İzmir Ticaret Odasından (İZTO) yapılan açıklamaya göre, İzmir Balıkçılık Çalışma Grubu 34'üncü toplantısı İZTO Yönetim Kurulu Üyesi Mehmet Şahin Çakan başkanlığında yapıldı.

Toplantıda EÜ Su Ürünleri Fakültesi Dekan Yardımcısı Prof. Dr. Tolga Dinçer, İzmir Körfezi'nde yaşanan balık ölümleri ve kirlilikle ilgili sunum yaptı.

Dinçer, özellikle iç körfezde su sirkülasyonunun kısıtlı olması nedeniyle suların sıcak mevsimlerde dış körfez bölgelerine göre daha fazla ısındığını, bunun iç körfez ekosistemini daha da kırılgan hale getirdiğini anlattı.

Nüfus ve alt yapının yetersizliğinin sorunu büyüttüğünü belirten Dinçer, şunları kaydetti:

"2000 yılında Büyük Kanal Projesi'nin devreye sokulmasıyla körfez ekosistemi çok ciddi bir düzelme sürecine girdi. Ancak ilerleyen yıllarda nüfusun giderek artması nedeniyle mevcut alt yapının yetersiz kalması sorunun büyümesine neden oldu. Altyapının yetersizliği nedeniyle 10 yılı aşkın süredir Çiğli Arıtma Tesisi'nden yeterli düzeyde arıtılmayan suyun deşarjlarının yapıldığı gerek uydu görüntülerinden, gerekse gözlem ve araştırma sonuçlarımızdan anlaşılıyor."

Dinçer körfezde yüksek miktarda besleyici elemente bağlı aşırı alg üremesi olduğunu dile getirerek, "Körfezden alınan balık numuneleri üzerinde yapılan mikrobiyolojik çalışmalar neticesinde, balıklarda hastalığa sebep olacak herhangi bir bakteriyel ve paraziter etkene rastlanmamıştır." diye konuştu.

İZTO Yönetim Kurulu Üyesi Mehmet Şahin Çakan ise körfezin 1979'dan beri balık avcılığına kapalı olduğunu ifade etti.

Körfezdeki toplu balık ölümlerinin balıkçılık sektörünü olumsuz etkilediğini aktaran Çakan, "İzmir'de gerçekleştirilen balıkçılık faaliyetleri genellikle açık deniz avcılığına dayanmakta olduğundan bu durum tüketici sağlığı açısından bir tehlike unsuru oluşturmuyor. Bu bağlamda kritik olan avlanan balıkların menşei. Yasal düzenlemelere göre, kökeni belirsiz olan balıkların satışı kesinlikle yasak." ifadelerini kullandı.

Toplantıya sektörle ilgili kurum ve kuruluşların temsilcileri de katıldı.

AA

Kıyıya vuran balıklar, belediye ekiplerince toplandı.

Balık ölümlerinin yanı sıra kötü koku da körfez çevresinde etkili oldu.

Kentte 20 Ağustos'ta Bayraklı ilçesi Turan Sahili'ne ölü balıkların vurması ve kötü koku sorununun ortaya çıkması sonrası kirlilik kaynağının tespiti ve önüne geçilmesi için çalışma başlatılmıştı.

AA

Suların çekilmesiyle birlikte birçok balık ölürken, bazıları da balçığa saplandı.

Balıklı köyü sakinlerinden Şerafettin Özçelik, gazetecilere yaptığı açıklamada, "Göletin kurumasıyla balık ölümleri ve çevre kirliliği yaşandı. Pis koku ve sinekler köy halkını rahatsız etmeye başladı. Göletin kurumasından dolayı biber üreticileri de zor durumda. Buna yetkililerin çözüm bulmasını istiyorum" dedi.

Özçelik, Çevre, Doğa ve Hayvanları Koruma Timi'nin (HAYDİ) gölete gelerek incelemelerde bulunduğunu kaydetti.

AA

Diplomatik kaynaklardan edinilen bilgiye göre, devletlerin, iç sular, kara suları, kıta sahanlığı, Münhasır Ekonomik Bölge (MEB) gibi yargı yetkilerini kapsayan alanların dışında kalan açık deniz alanlarında deniz biyolojik çeşitliliğinin korunması ve sürdürülebilir kullanımı konusundaki anlaşmaya taraf olunmasına ilişkin süreç, Bakan Fidan'ın söz konusu katılım belgesini imzalamasıyla başlatıldı.

Uluslararası deniz hukukunun yapıtaşı prensiplerinden biri olan "açık denizlerin serbestisi" ilkesi çerçevesinde, açık deniz alanları tüm devletlerce kullanılabilirken, küresel ortaklar olarak da nitelendirilen bu deniz alanları, özel olarak hiçbir devlete ait değil.

Diğer taraftan, dünya okyanuslarının üçte ikisini oluşturan açık denizlerin yüzde 1'inden daha azı korunurken, açık denizlerdeki aşırı ve kontrolsüz faaliyetler neticesinde deniz çevresi ve deniz kaynakları zarar görüyor.

Söz konusu anlaşma, ulusal yetki alanları dışında kalan bu deniz alanlarındaki biyolojik çeşitliliğin korunmasını ve sürdürülebilir kullanımını amaçlıyor.

Açık denizlerde koruma alanları yaratılmasını, alan tabanlı yönetim araçları sisteminin kurulmasını, açık denizlerde planlanan faaliyetlerle ilgili çevresel etki değerlendirmesi yapılmasına dair yükümlülükleri içeren anlaşma, okyanuslarda yapılacak biyolojik keşiflerin bilim, teknoloji ve tıp alanlarında faydalarının adilane ve eşitlikçi paylaşımını, açık deniz alanlarının iyi yönetilmesini ve bilimsel araştırmalar konularında işbirliğini ve gelişmekte olan ülkelerin kapasitelerinin güçlendirilmesini kapsıyor.

