porsuğu, Türkiye'nin doğal zenginlikleri arasında önemli bir yere sahiptir. Bu eşsiz ağacı korumak ve gelecek nesillere aktarmak hepimizin görevidir.

Eğer Gümeli porsuğu hakkında daha fazla bilgi almak isterseniz, aşağıdaki kaynaklardan faydalanabilirsiniz:

 * Zonguldak Valiliği: http://www.zonguldak.gov.tr/dunyanin-en-yasli-porsuk-agaci-gumeli-porsugu

 * Kültür Portalı: https://kulturportali.gov.tr/turkiye/zonguldak/gezilecekyer/gumeli-tabiat-alani

#GümeliPorsuğu #Zonguldak #Doğa #Ağaç #TabiatAnıtı #Türkiye

Bu içerik hakkında sorularınız varsa lütfen çekinmeden sorun.

Mersin Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi İşleme Teknolojisi Anabilim Dalı'ndan Prof. Dr. Deniz Ayas, deniz yüzeyi sıcaklıklarının yükselmesinin, 0-25 metre derinliklerde yüksek ısınmalara yol açtığını belirtti. Bu değişikliklerin, Posidonia oceanica gibi deniz çayırları, makro algler, süngerler ve mercanlar gibi habitat oluşturan canlıların ölümlerine veya popülasyon daralmalarına neden olduğunu ifade etti. Bu türlerin, diğer birçok tür için üreme, beslenme ve saklanma alanları sağladığını vurgulayan Ayas, bu canlı gruplarının biyoçeşitlilik için kritik öneme sahip olduğunu söyledi.

Prof. Ayas, Akdeniz'in tropikalleşmesine ve değişmesine dikkat çekti. İndo-Pasifik kökenli türlerin, Süveyş Kanalı aracılığıyla 100 yılı aşkın süredir Akdeniz’e girdiğini belirten Ayas, sıcak hava akımlarının deniz yüzeyi sıcaklıklarını artırarak tür göçlerini hızlandırdığını ifade etti. Deniz suyu sıcaklıklarındaki anormal artışların, yeni egzotik ve tropik türlerin ortaya çıkmasına yol açtığını söyledi.

Ayas, Akdeniz'in değişmeye devam edeceğini ve bu sürecin, deniz çayırları, mercanlar ve diğer habitat oluşturan türlerin azalmasına neden olacağını öngördü. Özellikle kıyı zonunda yer alan bu türlerin sıcaklıktan etkilendiğini ve popülasyonlarının daraldığını vurguladı. Bu durumun, bölgedeki ekosistem dengesi üzerinde uzun vadeli etkiler yaratabileceği öngörülüyor.

Baykal Gölü, sadece dünya üzerindeki en derin göl değil, aynı zamanda Türk tarihinin ilk izlerinin bulunduğu bir yer olarak da dikkat çeker. Türk kültürü ve dilinin kökenlerinin bu gölde şekillendiği, gölde balıkçılığın yapıldığı ve bölge halkının geçimini buradan sağladığı tarihi kaynaklarda yer almaktadır. Bu tarihi bağlar, Baykal Gölü'nün kültürel ve doğal mirasını daha da zenginleştirmektedir.

Geolojik Özellikler ve Oluşum Süreci

Baykal Gölü, yaklaşık 1.642 metreye kadar derinliği ile dünyanın en derin gölü olarak tanınır. Uzunluğu yaklaşık 636 kilometre, genişliği ise 80 kilometredir. Bu genişlik ve derinlik, gölde bulunan ekosistemlerin çeşitliliği üzerinde büyük bir etki yaratır. Baykal Gölü, Sibirya'nın tektonik hareketleri sonucunda oluşmuş bir çöküntü gölüdür. Gölün tabanı, deniz seviyesinden yaklaşık 1.285 metre aşağıda bulunur ve tabanındaki tortul kayaçların kalınlığı yaklaşık 7 kilometredir. Bu jeolojik yapı, gölün derinliklerinde çeşitli doğal oluşumların meydana gelmesine olanak tanır.

Biyolojik Çeşitlilik ve Endemik Türler

Baykal Gölü, yaklaşık 1.700 bitki ve hayvan türüne ev sahipliği yapmaktadır ve bu türlerin büyük bir kısmı sadece Baykal Gölü'ne özgüdür. Özellikle gölde yaşayan yaklaşık 350 balık türü, gölün ekosisteminin ne kadar zengin olduğunu gösterir. Baykal Gölü'nün suyu, çeşitli endemik türlerin yaşaması için ideal bir ortam sağlar. Bunlardan biri, Baykal Foku (Pusa sibirica) adı verilen nadir bir tatlı su fokudur. Bu fok, gölde yaşayan endemik türlerden sadece biridir ve gölde yaşayan diğer türlerle birlikte ekosistemin çeşitliliğini artırır.

Göl, ayrıca çeşitli zooplankton türleri barındırır. Bu planktonlar, gölün su kalitesinin ve ekosistem sağlığının önemli göstergeleridir. Baykal Gölü'nün biyolojik çeşitliliği, sadece suyun derinliğiyle değil, aynı zamanda ekosistemdeki farklı yaşam formlarıyla da ilişkilidir. Göldeki birçok tür, özel adaptasyonlar geliştirmiştir ve bu türlerin yaşama şekilleri, gölün ekosisteminin karmaşıklığını ve zenginliğini yansıtır.

Çevresel ve Kültürel Önemi

Baykal Gölü, 1996 yılında UNESCO Dünya Mirası olarak ilan edilmiştir. Bu unvan, gölün benzersiz ekosisteminin korunmasını ve sürdürülebilir yönetimini uluslararası düzeyde desteklemek amacıyla verilmiştir. Baykal Gölü, Rusya'nın önemli içme suyu kaynaklarından biridir ve çevresindeki doğal alanlar birçok tür için yaşama alanı sağlar. Bunun yanı sıra, göl çevresindeki yerel halk, geleneksel yaşam biçimlerini sürdürmekte ve bu kültürel pratikler bölgenin kültürel zenginliğine katkıda bulunmaktadır.

Ancak, Baykal Gölü ve çevresindeki ekosistemler çeşitli tehditlerle karşı karşıyadır. Sanayileşme, kirlilik ve iklim değişikliği gibi faktörler, gölün ekosistem sağlığını tehlikeye atmaktadır. Bu nedenle, gölün korunması ve sürdürülebilir yönetimi için uluslararası ve yerel düzeyde çabalar sürdürülmektedir. Baykal Gölü'nün ekosistem sağlığını korumak için alınacak önlemler, gölün uzun vadeli korunması için kritik öneme sahiptir.

Kültürel Efsaneler ve Anlatılar

Baykal Gölü hakkında birçok efsane ve kültürel anlatı bulunmaktadır. Bu efsaneler, gölün kültürel önemini ve bölge halkı üzerindeki etkisini ortaya koyar. Örneğin, göldeki buzların eridiğinde büyük dalgaların oluşacağına dair bir inanış bulunmaktadır. Ayrıca, göldeki bir ada üzerindeki taş yapı ve çevredeki nehirlerle ilgili efsaneler, bölgenin kültürel zenginliğine katkıda bulunan anlatılardır. Bu efsaneler, Baykal Gölü'nün sadece doğal değil, aynı zamanda kültürel bir miras olduğunu vurgular.

Ulaşım ve Ziyaret

Türkiye’den Baykal Gölü’ne doğrudan bir uçuş bulunmamaktadır. Gölü ziyaret etmek isteyenlerin Rusya'nın Moskova kentine uçup, ardından İrkutsk şehrine geçmeleri gerekmektedir. Toplam yolculuk süresi yaklaşık 12 saattir ve hava koşulları göz önünde bulundurularak uygun giysiler ve sağlam ayakkabılar önerilir. Baykal Gölü'nü ziyaret etmek isteyenler, gölün çevresindeki doğal güzelliklerin yanı sıra tarihi ve kültürel zenginlikleri de keşfetme fırsatı bulabilirler.

Sonuç

Baykal Gölü, dünyanın en derin ve en eski gölü olarak doğal bir mücevher olmanın ötesinde, Türk kültürünün ve tarihinin önemli izlerini taşıyan bir mekândır. Bu göl, etkileyici derinliği, biyolojik çeşitliliği ve çevresindeki ihtişamlı manzaralar ile sadece bir doğal güzellik değil, aynı zamanda bilimsel ve kültürel bir mirastır. Baykal Gölü’nün korunması ve sürdürülebilir yönetimi, hem yerel hem de uluslararası düzeyde öncelikli bir hedef olmalıdır. Bu muazzam göl, gezegenimizin büyüklüğünü ve çeşitliliğini en iyi şekilde temsil eden örneklerden biridir.

Vietnam’ın Quang Binh bölgesinde yer alan Son Doong Mağarası, dünya üzerindeki bilinen en büyük mağara olarak dikkat çekmektedir. 2009 yılında keşfedilen bu muazzam yapının büyüklüğü, iç yapısı ve ekosistemi, doğanın güç ve karmaşıklığını gözler önüne seriyor. Bu makalede, Son Doong Mağarası’nın tarihçesi, yapısal özellikleri, ekosistemi ve koruma çabaları detaylı bir şekilde ele alınacaktır.

Keşfin Derinlikleri: Tarihçe ve İlk Adımlar

Son Doong Mağarası’nın keşfi, 1990 yılında Vietnamlı tarım işçisi Ho Khanh’ın ormanda rastladığı büyük bir mağara girişiyle başlamıştır. Ho Khanh, bulduğu mağaranın büyüklüğü karşısında ilk başta çekinmiş ve içeri girmemiştir. Ancak, mağaranın varlığını yerel yetkililere bildirmiştir. Mağaranın keşfi, Vietnam’ın dağlık bölgelerindeki karmaşık yeraltı yapılarının yalnızca bir örneğini temsil etmektedir.

2009 yılında, mağara bilimci Howard Limbert ve ekibi, Ho Khanh’ın bulgusunu tekrar değerlendirmiş ve mağarayı detaylı bir şekilde araştırmak üzere harekete geçmiştir. Bu araştırmalar, mağaranın yalnızca büyük değil, aynı zamanda oldukça karmaşık bir mağara ağı içerdiğini ortaya koymuştur. Mağara içindeki geniş tüneller ve doğal oluşumlar, bilim insanları tarafından büyük bir heyecanla incelenmiştir.

Büyüklük ve Yapısal Özellikler

Son Doong Mağarası, 5 kilometreden uzun ana tünel geçişlerine sahip olup, devasa boyutlarıyla dikkat çekmektedir. Mağaranın yüksekliği yaklaşık 200 metreyi bulmakta, genişliği ise 150 metreye kadar ulaşmaktadır. Bu devasa boyutlar, mağaranın içinde oldukça geniş ve açık alanlar sunmakta, ziyaretçilerine adeta bir yeraltı dünyasının büyüsünü yaşatmaktadır.

Mağara içindeki bu geniş alanlar, mağaranın yapısındaki doğal oluşumlarla daha da büyüleyici hale gelmektedir. İçinden geçen nehirler, mağaranın iç yapısına önemli katkılarda bulunmakta ve bu su akıntıları mağara duvarlarını aşındırarak benzersiz şekillerin oluşmasına neden olmaktadır. Mağaranın üzerinde bulunduğu fay hattı da bu devasa boyutların oluşumunda rol oynamıştır.

Mağaranın yaşının yaklaşık 2,3 milyon yıl olduğu tahmin edilmekte, ancak çevresindeki kireç taşının 400 milyon yaşında olduğu düşünülmektedir. Mağara içindeki fosil geçidi, 350 milyon yıllık beyaz fosillerle doludur ve bu fosiller, mağaranın jeolojik geçmişine ışık tutmaktadır.

Doğal Ekosistem ve Biyolojik Çeşitlilik

Son Doong Mağarası, sadece büyüklüğüyle değil, aynı zamanda içinde barındırdığı zengin ekosistemle de dikkat çekmektedir. Mağara içindeki yağmur ormanı, tropikal bitki örtüsü ve çeşitli hayvan türleri ile adeta bir ekosistem cenneti olarak kabul edilmektedir. Edam Bahçesi olarak bilinen bu bölge, 200 metre derinlikteki bir yağmur ormanıdır ve burada ağaçlar 45 metreye kadar uzanabilir.

Mağaranın iç kısmında, özellikle karanlık ortama uyum sağlamak zorunda kalan canlılar bulunmaktadır. Bu canlılar arasında beyaz renkte yeni keşfedilen yedi tür vardır. Bu türlerin bazıları gözlerini evrimsel süreçte yitirmiştir ve renklerini kaybetmiştir. Uçan tilkiler, kaplanlar ve langurlar gibi çeşitli hayvan türleri, bu eşsiz ekosistemde yaşamlarını sürdürmektedir.

Yağmur mevsimlerinde, mağaranın içinde 600 metre genişliğinde bir göl oluşmakta, bu göl zamanla kaybolmaktadır. Ayrıca, mağaradaki su altı geçitleri, diğer mağaralarla bağlantılar sağlayabilir. Yapılan son araştırmalar, bu geçitlerin Hang Thung adlı başka bir mağaraya bağlandığını ortaya koymuştur. Bu su altı geçitleri, mağaranın iç ekosisteminin dinamiklerini ve çeşitliliğini etkileyen önemli unsurlardır.

Koruma ve Turizm Çabaları

Son Doong Mağarası, etkileyici büyüklüğü ve egzotik ekosistemi nedeniyle hızla turistik bir cazibe merkezi haline gelmiştir. Ancak, mağaranın korunması büyük önem arz etmektedir. Ziyaretçi akışı ve turlar, mağaranın ekosistemini korumak amacıyla sıkı kurallarla düzenlenmektedir. Rehber eşliğinde yapılan turlar, hem ziyaretçilerin güvenliğini sağlamak hem de mağaranın doğal yapısının bozulmasını önlemek için titizlikle planlanmaktadır.

Turizm faaliyetleri sırasında, ziyaretçilerin çevresel etkileri minimize etmeleri ve ekosistemi korumak için belirli kurallara uymaları sağlanmaktadır. Bu önlemler, mağaranın hem doğal güzelliklerinin hem de ekosisteminin korunmasına yardımcı olmaktadır. Mağaranın içindeki doğal oluşumların zarar görmemesi için ziyaretçi sayısı sınırlı tutulmakta ve turlar belirli rotalar boyunca düzenlenmektedir.

Sonuç ve Gelecek Perspektifi

Son Doong Mağarası, büyüklüğü, iç yapısı ve ekosistemi ile doğanın gücünü ve karmaşıklığını sergileyen bir harikadır. Hem bilimsel hem de turistik açıdan büyük bir öneme sahip olan bu mağara, Vietnam’ın doğal mirasının değerli bir parçasıdır. Ziyaretçilerine eşsiz bir yer altı deneyimi sunarken, aynı zamanda doğal çevrenin korunması için alınan önlemlerle bu olağanüstü yapının gelecek nesillere de ulaşması sağlanmaktadır.

Son Doong Mağarası, doğal güzelliklerin ve yeraltı dünyasının ne kadar büyüleyici ve çeşitli olabileceğini en iyi şekilde gösteren örneklerden biridir. Bilim insanları ve doğa severler için bu mağara, doğanın mucizelerini ve yeraltı dünyasının derinliklerini keşfetme fırsatı sunmaktadır. Gelecekte yapılacak keşifler ve araştırmalar, bu muazzam yapının daha fazla yönünü gün yüzüne çıkaracak ve doğanın gücünü daha da yakından tanıma imkanı sağlayacaktır.

Doğa, hayvanların hayatta kalmak için geliştirdiği olağanüstü yeteneklerle doludur. Bunlardan biri de kargaların karınca yuvalarına olan ilginç davranışlarıdır. Kargalar hastalandıklarında, bilinenin aksine sadece bir yere çekilip iyileşmeyi beklemekle kalmaz, karınca yuvalarına saldırarak bizzat tedavi olmaya çalışırlar. Bu davranış, kargaların hastalıklardan kurtulma stratejilerinden biri olarak kabul edilmektedir.

Kargalar hastalandığında, karınca yuvalarını ayaklarıyla kazar ve daha sonra kanatlarını açarak hareketsizce beklerler. Karıncaların kendilerine saldırmasına ve vücutlarında gezinmesine izin verirler. Bu sıradışı davranışın ardında ise oldukça etkileyici bir biyolojik mekanizma yatar: Karıncaların salgıladığı formik asit. Karıncalar, mantar ve mikroplara karşı böcek ilacı etkisi yapan formik asidi ağızlarından salgılarlar. Karga, bu küçük böceklerden gelen formik asit sayesinde hastalığın etkisini azaltır ve vücudundaki zararlı mikroorganizmalardan kurtulmayı başarır.

Bu Kuşlar Bunu Nasıl Biliyor?

Doğanın bu zekice ve içgüdüsel davranışı insanları düşündürmektedir: Kargalar bu bilgiyi nasıl ediniyor?

Cevap, hayvanların uzun yıllar boyunca deneyimlerine dayanan içgüdülerinde saklıdır. Bilim insanları, birçok hayvan türünün içgüdüsel olarak hastalıklara karşı çözüm bulduğunu ve bu tür davranışların evrimsel süreçte nesilden nesile aktarıldığını düşünmektedir.

Bu tür içgüdüsel davranışlar, belki de kargaların milyonlarca yıllık evrimsel süreçlerinde kazandıkları deneyimlerin bir yansımasıdır. Kargalar, yüksek zekâları ve sosyal yapıları ile bilinen kuşlardır. Yiyecek bulma, barınak yapma ve tehlikelerden kaçınma gibi konularda sergiledikleri davranışlar, onların çevresel değişikliklere karşı uyum sağlamalarının bir parçasıdır. Bu bağlamda, karıncaların formik asit salgılayarak hastalıklarla mücadele etmeye yardımcı olması da kargaların hayatta kalma stratejilerinin bir sonucu olabilir.

 Sonuç

Kargaların bu tedavi yöntemini nasıl öğrendiği halen gizemini koruyor. Ancak, kargalar gibi zeki ve sosyal hayvanların içgüdülerine ve çevresel deneyimlerine dayanarak bu tür çözüm yollarını bulmaları oldukça olağan bir durumdur. Doğa, her zaman hayvanların ihtiyaçlarına cevap veren karmaşık ve etkileyici mekanizmalar sunar.