Uluslararası deniz hukukuna büyük önem atfeden Türkiye, gelecek kuşakları da ilgilendiren çevresel konularda da uluslararası çabalara katkılarını ve desteğini sürdürmeye devam edecek.

AA

Sıcak iklimi seven ve nadir rastlandığı için Dünya Doğayı ve Doğal Kaynakları Koruma Birliğince koruma altına alınan kum zambakları, çiçek açtığında görsel şölen oluşturuyor.

Muğla'nın bazı sahillerinde doğal şekilde yetişen kum zambakları, çevre dernekleri ile çevreciler tarafından korunuyor.

Kumun yaklaşık 80 santimetre altındaki soğanlarının sökülüp başka yerlere taşınması ve yurt dışına götürülmesi yasak olan zambakları koparan kişilere 387 bin 141 lira ceza kesiliyor. Zambaklara kurum, kuruluş veya işletmelerin zarar vermesi halinde ise bu idari para cezası üç katı olarak uygulanıyor.

Fethiye ilçesinde sahildeki bir restoranın bahçesini doğal olarak süsleyen kum zambakları, işletme tarafından bakılıyor.

İşletme sahibi Şükrü Okka, AA muhabirine, deniz kıyısında doğa dostu bir işletme olduklarını söyledi.

İşletmeyi 6 yıl önce devraldıklarını anlatan Okka, "O zamanlar birkaç tane kum zambağı açıyordu. Korunmasını sağladık ve soğanları artış gösterdi. Koparmak isteyenlere engel olmaya çalışıyoruz. Çoğaldı ve çok güzel oldu. Her yıl da artış gösteriyor." dedi.

Sahilde kendi işletmelerinin bahçesi dışında kum zambağının fazla yaygın olmadığını belirten Okka, kum zambaklarının özellikle turistlerin çok ilgisini çektiğini vurguladı.

Kum zambakları, Bodrum sahillerinde de görülüyor. Zambaklar, etrafı güvenlik bariyerleriyle çevrili alanda koruma altında bulunuyor.

- "Koruma çalışmaları desteklenmeli"

Bodrum'da yaşamını sürdüren ziraat mühendisi Halil Doğan Kanber, Fethiye'den Bodrum'a kadar olan sahil kesiminde yer yer çıkan kum zambaklarının Türkiye'ye özgü olduğunu söyledi.

Bitkinin yurt dışına çıkarılmasının yasak olduğunu ifade eden Kanber, "Kum zambakları, genetik çeşitliliğin sağlanması ve sahillerimizin güzel gözükmesi adına turistik bakımından da önemli. Tohum çeşitliliğinde ve genetik çeşitlilikte katkı sağlaması için koruma çalışmaları desteklenmeli." diye konuştu.

Küresel ısınmanın da etkisiyle çevre yapısı çok bozulduğu için çeşitli hastalıkları ve bitkilerin değişen iklim koşullarına karşı olan dayanıksızlığını gördüklerini anlatan Kanber, bu tip endemik bitkilerin tohum araştırmalarına önemli katkı sağlayacağını kaydetti.

AA

ODTÜ Ekosistem Uygulama ve Araştırma Merkezi (EKOSAM) Müdürü de olan Beklioğlu, AA muhabirine, Eymir Gölü'nde artan balık ölümleri ve bu konuda yürütülecek çalışmalara ilişkin bilgileri paylaştı.

Toplu balık ölümlerinin İzmir Körfezi'nde görüldüğünü, Eymir ve birçok gölde de benzer olayların yaşandığını anımsatan Beklioğlu, suya karışan evsel ve tarımsal atıkların bu tablonun en önemli nedenlerinden olduğuna dikkati çekti.

Prof. Dr. Beklioğlu, göllerdeki evsel, tarımsal atık suların azot ve fosfor bakımından zengin olduğunu, bu durumun sudaki planktonları ve biyolojik üretimi artırarak oksijen seviyesinin düşmesine neden olduğunu, balık ölümlerinin önüne geçmek için havzalardan göllere atık suların verilmemesi gerektiğini söyledi.

- "Eymir Gölü'nde sazan balıklarının sayısında artış yaşandı"

Göllerdeki ekolojik yapının korunmasının büyük önem taşıdığının altını çizen Beklioğlu, suda oksijen seviyesindeki hızlı düşüşün balık ölümlerini tetiklediğini, bu durumun yaz ortası ve sonunda daha fazla yaşandığını anlattı.

Bu durum sonucunda göllerde oksijen ihtiyacı yüksek turna gibi balıkların sayısının azaldığını, sazan balıklarının ise arttığını dile getiren Beklioğlu, sazan balıklarının dip çamurunu karıştırarak planktonların çoğalmasına yol açtığını ve bunun da oksijen seviyesini daha da düşürdüğünü ifade etti. Prof. Dr. Beklioğlu, şunları kaydetti:

"Aynı havzanın iki gölü olan Eymir ve Mogan göllerini 1996'dan beri örnekliyoruz. Bu kapsamda 2 defa yenileme amacıyla Eymir Gölü'ndeki sazan balıklarını seyrelttik. Gölün ekolojik yapısında mükemmel bir iyileşme oldu, su içi bitkileri tekrar döndü, su berraklığı ve sudaki oksijen seviyesi arttı.

Şimdi bunu tekrar uygulamak istiyoruz çünkü Eymir Gölü'nde sazan balıklarının sayısında artış yaşandı. Tarım ve Orman Bakanlığı Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğüyle bir görüşme yaptık ve bu görüşmelerden olumlu dönüşler aldık. Bakanlıkla bir protokol imzalayacağız ve Eymir Gölü'ndeki artan sazan balıklarını azaltacağız. Hedefimiz göldeki ekolojik yapıyı iyileştirmek. Bunun için 1 yıllık süreçte göldeki sazan balıklarının yüzde 75'ini seyreltmek istiyoruz. Buradan elde ettiğimiz sonuçlar, Türkiye'nin farklı yerlerine de uygulanması açısından model oluşturuyor."

- "Çok kötü bir koku yayılıyor"

Öte yandan Eymir Gölü'nde hobi amaçlı balıkçılık yapan vatandaşlar da göldeki kirlilik ve kökü kokudan duydukları rahatsızlığı dile getirdi.

Gölü daha önce hiç bu kadar kirli görmediğini vurgulayan Ali Haydar Ataş, "Balıklar neredeyse yok gibi. Balıkçı arkadaşlar gelirdi, onlar da yok artık. 2 saattir buradayım, hiç balık tutamadım." dedi.

Tunç Cihan Özgül de yıllardır Eymir Gölü'nde balık tuttuğunu, göldeki kirliliğin artmasıyla artık bu tutkusundan vazgeçtiğini söyledi.

Gölde çok kötü bir koku olduğunu, balık ölümlerinin yaşandığını aktaran Özgül, "Artık Eymir Gölü'nde balık tutmamayı tercih ediyoruz. Arabayla geçerken de yürüyüş yaparken de çok kötü bir koku yayılıyor. Üzülüyorum bu duruma." diye konuştu.

Özgül, ölen balıklarının çoğunluğunun turna balıkları olduğunu kaydetti.

AA

Elektronik Gemi Denetim Sistemi üzerinden yapılan denetimde, liman içerisinde bir geminin paslı ve yağlı suyu denize bıraktığını belirledi.

Ekipler, gemiye 20 milyon 484 bin 576 lira ceza kesti.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Büyükşehir Belediye Başkanı Vahap Seçer, artık denizi Elektronik Gemi Denetim Sistemi ile denetlediklerini belirterek, "Bundan sonra da denizimizi kirletenlere göz açtırmayacağız." ifadesini kullandı.

AA

Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre, Marmara Denizi'nde 2021'de ortaya çıkan müsilaj sonrası Bakanlıkça 22 maddelik "Marmara Denizi Eylem Planı" ve "2021-2024 Marmara Denizi Bütünleşik Stratejik Planı" hazırlandı.

Bu kapsamda, Marmara'daki kirliliğinin azaltılması ve izleme çalışmalarının yürütülmesi için oluşturulan Müsilaj Bilim ve Teknik Kurulu, son dönemde Marmara Denizinde müsilaj oluşumuna ilişkin ihbarlar üzerine tekrar harekete geçti.

Müsilaj Bilim ve Teknik Kurulu, alanın akademisyenleriyle Bakanlığın ilgili birimleri, Marmara Denizi'nde benzer çevresel sorunların tekrar yaşanma ihtimalini göz önünde bulundurarak, güncel durum değerlendirmesi ve atılacak adımların planlanması amacıyla toplanacak.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Yardımcısı Fatma Varank başkanlığındaki istişare toplantısı, 25 Aralık Çarşamba günü Ankara'da yapılacak.

Toplantıya, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) Başkanının yanı sıra Marmara Belediyeler Birliği, Marmara Araştırma Merkezi başkanlıklarının yetkilileri, Bursa Teknik Üniversitesi, Bursa Uludağ Üniversitesi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Gebze Teknik Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi, Boğaziçi Üniversitesi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Piri Reis Üniversitesi, Yıldız Teknik Üniversitesi, Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Kocaeli Üniversitelerinden bilim kurulu üyeleri ile konuya ilişkin çalışmaları olan akademisyenler katılacak.

- Marmara'da 4 yılda 38 bin 545 denetim yapıldı, 268 tesis kapatıldı

İstanbul'da 27 Haziran'da toplanan Müsilaj Bilim Kurulunda, atık su arıtma tesislerinin ileri biyolojik atık su arıtma tesislerine dönüştürülmesi konusunda karara varıldı. Ardından İstanbul Büyükşehir Belediyesi ile 14 Ağustos'ta bir toplantı daha yapıldı.

Müsilaj Bilim Kurulu toplantısı öncesi, Marmara Denizi Havzasında bulunan diğer illerin yerel yönetimleriyle de yarın Bakanlık binasında toplantı gerçekleştirilecek.

Öte yandan 2021'den bugüne Marmara Denizinde yaşanan müsilaj nedeniyle Marmara Denizine kıyısı olan Kocaeli, İstanbul, Yalova, Tekirdağ, Bursa, Balıkesir, Çanakkale'de yapılan 38 bin 545 çevre denetiminde çevre mevzuatına aykırı hareket eden bin 998 tesis ve 749 deniz aracına toplamda 1 milyar 227 milyon 363 bin 368 lira ceza uygulandı, 268 tesis de faaliyetten men edildi.

Marmara Havzasında bu yıl 11 bin 314 denetim yapıldı, 727 tesise 318 milyon 715 bin lira idari ceza uygulandı, 88 tesisin faaliyeti durduruldu.

AA

İlçe Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Müdürlüğü ile İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ekipleri, derede incelemede bulunarak sudan numune aldı.

İlçede yaşayan Alperen Dedeoğlu, gazetecilere, derenin bir süredir bulanık aktığını söyledi.

Dere kenarında köpükler oluştuğunu, daha sonra da balık ölümleri görüldüğünü anlatan Dedeoğlu, yetkililerden yardım beklediklerini dile getirdi.