İşte Eclipse Soundscapes Projesi için doğayı nasıl kaydedeceğiniz.

Amerikalı bilim insanları tam Güneş tutulması sırasında gökyüzüne bakmakla kalmamış, etrafındaki her şeye dikkatini verdiğinden de emin olmuştu. Wheeler ve katkıda bulunan arkadaşları 31 Ağustos 1932’de ABD ve Kanada’nın kuzeydoğu kesimlerine giderek, bu göksel olayın yaban hayatındaki etkilerini belgeleyen, tutulmayla alakalı ilk katılıma açık çalışmalardan birinde yer almışlardı. Gönüllüler o gün hayvan ve böceklerin davranışlarına ilişkin neredeyse 500 kayıt yapmışlardı. Neredeyse bir asır sonra NASA, bu katkıları onurlandırmanın yanısıra daha da detaylandırmak istiyor.

Ajans 8 Nisan’da, yaklaşan tam Güneş tutulmasının güzergâhında bulunan gönüllüleri devam eden Eclipse Soundscapes Projesi‘ne yardımcı olmaya çağırıyor. Görsel, işitsel ve yazılı kayıtların birleşimi yoluyla NASA, araştırmacıların tutulmanın ülke çapındaki çeşitli ekosistemlere etkisini daha iyi anlamasına yardımcı olmayı hedefliyor.

Ay Güneş’in önünden geçerken ortamdaki ışık kararıyor, sıcaklıklar düşüyor ve hatta bazı yıldızlar belirlemeye başlıyor. Bu ani çevresel değişimlerin, hayvanları şaşırtıp sanki alacakaranlık veya şafak vaktindeymiş gibi davranmaya ittiği biliniyor. NASA’ya göre ajans, çekirgelerin davranışını daha iyi anlamakla özel olarak ilgilenmenin yanında hayvanların gece ve gündüz davranışları bakımından verecekleri tepkiler arasındaki farklılıkları da gözlemlemeyi amaçlıyor.

Eclipse Soundscapes Projesi’nin İletişim Koordinatörü olan Kelsey Perrett, bu ayın başlarında yapılan bir duyuruda şöyle aktarıyor: “Ne kadar çok ses verisi ve gözlemimiz olursa, bu sorulara o kadar iyi yanıt veririz. Katılımcı bilim insanlarının yapacağı katkılar, belli ekosistemleri daha derinlemesine incelememize ve tutulmanın her birini nasıl etkilemiş olabileceğini belirlememize olanak sağlayacak.”

Tutulma güzergâhı içerisindeki yaklaşık 30 milyon insanın her biri, 8 Nisan’da birçok şekilde katkı sunabilir. Tam tutulma güzergâhı üzerindeki veya yakınındaki kişiler, etraftaki sesleri kaydetmek için AudioMoth isimli ve nispeten düşük maliyetli bir ses kaydedicisinin yanında bir mikro-SD kart satın alarak “Veri Toplayıcısı” olabilir. Bu arada “Gözlemciler” gördükleri ve duydukları şeyleri not alıp sonrasında bunları projenin internet sitesi üzerinden teslim edebilirler. “Çıraklar” ve “Veri Analistleri” de gelen verilerin değerlendirilmesine yardımcı olmak üzere hızlı, ücretsiz çevrim içi kurslara katılabilirler. Duyusal erişilebilirlik durumları bulunan kişiler için de bir sürü seçenek var ve NASA, büyük gönüllü gruplarının işini kolaylaştıracak kaynakları bölgesel okullar, kütüphaneler, parklar ve topluluk merkezleri yoluyla sunuyor.

Yazar: Andrew Paul/Popular Science. Çeviren: Ozan Zaloğlu.

NASA, Tutulma Sırasında Çekirgeleri Kaydetmenizi İstiyor yazısı ilk önce Popular Science üzerinde ortaya çıktı.

Keskin vücut kokusunu sınırlandırmak istiyorsanız, sentetik şeyleri atlayın.

Yaz mevsiminin bunaltıcı sıcakları, serin ve ferah kalmanın zorluğunu da beraberinde getiriyor. Maalesef vücut kokusunu uzak tutmak söz konusu olduğunda kumaşların hepsi aynı değil. Yakın zaman önce Alberta Üniversitesinde yürütülen bir çalışma, bazı giysilerin neden daha çok koktuğuna ışık tutuyor. Bu rehber ve ipuçları, kokunuzun farkındaysanız daha rahat ve daha kokusuz bir yazın keyfini çıkarmanıza yardımcı olabilir.

Kokunun ardındaki bilimi anlamak

Vücut kokusuna temel olarak ter ve ölü cilt hücrelerinde çoğalan bakteriler sebep oluyor. Terlediğimizde, özellikle de sıcak havada, bu bakteriler hızla çoğalıyor ve teri keskin kokulu bileşenlere ayrıştırıyor. Giydiğiniz kumaş türü, terleme miktarınız ve bakterilerin büyüyüp koku üretme hızı üzerinde önemli bir etki meydana getirebilir.

Alberta Üniversitesinde yapılan bir çalışmaya göre yapay kumaşlar, hafif ve dayanıklı oldukları için spor giyimde yaygın şekilde kullanılan ve bazıları nemi dışarı atma özelliğine sahip. Fakat kokuyu doğal liflere göre daha fazla tutma eğilimleri var. Bunun sebebi, polyester ve naylon gibi yapay liflerin nemi hapsetmesi ve bakterilerin gelişmesi için ideal bir ortam sağlaması.

Kokudan kaçınmak için en iyi kumaşlar

• Merinos yünü

Merinos yünü, vücut kokusuyla mücadelede en iyi seçeneklerden biri. Merinos yünündeki lifler sıradan yünün aksine ince ve yumuşak olduğundan, sıcak havada rahatça giyilmesini sağlıyor. Merino yünü de tüm yünler gibi doğal şekilde nemi dışarı atma özelliklerine sahip ve kendinizi terli hissetmeden önce önemli miktarda nem emebilir. Ek olarak, bakterilerin çoğalmasını önleyen ve bu sayede kokuyu azaltan doğal antimikrobiyal özellikleri var.

• Pamuk

Pamuk, nefes alabilirliği ve rahatlığı sebebiyle sıcak hava için popüler bir kumaş. Nemi emiyor ve böylelikle serin kalmanıza yardımcı olabiliyor. Fakat pamuk, bazı diğer kumaşlara göre daha uzun süre nemli kalabilir ve uygun şekilde kurutulmazsa bakteri büyümesine yol açabilir. Buna rağmen gündelik kıyafetler için iyi bir seçenek olmaya devam ediyor. Ayrıca yapay olanlardan daha kokusuz olabiliyor.

• Keten

Sıcak hava için bir diğer harika seçim de keten. Keten bitkisinden yapılan keten lifleri yüksek ölçüde nefes alabilir özellikte olup, havanın dolaşımına imkan tanıyor ve sizi serin tutmaya yardımcı oluyor. Keten aynı zamanda hızla kuruyor ve bakterilerin çoğalma olasılığını azaltıyor. Doğal özellikleri sayesinde koku tutmaya karşı daha düşük yatkınlık sergiliyor böylelikle yaz giysileri için ideal hale geliyor.

• Bambu

Bambu kumaşı, yumuşaklığı ve ekoloji dostu tabiatı sayesinde giderek ün kazanıyor. Mükemmel nem çekme özellikleri ve doğal şekilde antibakteriyel olmaları, kokunun azalmasına yardımcı oluyor. Bambunun da nefes alabilen özellikte olması, onu sıcak hava için rahat bir seçim haline geliyor.

Kaçınılacak kumaşlar

• Polyester

Polyester, dayanıklılığı ve nemi buharlaştırma özellikleri sayesinde spor giyimde yaygın kullanılan bir malzeme. Fakat ciltteki yağı hapsettiğinden ve bakteriler için bir çoğalma zemini yarattığından kokuları tutma eğilimi gösteriyor. Sıcak havada polyester giyerseniz, doğal liflerden daha hızlı koktuğunu fark edebilirsiniz.

• Naylon

Polyester gibi naylon da dayanıklıdır ve pek çok aktif giyim elbisesinde kullanılır. Maalesef ısı ve nemi de hapsedebilmesi, bakterilerin büyümesini ve kokuyu teşvik eder. Sıcak havada ferah kalmak istiyorsanız naylondan kaçınmak en iyisi.

Kokuyu yönetmek için ipuçları

• Sık yıkamak

Düzenli yıkamak giysilerinizdeki teri, bakterileri ve kokuyu ortadan kaldırır. Antibakteriyel bir deterjan kullanarak bakterilerin düzgün şekilde bertaraf edildiğinden emin olun. Durulama kısmına sirke eklemek de kokuların giderilmesine yardımcı olabilir.

• Uygun şekilde kurutmak

Kıyafetlerinizi yıkandıktan sonra tamamen kurutmak çok önemli. Nemli giysiler bakterilere ev sahipliği yapabilir ve kalıcı kokulara yol açabilirler. Mümkün olduğu zaman kıyafetlerinizi güneşte kurutun çünkü morötesi ışınlar, kokuya sebep olan bakterilerin öldürülmesine yardımcı olabilen antibakteriyel özelliklere sahip.

• Bol kıyafetler seçmek

Serin kalmanıza yardımcı olabilen ve terlemeyi azaltabilen bol kıyafetler, hava dolaşımı için her zaman daha iyidir. Sıkı giysiler ısı ve nemi hapsedebilir ve bakteriyel büyümeye olanak sağlayan bir ortam meydana getirebilir.

• Antimikrobiyal kumaşlar kullanmak

Bazı modern kumaşlar, kokuya sebep olan bakterilerin büyümesini önlemek üzere antimikrobiyal etkin maddelerle işlenir. Bu kumaşlar yoğun faaliyetler sırasında bile kokuları uzak tutmaya yardımcı olduklarından spor giysiler için iyi bir seçim olabilir.

Yazar: Debbie Wolfe/Popular Science. Çeviren: Ozan Zaloğlu.

Terletici Mevsimde En İyi Kumaş Nasıl Seçilir? yazısı ilk önce Popular Science üzerinde ortaya çıktı.

NASA’nın Bilim Görevleri Müdürlüğü Heliofizik Bölümü, Güneş’in tabiatını ve dokunduğu her şeyi inceliyor. Bunlar arasında Dünya, atmosfer ve temelde gezegenin Güneş rüzgarı ile radyasyonuna karşı koruyucu bir güç alanı olan manyetosfer de bulunuyor. Birleşik Devletler dünkü tam Güneş tutulması sebebiyle yoğun bir duygu patlaması yaşarken NASA, bu doğal olayla ilgili en ilginç çalışmaların ve tarihin başlangıç noktası konumunda.

En heyecanlı “tutulma partileri”, yol kenarında hatıra tişörtleri satan standlar ve tam tutulma güzergâhı boyunca beliren kartondan Güneş gözlükleri ile yıldızımız, dün her zamankinden daha fazla rock yıldızıydı. Heliofizikçi ve NASA’nın tutulma lideri Dr. Kelly Korreck, bu büyüleyici gökbilim olayının arkaplanını anlattı ve en iyi seyir alanlarıyla ilgili ipuçları sundu.

Gökyüzündeki bulutların gitmesini beklerken, fotoğraf ekibimiz biraz gergindi. Ay büyük gölgesini Dünya’ya düşürürken, tutulmanın belirtilerini gördük ama bulutlar gidecek miydi? Cevabı yakında bulacaktık.

Bir tutulma, çok sayıda bilimsel veri noktasının müjdecisi

Ay’ın gölgesi sizi heyecanlandırmıyorsa, şunu düşünün: Albert Einstein genel görelilik kuramını 1915 yılında yayımlamıştı fakat kuram, Sör Arthur Eddington ve takımının Güneş’in kütleçekiminin yıldız ışığı üzerindeki etkisini ölçtüğü 1919’daki tam Güneş tutulmasına kadar kanıtlanmamıştı.

Evrenimizdeki en büyük yıldız (Güneş elbette) Dr. Korreck’i heyecanlandırıyor çünkü kendisi uzun zaman önce bu konuda doktora yapmış. Korreck, bilim insanlarının uzun zamandır Güneş tutulmalarını kullanarak bilimsel keşifler yaptığını belirtiyor. Örneğin tutulmalar, helyumu ilk defa tespit etmemize yol açmıştı. Dünkü tutulma da bilim insanlarına Güneş’in iyonosferdeki etkilerini inceleme fırsatı sunacak. İyonosferik katmandaki bozulmalar, GPS navigasyon sistemleri ve özellikle radyo dalgaları olmak üzere iletişim sinyallerimizde kısa kesintilere yol açabiliyor.

Tutulmaların Dünya’nın başka yerlerinde yaklaşık 18 ayda bir gerçekleşse de Dr. Korreck, aynı yerde sadece 400 ila 1000 yılda bir yaşandığını söylüyor. Aslında Teksas eyaletinin Austin şehrinde görülen son tam Güneş tutulması, 600 yıldan uzun bir süre önce 1397’de gerçekleşmiş. O zamanlar Austin diye bir yer yokmuş. Sonraki tutulma ise 2343’e kadar gerçekleşmeyecek; yani hepimiz gittikten uzun bir süre sonra.

“Normalde herhangi bir şehir veya kasabada sadece 400 ila 1000 yılda bir tutulma gerçekleşiyor” diyor Dr. Korreck. “Bu yüzden belli bir noktada tutulma görmek son derece nadir yaşanan bir durum olsa da bu özel dans, gezegenlerin bu özel hizalanışı Dünya’nın başka bir yerinde gerçekleşiyor.”

Dünkü tam tutulmanın bu kadar olağan dışı olmasının sebebiyse Güneş’in en faal halini yaşadığı “Solar maksimum” dönemi sırasında meydana gelmiş olması. Hatta NASA’nın Güneş’ten çıkan parlak, pembe renkli bukleler veya ilmekler şeklinde görüneceğini söylediği “flamaları” görme şansı bile var. Güneş’in manyetik alanının bu dönemdeki uzunluğu ve yoğunluğu sebebiyle tutulma, heliofizikçileri (ve bütün bilim camiasını) heyecanlandırdı.

“Tutulmaya dört buçuk dakika kaldı” diyor Dr. Korreck. “2017’de en fazla iki buçuk dakikaydı ama 2045’te altı dakika falan olacak. Bu yüzden 20 yıl sonra iple çekeceğimiz daha çok şey var.”

Görsel bir olaydan daha fazlası

Ay Güneş ve Dünya arasında durduğunda, dış mekandaki sıcaklıklar hızla düşebiliyor (10 dereceye kadar). Bir tutulma sırasında Güneş’i örten gölge, sıcaklığı hızlı bir şekilde ortadan kaldırır. Gökyüzü kararır ve sıcaklıklar düşer. Hatta ölçülebilir bir ses bileşeni dahi vardır.

Harvard Üniversitesinde çalışan gökbilimci Allyson Bieryla, Cuma günü CNN’e “Güneş’in parlak ışığını bir flüt sesiyle eşleştirdik” diyor. “Sonrasında bir klarnet olan orta frekansa geçti ve tam tutulma sırasında bir nevi düşük bir tıklama sesine indi” diye konuşuyor. “Hatta bu tıklama sesi tam tutulma sırasında yavaşlıyor.”

Olay sırasında gerçekleşen bu tuhaf ışık değişimine şahit olan hayvanlar ve böcekler aleminin çıkardığı seslerden bahsetmiyoruz bile.

“Bence genel olarak bir tutulma, bedenin tümüyle yaşanan bir deneyimdir” diyor Dr. Korreck. “Hava soğur, ışık değişir, gölge biraz daha keskin olur. Görsellikten daha fazlasını içeren bir gök olayını yaşama şeklidir bu. Gerçekten keyif almak ve bu özel hizalanmadan yararlanmak için biraz zaman ayırın.”

Tam tutulma anı yaklaşırken, sanki gerçekten alacakaranlık olmuş gibi yakındaki atlar anırmış ve köpekler havlamıştı. Ve işte oldu: Bulutlar ayrıldı ve gökyüzü karardı, hayvanlar sessizliğe büründü ve manzarayı bir durgunluk kapladı. Taç kürenin ardından beliren Güneş patlamalarını görebiliyorduk ve Venüs Güneş’in altında belirmişti. Birkaç dakikalığına zaman durmuş ve sonrasında gün ışığı yeniden sızmıştı. Bu asla unutmayacağım bir şey.

Yazar: Kristin Shaw/Popular Science. Çeviren: Ozan Zaloğlu.

İşte Tam Güneş Tutulması Sırasında Yaşanan Bütün Duyusal Deneyimler yazısı ilk önce Popular Science üzerinde ortaya çıktı.

Bazı karıncalar birbiri üzerinde ameliyat yapacak şekilde evrimleşmiş.

Popular Science yazarı Rachel Feltman, Bu Hafta Öğrendiğim En Garip Şey podcastinde birkaç hafta önce kendi kendilerini tedavi edebilen primatlarla ilgili konuştuğunu ve hastalıklara yiyeceklerle, merhemlerle tedavi uygulayan başka hayvanlar hakkında daha fazla bilgiyle geri döneceğinin sözünü verdiğini aktarıyor. Fakat çok daha çılgınca bir şeyle alakalı yeni bir çalışma yayımlanmış: Birbirlerini ameliyat eden hayvanlarla… Üstelik daha da tuhaf olanı, makalenin yazarlarının insan dışı hayvanlarda kasıtlı, tedavi amaçlı uzuv kesmenin şimdiye kadarki ilk kanıtı olduğunu söylediği bu ameliyatların yakın akrabalarımızda görülmemesi. Karıncalarda görülmüş!

Yani, tamam, ameliyat hazırlığı yapıp mini minnacık neşterler kullanan böceklerden bahsetmiyoruz. Florida oduncu karıncaları (Camponotus floridanus), aynı yuvada kalan arkadaşlarının yaralanmış bacaklarını ısırarak koparıyor. Fakat yöntem biraz ilkel olsa da bilim insanları bu davranışın oldukça karmaşık olduğunu söylüyor.