AA

Marmara Denizi'ne günde yaklaşık 4,5 milyon metreküplük kanalizasyon suyu deşarjı olduğunu dile getiren Büyükakın, şöyle devam etti:

"Bunun yüzde 53'ü sadece ön arıtmayla deşarj ediliyor. Ön arıtmada azot ve fosfor ortamdan uzaklaştırılmış olmuyor. Müsilaja sebep olan bir mikroorganizma, azot ve fosforla besleniyor. Denize siz ne kadar fazla kanalizasyon suyu akıtır ve ne kadar çok azot ve fosfor bulunmasına sebep olursanız bu mikroorganizmanın da besin kaynağı olduğu için popülasyonun artmasına sebep oluyorsunuz. Dolayısıyla öncelik olarak yapılması gereken buyken maalesef ciddi adım atılmadı. Bu 4,5 milyon metreküplük denize deşarj edilen evsel atık suyun yüzde 53'ü ön arıtmayla yapılıyor. Bu yüzde 53'lük ön arıtmayla denize deşarj edilen kanalizasyonun yüzde 97'sinin kaynağı da maalesef İstanbul."

Büyükakın, İstanbul'dan Marmara Denizi'ne deşarj edilen evsel atık suyun azot ve fosfor miktarını artırdığını, bu durumun da müsilajın kaynağı olan bakterinin çoğalmasına neden olduğunu kaydetti.

Bu alanda çalışma yürüten bilim insanlarının tespitlerinin kendilerine iletildiğini belirten Büyükakın, "Yaklaşık 20-22 metre derinlikte yoğun bir müsilaj tabakası olduğunu tespit ediyor ve bununla ilgili uyarılarda bulunuyor bilim insanları." dedi.

"Bilim insanları müsilajı engelleme noktasında çalışmalar yürütüyor"

Kocaeli'de 23 arıtma tesisi çalıştırdıklarını aktaran Büyükakın, "Bu arıtma tesisleri sayesinde bir damla evsel atık su bile Marmara Denizi'ne Kocaeli sahillerinden deşarj edilmiyor. Ama Marmara kapalı bir havza. Diğer illerde bu yapılmadığı zaman o kirliliğin buraya da yansımaları oluyor. Mesela Değirmendere açıklarında da bu tespit edildi. Maalesef 'müsilaj yine geliyorum' diyor. Hava sıcaklıklarının artmasıyla Marmara Denizi zannediyorum daha yaygın müsilaja maruz kalacak." ifadelerini kullandı.

Büyükakın, Marmara Denizi'nde oksijen seviyesinin düşmesinden diğer canlı türlerinin olumsuz etkilendiğinden bahsederek, bilim insanlarının o dönemde yaptığı çalışmalarda tüm tedbirler alındığında Marmara Denizi'nin 5-6 yılda eski oksijen seviyesine dönebileceğini aktardığını dile getirdi.

Müsilajla ilgili Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığıyla temas kurduklarını aktaran Büyükakın, bilim insanlarının müsilajı engelleme noktasında çalışmalar yürüttüğünü anlattı.

Büyükakın, Bakanlık ortaklığında İzmit Körfezi'nde dip çamuru temizliği çalışmasını hayata geçirdiklerini hatırlatarak, "Bu yapılmasaydı kirlilik faktörü daha da artacağından daha yaygın bir durum söz konusu olurdu. 27 milyona yakın nüfusun yaşadığı bu bölgede Kocaeli'deki arıtmalar yüzde 8'e karşılık geliyor. Biz de üzerimize düşeni yapmasak burası körfez, Marmara Denizi'nin tam uç noktası olduğu için aslında burada müsilaj açık denize kıyaslandığında çok daha yoğun görülebilir. Buradaki çabalar müsilajın yoğun şekilde olmasını geciktiriyor, etkisini azaltıyor. Hem miktar olarak hem de sıklık olarak oradaki etkiyi azaltmış oluyoruz. Yani müsilajın aleyhine bir gelişme burada yaşanıyor." ifadelerini kullandı.

AA

Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Fakültesinde yaklaşık 20 kişilik ekip tarafından 9 ay önce başlatılan Model Organizma Aksolotl Projesi'nde, literatürdeki adı "Ambystoma Mexicanum" olan ve halk arasında "su semenderi" olarak bilinen Meksika kökenli aksolatlların yetiştirilmesine yönelik laboratuvar çalışmasının ardından uygulama aşamasına geçildi.

Projenin yürütücüsü Doç. Dr. İhsan Çelik, AA muhabirine, göl ve akarsularda yaşayan aksolotlların en önemli özelliğinin rejenerasyon (yenileme) kapasiteleri olduğunu söyledi.

Uluslararası Doğayı Koruma Birliğince bu deniz canlısının neslinin "kritik tehlikede" olduğunun belirlendiğini ifade eden Çelik, "Uzuvlarını yenileyebilmelerinden dolayı özellikle rejeneratif tıpta çok fazla araştırmalara konu oluyor. Son zamanlarda ülkemizde de aksolotlla ilgili çalışma yapan bilim insanlarımız var. Buradan yola çıkarak insanlardaki uzuv yenileme tedavisi olmayan hastalıkların tedavisine yönelik ipuçları arıyorlar." dedi.

Çelik, aksolotlların yumurtadan çıkıp larvadan ergin bireye gelinceye kadar birtakım üretim ve yetiştirme prosedürleri olduğunu, bu konuda yaşanan sorunları aşmaya çalıştıklarını dile getirdi.

Bu alanda çalışmak isteyen bilim insanlarının deney hayvanı tedariki konusunda boşluk olduğunu ifade eden Çelik, bu ihtiyaca yönelik başta Mersin Üniversitesi olmak üzere bazı yükseköğretim kurumlarıyla işbirliği yaptıklarını anlattı.

- Saldırgan değil, evcil hayvan olarak beslenebiliyor

Aksolotlların saldırgan olmadığını, evcil beslenebilen türlerden sayıldığını vurgulayan Çelik, "Özellikle küçük yaştaki çocukların çok ilgi gösterdiği bir hayvan. Çok nahif, sakin hatta dişleri olmayan ama etçi bir tür. Bilinen ömürleri 15 ila 20 yıl arasında. Boyları 25 ila 30 santimetre arasında ve kısa bir sürede bu boya erişebiliyorlar." bilgisini paylaştı.

Doç. Dr. Çelik, aksolotlların özellikle trafik kazaları ya da benzer yaralamalı olaylarda uzuv kaybı yaşayan insanların tedavilerine yönelik bilimsel çalışmalar için umut olabileceğine dikkati çekti.

Bu canlıların bilim dünyası için önemine işaret eden Çelik, şöyle konuştu:

"Aksolotllar kol ve kuyruk gibi bilinen uzuvların dışında iç organlarını hatta beynin bir kısmını, sinirlerini de yenileyebiliyor. Bu alanda çalışan bilim insanları buradan aldıkları ipuçları ile insanlarda tedavisi olmayan bazı hastalıkların aksolotlların uzuv yenileyebilme ile ilgili yönlerinden yola çıkarak araştırmalarına devam ediyor. Onun için bizim için çok kıymetli bir tür. Burada yetiştirmesinin diğer bir önemi de şu, nesli tehlikede olduğu için bu hayvanları doğadan temin etmek şu anda doğru değil zaten yasak. Onun için bu hayvanın laboratuvar şartlarında yetiştirilmesi lazım. Bizim de burada genetik kodlamalarını yaptığımız, genetik tanımlarını yaptığımız hayvanları üretip, çoğaltıp bu alanda çalışma yapmak isteyen bilim insanlarına katkı sunmakla ilgili misyonumuz var."

Çelik, 3 aylık periyotlarda yavru elde edebildikleri laboratuvardaki kapasitenin 3 bin aksolotl olduğunu dile getirerek, yıllık 12 bin aksolotl üretip uzuv kaybıyla ilgili araştırma yapan bilim insanlarının hizmetine sunmayı amaçladıklarını sözlerine ekledi.

AA

İzmit Körfezi'nde biyoçeşitliliğin korunması amacıyla başlatılan projede 1. etap kapsamında son geotekstil tüplerin serimi gerçekleşti.

Toplam 3 etaplı projenin sonunda 468 hektarlık alandan 3,8 milyon metreküp çamur bertaraf edilecek. Körfezden şu ana kadar 66 bin kamyon dip çamuru çıkarıldı.

Bu yılın sonunda tamamlanması planlanan 1. etap kapsamında 125 hektarda 1 milyon 100 bin metreküp çamur temizlenecek. İzmit Körfezi'nden çıkarılan dip çamuru toplamda 3 bin 500 geotekstil tüpte toplanarak kurutulacak.

Çalışmalarına başlanan 2. etap kapsamında da 165 hektarlık alanda 1 milyon 100 bin metreküp çamurun temizlenmesi hedefleniyor. 2026 yılı sonunda tamamlanması planlanan 2. etap temizlik çalışmalarının ardından 3. etap çalışmaları başlayacak.

Projenin tamamlanmasının ardından İzmit Körfezi'nin zamanla "tertemiz akvaryum" görünümüne kavuşması bekleniyor.

AA

TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezinin desteği ve Türkiye'deki farklı üniversitelerin katkılarıyla yürütülen programla denizlerde meydana gelen kirlilik ve etkileri mevsimsel olarak düzenli izleniyor.

Bu kapsamda 175 kilometre sahil şeridine sahip Sinop'ta da deniz ve sahillerde oluşan çöp varlığının tespitine yönelik Sinop Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi tarafından çalışma yürütülüyor.

Bilim insanlarınca farklı zaman dilimlerinde sahil ve denizden toplanarak sayımı yapılan çöpler, daha sonra laboratuvarda analiz edilerek çevresel etkileri üzerine araştırma gerçekleştiriliyor.

En fazla sigara izmariti ve tek kullanımlık plastik atıklara rastlanıyor

Sinop Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Dr. Öğr. Üyesi Ayşah Öztekin, AA muhabirine, üniversite olarak programa bu yıl dahil olduklarını ancak 2015 yılından beri bölgedeki çöp varlığını takip ettiklerini belirtti.

Denizlerde Bütünleşik Kirlilik İzleme Programı'na dahil olmalarıyla bölgedeki çöp varlığını mevsimsel olarak yaptıkları çalışmalarla ortaya koyduklarını belirten Öztekin, bu çalışmada en fazla rastlanan çöpler arasında birinci sırada sigara izmaritinin geldiğini söyledi.

İkinci sırada tek kullanımlık plastik atıklar geldiğine işaret eden Öztekin, Kovid-19 salgını sonrası deniz ve sahillerde görülen maske ve eldiven sayısında da artış yaşandığını dile getirdi.

Yapılan analizlerde yabancı ülkelere ait çöplerle de karşılaştıklarına dikkati çeken Öztekin, bunda Karadeniz'deki yoğun gemicilik faaliyetinin önemli etken olduğunu kaydetti.