Karıncaların tedavi uyguladığının görüldüğü ilk örnek bu da değil. Aynı araştırma takımının kısa süre önce yürüttüğü başka bir çalışmada sahra altı Afrika’da yaşayan Matabele karıncalarının, sırtlarındaki bezelerden antimikrobiyal veya yara iyileştirici özelliklere sahip 50’den fazla bileşen içeren içerik çıkardıkları keşfedilmiş. Karıncalar enfeksiyona yakalandıklarında (yedikleri termitlerle yaptıkları vahşi çatışmalarda fazlaca gerçekleşiyor), arkadaşları yaralarını yalıyor ve bu iyileştirici maddeyi onlara salgılıyorlar.

Fakat Florida oduncu karıncalarının çok bölgesel oldukları ve diğer karıncalarla olan kavgalardan kaynaklı yaralanmaya yatkınlık taşıdıkları bilinse de bu karıncalar, aynı ilacı yapacak bezelere sahip değiller. Ağaçlarda yaşayan pek çok karınca bu bezeleri evrimlerinin bir noktasında kaybetmiş. Belki de yer altında yaşamıyor olmaları, onları patojenlere karşı daha korunaklı hale getiriyor. Fakat araştırmacılar, savaş yaralarının icabına başka ne şekillerde bakmak üzere adapte olmuş olabileceklerini merak etmiş.

Görünüşe göre bu duruma karşı çözümleri tüm şeyi çiğnemek.

Yazar: Popular Science Ekibi. Çeviren: Ozan Zaloğlu.

Karıncalar Yaralı Arkadaşlarını Kurtarmak İçin Minik Ameliyatlar Yapıyor yazısı ilk önce Popular Science üzerinde ortaya çıktı.

Bu ikilinin ‘orman sıfırlanması’ sayesinde evrimsel bir bağlantısı var.

K-T kitlesel yok oluş olayından sonra ortalıkta gezen dinozor kalmaması, üzüm olarak bildiğimiz meyvelerin gelişip yayılmasına olanak sağlamış olabilir. Araştırmacılardan oluşan bir ekip Kolombiya, Panama ve Peru’da 60 ila 19 milyon yıl öncesine kadar uzanan fosilleşmiş üzüm çekirdekleri bulmuşlar. Batı Yarımküre’deki üzüm familyasından bilinen en eski bitki örneğini de içinde barındıran bulgu, üzümün evrimsel tarihinin bazı kısımlarını ilk defa açığa çıkarıyor. Dinozorlar ile üzümlerin bu değiş tokuşu, 1 Temmuz’da Nature Plants bülteninde yayımlanan bir çalışmada detaylarıyla anlatılıyor.

Makalenin yazarlarından biri olan ve Field Müzesinin Negaunee Bütüncül Araştırma Merkezinde çalışan yardımcı paleobotani galerisi müdürü Fabiany Herrera, “Bunlar dünyanın bu kısmında bulunan en eski üzümler ve gezegenin diğer tarafında bulunan en eski üzümlerden birkaç milyon yıl daha gençler” diyor bir açıklamada. “Bu önemli bir keşif çünkü dinozorların yok oluşundan sonra, üzümlerin gerçekten dünyaya yayılmaya başladığını gösteriyor.”

Ormanın sıfırlanması

Meyveler gibi yumuşak dokular genelde fosil şeklinde korunmuyor. Paleobotanikçiler genellikle antik bitkiler üzerinde tohumlar yoluyla araştırma yapıyor çünkü bunların fosilleşmesi daha muhtemel. Bilinen en eski üzüm tohumları 66 milyon yıllık; yani dev bir asteroit Dünya’ya çarpıp kitlesel yok oluş tetiklediği zamanlardan kalma. O zamanlar sadece dinozorlar ve Dünya üzerindeki türlerin tahmini yüzde 95’i yok olmakla kalmamış, ormanlar da sıfırlanmış ve gezegenin bitkilerinin bileşimini değiştirmiş. Araştırma takımının hipotezine göre dinozorların bu ortadan kayboluşu, ormanların değişmesine yardımcı olmuş olabilir.

Çalışmanın eş yazarı ve Michigan Üniversitesi Taşılbilim Müzesinde yardımcı galeri müdürü olan Monica Carvalho, “Dinozorlar gibi büyük hayvanların, etraflarındaki ekosistemleri değiştirdikleri biliniyor” diyor bir açıklamada. “Ormanda gezen büyük dinozorlar vardı ise bunların muhtemelen ağaçları devirdiklerini ve ormanları etkili bir şekilde bugün olduğundan daha açık halde tuttuklarını düşünüyoruz.”

Fakat dinozorlar onları budamayınca, günümüz Güney Amerika’sında bulunanlar da dahil bazı tropik ormanlar daha kalabalık hale gelmiş. Ağaç katmanları nihayetinde bir alt bitki örtüsü ve bir gölgelik oluşturmuş. Bu yeni sık ormanlar ise bazı bitkiler için fırsatla doluymuş.

“Fosil kayıtlarında, hemen hemen bu zamanlarda üzümler gibi ağaçlara tırmanmak için sarmaşıklar kullanan daha fazla bitki görmeye başlıyoruz” diyor Herrera.

Takip eden yıllarda çeşitlenen kuş ve memeli türleri de tohumlarını etrafa yayarak üzümlere yardım etmiş olabilir. 2013 yılında yayımlanan bir çalışmada en eski üzüm fosillerinin Hindistan’da bulunduğu aktarılıyor. O zamanlar üzüm tohumları henüz Güney Amerika’da bulunmuyormuş. Fakat Herrera orada olabileceklerinden şüphelenmiş.

“Üzümler yaklaşık 50 milyon yıl önce başlayan kapsamlı bir fosil kaydına sahip, dolayısıyla ben de Güney Amerika’da bir tane keşfetmek istedim fakat samanlıkta iğne aramak gibiydi” diyor Herrera. “Üniversitede öğrenci olduğum zamandan beri Batı Yarımküre’de en eski üzümü arıyordum.”

Taştan bir tohum

2022 yılında Herrera ve Carvalho Kolombiya And’larında saha çalışması yürütüyormuş. Bir fosil Carvalho’nun gözüne ilişmiş ve sonradan bunun 60 milyon yıllık bir üzüm tohumunun kalıntıları olduğu ortaya çıkmış. Güney Amerika’da o zamana kadar bulunan ilk üzüm fosili olmasa da dünyadaki fosillerin en eskilerinden biri.

Araştırma takımı, ufak olmasına rağmen fosili şekline, boyutuna ve diğer fiziksel özelliklerine bakarak tanımlamayı başarmış. Ayrıca laboratuvarda fosilin iç yapısını gösteren CT taramaları yürütmüşler. Fosile, Field Müzesindeki Güney Amerika paleobotanisinin bir destekçisi olan Arthur T. Susman’a ithafen Lithouva susmanii adını vermişler.

Çalışmanın eş yazarı olan ve ABD Ulusal Doğa Tarihi Müzesinde çalışan Gregory Stull, “Bu yeni tür, yaygın üzüm sarmaşığı Vitis’in evrimleştiği grubun Güney Amerika’daki bir kökenini desteklediği için de önemli” diyor.

Güney ve Orta Amerika’da yürütülen ek saha çalışmaları; Kolombiya, Panama ve Peru’da dokuz yeni fosil üzüm türünün tanımlanmasına yol açmış. Bu fosiller, Batı Yarımküre’ye özgü üzümlerin uzak akrabaları. İki Leea türünün de olduğu bazı türler bugün sadece Doğu Yarımküre’de bulunuyor. Üzüm aile ağacındaki konumları, evrimsel yolculuklarının oldukça çalkantılı geçtiğini gösteriyor.

“Fosil kayıtları bize üzümlerin çok dirençli bir sınıf olduğunu söylüyor” diyor Herrera. “Orta ve Güney Amerika bölgesinde bir sürü yok oluşa maruz kalmışlar fakat dünyanın diğer kısımlarında uyum sağlayıp hayatta kalmayı da başarmışlar.”

Yazar: Laura Baisas/Popular Science. Çeviren: Ozan Zaloğlu.

Dinozorlar Yok Olmasaydı, Üzümler Olmayabilirdi yazısı ilk önce Popular Science üzerinde ortaya çıktı.

100’ü aşkın farklı bitkiye bulaşabilen bir mantar, bu popüler meyveyi mahvediyor.

Meyve kasenizi süsleyen parlak renkli muzların başı belada. Popüler bir muz tipi, mantar patojeninden kaynaklı yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. Fusarium muz solgunluğu (FWB) hastalığı, meyveye giden besin akışını tıkıyor ve onun solmasına sebep oluyor. Bu patojen 1950’li yıllarda ticari muz mahsullerini yok etti ve bir türü (Gros Michel muzlarını) işlevsel yönden yok oluşa sürükledi.

Fakat bu renkli meyve için tüm umutlar tükenmiş değil. Bilim insanlarından oluşan uluslararası bir araştırma takımının yeni çalışmasında, muzları yok eden bu mikrobun ardındaki moleküler işleyişler saptanmış. Araştırma, patojene karşı yeni tedavi ve stratejilerin kapısını aralıyor. Bulgular, 16 Ağustos’ta Nature Microbiology bülteninde yayımlanan yeni bir çalışmada detaylandırılıyor.

Muzlara ne zarar veriyor?

Tarlada kalan ürünlerin sebebi, ismi çok uzun bir mantar patojeni: Fusarium oxysporum f.sp. Cubense (Foc) tropikal ırk 4 (TR4). İsmi Foc TR4 şeklinde kısaltılan bu mantar, 1950’lerde çeşitli muz ekinlerini önemli ölçüde azaltmış ve bütün bir türü yok etmiş. Fakat tehlike altında olanlar sadece muzlar değil.

Amherst – Massachusetts Üniversitesinde çalışan ve Popular Science‘a konuşan makale eş yazarı moleküler biyolog Li-Jun Ma, “Fusarium oxysporum, bir tür kompleksi olarak 100’den fazla bitki konağına bulaşabiliyor” diyor.

Bu öldürücülüğün bir kısmı mantarın genomuyla ve onun değişebilme şekilleriyle alakalı. Ma’ya göre her bir Fusarium oxysporum genomu, bir çekirdek ve bir de yardımcı genom olmak üzere iki kısma ayrılabiliyor. Çekirdek genom, genomu işler halde tutmaya yarayan tüm temel düzen işlevlerini gerçekleştiriyor. Sonrasında yardımcı bir genom soydan soya değişiklik gösterebiliyor ve özel işlevleri yerine getirebiliyor; belli bir bitkiye bulaşma kabiliyeti de bunlara dahil.

Patojen ve genomunun moleküler bir seviyede nasıl çalıştığını anlamak, onunla mücadele yöntemleri geliştirmenin ve daha fazla muz türünün yok olmasını önlemenin anahtarı konumunda.

Bunlar babaannenizin muzları (veya mantarı) değil

50 yılı aşkın süre önce, bu mantar savaşının ilk kurbanları Gros Michel muzlarıydı. Büyük ölçüde muz solgunluğuna yanıt olarak, hastalığa dirençli bir yedek şeklinde Cavendish çeşidi yetiştirildi ve bugün ticari bakımdan en popüler muz tipi haline geldi. Bu durum bir süreliğine işe yaradıysa da 1990’lara gelindiğinde Güneydoğu Asya’dan Orta Amerika’ya yayılan başka bir muz solgunluğu patlak verdi.

Ma ve ekibi, Cavendish muzundaki bu yeni muz solgunluğu salgınıyla mücadele etmek için geride bıraktığımız on yılı TR4’ün genomunun nasıl çalıştığını inceleyerek geçirmiş. Şaşırtıcı bir durum gerçekleşmiş ve araştırmacılar TR4’ün aslında 1950’li yıllarda ekinleri yok eden patojenden türemediğini keşfetmişler.

Ma, çalışmaya eşlik eden bir basın bülteninde şöyle söylüyor: “Cavendish muzunu yok eden TR4 patojeninin, Gros Michel muzlarını kırıp geçiren ırktan evrimleşmediğini artık biliyoruz. TR4’ün genomu, TR4’ün virülansında anahtar etmen gibi duran nitrik oksit üretimiyle bağlantılı birtakım yardımcı genler içeriyor.”

Zararlı gazlar

Bu yeni çalışmada Ma ve makalenin Birleşik Devletler’de, Çin’de ve Güney Afrika’daki enstitülerde çalışan eş yazarları, dünya çapından 36 farklı Foc soyunu dizileyip karşılaştırmış. Bu soylar arasında Gros Michel muzlarına saldıranlar da bulunuyor. Yapılan dizilimler, günümüzdeki muz solgunluğu salgınından Foc TR4’ün sorumlu olduğunu ortaya çıkarmış. Foc TR4 ayrıca bir konağı işgal ederken bazı yardımcı genleri iki amaçla kullanıyor. Bu genler mantarsal nitrik oksidi hem üretiyor hem de etkisiz hale getiriyor.

“Beklendiği gibi TR4 genomunda patojenin virülansına katkı sağlayan yardımcı dizilimler keşfettik” diyor Ma. “Bunlar arasında, konak işgalini başlatan zararlı gaz nitrik oksit üretimi de var.”

Araştırma takımı, bu gazın Cavendish muzundaki hastalık istilasına nasıl bir katkı yaptığını hâlâ bilmiyor. Fakat nitrik oksit üretimini kontrol eden bu iki gen bertaraf edildiğinde, Foc TR4’ün virülansının önemli ölçüde azaldığını belirlemeyi başarmışlar.

Çalışmanın eş yazarı ve Amherst – Massachusetts Üniversitesinde doktora sonrası araştırma görevlisi olan Yong Zhang, “Bu yardımcı genetik dizilimlerin belirlenmesi, Foc TR4’ün yayılımını hafifletmek ve hatta kontrol etmek yönünden birçok stratejik kapı aralıyor” diyor bir açıklamada.

‘Bir çiftçiye teşekkür etmeyi hiçbir zaman unutmayın’

Araştırma takımı, gelecekteki araştırmalarda mantarın böylesine zararlı bir gazı kendisine hasar vermeden nasıl üretebildiğini daha iyi anlamak istiyor. Nitrik oksit üretimini engellemenin çeşitli yollarını test etmek ve bitki hücrelerine hasar vermeden önce gazı uzaklaştırabilecek genleri keşfetmek istiyorlar.

Bir diğer önemli husus da bunun gibi çalışmaların, tek ürün tarımının ve tek bir türe bel bağlamanın tehlikeleriyle ilgili farkındalığı artırması.

“Tek ürün tarımı olarak da bilinen herhangi bir ekinde tek bir kültür bitkisi yetiştirme faaliyeti, patojenlerin gelişmesi için fırsat sağlıyor” diyor Ma. “Pazardaki farkıl muzlara dönük talebin artmasına yardımcı olmak için raflardan bilerek farklı muz çeşitleri seçebiliriz. Yerel şekilde alışveriş yaparak yerel üreticileri destekleyebiliriz.”

Bu ayrıca masalarımıza koyduğumuz bütün o yiyecekleri üretenlerin sarf ettiği emek ve çabaya değer vermenin ne kadar önemli olduğunu gösteren de bir ders niteliğinde.

“Biz tüketiciler olarak muzların veya diğer meyve/sebzelerin marketlerde yetişmediğini takdir etmeliyiz” diyor Ma. “Yiyecekleri masalarımıza getirip vücutlarımızı beslemek için muazzam gayretler sarf ediliyor. Bütün vücudu toz toprakla kaplı bir çiftçi gördüğünüzde, ona teşekkür etmeyi hiçbir zaman unutmayın.”

Yazar: Laura Baisas/Popular Science. Çeviren: Ozan Zaloğlu.

Muzlar Yok Olma Tehlikesi Altında. Fakat Bilim İnsanlarının Bir Planı Var yazısı ilk önce Popular Science üzerinde ortaya çıktı.

İşte manşet: Görünüşe göre arılar su altında hayatta kalabiliyor. Çılgınca değil mi? Fakat daha da çılgınca olanı, pek çok bilimsel keşifte olduğu gibi bu keşfin de kazara başlamış olması.

Bilim insanları bal arılarındaki diyapozun (biyolojik gelişimin durduğu, kış uykusuna benzeyen bir durum) incelendiği bir araştırma üzerinde çalışıyormuş. Diyapoz yapan arıların sessizliğe bürünüp soğuyor ve etrafta uçuşmak, yiyecek yemek ya da daha fazla arı meydana getirmek gibi yaptıkları olağan şeylerin hiçbirini yapmıyorlar. Kulağa güzel, uzun bir şekerleme gibi gelebilir fakat aslında, soğukta yiyecek olmadan aylar boyunca hayatta kalmak onlar için kolay değil.

En azından (miktar hesabınız diğer arılarla değişebilir) yaygın doğu bal arısı için bu süreç aynı zamanda rahatsız edici çünkü bu yalnız başına yürüttükleri bir uğraş. Bu bal arıları, yaz mevsiminin sonunda eşleşmemiş kraliçeler meydana getiriyor. Kraliçeler daha sonra eşleşiyor ve bir miktar besin depolayıp toprakta ufak oyuklar açarak altı ila dokuz ay boyunca diyapoza giriyorlar. Kış geldiğinde tüm işçi ve erkek arılar ölüyor fakat diyapozda olan kraliçe ilkbaharda ortaya çıkıp erkek ve işçi arılardan oluşan yeni bir nesil doğuruyor. Sadece hayatta kalması gerekmiyor, aynı zamanda kuvvetli olup yeni bir kovan yeri bulmaya hazır olması, yumurta bırakmaya başlaması ve bu yeni koloniyi işçiler olgunlaşana kadar besleyip koruması da gerekiyor.

Yani evet, bu hassas bir operasyon. Müstakbel kraliçenin uykuya geçmeden önce ihtiyaç duyduğu tüm besinleri alması için etrafta yeteri kadar çiçeğin bulunması ve arının uyukladığı zaman meydana gelen tüm çevresel stres unsurlarından pasif şekilde sağ çıkması gerekiyor. İklim değişikliği, uç noktadaki hava olaylarında meydana gelen artış göz önüne alındığında belli ki bazı yeni tehditler sergiliyor.

Laboratuvardaki büyük bir ‘eyvah’ sayesinde ise artık bu arıların atlatmak üzere evrimleştiği stres unsurlarından birinin de su basması olduğunu biliyoruz.

Kanada’daki Guelph Üniversitesinde çalışan araştırmacılar, Bombus impatiens veya diğer adıyla yaygın doğu bal arısı üzerinde yürüttükleri önceki bir çalışmada yapılan bir “deney hatasının”, “diyapoz yapan kraliçe bal arılarının kaldığı kaplarda kazara su birikmesine” yol açtığını söylüyor. Akademik olmayan makale diliyle araştırmacılar, küçük deneklerinin içinde uyukladığı tüplerde yoğuşma suyu biriktiğini çok geç fark etmişler.

Suyu tahliye (ve muhtemelen bir sürü de küfür) ettiklerinde, sırılsıklam olmuş kraliçelerin bazılarının yaşadığını görünce şaşırmışlar. Doğal olarak, bu şaşırtıcı kabiliyetleri teste tabi tutmaya karar vermişler.

143 yaygın doğu bal arısını alıp toprak dolu tüplere yerleştirmişler ve sonrasında onları, diyapozu başlatmak için bir soğutma ünitesine koymuşlar. (Soğuk bir arı uykulu bir arıdır.)

Ardından uykulu kraliçelerin yer aldığı tüpleri iki gruba ayırmışlar: 17 tanesi kontrol amaçlı kullanılmak üzere kuru tutulurken, diğer 126 tanesine soğuk su eklenmiş. Suya batan arıların yarısı doğal olarak su yüzeyinde yüzmeye bırakılırken, diğer yarısı pompa benzeri (!) bir aparat ile hafifçe aşağı doğru ittirilmiş. 8 saat, 24 saat veya 7 gün bu koşullarda bırakılmışlar. Düşük sıcaklık ise onları kış modunda tutmuş. Bilim insanları; toprağı sırılsıklam yapan sağanak yağmurdan, bölgeyi tamamen su altında bırakan bir sele kadar farklı olası su basma senaryolarını canlandırmak istemiş. Pompalı arıların kullanılmasının sebebi, eriyen kar sebebiyle yer altı su seviyelerinin yükselmesi gibi bazı durumlarda suyun oyuğu doldurmadan oyuğa girebilmesi. Tam sel gibi diğer durumlar ise arıları tümüyle su altında bırakıyor.

Bilim insanları daha sonra kraliçeleri sudan çıkarmış, onları normal toprak tüplerine aktarmış ve sekiz hafta daha soğuk depoda tutmuşlar. Böylelikle hepsi, sel dışında eşit bir diyapoz yaşamışlar.

Bir hafta yüzen 21 arıdan 17 tanesi, sekiz hafta sonra hâlâ dayanıyormuş; yani hayatta kalma oranı %81. Ayrıca hiç ıslanmayan arılar çok daha iyi performans göstermiş. 17 kuru arıdan 15’i sekizinci haftaya ulaşmış; bu da %88 demek.

Yazar: Rachel Feltman/Popular Science. Çeviren: Ozan Zaloğlu.

Bazı Arıların Su Altında Kış Uykusuna Yatabildiği Nasıl Kazara Keşfedildi? yazısı ilk önce Popular Science üzerinde ortaya çıktı.

‘Onları görmesek bile kaybediyoruz.”

Cam pencereler insan mühendisliğinin bir harikası; doğal ışığı kapalı yapılara getiren, şeffaf, sağlam malzeme katmanlarından oluşan ve neredeyse görünmez yapılar. Fakat bu aydınlık ve havadar binaların duvarlarının ötesinde, pencereler başka bir şeye dönüşüyor: Doğal yaşam için bir tehdide.

Kuşlar camı anlamıyor. Köşegen bir çerçeve veya pencere kolu gibi; bir pencere camının mevcut olduğunu gösteren yapısal ipuçlarını tanımak onlara öğretilmemiş. Bunun yerine çoğu kez pencere camlarından uçarak geçmeye çalışıyorlar ve bir pencerenin ardındaki açık alanı daha çok bir yaşam alanı gibi görüyor ya da camdaki yansımayı gerçek olarak yorumluyorlar. Bunun için onları çok eleştirmeyin, insanlar da camlara çarpıyor. Fakat tüylü, uçan arkadaşlarımız için sonuçlar çok daha ciddi.

Pencereler ve cam binalar, özellikle de yapay ışığın cazibesi ve bozuk yönelimiyle birleştiğinde devasa miktarda bir kuşun ölümüne sebep oluyor. Üstelik sorun düşündüğümüzden çok daha kötü. Yeni araştırmaya göre bu sayılar geçmişte yanlış ve daha düşük tahmin edilmiş. Pencereye çarptıktan sonra afallamış veya yaralanmış halde bulunup doğal yaşam rehabilitasyon yerlerine götürülen kuşların hepsinin tamamen iyileştiğini düşünüyor olabilirsiniz. Ancak 7 Ağustos’ta PLOS One bülteninde yayımlanan bir çalışmaya göre, tedavi görüp yırtıcılardan korundukları en iyi olası koşullarda bile yaklaşık yüzde 60’ı ölüyor.

Daha önceki araştırmalarda, binalarla çarpışmadan kaynaklanan tahmini kuş kayıplarıyla ilgili değişken sonuçlara varılmış. 2014 yılında yayımlanan ve en çok atıf yapılan tahminlerden biri, sadece ABD’de her sene pencerelere çarpmaktan yüzlerce milyon ila bir milyar arasında kuşun öldüğünü söylüyor. Fakat bu önceki analiz ve pencere ölümlerine dair yürütülen neredeyse tüm diğer soruşturmalar, sadece binaların yakınında ölü bulunan kuşların sayılmasına dayanıyor. Yeni çalışmada ise bir adım öteye gidiliyor ve başlangıçtaki çarpışmadan sağ kurtulan kuşlara ne olduğu değerlendiriliyor. Yarısından fazlasının başaramadığının bulunması, can sıkıcı ve talihsiz nitelikteki yeni bir tahmine yol açmış. Çalışmanın yazarları, “Her sene 1 milyar kuşun çok üzerinde kuş binalara çarparak ölüyor” diye yazıyor.

Popular Science‘a konuşan ve Fordham Üniversitesinde biyoloji doktora adayı olan makale baş yazarı Ar Kornreich, “Bu sayıların şaşırtıcı olduğunu söylemek istiyorum” diyor. “Durumun bu kadar kötü olmadığını düşündüğümü söylemek istiyorum. Fakat maalesef mantıklı görünüyor.”

“Vahşi hayvanlar çetindir. Feci koşullarda yapabildikleri kadar uzun süre hayatta kalmaya çalışırlar… Fakat onları görmesek bile kaybediyoruz” diyor Kornreich.

Pencerelere çarpan çoğu kuş hemen ölmüyor. Yakın zaman önce yürütülen gözlemsel bir çalışmada, camla çarpışan kuşların yüzde 80’e kadarının olay yerinden uçup gittiği, yüzde 12 ila 14 arasında bir kısmının geçici süre sersemlediği ve çarpışmaların yüzde 50’sinin görünür hiçbir kanıt bırakmadığı keşfedilmiş. Ancak yeni araştırma, pek çok kuşun halen darbe sonrasında öldüğünü gösteriyor.

Yaralı Bir Kuşa Nasıl Yardım Edebiliriz?

Kornreich ve makalenin eş yazarları, 2016 ve 2021 yılları arasında ABD’nin birkaç kuzeydoğu ve orta-Atlantik eyaletindeki doğal yaşam rehabilitasyoncularından (rehabilitasyoncu ruhsatı gerekliliklerine uygun şekilde) kuş- bina çarpışmalarıyla ilgili derleyebildikleri kadar veri derlemişler. Veri setlerinde çok sayıda boşluk olsa da 152 farklı kuş türünü kapsayan 3.100’den fazla belgelenmiş çarpışmanın izini sürmüşler. Araştırmacılar, pencere çarpışmalarından sonra rehabilitasyonculara getirilen kuşların sadece yüzde 39,5’unun doğaya geri salındığını ve tedavinin ortalama olarak 12 günden fazla sürdüğünü belirlemişler. Aksi şekilde, yüzde 32,1’i de tedavi sırasında ve genelde bulunduklarından sonraki üç gün içerisinde ölmüş. Kuşların yüzde 28,4’lük ilave bir kısmı ise, iyileşemeyecek hayvanlar için bunun en insancıl yol olduğuna karar veren doğal yaşam rehabilitasyoncularınca ötanazi edilmiş.

Los Angeles – California Üniversitesinde (UCLA) çalışan şehir ekoloğu ve kâr amacı gütmeyen Şehir Yaban Alanları Grubu‘nun bilim direktörü Travis Longcore, “Çalışmada, yeterince yararlanılmamış bir bilgi kaynağı kullanılarak ilginç ve önemli bir soru ele alınıyor” diyor. Longcore yeni araştırmada yer almamış ancak ışık kirliliği ve kuş- bina çarpışmaları üzerine yaptığı çalışmalar var. Yeni çalışmaların bulgularına katılarak, “çarpışmalardan kaynaklı kuş ölümlerine dönük tahminlerimiz muhtemelen alt uçta kalıyor” diyor.

Makalenin eş yazarı, koruma biyoloğu ve NYC Kuş Birliğinin koruma ve bilim direktörü olan Dustin Partridge, “Eğer kuşlar yakalanıp rehabilitasyon birimine götürülecek kadar uzun süre sersemlerse, en iyi koşullarda bile; yani yiyecek olduğunda, su olduğunda, yırtıcılar olmadığında, sokakta onları süpüren çöp süpürücüleri olmadığında ve üzerilerine basan insanlar olmadığında, yüzde 60’ı hâlâ ölüyor” diyor.

Bu istatistikleri, yaralı bulunan ve 2014 yılında kuş ölümleri üzerine yürütülen bir çalışmada hariç tutulmuş kuş sayısıyla birleştiren araştırmacılar, her yıl ABD’de pencereye çarparak ölen 100 milyon kadar ilave kuş olduğunu (ılımlı şekilde) tahmin ediyor. Ancak Partridge ve Kornreich, bu yeni rakamların hâlâ doğru sayının altında kalabileceğini çünkü bulunan kuşların, binalara çarpan ve hemen ölmeyen toplam kuş miktarının sadece ufak bir kısmı olduğunu söylüyor.

“Rehabilitasyon vakalarına bakmak, bu gizli ölümler konusunda cesetlerden elde edemeyeceğiniz fikirler veriyor” diyor Kornreich. Çalışma kuş çarpışmalarının her birini hesaba katmasa da ölümleri doğru tahmin etme kabiliyetimizi destekliyor.

Sersemlemiş görünmeyen veya rehabilitasyonculara nakledilmeyen kuşların birçoğunun hâlâ ölmesi muhtemel. Ayrıca Kornreich rehabilitasyonculara götürülen kuşların, fark edilmeyen veya çarpışma mahallini hemen terk eden kuşlardan daha ciddi yaralanmış bir kuş grubunu temsil edebileceğini de söylüyor. “Pencerelere çarpıp kaçmayı başaranlar hakkında çok şey bilmiyoruz” diyen araştırmacılar, daha uzun vadeli bu sonuçların ortaya çıkarılması için daha çok gözlemsel araştırmanın ve takip araştırmasının yapılması gerektiğini söylüyor. Ayrıca genel olarak, yapılan bu tek çalışmanın yanıt vermediği pek çok bilinmez ve soru da var. Araştırmacıların verileri eksik ve bölgesel. Örneğin Kuzeydoğu’da elde edilen bulguların ülkedeki başka yerlere de uygulanıp uygulanamayacağı ya da bir kuşun bir rehabilitasyoncuya götürülmesine hangi etmenlerin karar verdiği belli değil.

Fakat bildiğimiz bir şey varsa, o da doğada bir kuş olarak hayatta kalmanın zor olması; özellikle de yaralanmış veya sersemlemişse. Ayrıca çalışmadaki sonuçlar, bir pencere çarpışmasıyla yaralanan ama yine de kendine gelmiş gibi görünebilen kuşların yüzdesi bakımından can sıkıcı.

Ek olarak araştırmacılar, kuş- pencere çarpışmalarının sonuçlarını etkileyen değişkenleri de değerlendirmiş. Bilim insanları başka şeylerin dışında daha büyük boyutlu kuşların hayatta kalmasının daha muhtemel olduğunu, ölümlerin ve tedavi süresinin mevsimlere göre değiştiğini ve kafa travması ile beyin sarsıntılarının, en yaygın bildirilen yaralanmalar olduğunu keşfetmiş; bulgular, gelecekteki doğal yaşam tedavileri için bilgi ve öncelik sağlanmasına yardımcı olabilir.

Kornreich, kendilerine getirilen her kuşu kurtaramasalar da “doğal yaşam rehabilitasyoncularının yardıma muhtaç doğal yaşam, kuşlar ve diğerleri için bir hayata tutunma dalı olduğunu” söylüyor. “Çözümün çok önemli bir kısmı onlar. Popülasyonlar üzerinde olduğu kadar kendi başına değerli olan bireysel yaşamlar üzerinde de önemli bir etkileri var.”

Ancak bulgular, rehabilitasyoncuların tek çözüm olamayacağının altını çiziyor. “Önlemenin kilit nokta olduğunu gösteriyorlar” diyor Longcore. Üstelik önlemek mümkün.

Işıkların Kapatılması, Kuşların Hayatını Kurtarabilir

Kuşlar, günümüz dünyasında çok büyük sayıda güçlükle karşı karşıya kalıyor ve popülasyonları hızla geriliyor. Kuzey Amerika kuş faunası üzerine yürütülen 2019 tarihli bir çalışmaya göre bir zamanlar yaygın olan türler bile kayıp yaşıyor. İklim değişikliği, doğal yaşam alanlarının kaybı ve evet; kediler var. Yabani kediler ve dış mekan kedileri, 40 kuş türünün tamamen yok olmasına yol açmış. Ayrıca insan sebepli kuş ölümlerine yön veren en büyük etken oldukları düşünülüyor. Yapılan bir analizde, kuşların ABD’de 4 milyara kadar kuşu öldürdüğü tahmin ediliyor. Kuş ölümü listesinde pencereler, onu yakın bir mesafeden ikinci olarak takip ediyor. Ayrıca belki de pencere problemi, ele alınması en kolay tehdit olabilir.

Kuş güvenlik camları ile pencere filmleri, bantları ve doğru şekilde yapıştırılmış etiketler gibi kanıtlanmış stratejilerin hepsi aslında hiçbir olumsuz taraf sergilemeden çarpma tehlikesini en aza indiriyor. Longcore, pek çok kuşun gece vakti göç ettiğini ve insan şehirlerinin yapay ışığına doğru çekildiğini söylüyor. Göç sezonunda yapılan ışık kapatma girişimleri, kuşların ilk başta tehlikeli engellere çekilmesini önleyerek milyonlarcasını kurtarabilir.

Ayrıca ister şehirde, ister kırsal alanda olsun; yardım etme konusunda herkes bir rol oynayabilir. Longcore, kentsel yayılmanın işgal ettiği alan miktarı ve düşük yoğunluklu gelişim miktarı yüzünden çoğu kuş çarpışmasının muhtemelen, yüksekliği düşük binalar ve bakım evleriyle dolu kenar mahalleler ya da kırsal alanlarda gerçekleştiğini söylüyor.

Eğer daha güvenli bir uçuş ortamı oluşturmak istiyorsanız, “ihtiyacınız olan şey camları kuşlara daha görünmez hale getirmek” diyor Partridge. Mevcut pencereleri değiştirmek için en iyi çalışan yöntem, herhangi bir film veya uygulamanın en fazla 5 cm mesafelik bir desenle ayrılması. Teller de harika birer önleyici bariyer. Ayrıca “özellikle göç sırasında ışıkları kapatmak çok önemli” diye ekliyor Longcore. İlkbahar veya sonbaharda kendi evinizdeki ışıkları kapatmak veya dışarıda hava kararır kararmaz perdeleri çekmek de bireysel olarak atabileceğiniz önemli adımlar arasında. İçinde yaşadığınız topluluğu ticari binalar için bir ışık kapatma programı başlatmaya sevk etmek, daha büyük ölçekte değişim getirebilir.

“Kuşlar, çevremizin devasa önem taşıyan birer parçası” diyor Kornreich. Zararlı böcekleri yiyor, bitkileri tozlaştırıyor, tohumları yayıyor ve leşleri temizliyorlar. Daha başka bir sürü yararlı faaliyetleri var. Ayrıca birer keyif kaynağılar. “Kuşlar insanlar için binlerce yıldır birer ilham ve neşe kaynağı oldu” diye ekliyor araştırmacılar. Eğer kuşların gelecekte çok ötelere uçtuğunu görmek istiyorsak, pencerelerimize farklı bir çerçeveden bakmamız gerekiyor.

Yazar: Lauren Leffer/Popular Science. Çeviren: Ozan Zaloğlu.

ABD’de Her Yıl Bir Milyardan Fazla Kuş Binalara Uçtuğu İçin Ölüyor Olabilir yazısı ilk önce Popular Science üzerinde ortaya çıktı.

Bitkilerin acı reseptörleri, sinirleri veya bir beyni olmadığı düşünüldüğünde, biz hayvanlar alemi üyelerinin anladığı şekliyle acı hissetmezler. Bir havucu kökünden sökmek veya bir çalıyı budamak, botanik bir işkence değildir ve o elmayı endişelenmeden ısırabilirsiniz. Bitkilerin histen daha gelişmiş bir özellik olan ve işlenmesi için beyin gereken duyguları da yoktur.

Venüs sinekkapan bitkisi gibi bazı bitkiler belirgin duyusal kabiliyetlere sahip. Bu bitkinin inanılmaz tuzakları yarım saniye kadar kısa sürede kapanabiliyor. Benzer şekilde, küstüm çiçeği bitkisi yapraklarını dokunmaya tepki olarak hızla kapatıyor (bu adaptasyon, olası otçulları ürkütüp kaçırma görevi görüyor olmalı). Bu bitkiler görünürde açık bir duyu kapasitesi sergilese de yakın zaman önce yürütülen araştırmalar, başka bitkilerin mekanik uyaranları hücresel bir seviyede algılayıp tepki verebildiğini göstermiş. Bilimsel çalışmalarda sıkça kullanılan bir hardal bitkisi olan Arabidopsis, tırtıllar veya yaprak bitleri kendisini yediği zaman yapraktan yaprağa elektrik sinyalleri gönderiyor ve otçulluğa karşı kimyasal savunmalarını artırma sinyali veriyor. Bu dikkat çekici tepki fiziksel hasarla başlasa bile söz konusu elektriksel uyarı sinyali, acı sinyalinin dengi değil ve hasar gören bir bitkiye hayvani özellikler yükleyerek, onu acı çeken bir bitki gibi düşünmememiz gerekir. Bitkiler Güneş ışığına, yer çekimine, rüzgara ve hatta ufak böcek ısırıklarına yanıt verme konusunda sıra dışı kabiliyetlere sahip ama evrimsel başarı ve başarısızlıkları (neyse ki) acıyla değil, sadece yaşam ve ölümle şekillenmiş.