Öztekin, yapılan izleme ve elde edilen sonuçlara göre Karadeniz'deki çöp varlığının azalmadığını, aksine arttığını gördüklerinin altını çizerek, şöyle devam etti:

"Bir çöp sisteme girdiği zaman oradan uzaklaştırılmadığı sürece varlığını uzun süre devam ettiriyor. Plastiklerin yoğun üretiminin 1950'li yıllarda başladığını biliyoruz. Bugün hala o zamanlarda üretilen plastiklerin bizimle olduğu gerçeği de değiştiremeyeceğimiz bir kavram. Çünkü çok uzun süre alıyor doğada kaybolmaları. Zamanla daha küçük parçalara ayrılıyorlar ve sayıları artıyor. Bu noktada Karadeniz'deki çöp sayısı azalıyor diyemiyoruz, ne yazık ki daha da artıyor, çünkü küçülüyorlar. Mikroplastik sayısını daha yüksek buluyoruz. Bu noktada bizi iyi şeyler beklemiyor. Daha çok canlıda daha çok plastik buluyoruz."

Öztekin, özellikle yaz aylarında sahillerde bırakılan çöplerin sonraki dönemler için tehlike arz ettiğini vurgulayarak, toplum olarak Karadeniz'in geleceği adına koruma içgüdülerini artırmaları gerektiğini sözlerine ekledi.

AA

Doğal güzellikleri ve tatil imkanlarıyla her mevsim ziyaretçi ağırlayan Hazar Gölü, kış mevsiminin renklerinin görülmeye başlandığı doğası, etrafını çevreleyen karla kaplı dağları ve yaklaşık 81 kilometrekare yüzey alanına sahip gölün mavisiyle ziyaretçilerine güzel bir manzara sunuyor.

Gölün çevresinde yürüyüş yolu yapılacak

Sivrice Kaymakamı Efecan Şahin, AA muhabirine, gölün kendine has doğal güzelliği ve tatil imkanlarıyla Doğu Anadolu bölgesinin önemli tatil ve gezinti rotalarından biri olduğunu söyledi.

Doğanın renkleriyle her mevsim farklı bir güzelliğe bürünen Hazar Gölü'nün çevresinin kar yağışıyla beyaza büründüğünü kaydeden Şahin, "Hazar Gölü bu yöre için çok büyük bir değer, hem yaz turizmi hem de kış turizmi açısından. Elazığ ve bölgeye hitap eden özelliklere sahip." dedi.

Tektonik olan Hazar Gölü'nün yaklaşık 20 kilometre uzunluğa ve 4-4,5 kilometre genişliğe sahip olduğunu anlatan Şahin, yüzey alanının yaklaşık 81 kilometrekare, en derin noktasının da yaklaşık 216 metre olduğunu dile getirdi.

Şahin, Hazar Gölü ve çevresinin kar yağdığında farklı bir güzelliğe büründüğüne dikkati çekerek, "Özellikle yerli turistler kar yağışından dolayı çok memnunlar. Gölün dört bir tarafı dağlarla çevrili ve en görkemli dağ da Hazarbaba Dağı. Burada bir kayak tesisimiz mevcut, inşallah yağışların artmasıyla ilçemizdeki kayak turizmi de canlanacaktır." diye konuştu.

Hazar Gölü'nün çevresinde yaklaşık 30 kamu ve özel sektöre ait tesis bulunduğunu anlatan Şahin, gelen misafirlerin bu tesislerden faydalanabildiklerini, günü birlik hizmetlerden yararlanabildiklerini dile getirdi.

Gölün çevresinde Elazığ Valiliği ve İl Özel İdaresi tarafından yürütülecek proje ile yürüyüş yolu yapılacağını belirten Şahin, Elazığ Orman Bölge Müdürlüğü tarafından dağlık alanlarda yürütülen ağaçlandırma çalışmalarının hızlandırılmasıyla gölün cazibesinin daha da artacağını ifade etti.

Şahin, gölün doğaseverler ve sportif faaliyetlerinde bulunanlar için önemli olduğunu aktararak, "Gölün kenarında sportif olta balıkçılığı etkinliği yapıldı, yurt içi ve dışından gelen katılımcılar gölü çok beğendiler. Buradaki biyolojik çeşitliliğin önemine vurgu yaptılar. Amatör ve profesyonel fotoğraf sanatıyla uğraşanlar açısından da bu yörede çok güzel kareler çıkıyor. Bölgeye has kuş türlerinin ve yaşam alanlarının olduğunu biliyoruz." diye konuştu.

"Gölün baharı, kışı, yazı bir başka güzel"

Gölü ziyaret eden Devrim Ağralı da Hazar Gölü'nün doğasını çok sevdiğini, stres atmak için fırsat buldukça gölü gezmeye geldiğini belirtti.

Ağralı, "Kış mevsiminde de Hazar Gölü çok güzel, karla kaplı dağlar ve göl, ikisi bir arada manzara muhteşem oluyor. Gölün baharı, kışı, yazı bir başka güzel." ifadelerini kullandı.

Ziyaretçilerden Tayfun Doğan da gölün muhteşem doğasıyla görülmeye değer bir yer olduğunu dile getirdi.

Hazar Gölü'nü yazın olduğu gibi kışında ziyaret etmelerini herkese tavsiye ettiğini kaydeden Doğan, "Buranın doğası her mevsim insana huzur veriyor, kışın kar altında buranın çok ayrı bir güzelliği var." dedi.

AA

MEÜ Su Ürünleri Fakültesince başlatılan çalışma kapsamında 8 kişilik ekip, Aydıncık ilçesinde dalış yaptı.

Su altındaki incelemede deniz çayırlarının iklim değişikliğine bağlı olarak azaldığını belirleyen ekip, restorasyon projesi hazırladı.

Projenin 2025'te hayata geçirilmesi planlanıyor.

- "Aydıncık ilçesi deniz çayırlarının son kalesi"

Su Ürünleri Fakültesi İşleme Teknolojisi Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Deniz Ayas, gazetecilere, yaz aylarında Doğu Akdeniz'deki yüzey suyu sıcaklığının 34 dereceye ulaştığını söyledi.