Sinekkapan Bitkisi Yapraklarını Nasıl Kapatıyor?

Pek çok bitkinin fiziksel uyaranları ve hasarları zannedildiğinden daha karmaşık şekillerde algılayıp iletebildiği görülse de burada bahsedilen ‘algılama’ ve ‘iletme’, hayvanlar alemindeki özelliklere yapılan birer benzetme. Gazete haberlerinde gördüğünüz ‘Bitkiler konuşabiliyor‘, ‘hissedebiliyor‘, ‘bağırıyor‘ veya ‘birbirleriyle iletişim kurabiliyor‘ türü başlıklar da bitkilerde görülen, kendiliğinden gerçekleşen kimyasal, fiziksel ve biyolojik etki- tepki mekanizmalarının hayvanlar alemindeki olgulara hatalı şekilde benzetilip yorumlanmasından kaynaklanıyor.

Venüs sinekkapan bitkisinin görecek gözleri, dokunacak sinirleri ve düşünüp karar verecek bir beyni yokken üzerine böcek konduğunu nasıl algılıyor, biliyor ve yapraklarını kapatmaya ‘karar veriyor’? 2 yıl önce yapılan bir araştırmaya göre bu bitkinin hassas tetikleyici kıllarına dokunulması, mekanosensif iyon kanallarını harekete geçirerek fiziksel bir mekanizmayı tetikliyor. Hareket ile uyarıldığı zaman açılan bu kanallar, iyon yüklü moleküllerin akın etmesine ve hücrelerin farklı çalışmasına sebep oluyor (aynı yapılar, daha gelişmiş sistemler olan biz hayvanlarda da var, bkz: yakınsak evrim). Ancak bunlar beyin ve sinir sistemi olmadan, tamamen mekanik ve bilinçsiz şekilde gerçekleşen ve dışarıdan bilinçliymiş gibi görünen faaliyetler.

Bitkiler aslında yaptıkları hiçbir şeyi bilinçli yapmıyor çünkü düşünecek sistemleri yok. Sadece canlılığın milyarlarca yıllık evriminde ortaya çıkan sayısız mekanizmadan bazıları işe yaradığı ve yok olmadığı için günümüze kadar ulaşmış. Örneğin bitkiler böcekleri kendine çekmek için çiçek açmıyor, böcekler dikkatlerini çeken çiçeklere gidiyorlar. Bu bitkiler daha çok tozlaştığı için hayatta kalma şansları artıyor ve kullanılan ‘aktif anlatım dili’nde bu durum, bitkiler sanki kendilerini böcekleri çekmek için güzelleştiriyormuş gibi algılanıyor. Evrim bilinçsiz bir süreç. Milyarlarca yılda gerçekleşen, deneme yanılma faaliyetine ‘benzeyen’ sayısız sürecin sonunda ortaya çıkan sistemler doğanın işleyişini meydana getiriyor. Bunun sonucunda çok ufak boyutlu arılar bizim nasıl yapabildiklerine şaşırdığımız şeyler yapıyorlar. Tabii ki onların da bu kadar kapsamlı düşünecek beyinleri yok. Arıcıların dumanlarına bir türlü çözüm bulamıyor ya da ballarının neden azaldığını anlayamıyorlar.

Yazarlar: Melissa Petruzzello/Brittannica & Ozan Zaloğlu.

Bitkilerin Hisleri ve Duyguları Var mı? yazısı ilk önce Popular Science üzerinde ortaya çıktı.

Ne zaman sevdiğiniz bir melodiye ritim tutsanız veya arkadaşınızla sohbet etseniz, bunu mümkün kılan karmaşık bir sistem iş başında oluyor. Kulaklarınız biyolojinin birer harikası. İçlerinde bir sürü şey oluyor. Popular Science‘a konuşan ve Avusturya’daki Konrad Lorenz Enstitüsünde çalışan evrimsel biyolog, biyolojik antropolog ve doktora sonrası araştırma görevlisi Anne Le Maître, kulak için “Çok karmaşık bir yapı” diyor.

Bu karmaşıklık, milyonlarca yıl boyunca daha iyi duymaya yönelik yoğun seçilim baskısının bir sonucu. Fakat kulağın bir kısmı hariç: Bu kısım ise kulak memeleri. Tüm ince ayarlı kısımlar arasında, bu parçalar pek akla yatkın durmuyor. İşte bilim insanlarının duyu organlarımızı nasıl anlamlandırdıkları…

Kulaklarımızın hikayesi

Kulaklar, dış dünyadaki sesi kafanızdan dışarı doğru çıkan kıkırdaklı yapılarla yakalar ve bunu bir kanaldan geçirerek zarsı bir davula iletir. Bu ses daha sonra bir dizi ufak orta kulak kemiğine ve kulak salyangozu adı verilen, salyangoz şeklindeki labirente gidiyor. Bu labirent, sinir sinyallerini ta beyninize kadar iletiyor. Le Maître memelilerin, sürüngenlerde ve kuşlarda olduğu gibi sadece bir tane yerine üç tane orta kulak kemiğiyle beraber özellikle karmaşık bir kulakları olduğunu belirtiyor. Üstelik, diğer omurgalılarda bulunmayan geniş dış kulak yapılarımız (kulak kepçesi) var. Peki nasıl böylesine girift kulaklarımız oldu? Evrim yoluyla tabii ki.

Le Maître, binlerce yıl boyunca pek de memeli olmayan atalarımızdaki çene kemiği parçalarının yer değiştirip ayrıldığını ve orta kulak kemiklerinden ikisinin yanısıra kulak zarını destekleyen kemiği de meydana getirdiğini açıklıyor. Çin ve başka yerlerde bulunan fosiller, bu evrimsel sürecin günümüzdeki memelilerin evrimsel öncülleri olan ve uzun süre önce yok olmuş mammaliaforme’lerde Kretase dönemi boyunca gerçekleşen başlangıç ve bitişlerini gösteriyor. “[Farklı tür ve fosiller arasındaki] farklı ara formları görüyorsunuz… Fakat memeli formuna doğru bir gidişat var” diyor Le Maître. Bu özel, ses ileten kemikler ve benzersiz, ekstra uzun, sarmal halindeki kulak salyangozuyla birlikte memelilerin, diğer çoğu omurgalıdan daha geniş bir frekans aralığını duyabildiğini ekliyor bilim insanı.

Bahamalar’daki Western Atlantic Üniversitesi Tıp Fakültesinde yardımcı anatomik profesörü olarak çalışan Mark Coleman, belirgin kıkırdak ve deri kıvrımları olan dış kulaklarımızın da memelilere özgü olduğunu ve sesleri artırıp biz ve akrabalarımızın seslerin yerini bulmamızı sağlayarak ilave bir yardımcı rol oynadığını söylüyor. Primat ve memelilerdeki işitsel sistem üzerinde çalışan Coleman, farklı hayvanların kulaklarının akort şeklini ve bunun kulak yapısıyla olan ilgisini karşılaştırıyor.

“Evrimleşmiş her özellik uyumsal değil.”

Çeşitli türlerin, farklı ses tiplerini yakalamak üzere özelleşmiş kulakları olduğunu söylüyor. Örneğin kanguru farelerinin, boyutları için özellikle düşük frekanslı olan sesleri tespit etmelerini ve çıngıraklı yılanlar gibi yırtıcılardan kaçınmalarını sağlayan çok büyük orta kulakları var. İnsan kulakları şempanzelerinkine benziyor fakat aradaki ufak farklılıklar, şempanzelerin işitsel sisteminin yüksek ve düşük frekansları en iyi şekilde yakaladığı anlamına geliyor. Coleman, insanların işitme duyusunun ise orta aralıktaki frekanslara (yaklaşık 1.000 ve 4.000 Hertz arasında) karşı en hassas olduğunu söylüyor.

Ayrıca Le Maître, benzer yaşam alanları olan hayvanların sık sık aynı tür kulaklara sahip olduğunu söylüyor. Yer altında yaşayan türler, sucul memelilerde olduğu gibi ne kadar yakın akraba olurlarsa olsunlar, genelde birbirlerine önemli ölçüde benzer görünen orta kulaklara sahipler. “Memeliler genelinde yakınsak adaptasyon var” diyor bilim insanı.

Kulak kepçemizdeki yükseltiler bile özel olarak evrimleşmiş bir amaca sahip. Kulak topografimizdeki yükseltiler ve çukurlar, sesleri çok daha hassas şekilde filtreleyip saptıyor. Yarasalar ve makiler gibi gece vakti avlanan canlıların, böcekleri karanlıkta yakalamalarını sağlayan ve özellikle engebeli olan dış kulakları olduğunu belirtiyor Coleman. İnsan kulakları nispeten basit olsa da dış kulaklarımız değiştiğinde beyinlerimizin hâlâ uyum sağlaması ve bir sesin kaynağını nasıl belirleyeceğini yeniden öğrenmesi gerekiyor.

Tüm bunlar bizi gizemli bir şeye götürüyor.

Doğal Seçilim, Bu Böceğin Tuhaf Boynuzunu Açıklayamıyor

Evrimsel istisna: Kulak memeleri

Bu yumuşak, kıkırdaksız takım taklavat hayvanlar aleminde nispeten yeni ortaya çıkmış; Coleman aslında sadece insanlarda, şempanzelerde ve gorillerde bulunduklarını söylüyor. Biyologlar şimdiye kadar ne amaca hizmet ettiklerini belirleyememiş. “Bence işlevleri, küpe takmak için güvenli bir yer sağlamak” diye espri yapıyor Coleman.

Kulakların içerisinde çok sayıda kan damarı var, dolayısıyla bu kulak memelerinin, fillerin dev kulaklarının serin kalmalarına yardımcı olmasına benzer şekilde sıcaklığın düzenlenmesinde rol oynamaları muhtemel. Fakat hem Coleman hem Le Maître, bu kuramın tahminden fazlası olmadığını belirtiyor. Alternatif olarak hayvanbilimci Desmond Morris gibi bazı bilim insanları ise kulak memelerinin çiftlerin bağ kurmasını kolaylaştırmak üzere erojen bir bölge olarak geliştiği fikrini öne sürmüş ancak bu tür bir cinsel seçilimin kulaklarımızı şekillendirdiğine dair pek doğrudan kanıt yok.

Kulağın diğer çoğu kısmının aksine, kulak memeleri insanlar arasında oldukça fazla değişiklik gösteriyor. Lisedeki fen dersinde yapışık veya ayrık kulak memelerini ebeveynlerinizden geçen tek bir alel dizisinden miras aldığınızı öğrenmiş olabilirsiniz. Üstelik fazla basite indirgenen bu olgunun aslında doğru olmadığı ve kulak memelerimizin genetikle belirlendiği şekilde farklı tip ve biçimlerde geldiği de ortaya çıkmış. Le Maître’ya göre bu değişkenlik seviyesi, kulak memelerimizin belli bir şekle ve amaca bürünme noktasında iyi gelişmiş orta kulak kemikleri gibi bir şeye göre çok daha düşük bir baskı altında bulunduğunu akla getiriyor.

Bunun yerine kulak memeleri, evrimin mükemmel bir tasarım süreci olmadığının bir kanıtı olabilir. Harvard Üniversitesinde paleoantropolog olarak çalışan Bridget Alex, “Evrimleşen her özellik adaptif değildir” diyor. Hangi özelliklerin ortaya çıkabileceğine dair fiziksel ve biyolojik kısıtlamalar var. Rastgelelik, bir grupta belli bir özellik takımının şans eseri baskın hale geldiği genetik sürüklenme yoluyla devreye giriyor.

Ayrıca evrimsel “tablalar” adı verilen şeyler de var. Ünlü paleontolog Stephen Jan Gould’un ortaya attığı bu terimde, bir katedralin kemer ve tavan bölümü arasındaki üçgenimsi alanı kastediliyor. Bu üçgenlerin, proje planının kasıtlı bir parçası olması gerekmiyor. Onun yerine, istenen mimari özellik olan kemerin bir yan ürünüler. Benzer şekilde vücudumuzun bazı kısımlarının da diğerlerinin kazara ortaya çıkan yan ürünleri olabileceğini açıklıyor Alex. Belki kulak memeleri, kulaklarımızın başka bir yerinde gerçekleşen ve duyma kabiliyetimizi en yükseğe çıkaran, bunun sonucunda da bazı etleri yanlışlıkla etrafta salınır halde bırakan bir kıkırdak geçişi sebebiyle ortaya çıkmıştır.

Evrimin bazen pespaye de olsa devam eden çalışmasının tek göstergesi kulak memeleri değil. Kulaklarımızda, kulak kepçelerini kedilerin yaptığı gibi döndürüp yöneltebilen memeli atalarımızdan kalan ve işlevini kaybetmiş kaslarımız da var. Bu hurda kasları bulunmasına rağmen insanların çoğu kulaklarını hiç hareket ettiremiyor (kuyruk sokumu kemiklerimizin artık nasıl kuyruklara bağlanmadığı gibi). Gizemini koruyan başka kullanışsız şeyler de var. “İnsan çenesinin [de] neden evrimleştiği bilinmiyor” diyor Alex. “Adaptif mi, bir yan ürün mü, şans eseri mi, cinsel seçilim mi?” Bu sorunun cevabını çenenizi (veya kulak memelerinizi) sıvazlayarak düşünebilirsiniz ancak bunu yapmak sizi cevaba daha fazla yaklaştırmayacak.

Yazar: Lauren Leffer/Popular Science. Çeviren: Ozan Zaloğlu.

Kulak Memelerimiz Neden Var? Evrimsel Açıdan Mantıklı Değiller yazısı ilk önce Popular Science üzerinde ortaya çıktı.

1. Kamuflaj Hipotezinin Çürütülmesi

Daha önce zebraların çizgilerinin, avcılardan korunmak için bir tür kamuflaj sağladığı düşünülmüştü. Ancak, Melin ve ekibi, zebraların çizgilerinin avcılar tarafından algılanabilir olduğunu ve bu çizgilerin avcılara karşı bir kamuflaj sağlama işlevi görmediğini belirlemiştir. Araştırma, zebraların çizgilerinin, avcılara karşı arka planla uyum sağlama ya da görünmez olma gibi bir etkisi olmadığını göstermiştir.

Melin, “Daha önce zebra çizgilerinin kamuflaj için olduğu düşünülüyordu. Ancak biz, zebraların çizgilerinin avcılar tarafından algılanıp algılanamayacağını çeşitli koşullarda test ettik ve sonuçlar, bu çizgilerin kamuflaj işlevi görmediğini gösterdi,” şeklinde açıklamada bulunmuştur.

2. Görüş Kapasiteleri ve Mesafe Analizi

Araştırmacılar, zebraların çizgilerinin avcılar tarafından ne kadar mesafeden görülebildiğini tahmin etmek için çeşitli hesaplamalar yapmışlardır. Tanzanya’daki bir sahadan elde edilen dijital görüntüler üzerinde, zebraların çizgilerinin aslanlar, benekli sırtlanlar ve diğer zebralar tarafından nasıl algılandığı simüle edilmiştir. Sonuçlara göre, çoğu avcı, zebraların çizgilerini gün ışığında 50 metre, alacakaranlıkta 30 metre ve aysız gecelerde ise 9 metre mesafeden ayırt edebilmiştir. Bu bulgular, zebraların çizgilerinin kamuflaj sağlamadığı görüşünü destekler niteliktedir.

3. Sosyal Amaçlar İçin Çizgilerin Kullanımı

Araştırma, zebraların çizgilerinin sosyal amaçlarla kullanıldığına dair bir kanıt da bulmamıştır. Daha önce, çizgilerin zebraların birbirlerini tanımalarını kolaylaştırdığına ve sosyal avantaj sağladığına dair teoriler öne sürülmüştü. Ancak, zebraların yakın akrabaları olan diğer sosyal türler, çizgileri olmadan da birbirlerini tanıyabilmektedir.

Sonuç ve Değerlendirme

Bu yeni çalışma, zebraların çizgilerinin evrimsel bir avantaj sağladığına dair önceki hipotezleri sorgulamaktadır. Çizgilerin kamuflaj sağladığı düşüncesi, şimdiye kadar hem bilimsel hem de popüler literatürde yaygın bir görüş olarak kabul edilmiştir. Ancak Melin ve ekibinin bulguları, zebra çizgilerinin bu rolü oynamadığını ve zebraların doğal çevrelerinde avcılara karşı daha iyi bir koruma sağlamadığını göstermektedir.

Sonuç olarak, zebraların çizgilerinin işlevi hakkında daha fazla araştırma yapılması gerektiği ve bu tür araştırmaların zebraların evrimsel stratejilerini anlamada önemli bir rol oynayacağı vurgulanmaktadır. Bu bulgular, zebra çizgilerinin evrimsel anlamda başka bir işlevi olup olmadığını anlamak için gelecekteki araştırmalara zemin hazırlayabilir.

Türkiye'den 6 bin 500 kilometre uzaktaki Ruanda'ya giden NTV ekibinden Yağız Şenkal ve Bahattin Demir, ülkenin yaşadığı soykırımdan sonra oradaki insanlarının tekrar bir ulus yaratma çabasını, coğrafyasını ve sadece birkaç ülkede yaşayan gümüş sırtlı gorillerle yaptıkları yolculuğu bizlere aktardı.

ABD’de yer alan California Bilimler Akademisi, BigPicture Doğa Fotoğrafçılığı Yarışması’nın bu yılki kazananlarını açıkladı. Fotoğraflar, küresel ısınma ve habitat kaybının dünyanın dört bir yanındaki vahşi yaşam üzerindeki etkisini ortaya koydu. İşte 2022 BigPicture Doğa Fotoğrafçılığı Yarışması’nın kazananları...

Erzincan'da Soğuk Sular Mesire Alanı'nda bulunan 'Kırk Gözeler' doğaseverlerin uğrak mekanlarından biri oluyor.

Bir Alman hükümet denetçisi tarafından yeşil tahvillere yönelik hazırlanan ve henüz kamuya açıklanmamış olan rapor, oldukça ses getirecek bazı eleştiriler içeriyor.

NTV Ekibi, Muğla Marmaris'teki orman yangınının olduğu bölgeden son gelişmeleri aktardı.

Avrupa Parlamentosu, Emisyon Ticaret Sistemi, Sosyal İklim Fonu ve Sınırda Karbon Düzenlemesi Mekanizması ile ilgili teklifleri kabul etti.

İklim Değişikliği ile mücadelede kritik bir dönemeci temsil eden ve yeni bir ekonomik sistemin doğuşunun tescili olacak yeni Emisyon Ticaret Sistemi (ETS), Avrupa Parlamentosu’nda 8 Haziran’da yapılan oylamada reddedilmişti ve Çevre Komisyonu’na geri gönderilmişti. Aynı zamanda Sosyal İklim Fonu ve Sınırda Karbon Düzenlemesi Mekanizması da geri dönmüştü. Bu hafta başında ise Komisyonda yapılan görüşmeler sonucunda bazı revizelerle beraber yeni ETS üzerinde uzlaşmaya varıldı. Dün de Avrupa Parlamentosu’na sunulan düzenleme bu kez kabul edildi. Avrupa Parlamentosu ayrıca Sosyal İklim Fonu ve Sınırda Karbon Düzenlemesi Mekanizması ile ilgili tekliflerini de kabul etti.

NELER İÇERİYOR? Yeni Emisyon Ticaret Sistemi ile Avrupa Komisyonu tarafından teklif edilen yüzde 61 emisyon azaltım hedefi yüzde 63'e yükseltildi. Önemli tartışma başlıklarından ücretsiz karbon tahsisleri 2027'den başlamak üzere 2032'ye kadar kademeli olarak sonlandırılacak. Düşük emisyonlu sistemlere geçen endüstriyel şirketler ödüllendirilirken enerji denetim kuruluşlarının tavsiyelerini dinlemeyenlerin ücretsiz tahsisleri sınırlandırılacak. 2024 yılından itibaren Avrupa içi tüm deniz ulaştırması ETS'nin kapsamına dahil edilecek. Avrupa dışı deniz ulaşımının ise yüzde 50'si ETS tarafından kapsanacak. 2027'den sonra AB dışındaki ülkelerin gemileri de ETS'ye tabi tutulacak. Denizcilik sektörü kapsamında ETS'den elde edilecek gelirlerin yüzde 75'i “Okyanus Fonu”na aktarılacak. Sınırda Karbon Düzenlemesi Mekanizması (SKDM) organik kimyasallar, plastikler, hidrojen, amonyak ve dolaylı emisyonları kapsayacak şekilde genişletilecek. SKDM’den elde edilecek gelirler en az gelişmiş ülkelerin yeşil dönüşümünü desteklemek için de kullanılacak. Komisyon binalar ve karayolu taşımacılığı için ETS-2 olarak adlandırılan yeni bir sistem kurulmasına karar verdi. Başlangıçta sadece ticari bina ve araçları kapsayacak olan sistemde 2029 yılına kadar vatandaşlar muaf tutulacak.

Hatay'ın Arsuz ilçesinde yaban hayatı geliştirme sahasında yaban keçisi avlayan kişiye 254 bin 912 lira ceza uygulandı.

Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması’nın Türkiye’ye olası yıllık maliyeti 1,8 milyar dolar seviyelerine çıkabilir.

Ege Demir-Demirdışı Metaller İhracatçıları Birliği tarafından Avrupa Birliği Yeşil Mutabakat’ının demir-çelik sektörüne etkilerini ve geleceğe yönelik yol haritasını düzenlediği bir toplantıyla ele aldı.

Toplantıda bir konuşma yapan Ege Demir Demirdışı Metaller İhracatçıları Birliği Başkanı Yalçın Ertan, hammadde fiyatlarındaki ani değişiklikler, enerji krizi, Ukrayna-Rusya savaşı; iç piyasada ekonomik değişimlerin yanı sıra Yeşil Mutabakat’a sağlanacak uyum ve sınırda karbon düzenlenmesinin hayata geçirilmesi ile ihracatçıların maliyetlerinde meydana gelecek artışlar sektör için önemli risk oluşturuyor.

Ertan “Avrupa Yeşil Mutabakatı kapsamında sınırda karbon vergisi gibi yeni uygulamalar ile başta demir-çelik, kimya, otomotiv, tekstil olmak üzere birçok sektörümüzün ihracatının ve rekabet gücünün etkileneceğini biliyoruz. Yapılan çalışmalar bu sürecin olası yıllık maliyetinin 1,8 milyar dolar seviyelerine çıkabileceğini gösteriyor. Türkiye’nin 2053 sıfır emisyon hedefi çerçevesinde de hepimizin bu sürece ayak uydurması gerekiyor” diye konuştu. EMİSYONDA EN SORUMLU ÜLKELERDEN BİRİ TÜRKİYE Türkiye Çelik Üreticileri Derneği Genel Sekreteri Dr. M. Veysel Yayan ise “Yeşil kalkınma için 3 milyar dolarlık finansman oluşturuldu. Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması kapsamındaki ürünlerin Avrupa Birliği’ne ihracat miktarına göre baktığımızda en sorumlu ülke Rusya, ikinci Çin, üçüncü ise Türkiye. Önümüzdeki dönemde karbon düzenlemesi kapsamında sorunlarla karşı karşıya kalacağımızı öngörüyoruz. 2030 yılı itibarıyla yüzde 21 yani 246 milyon tonluk düşüş yapmamız gerekiyor. Karbon maliyeti 352 milyon euro yani 400 milyon dolar civarında” dedi.   Türk çelik sektörünün Yeşil Mutabakat hedeflerine uyum çalışmalarının devam ettiğini ve bu kapsamda son 15 yıl içinde baca gazlarının kontrol altına alınmasına imkan sağlayan sistemlerin devreye alındığını söyleyen Veysel Yayan, Türkiye’de bir Emisyon Ticaret Sistemi’nin (ETS) kurulması ve ETS gelirlerinin, yeşil dönüşüme yönelik yatırımlar yapan sektörlere finansman kaynağı oluşturulacak şekilde tahsis edilmesine ihtiyaç duyulduğunu vurguladı. “Karbon kaçağı riski altında olduğu düşünülen enerji yoğun sektörler için ücretsiz tahsisatlar verilmesi gerekiyor. YEKDEM ve Çevre Katkı Payı uygulamaları ile oluşturulan fonlardan ve bütçeden şimdiden destek sağlanarak, sera gazlarının azaltılması için yatırımların yapılması önemli” diye konuştu.

Avrupa Komisyonu’na sunulan yeni yasa, kabul edilirse zarar görmüş ekosistemlerin onarılması için 100 milyar euro’luk bir plan hayata geçirilecek.

Ormanlar ve doğal hayat, İklim Değişikliği ile mücadelede insanlığın elindeki en büyük güç. Soluduğumuz havayı, içtiğimiz suyu, gıdalarımızı ormanlar sayesinde elde ediyoruz. Yaklaşık 1,6 milyar insan ormanlardan geçiniyor. Diğer taraftan ormanlar, kara canlılarının yüzde 80ʼinin yaşam alanını oluşturuyor. BM Gıda ve Tarım Örgütü’nün açıklamasına göre (FAO) ise ormanlar, 2050’ye kadar atmosfere salınması beklenen toplam karbondioksit emisyonunun 10’da birini emme potansiyeline sahip. Ama her yıl 10 milyardan fazla ağaç yok oluyor. Avrupa Çevre Ajansı’na göre tüm çabalara rağmen Avrupa Birliği topraklarındaki ‘korunan’ habitatların bile yüzde 81’i kötü durumda. Haziran ayının sonunda Avrupa Komisyonu’na sunulan yeni “Doğa Restorasyon Yasası” bu gidişatı tersine çevirmek için 100 milyar dolarlık bir fonu harekete geçirmeyi hedefliyor. Yeni yasa teklifi, Avrupa habitatının restore edilmesini doğrudan amaçlayan ilk düzenleme olma özelliğini taşıyor. HER 1 EURO, 38 EURO KAZANDIRIYOR Avrupa Komisyonu verilerine göre doğa için harcanan her 1 euro, 8 ila 8 euro arasında ekonomik değer üretiyor. Bu nedenle yeni yasa ile sulak arazilerin, nehirlerin, ormanların ve deniz ekosisteminin daha sağlıklı hale getirilmesi amaçlanıyor. İlk hedef 2030’a kadar AB topraklarındaki ekosistemlerinin yüzde 20’sini restore etmek… Nehirler üzerindeki engellerin kaldırılarak 2030 yılına kadar 25 bin km uzunluğundaki nehrin serbest akmasının sağlanması ve polen taşıyıcı canlıların nüfusunun azalmasının önlemesi de yasanın hedefleri arasında. Tarla kuşları ve kelebeklerin de nüfusunun artırılması da yasa kapsamına dahil edildi. KİMYASAL İLAÇ KULLANIMI AZALTILACAK

Yasa kapsamında tarımda kimyasal kullanımının azaltılması da planlanıyor. Kimyasal ilaç kullanımı biyoçeşitliliği ve dolayısıyla gıda güvenliğini tehdit eden en önemli faktörlerden. Teklif kabul edilirse tarımda kimyasal ilaçlama 2030 yılına kadar yüzde 50 azaltılacak.

Karaburun Yarımadası’nda 21 aydır yürütülen çalışmalar sonucunda toplam 1.106 adet flora ve fauna taksonu kayı altına alındı.

Çanakkale Üniversitesi tarafından yetiştirilen 300 yavru ıstakoz denizle buluştu.

Küresel gıda taşımacılığının yarattığı emisyonların tahmin edilenden daha yüksek olabilir.

Nature Food'da yayınlanan bir araştırmaya göre küresel gıda tedarik zincirinin yarattığı emisyonların önceden hesaplanandan daha yüksek olduğunu ve toplam gıda sistemi emisyonlarının yaklaşık beşte birini oluşturduğunu gösteriyor. Nature Food'da yayınlanan ve gıdanın üretildiği yer ile tüketildiği yer arasındaki mesafeyi dikkate alan “gıda mili” terimine odaklanan çalışma, küresel gıda taşıma sisteminin karbon ayak izini tahmin ediyor. Geçmişteki araştırmalar, gıda taşımanın, gıda sisteminin geri kalanına kıyasla küçük bir karbon ayak izine sahip olduğunu gösteriyordu. Ancak çoğu araştırmada, gıda tedarik zincirinin tamamındaki emisyonlar hesaba katılmıyor. Yeni çalışma bu boşluğu doldurmayı amaçlıyor ve gübre, makine ve hayvan yemi nakliyesinden kaynaklanan emisyonların yanı sıra dünya çapında gıda ürünlerinin gönderilmesinden kaynaklanan daha belirgin nakliye ve araç emisyonlarını içeriyor.

Bu bakış açısıyla araştırma küresel gıda taşımacılığının 3 milyar ton CO2 eşdeğeri emisyondan sorumlu olduğunu hesaplıyor. Bu rakam, önceki çalışmalardan 3,5 ila 7,5 kat daha fazla.

GELİŞMİŞ ÜLKELER SORUMLU Araştırmada küresel gıda taşıma sisteminin karbon ayak izinden özellikle gelişmiş ülkelerin sorumlu olduğunu gösteriyor. Çalışmaya göre ‘yüksek gelirli ülkeler’ dünya nüfusunun yalnızca yüzde 12,5'ini temsil ederken, uluslararası gıda taşımacılığının yüzde 52'sinden ve bunun yarattığı emisyonların yüzde 46'sından sorumlu olduklarını hesaplıyor. Tüm uluslararası gıda taşımacılığının sona ermesi durumunda gıda taşımacılığı emisyonları sadece yüzde 9 azalabilecek.

Şanlıurfa’da ağaçların Göbeklitepesi olarak adlandırılan ve yaklaşık 2 bin yıldır ayakta duran zeytin ağacı, zamana meydan okuyor.

Şanlıurfa’nın Eyyübiye ilçesindeki Altınbaşak kırsal Mahallesine bağlı Zeytinlik mezrasında bulunan zeytin ağacı Tabiat Varlıkları Koruma Kurulu tarafından 2017 yılında 'Anıt Ağaç' olarak tescillendi. Bölgede ağaçların Göbeklitepesi olarak adlandırılan 2 bin yıllık zeytin ağacı, Eyyübiye ilçesinde yer alan ve ismi de Cudi Dağı olan tepenin üzerinde yer alıyor. Toplam 6 buçuk metre çapında olan zeytin ağacının çevresinde ise antik döneme ait olduğu tahmin edilen yerleşim alanları, mağaralar, mezarlar ve sarnıçlar bulunuyor.

Bölge halkı, 2017 yılından itibaren gözlerin üzerine çevrildiği zeytin ağacının turizme kazandırılması için çalışmaların hızlandırılmasını istiyor.

Yüz maskeleri ve eldivenler gibi kişisel koruyucu ekipmanların kullanımı corona virüs pandemisi sırasında, dünyada daha önce hiç olmadığı kadar arttı. Kanada’da yapılan yeni bir çalışma, tek kullanımlık plastikteki bu artışın dünyadaki hayvanlar üzerindeki etkisi konusunda uyardı. 23 ülkedeki 100'ü aşkın vakayı değerendiren bilim insanları, bu atıkların doğada başta kuşlar olmak üzere pek çok hayvan türünün ölümüne yol açtığını söyledi. Araştırmacılar, ülkeleri etkili bir atık yönetimi yapmaya çağırdı.

Ülkemizin en önemli turizm bölgelerinden biri olan Akdeniz, hem tarihi hem de doğal güzellikleriyle görülmeye değer birçok yere sahip. Her yıl milyonlarca yerli ve yabancı turisti ağırlayan Akdeniz Bölgesi, yalnızca tatil beldeleriyle değil, keşfedebileceğiniz çok sayıda tarihi geçmişe de ev sahipliği yapıyor. Akdeniz’in en gözde noktalarında konumlanan bu antik kentler ziyaretçilerini adeta bir açık hava müzesine götürüyor. Tarihi dokusu ve doğal güzellikleriyle ülkemizin en gözde yerlerinden biri olan Akdeniz’e yolunuz düşerse bu tarihi yerleri görmeden sakın dönmeyin. İşte Akdeniz’de keşfetmeniz gereken 7 antik kent..

Tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapan Türkiye, tarihsel ve kültürel zenginlik açısından oldukça önemli bir yere sahip. Yurdun batısından doğusuna, kuzeyinden güneyine her yeri bu zenginliklerle dolu. Bunlara verilebilecek en güzel örneklerden biri de köprüler... Binlerce yıllık geçmişe sahip, birbirinden ayrı kara parçalarını birleştirme görevi üstlenen bu köprüler; tarihi, mimarisi ve konumuyla gerçek anlamda tarihe tanıklık etmiş eserler arasında yer alıyor. İşte Türkiye’nin tarihe tanıklık eden 10 köprüsü...

Niğde, Bolkar Dağları'ndaki krater gölleri, 3 bin metrenin üzerinde 37 zirvesi bulunan Aladağlar, Bern Sözleşmesi ile koruma altına alınan "sessiz kurbağalar", dağcıların adresi Demirkazık ve Anadolu'da tek örnek olduğu bilinen "Gülen Meryem Ana" freski ile ziyaretçilerini bekliyor

Karadeniz Bölgesi'nde sık görülen vampir kelebekler, İstanbul'da da görülmeye başladı. Özellikle akşam saatlerinde Beykoz'daki evleri istila eden kelebekler, panik yarattı. Biyoloji Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Fatih Dikmen, "İnsanların kendileri açısından korkmasına gerek yok ama bitki zararlısı bir tür. O yüzden bahçelerindeki bitkilerin ya da ektikleri ürünlerin bu böcekler tarafından zayıflatılması ya da hasara uğratılması söz konusu olabilir" dedi.

Elazığ’da yolda, araçların arasında oluşan hortum şaşırttı. Vatandaşların cep telefonuyla kaydettiği hortum, yaklaşık bir dakika sonra dağıldı.

Kuzey İrlanda, dünyanın en ilginç ve tehlikeli köprülerinden biri olan Carrick-A-Rede Rope köprüsüne ev sahipliği yapıyor.

Bitlis'in Adilcevaz ilçesindeki Arin Gölü'nde 3 ay boyunca konaklayan flamingolar, özellikle doğa tutkunu fotoğrafçıların ilgi odağı oluyor.

Erzincan ile Tunceli arasındaki Munzur Dağları’nda bir anne ayı ile iki yavrusunun neşeli anlarını doğa fotoğrafçıları kaydetti. Bir grup fotoğrafçı yürüyüş sırasında ayı ailesine denk gelince kamerayla çekim yaptı. İşte belgeselleri aratmayan o görüntüler...

Hatay'da koruma altında olan yaban keçisini avlayan kişiye 250 bin lira tazminat ile 4 bin 912 lira idari ceza uygulandı.

Dünyada türünün en büyük örnekleri arasında yer alan ve 1602 egzotik, 403 endemik bitkiye ev sahipliği yapan Atatürk Arboretumu, ziyaretçilerine sonbaharın tüm renklerinin yansıdığı eşsiz bir manzara sunuyor.

Yaz ile birlikte güneşli günleri geride bırakıyor olsak da doğa kendini yenilemeye devam ediyor. Havaların yavaş yavaş soğumaya başladığı sonbahar mevsiminde çiçek açan bitkiler, renkli görünümleriyle bahar havasını yaşatıyor. İşte sonbaharda açan çiçekler...