Deniz çayırlarının, sıcaklık ve kirlilikten olumsuz etkilendiğini belirten Ayas, şöyle konuştu:

"Aydıncık ilçesi deniz çayırlarının son kalesi. Buradaki çalışmalarda türün zarar gördüğünü, belli noktalarda da ortadan kalkmaya başladığını tespit ettik. Mersin Üniversitesi olarak 2025 yılı içerisinde restorasyon çalışmasına başlamayı planlıyoruz. Şu anda dalışlarımız sürüyor. Alandaki toplulukların sağlığı ve dağılımıyla ilgili ön verileri almaya devam ediyoruz."

Ayas, balıkçılık faaliyetleri ile yatlardan gelişigüzel atılan çapaların da deniz çayırlarına zarar verdiğini ifade ederek şu değerlendirmede bulundu:

"Restorasyon çalışmalarının amacı, popülasyonu daha iyi hale getirmek, etkilenen bölgelere sağlıklı türü nakledebilmek, alanda çayırların bütünselliğini korumak ve parçalanmasını engellemek. Bu şekilde deniz çayırlarının var olmasını sağlamaya çalışacağız."

AA

Bu kapsamda İl Tarım ve Orman Müdürlüğü Balıkçılık ve Su Ürünleri Şube Müdürlüğü ekiplerince, Sapanca Gölü'nde suya bırakılan "hayalet ağlar" ve kasnakların olduğu alanlar tespit edildi.

Gölde avcılık yapılması muhtemel olan belirli dalış noktalarında 8 bin metrekare alanın taraması yapılarak 200 metre uzatma ağı, 300 metre paraketa ,12 hayalet av araçları dalgıçlar tarafından sudan çıkarıldı.

Nicomedia Su Sporları ve Su Altı Avcılığı Spor Kulübünden dalgıç Özcan Karabulut, gazetecilere, Sapanca Gölü'nde iki haftadır çalışma yürüttüklerini söyledi.

Gölde geniş kapsamlı tarama yaptıklarını belirten Karabulut, "Göle atılan ağlar hala çalışmaya, hala ekosisteme zarar vermeye devam ediyor. Bu ağları çıkardığımızda ilk önce yaptığımız şey, yaşayan balık ya da bir hayvan varsa üzerinden alıp direkt doğal ortamıyla buluşturmak oluyor. Canlı yakalayıp saldığımızda bu bizim için büyük bir motivasyon oluyor. Tabii bazılarını da kurtaramıyoruz. Sapanca Gölü'nün dibi inanılmaz güzel, bunun hep aynı kalmasını istiyoruz." diye konuştu.

AA

Marmara Bölgesi'nin birinci, Türkiye'nin ise beşinci büyük doğal gölü olan yaklaşık 300 kilometrekarelik İznik Gölü'nün su seviyesinde son yıllarda düşüş görülüyor.

Tarımsal sulamada da yararlanılan göldeki su çekilmesi yer yer 150 metreye ulaştı. Bazı balıkçı kayıklarının karaya oturduğu gölün çevresinde kuraklık kaynaklı küçük adacıklar oluştu.

Bursa Büyükşehir Belediyesince Orhangazi ile İznik ilçe merkezleri arasında 2015-2018 yıllarında işletilen "Akşemseddin" adlı yolcu gemisinin yanaştığı Orhangazi İskelesi şimdi suyun metrelerce uzağında kaldı. Geminin sefer yaptığı dönemde çekilenler ile iskelenin şimdiki fotoğrafları su seviyesindeki değişimi gözler önüne seriyor.

Su çekilmesiyle, 2014 yılında göl kıyısının 20 metre açığında 1,5-2 metre derinlikte bulunan, yaklaşık 1600 yıl önce Aziz Neophytos adına inşa edildiği belirlenen batık bazilika kalıntısının büyük bölümü su seviyesinin üzerinde kaldı. Keşfedildiğinde havadan yapılan çekimlerde varlığı anlaşılabilen kalıntılar, aradan geçen 10 yılda sahille birleştiği için kıyıdan rahatlıkla görülebiliyor.

- "Bu yıl daha çok çekilme oldu"

Orhangazi Ziraat Odası Başkanı Dinçer Dimrit, AA muhabirine, İznik Gölü'nün her geçen gün "kan kaybettiğini" söyledi.

Göldeki çekilme hakkında hazırladıkları raporu ilgili kurum ve kuruluşlara sunduklarını belirten Dimrit, şunları kaydetti:

"Bu göl hepimizin gölü. Bu gölü hep birlikte korumamız gerekir. Bir değerimiz çekilip gidiyor. Bu yıl daha çok büyük çekilme oldu. Bu yıl suyun olduğu bölüm mera haline geldi. Çocukluğumda gölün kenarında yol vardı, su oraya kadar çıkardı. Gördüğümüz kadarıyla oradan yaklaşık 150 metre çekilme var. Çözüm önerisi olarak vahşi sulamanın önüne geçebiliriz. Fabrikalara buradan su verilmemesi lazım. Bunun yanında kuraklık ve buharlaşmayla suyumuz bu seviyelere geldi."

- Balıkçılık da etkilendi

Orhangazi Su Ürünleri Kooperatifi Başkanı Zelkif Bektaş da 60 yıldır bölgede yaşadığını dile getirdi.

O dönem ile gölün mevcut durumunu kıyaslayan Bektaş, "11 yaşından beri İznik Gölü ile iç içeyim, suyun hiç bu kadar çekildiğini görmemiştim. 6 sene önce denizden büyük bir gemi getirdiler buraya. Düşünün şu anda o geminin bağlandığı yerde dikiliyoruz, su kalmadı." dedi.

Bektaş, gölde eskiden yılda 1000 tondan fazla gümüş balığı avladıklarını ifade etti.