İstanbul çoğu zaman yoğun ve bunaltıcı olabiliyor. Özellikle kış aylarının yaklaştığı bu dönemde şehrin bizi içine çeken karmaşasından biraz olsun uzaklaşmak, doğanın içinde ruhumuzu dinlendirmek ve tertemiz hava solumak için İstanbul’da gidebileceğimiz beş orman bulunuyor. Üstelik İstanbul’un her mevsim görmeye değer bu ormanlarında sonbahar güzelliğini şehirden uzaklaşmadan da yaşayabiliriz. İşte İstanbul’un o ormanları...

Ay tutulmasının ne zaman yaşanacağı, gök olaylarını izlemeyi seven birçok kişi tarafından merak edilmeye başladı. Bu yıl ikincisi gerçekleşecek olan tam ay tutulmasının hangi tarihte meydana geleceği araştırılıyor. 2022 yılı gök olayları takvimiyle birlikte ay tutulmasının ne zaman olacağı ve Türkiye'den izlenip izlenemeyeceği belli oldu. İşte ayrıntılar.

2022 yılı önemli gök olayları takviminin yayımlanmasıyla birlikte, bu yıl ikincisi gerçekleşecek tam ay tutulmasının ne zaman olacağı belli oldu.

Doğa olaylarını izlemeyi seven kişiler ise ay tutulmasının Türkiye'den izlenebilip izlenemeyeceğini merak ediyor. Peki, ay tutulması ne zaman? Ay tutulması Türkiye'den izlenecek mi? AY TUTULMASI NE ZAMAN? 2022 yılı önemli gök olayları takviminin yayımlanmasıyla birlikte ay tutulmasının ne zaman yaşanacağı belli oldu. Buna göre; Tam ay tutulması 8 Kasım 2022 Salı Günü saat 14.00‘da başlayacak.

Güneş tutulması ne zaman? sorusunun yanıtı, önemli doğa olaylarını yakından takip eden vatandaşlar tarafından sorgulanmaya devam ediyor. 2022 yılı önemli gök olayları arasında yer alan parçalı güneş tutulmasının gerçekleşeceği tarih belli oldu. Peki, güneş tutulması ne zaman? Güneş tutulması Türkiye'den izlenecek mi?

Kars'ta etkili olan soğuk hava ve kar, doğal güzelliklerin bambaşka bir yönünü ortaya çıkardı.

İngiltere'de yapılan bir araştırmaya göre kertenkelelerin varlığı, düşünülenden 35 milyon yıl daha önceye dayanıyor olabilir.

Bugün yaşanan güneş tutulması öncesinde birçok kişi de bir yandan depremle ilişiği olup olmadığını sorgulamaya başladı. 17 Ağustos 1999 depreminden önce de meydana gelen güneş tutulması, yine gerçekleşmesi nedeniyle kafalarda soru işareti bıraktı. Jeoloji Uzmanı ve Bilim Akademisi üyesi Prof. Dr. Naci Görür, 8 Ekim'de sosyal medya hesabından yaptığı açıklamayla, depremin güneş tutulmasıyla bir ilişkisi olup olmadığına yönelik sorulara yanıt vermişti. İşte ayrıntılar.

Endonezya'nın Java eyaletinde doğa gezisi sırasında şelaleye giren ailenin üzerine toprak kayması nedeniyle ağaç düştü. Bir kişinin öldüğü 4 kişinin yaralandığı kazanın ardından şelale ziyarete kapatıldı.

Mercek bulutu, Bursa'da görülmesiyle birlikte merak edilen gök olayları arasında yer almaya başladı. UFO'ya benzeyen şekliyle ilginç bir görüntü oluşturan mercek bulutunun neden ve nasıl oluştuğu sorgulanıyor. Peki, mercek bulutu nedir? Mercek bulutu neden ve nasıl oluşur?

Beton bloklarla çevrili manzara, yoğun çalışma rutini ve şehir hayatı... Bütün bu karmaşaya ara vermek için doğayla yeniden bağ kurmak ve iç huzura ulaşmak belki de en güzel çözüm olabilir. İşte doğayla ilişkinizi kuvvetlendirmek için yapabilecekleriniz...

Çiy noktasının yükselmesi havadaki nem miktarının da arttığı anlamına gelir. Oransal nem artıyorsa çiy sıcaklığı ve nem de artıyor demektir. Peki, işba (çiy noktası) nedir?

İşbâ ya da çiy noktası, bir gaz içinde bulunan serbest nemin içinde bulunduğu veya etrafında bulunduğu cisimlerin yüzeyinde yoğunlaşarak su durumuna geçmeye başladığı sıcaklık derecesidir. Çiy noktası havanın içerdiği nemi belirtmek için de kullanılır.

Manisa, İzmir, Muğla ve Aydın'daki ormanlık alanlara yerleştirilen 348 fotokapan ile yaban hayatı gözlemlenirken, Manisa'da ilk kez bir kurt sürüsü fotokapanla görüntülendi.

Güneş tutulmasının, 2023 yılında ne zaman gerçekleşeceği birçok kişi tarafından araştırılıyor. Gök olaylarını yakından takip etmeyi seven vatandaşlar, 2023 yılı güneş tutulması tarihlerini sorguluyor. 2023 yılı gök olayları takvimine göre, güneş tutulmasının bu yıl hangi tarihlerde meydana geleceği belli oldu. Peki, güneş tutulması ne zaman?

Sivas’ın Zara ilçesinde iki bulut arasında beliren hortum görenleri hayrete düşürdü.

Zara ilçesinde uzaklığı 17 kilometre olan Tepeköy’de dün öğle saatlerinde sağanak yağmur etkili oldu. Yağmur ile birlikte nadir olarak görülen hortum meydana geldi.

İki bulut arasında beliren hortum görenleri hayrete düşürürken, hortumda herhangi bir olumsuzluğun yaşanmadığı öğrenildi.

Dağları temizleme görevindeki bir çevreci, dağcıların Himalaya dağlarını “devasa bir çöp yığınına” dönüştürdüklerini belirtti. Yüzde 45’i plastik olan atıkların, her bir kayanın arkasında görülebilecek kadar fazla olduğu belirtildi.

Dünyada bazı ülkeler sıcak hava dalgasıyla bazıları ise sellerle mücadele ediyor. Tunus'ta termometreler 49 dereceyi gösterdi. Hindistan ve Pakistan'da şiddetli yağış sele neden oldu. İsviçre'de ise şiddetli fırtına hasara yol açtı.

Astronomi meraklıları, Türkiye semalarını aydınlatacak yoğun meteor yağmurunun ne zaman başlayacağını merak ediyor. Öte yandan meteor yağmurunun kaç saatleri arasında olacağı ve ülkemizde nerelerden görülebileceği de sorgulanıyor. Peki, meteor yağmuru ne zaman ve saat kaçta? Meteor yağmuru Türkiye'de nerelerden görülecek?

İzmir Kuş Cenneti'nde yapay üreme adasındaki 262 yavru flamingo, göç yollarının, barındıkları alanların ve yaşam sürelerinin takip edilmesi amacıyla uzman ve gönüllülerce halkalandı.

Muğla’nın Marmaris ilçesine tatile gelen iki turist, gezi için çıktıkları İçmeler Mahallesi’ndeki dağlık alanda mahsur kaldı. Turistler, AKUT ekipleri tarafından kurtarıldı.

Dünya Doğayı Koruma Birliği (IUCN) tarafından kırmızı listeye alınan porsuk, Muğla’nın Kavaklıdere ilçesinde görüldü. Tarlada yem ararken görüntülenen koruma altındaki porsuk, bir süre sonra gözden kayboldu.

Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı Doğa Koruma ve Milli Parklar (DKMP) Genel Müdürlüğü tarafından doğaya yerleştirilen fotokapanlarla, Anadolu’nun gizemli efsanesi Anadolu Parsı görüntülendi. DKMP’den yapılan açıklamada, “Bu kadim topraklar ilelebet onun yurdu olsun diye izlerini sürüyor, işaretlerini takip ediyor ve onu koruyoruz.” denildi.

El Nino, sosyal medya kullanıcılarının merak edip araştırdığı atmosfer olayları arasında yer almaktadır. El Nino sırasında bulunan ılık suyun doğuya, Amerika'nın batı kıyısına doğru itilmesi El Nino sıcaklıkları meydana gelmektedir. Peki, El Nino nedir, ne demek? El Nino etkisi nasıl olur?

El Nino, küresel bir okyanus-atmosfer olayıdır. El Nino ve La Nina, Doğu Büyük Okyanus yüzey sularının sıcaklığındaki büyük salınımlar ve bunların yol açtığı atmosferik olayların genel adı olarak kullanılmaktadır. El Nino ve La Nina'nın güney yarımküredeki etkileri çok büyüktür. Bu etkiler ilk olarak 1923'te Sir Gilbert Thomas Walker tarafından tanımlanmıştır.

El Nino'nun atmosferik imzası olan Güney Salınımları, Tahiti ve Darwin bölgelerindeki aylık veya mevsimsel hava basıncı değişimleridir. Mayıs 2023 itibarıyla El Nino aktif durumdadır.

Kanlı Ay tutulması, gök olaylarını izlemeyi ve takip etmeyi seven kişiler tarafından sorgulanıyor. Ay'ın kızıl bir görünüme bürünmesiyle ortaya çıkacak gök olayı, gökbilimciler tarafından Kanlı Ay olarak adlandırılıyor. Peki, Kanlı Ay tutulması ne zaman, saat kaçta gerçekleşecek? Türkiye'den izlenecek mi?

Halkalı Güneş tutulmasının ne zaman gerçekleşeceği, gök olaylarına ilgi duyan binlerce kişi tarafından sorgulanmaya başladı. Ay'ın, Güneş'in önünden tam kavuşumlu geçişinde Güneş'i tam örtmediği zaman gözlemlenen Halkalı Güneş tutulmasının Türkiye'den görülüp görülmeyeceği merak ediliyor. Peki, Halkalı Güneş tutulması ne zaman, Türkiye'den görülecek mi?

Avustralya açıklarında bulunan dünyanın en büyük mercan sistemi olan ve UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde bulunan Büyük Set Resifi’nde yeni bir büyük beyazlama tespit edildi. Deniz yüzeyi sıcaklığının yükselmesiyle bağlantılı olduğu ifade edilen beyazlama olayının, son 8 yıldaki 5. olay olduğunun altı çizildi.

Biyoplastiklerden yapılan şişelerin ve çatal bıçak takımlarının iddia edildiği gibi doğada biyolojik olarak çözülebilir olması gerekiyor. Ancak yeni bir araştırmaya göre bu çözülme sadece belli koşullar altında gerçekleşiyor.

Bitki bazlı plastikler, tipik petrol bazlı ürünlere kıyasla çevreye duyarlı bir alternatif olarak gösteriliyor. Ancak yeni bir çalışma, "biyoplastik" olarak adlandırılan ürünlerin çoğunun okyanusta veya karada bir yıldan uzun süre kaldıktan sonra bile ayrışmadığını gösteriyor. Önceki araştırmalar, kağıt pipetlerin doğada uzun yıllar kaldıkları için "sonsuza kadar var olan kimyasallar" olarak bilinen ve kansere neden olan PFAS içerdiğini göstermişti. Yeni araştırma, bu biyoplastiklerin toksik olmasalar bile tıpkı petrol bazlı ürünler gibi doğada çözülmediği kanıtladı. Biyoplastiklerin artan popülaritesi ile 5 Gyres Enstitüsü'ndeki araştırmacılar şişeler, pipetler ve poşetler gibi ürünlerin okyanusa atıldığında veya yol kenarına bırakıldığında nasıl sonuç vereceğini görmek istediler. Karşılaştırma için ahşap veya kağıttan yapılmış geleneksel plastiklerle beraber biyoplastikleri de karada ve denizde birçok yere bıraktılar.

1 YIL SONRA BİLE DOĞADA ÇÖZÜLMEDİLER Bu ürünlerin neredeyse hiçbiri 64 hafta sonra bile eskimedi ve bazıları neredeyse hiç değişmedi. Yıprananlar ayrışmak yerine daha küçük parçalara bölünme eğilimindeydi. Biyoplastik endüstrisi dünya çapında yaklaşık 11,6 milyar dolar değerinde ve yılda yaklaşık yüzde 19 oranında büyümesi bekleniyor. Karada bırakılan ürünler suda bırakılanlara göre daha yavaş parçalandı ancak 64 hafta sonra bile biyoplastik öğelerin yüzde 78'i bütün halinde kaldı.

KİMYASAL YAPISI PETROL BAZLI PLASTİKLERLE AYNI

Ürünler mısır gibi doğal içeriklerden üretilse de kimyasal ayarlamalar sonucunda petrol ürünlerinden yapılan normal plastiklerle hemen hemen aynı kimyasal yapıya sahip oluyor.

Daha önceki araştırmalar, biyoplastiklerin nadiren düzgün bir şekilde atıldığını ve bu durumun onları küresel ısınma açısından geleneksel plastiklere göre daha tehlikeli hale getirdiğini göstermişti.

Türkiye-Ermenistan sınırı boyunca ilerleyen Aras Vadisi ve sisler altındaki dağlar, sunduğu birbirinden güzel doğal zenginliklerle doğa tutkunlarını ağırlıyor.

Vadiyi ve dağları saran sis bulutları arasında çok güzel manzaraların oluştuğunu dile getiren Akkuş, "Fotoğraf tutkunu arkadaşlarımızla buraya gelerek bu güzel manzaraları hem kayıt altına alıyoruz hem de buranın tanıtımı için etkinlik yapıyoruz. Bütün doğaseverleri ve fotoğraf tutkunlarını buraya gelip fotoğraf çekmeye ve bu eşsiz manzaraları izlemeye davet ediyoruz." dedi. FOTOĞRAFÇILARA DAVET

Doğa fotoğrafçısı Harun Cengiz de yılın bu zamanında sisler altındaki manzaraların fotoğraflarını çekmek için etkinlik düzenlediklerini anlatarak, "Sağ tarafımızda Ermenistan sınırı boyunca uzanan Aras Nehri, sol tarafımızda Tekelti Dağı sisler altındaki görüntüsüyle çok güzel manzara oluşturmuş. Buranın manzarası çok güzel, tüm doğa fotoğrafçılarını buraya bekliyoruz." ifadelerini kullandı. Fotoğrafçı Ali Uçum da Aras Vadisi'ndeki çalışmalarda güzel görseller elde ettiklerini anlattı. Foto safari için bölgeye geldiklerini dile getiren Uçum, "Doğa fotoğrafları için geldik çok güzel manzaralarla karşılaştık. Görüldüğü gibi burada dağlar ve vadi sislere bürünmüş, güzelliğiyle insanlarda merak uyandırıyor." diye konuştu.

Nesli tehlike altındaki caretta carettalar her yıl bu dönemlerde yuvalarından çıkarak denizle buluşuyor. Muğla'nın Ortaca ilçesinde bulunan İztuzu Plajı'nda 35 bin yavru deniz kaplumbağası engelleri aşarak denize ulaştı.

Avlanma becerileri dolayısıyla "kurnaz" olarak nitelendirilen kızıl tilkiler, Kars'ta zorlu doğa koşullarında hayatta kalmak için tüm yeteneklerini sergiliyor. Kızıl tilkilerin yaşam alanı doğaseverler tarafından kayıt altına alındı. Hızlı hareket eden ve iyi koku alan bu tilkiler, güçlü işitme duyusu sayesinde kar altındaki canlıları duyarak tespit ediyor.

Endonezya'da doğada en son yaklaşık 50 yıl önce gözlemlenen endemik tür Java kaplanına ait olduğu düşünülen kıl örneği, Endonezya Hayvanbilim Müzesi'ndeki doldurulmuş bir Java kaplanı kürküyle eşleşti.

Kış mevsiminin uzun ve çetin geçtiği Kars'ın Sarıkamış ilçesinde, "baharın müjdecisi" olarak bilinen kardelen ve çiğdem çiçekleri açmaya başladı.

Doğa Koruma ve Milli Parklar (DKMP) Genel Müdürlüğü, fotokapana yansıyan çizgili sırtlan ailesinin görüntüsünü paylaştı.

Doğada yaban hayatın izlenmesi amacıyla yerleştirilen fotokapana, çizgili sırtlan ailesi yansıdı.

Şanlıurfa'da kaydedilen görüntü, DKMP Genel Müdürlüğü tarafından sosyal medyada, 'Çizgili sırtlan (Hyaena hyaena) ailesinin tamamını kayda aldık galiba' notuyla paylaşıldı.

Ramazan Bayramı tatili sürüyor. Tekirdağ’da bulunan sarı kanola tarlaları, fotoğraf çektirmek isteyenleri ağırlıyor. İstanbul’dan yola çıkan vatandaşlar, fotoğraf çektirmek için kentteki tarlaları ziyaret ediyor.

Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünce (DKMP) kuşların göçleri, üremeleri, hayatta kalma başarıları gibi verilerin elde edilmesine yönelik yürütülen halkalama çalışmaları kapsamında, 2023 yılında 190 türden 23 bin 794 kuş halkalandı.

DP World Yarımca ve Deniz Yaşamı Koruma Derneği iş birliğiyle, mercan resiflerinin korunması ve deniz ekosisteminin sürdürülebilirliği adına başlatılan "Sarı Mercanların Korunması Projesi” titizlikle yürütülüyor. Proje kapsamında, deniz altına 400'den fazla mercan dikildi ve bu mercanların yüzde 75'inin yeni habitatlarına başarılı bir şekilde uyum sağladığı belirlendi. Ekim işleminin ardından yaklaşık 2 kat büyüyen mercanların üremeye başlayarak koloniler oluşturduğu gözlemlenirken, ekim yapılan alanda biyoçeşitliliğin belirgin bir şekilde arttığı görüldü.

Artvin'in "Sakin Şehir" ünvanlı Şavşat ilçesinde doğal güzellikleriyle ünlü Karagöl, muhteşem görüntüsüyle herkesi büyülüyor. Kalp şeklini andıran görünümü, muhteşem doğası masal diyarlarını andırıyor.

Ağrı'nın Patnos ilçesinde bulunan, manzarasıyla ilgi uyandıran Patnos Baraj Gölü doğaseverlerin ilgisini çekmeye devam ediyor. İlçe merkezine 4 kilometre uzaklıkta bulunan baraj göleti adeta görsel şölen oluşturuyor. Doğadaki birçok rengi içinde barındıran baraj göleti ve çevresindeki manzara, vatandaşların ilgisini çekiyor.

Aksaray'da 11 yıl önce emekli olup köyüne dönen Hüseyin Duru (60) ile eşi Şenay Duru (59), babaannesinden miras kalan çoğunluğu taşlık 10 dekar alanı, 1500 meyve ağacı ve 400 gül dikip bahçeye dönüştürdü. Duru, "Burada ağaç olmayacağını, boşa uğraştığımı ve hatta deli olduğumu bile söyleyenler oldu. Çok emek verdim. 1500'e yakın ağaç dikip, ağaçlar tutunca barajın yakınındaki alandan 160 traktör toprak çektirerek yeşillendirdim" dedi.

Tarım ve Orman Bakanlığınca nesli tehlike altında olan türlerle ilgili yürütülen çalışmalar kapsamında son 10 yılda 154 turna halkalandı, 54 bireye verici takıldı.

Bakanlıktan yapılan yazılı açıklamaya göre Türkiye, farklı iklim ve doğal ekosistemlere sahip olması nedeniyle turnanın kuluçkaya yattığı, kışladığı ve göç sırasında konaklama alanı olarak kullandığı dünyadaki nadir ülkelerden biri konumunda bulunuyor. Bakanlığa bağlı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünce (DKMP) kuşların göçleri, üremeleri, hayatta kalma başarıları gibi verilerin elde edilmesine yönelik halkalama ve verici takma çalışmaları yürütülüyor. DKMP, 2013'te hazırladığı "Turna Eylem Planı" ile nesli tehlike altında olan türlerden olan turna popülasyonlarını düzenli olarak takip ediyor. Bu kapsamda, Türkiye'de ilk turna halkalama çalışması 2014'te DKMP'nin Almanya'dan bir sivil toplum kuruluşu ile yaptığı işbirliğiyle başladı.

3 yıl süren ortak çalışmanın ardından eğitilen ve halkacı sertifikası alan kişiler, Covid-19 salgını dönemi hariç, 10 yıldır düzenli olarak halkalama ve verici takma çalışmalarını aralıksız sürdürüyor. Bu çerçevede, Bolu, Samsun, Tokat, Giresun, Sivas, Erzincan, Erzurum, Muş, Ağrı, Iğdır, Kars ve Ardahan'da toplam 154 turna halkalandı, 54 bireye de verici takıldı. Bu sayede turnaların hangi alanlarda üredikleri ve kışladıkları gibi bilgilere ulaşıldı. Sivas başta olmak üzere Ardahan, Erzurum, Erzincan, Van, Muş gibi illerde üreyen turnalarının kışlama için Kayseri'deki Sultan Sazlığı Milli Parkı ile Adana'daki Yumurtalık Lagünü Milli Parkı ve Akyatan-Tuzla Yaban Hayatı Geliştirme Sahası'nı tercih ettikleri görüldü. Bu alanlar "Ramsar Sulak Alanı" statüsüyle de korunan alanlar arasında yer alıyor. Gözlemlerin sonuçlarına göre Türkiye'de Avrasya turnası (Grus grus) ve telli turna (Anthropoides virgo) olmak üzere 2 türe rastlandı. Avrupa'da kuluçkaya yatan turnalar kışı Fransa, İber Yarımadası, Türkiye, Kuzey ve Doğu Afrika'da geçiriyor. Afrika'da kışlayan turnaların önemli bir kısmı kışlama alanlarına Anadolu üzerinden geçiş yapıyor. Turnaların Batı ve Orta Anadolu üzerinden geçişleri ile ilgili 1982 yılında yürütülen detaylı bilimsel çalışmada toplam 12 bin 960 birey tespit edilmişti. "ONLARIN KORUNMASI BU CANLILARA HEPİMİZİN ORTAK BORCU" Açıklamada görüşlerine yer verilen Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, biyolojik çeşitliliğin bir ülkenin serveti olduğunu belirterek, bu çeşitliliği korumak için gayret gösterdiklerini bildirdi. Nesli tükenme tehlikesi altında olan turnaların korunmasına dönük tedbirler aldıklarına dikkati çeken Yumaklı, ilgili kurumların bu konuda çalıştıklarını kaydetti. Bakan Yumaklı, alınan tedbirlerle turna popülasyonunun düzenli olarak takip edildiğine işaret ederek, şu ifadeleri kullandı: "Biyolojik çeşitliliğimize sahip çıkıyoruz. Sorumluluğumuzun bilinciyle çalışmalarımız, tedbirlerimiz ve yeni projelerimizle, nesli tükenme tehlikesi altında olan türlere umut olmaya ve onları korumaya devam edeceğiz. Bilim insanlarımızın, sivil toplum kuruluşlarımızın ve vatandaşlarımızın işbirliği ile güzel sonuçlar alıyoruz. Onların korunması bu canlılara hepimizin ortak borcudur."

Yozgat'ta ilkbahar mevsimiyle birlikte doğada açan, ince dallı narin yapraklarıyla dikkat çeken gelincik çiçekleri, görsel şölen sunuyor.

Malatya'nın Arguvan ilçesinde bin 400 metre rakımdaki sürüler, flüt eşliğinde otlatılıyor.

Artvin'in gölleriyle meşhur ‘Sakin Şehir' ünvanlı Şavşat ilçesinde bir göl daha keşfedilmeyi bekliyor. İlçenin gizli hazinesi olarak bilinen Peribacalarını görüntülemek isteyenler, hemen üst bölümde yer alan gölü görünce hayran kalıyor.

Türkiye'nin 23. doğa harikası Güney Şelalesi, doğan güzellikleri ve Cindere Baraj Gölünde yapılan tekne turlarıyla yerli ve yabancı turistlerin gözde mekanlarından birisi haline geldi.

Ağrı Taşlıçay ilçesine bağlı Sinek Yaylası'nda volkanik platolar üzerindeki menderesler, otlanan küçükbaş hayvanlar ve yemyeşil doğasıyla muhteşem manzaralar sunuyor.

Mersin'in Mut ilçesindeki Yerköprü Şelalesi, kendine özgü ekosistemi, derin vadi içerisindeki doğal yapısı ve manzarasıyla ziyaretçileri kendine hayran bırakıyor.

Adiyaman' ın Kahta ilçesinde halk arasında 'dikenli dantel böceği' olarak bilinen (Phyllomorpha laciniata) görüntülendi.

Erzincan’ın Kemah ilçesinde Munzur Dağları eteklerinde 2500 rakımda bulunan ve göçerlerin koyun sürülerini besledikleri, ulaşımı zor olduğu için adeta ‘saklı cennet’ diye nitelendirilen Sohmarik Yaylası, doğaseverlerin yeni gözdesi haline geldi.

Hatay'da antikacı Mehmet Serkan Sincan, iş yerinin önünde uçamaz halde bulduğu ebabil kuşunu iş yerinde misafir ediyor. Sincan, ebabil kuşunu tekrar uçabilecek hale geldiğinde doğaya bırakacak.

Asrın felaketi sonrası memleketini terk etmeyerek mesleğini devam ettiren antikacı Mehmet Serkan Sincan, geçtiğimiz günlerde iş yerinin önünde uçamaz halde ebabil kuşu buldu.

Kedilerin saldırısından koruyarak ebabil kuşunu iş yerinde misafir etmeye başlayan Sincan, kuşun yeniden uçar hale gelmesini bekliyor.

"BEREKET GETİRDİĞİNE İNANIYORUZ" Gökyüzünde günlerce yol alan ve göç yolunda yorgun düşen ebabil kuşu, depremzede antikacının iş yerinde misafir olarak yaşıyor. Antikacı Mehmet Serkan Sincan, ebabil kuşunun özelliklerinden ve kültürümüzdeki yerinden bahsederek, "Dükkanımızın önünde bulduk, ebabil kuşu olduğunu düşünüyoruz. Peygamberimizi savaşta kurtaran bir hayvandır, dolayısıyla kuyruk şekli V şeklindedir. Evlere bereket getirdiğine inanıyoruz. Şu anda besliyoruz, birkaç güne salarız doğasına inşallah. Hem kendimiz serinliyoruz, hem de kuşumuzu serinletiyoruz. İnşallah iyileştirip doğaya salacağız. Şu anda muz ve kiraz verdik, ben de birazdan böcek alıp besleyeceğim" dedi.

Hakkari il merkezi ile Yüksekova ilçesi arasında yer alan ve bünyesinde 20 bin yıllık buzulları barındıran doğa harikası Cennet ve Cehennem Vadisi, ziyaretçilerden geriye kalan çöplerden dolayı adeta çöplüğe döndü.

Havaların ısınmasıyla birlikte dünyanın ikinci büyük krater gölü olma özelliğine sahip Nemrut Dağı ile Nemrut Krater Gölü’nde turizm sezonu açıldı.

Osmaniye'de 259 yıllık olduğu tahmin edilen ve mahallenin sembolü haline gelen anıt çınar ağacı, bunaltıcı yaz günlerinde doğal klima etkisi oluşturuyor.

Vücudu korumak, bağışıklığı güçlendirmek ve hastalıklara karşı daha dirençli hale gelebilmek için düzenli beslenmeye çok dikkat etmeniz gerekiyor. Beslenme şekliniz kadar tükettiğiniz her besin vücut sağlığınız için büyük önem taşıyor. Doğada bulunan sağlıklı pek çok besin organlarınızı ve bağışıklığınızı güçlendirebiliyor. Yüzyıllardır doğada kendiliğinden yetişen ve güçlü bir mikrop öldürücü olan kuzukulağı da en faydalı besinlerden biri.

Hatay'da ‘Yılancı Kemal' olarak bilinen Kemal Başer'in insanların yaşam alanında yakaladığı yılanı, nasihat vererek doğaya bıraktığı anlar gülümsetti.

Artvin´in Şavşat ilçesinde bulunan Bazgiret Şelalesi, karların erimesiyle coşkulu bir şekilde akıyor. Şelale, yerli ve yabancı turistlerin ilgisini çekerken, görsel bir şölen sunuyor.

Ağrı'nın merkeze bağlı Başçavuş köyünde yükselen baraj suları altında kalan caminin minaresi, eşsiz güzelliğiyle göz kamaştırıyor.

Artvin'in Şavşat ilçesinde bulunan Karagöl-Sahara Milli Parkı ve çevresinde ladin ormanlarına zarar veren 8 ve 12 dişli kabuk böceğine karşı başlatılan mücadele devam ediyor.

Arjantin'in Patagonya bölgesinde nadir görülen bir doğa olayı yaşandı. Kıyıya vuran dalgalar dondu. Patagonya'da bu doğa olayı nadir görülse de 2020'de kutuplardan gelen soğuk hava dalgasının etkisiyle hissedilen sıcaklık 20 dereceye düşmüş ve yine deniz, otomobiller ve boru hatları donmuştu.

Yılın sadece 10 gününe münhasır Karanlık Kanyondaki gün batımını görmek için dünyanın birçok ülkesinden turist Erzincan’ın Kemaliye ilçesine geliyor.

Muş'un doğal güzellikleri arasında yer alan Kızılağaç Kanyonu, son dönemde doğaseverlerin ve macera tutkunlarının uğradığı yerlerin başında geliyor.

Diyarbakır’ın Kulp ilçesinde dut ağacında dev etçil çekirge görüntülendi. Daha sonrası ise ağaç dalları arasında gözden kayboldu.

Artvin'in doğal güzelliklerinden biri olan Delikli kaya Şelalesi, bu kez sıra dışı bir drone gösterisine ev sahipliği yaptı. Drone pilotunun şelalenin önce içinden sonra da altından geçerek çektiği görüntüler büyük ilgi topladı.

Kars'ın Sarıkamış ilçesi Komdere Vadisi'nde bulunan doğa harikası peri bacaları, Kapadokya'yı andırıyor. Bölgeyi ziyaret edenlerinde dikkatini çeken peri bacalarının turizme kazandırılması bekleniyor.

Simav Orman İşletme Müdürlüğünce kestane ağaçlarına zarar veren kestane dal kanseri ile biyolojik mücadelenin sürdüğü bildirildi.

Kars'taki, kış ve yaz mevsiminde etkili olan yağışlarla gür akan Susuz Şelalesi, doğa tutkunları için çekim alanı.

Gümüşhane'nin Şiran ilçesinde yer alan ve dağın ortasındaki 40 ayrı kaynaktan dökülen Tomara Şelalesi, doğaseverlerin gözde mekanlarından biri haline geldi. Bölgenin en etkileyici doğal güzelliklerinden biri olan şelale, sadece manzarasıyla değil, serin sularıyla ve yemyeşil doğasıyla da ziyaretçilerini büyülüyor.

Erzincan'ın Refahiye ilçesinde doğal güzelliğiyle göz dolduran Dumanlı Yaylası, aşırı sıcaklarda şehirden uzaklaşıp doğada vakit geçirmek isteyenlerin gözde mekanları arasında yer alıyor.

Mersin'in Mut ilçesinde bulunan milyonlarca yıl önce oluşan doğa harikası Yerköprü Şelalesi Tabiat Anıtı 42-43 sıcaklığın olduğu bölgede yerli ve yabancı birçok misafiri ağırlıyor.

Dünya genelinde artan sıcaklıklar tüm canlıları etkilemeye devam ediyor. Deniz kaplumbağaları caretta carettaların mayıs ve haziranda başlayan yumurtlama döneminin ardından yumurtalarından çıkan yavrularının kürsel ısınma sebebiyle cinsiyetlerinin değişti açıklandı.

Malatya'nın Darende ilçesinde bulunan doğa harikası Günpınar Şelalesi ziyaretçi akına uğruyor.

Ankara’nın Kahramankazan ilçesinde sarının her tonu ile güneşi kıskandıran ayçiçeği tarlaları göz kamaştırıyor.

Bilim insanları, dünyada bilinen tek Sikad ağacının erkek örneği için dişi bir eş bulmayı hedefliyor. Bu proje yapay zeka ve drone teknolojileri kullanılarak Güney Afrika'nın Ngoye Ormanı'nda yürütülüyor.

Dünyanın en yalnız ağacı, yapay zeka sayesinde yakında bir eş bulabilir.

Sikad ağacının (Encephalartos woodii) şimdiye kadar vahşi doğada sadece tek bir erkek örneği keşfedildi.

1895 YILINDA KEŞFEDİLDİ

Botanikçi John Medley Wood, 1895 yılında bu tek bitkiyi Güney Afrika'nın KwaZulu-Natal eyaletindeki Ngoye Orman Rezervi'nde bulmuştu.

İlkel bir tohumlu bitki türü olan sikadlar ilk olarak dinozorlar Dünya'da dolaşmaya başlamadan önce ortaya çıktı.

Şimdi ise bilim insanları bu ağaç türüne yapay zeka yardımıyla bir eş arıyor.

"SİKADLARIN TANIMLANMASINA ODAKLANIYOR"

İngiltere'deki Southampton Üniversitesi'nde araştırma görevlisi olan Laura Cinti, "Projemizin yapay zeka kullanma yaklaşımı, yukarıdan bakıldığında palmiye ağaçlarına benzeyen sikadların görsel olarak tanımlanmasına odaklanıyor" dedi.

"GÖRÜNTÜ TANIMA ALGORİTMALARIMIZI EĞİTTİK"

Cinti, "Başlangıçta, palmiye ağaçlarını saymak için palmiye yağı endüstrisinde rutin olarak kullanılan algılama modellerini benimsedik, ancak bunu özel bakış açımıza ve sikadların benzersiz şekline göre optimize etmek için kendi görüntü tanıma algoritmalarımızı eğittik" dedi.

2 YILDA 4 BİN HEKTAR GÖRÜNTÜ ELDE EDİLDİ

2022 ve 2024 yıllarında yapılan araştırmalarda 10.000 dönümlük (4.000 hektar) Ngoye Ormanı'nın 195 dönümünden (79 hektar) binlerce görüntü elde edildi.

Drone kameralar, sikadların benzersiz spektral imzasını tanımlamak umuduyla beş dalga boyunda görüntüler yakaladı ve böylece onları çevredeki ağaçlardan ayırt etmeyi kolaylaştırdı.

Cinti, yapay zeka sisteminin sikadları tanıma yeteneğini geliştirmek için çeşitli ortamlarda sentetik haritalar oluşturulduğunu aktardı.

ÖNCEKİ ARAŞTIRMALAR SONUÇSUZ KALDI

Ayrıca Cinti diğer bilim insanları tarafından yürütülen önceki araştırmaların sonuçsuz kaldığını söyledi.

Araştırmacılar binlerce görüntüyü, görüntü tanıma görevlerinde kullanılan bir bilgisayar görme modeli olan YOLOv8'de çalıştırdı.

Modeli çeşitli sikad türlerinin fotoğraflarını kullanarak eğittiler ve hedeflerinin yukarıdan nasıl görünebileceğini programa öğretmek için bunları dijital olarak oluşturulmuş kanopilere yerleştirdiler.

Engebeli arazi ve bulut örtüsü görüntülerin analizini daha da zorlaştırsa da araştırmacıların yapay zeka modelini iyileştirmeye devam etmeyi planladığı aktarıldı.

Ardahan’ın serhat ilçesi Posof muhteşem doğasıyla adeta büyülüyor.

Muğla'nın Marmaris ilçesinde bir hafta önce tek başına doğa yürüyüşüne çıktıktan sonra bir daha haber alınamayan Rus turist Natalya Somova (48) için arama çalışması başlatıldı.

Her yıl Ağustos ayında Swift-Tuttle kuyruklu yıldızının bıraktığı partiküllerin dünya atmosferine girmesiyle oluşan perseid meteor yağmuru, bu yıl da geceyi aydınlattı. Meteor yağmuru yine devam edecek. Peki, meteor yağmuru ne zaman, saat kaçta? Meteor yağmuru Türkiye'den izlenecek mi?

Yağmur ormanlarından getirilen onlarca türde binlerce kelebek ile özel bitki türleri Konya’daki Tropikal Kelebek Bahçesi’nde sergileniyor. Bahçenin yetkilisi Hakan Babaoğul, “Bahçemizi değerli kılan unsurlardan birisi de her botanik bahçede bulamayacağınız türlerin olmasıdır. 2015'ten günümüze kadar uzun araştırmalar ve çalışmaların bir sonucu olarak sadece bahçemizde görebileceğiniz 70 türe sahibiz.” diye konuştu.