Kendi kooperatiflerinin senede ortalama 250 ton balık yakaladığını bildiren Bektaş, bu sene 78 tonda kaldıklarını anlattı.

Ömer Bülbül de 48 yıldır ilçede yaşadığını, göldeki çekilmenin özellikle son 15 yılda daha da arttığını vurguladı.

Bu sene 2023'e göre çekilmenin en az 10 metre fazla olduğunu söyleyen Bülbül, şöyle konuştu:

"Elektrik kurumundan emekliyim. İznik'in yüksek kesimlerinde 2015 yılında 2,5 metre kar ölçümü yapmıştık. O tarihten beri memlekete kar da yağmıyor. Gençliğimde bazilika hiç görünmüyordu. Gemi yanaştırılan iskelelerde su kalmadı. Özel teknelerin olduğu kısımdaki sular çekildi, tekneler karaya oturdu. Her geçen gün suyun azaldığını görüyoruz. İznik Gölü inşallah daha da fazla kurumaz."

AA

Fırat Çağlayan Yurdakul'un, son dönemde Marmara Denizi'nde görülmeye başlanan su marulunun faydalı olup olmadığına yönelik sorusuna Ceylan, deniz maruluna, Marmara Denizi'nden Hopa'ya bütün kıyı bölgelerde rastlanabileceğini söyleyerek, "Aslında bilimsellikte bu, kirliliğin de indikatör türü. Özellikle evsel atıkların neden olduğu azot ve fosfor açısından zengin maddelerin denize karıştığı bütün yerlerde Ulva Lactuca (deniz marulu) hızla yayılıyor ve çoğalıyor. Demek ki Marmara Denizi'ne ve Karadeniz'e evsel atıklar bırakılıyor." dedi.

- "Deniz anaları, kapalı koy ve körfezleri tercih ediyor"

Yurdakul'un, "Deniz anaları kirlilikle beraber ortaya çıktı ve kirlilikten beslendiğiyle ilgili yanlış bir algı vardı. Bununla ilgili ne söyleyebilirsiniz?" sorusu üzerine ise Ceylan, deniz analarının düşük oksijenli alanlara yüksek tolerans gösterdiği ve üremek için kapalı koy ve körfezleri tercih ettiğini söyledi.

Ceylan, "Kapalı koy ve körfezler zaten su hareketinin çok olmadığı yerlerdir. Onun için de o alanları özellikle tercih ediyorlar ve orada da tomurcuklanıyorlar." dedi.

Deniz çayırlarının da son yıllarda Türkiye'nin gündeminde olduğunu belirten Ceylan, solunan havanın yüzde 20'sini deniz çayırlarına borçlu olunduğunu aktardı. Deniz çayırlarının saatte 6 litre suyu süzdüğünü aktaran Ceylan, Marmara Denizi'nin şu anda bu çayırların sağlıklı olarak yaşayabildiği alanlardan biri olduğunu kaydetti.

Yurdakul'un, peygamber balığını Marmara Denizi'nde ilk kez görüntüleyenin Tahsin Ceylan olduğunu hatırlatması üzerine, Ceylan da o günden sonra peygamber balığını bir daha görüntüleyemediğini belirterek, "Biz bunu bir gece dalışında görüntüledik ve şok olduk. Beklemediğimiz bir şeydi. Bizim için de çok güzel bir anı oldu." dedi.

Çektiği görüntüleri gören bazı kişilerin, bu çekimlerde filtre kullanıp kullanmadığına yönelik soru sorduğunu aktaran Ceylan, su altında filtre kullanmadıklarını, sadece güneş ışığını taklit eden bir ışık kullandıklarını ifade etti.

- "Karadeniz'de 100 çeşit balık varsa bu 100 çeşidin popülasyonu fazla"

Yurdakul'un, "Karadeniz en genç deniz mi?" sorusu üzerine ise Ceylan, "Bilim insanları Karadeniz'e 7 bin 500 yaş koyuyorlar, yani '7 bin 500 yıllık bir deniz' diyorlar ve 'dünyanın en genç denizi' olarak da bilim insanları tarafından bu literatür kullanılıyor." karşılığını verdi.

Ceylan, Yurdakul'un, "'Karadeniz'in dibinde yaşam yok' diye bir şey hep kulağımıza aşina olmuştur. Bu doğru mu? sorusu üzerine ise bundan 7 bin 500 yıl önce tektonik kırılma sonucu Marmara'daki deniz sularının Karadeniz'e aktığını söyledi. Bunun sonucunda Karadeniz'deki tatlı su canlılarının öldüğünü söyleyen Ceylan, "Oradaki yaşam öldüğü zaman da çöktü. Bu ölen canlılar dibe çöktü ve dipte de hidrojen sülfür gazı üretimi oldu. Bilim insanlarına göre şu anda Karadeniz'in 150 metre, hatta en son okuduğum makalede 86 metrenin altında oksijen yok." ifadelerini kullandı.

Ceylan, Karadeniz'de balık popülasyonun fazla olduğuna işaret ederek, "Karadeniz'de 100 çeşit balık varsa bu 100 çeşidin popülasyonu fazla. Bir yerde gece dalışı yaptığımızda belki 20 kırlangıç, 20 barbun görebiliyorsunuz." dedi.

Yurdakul'un, "Karadeniz'de yakalanan balık miktarının, üretilen balık miktarının altına düştüğüne ilişkin sorusu üzerine Ceylan, "Karadeniz'de bir kere artık doğal ortamında olan balıkların insan nüfusuna yetişmesi mümkün değil. O yüzden bu tür kültür balıkçılığı sadece Karadeniz'de değil tüm dünyada hızla teşvik ediliyor. Desteklenmesi de gerekiyor." dedi.

- "Kültürel varlıklar insanların ilgisini çekiyor"

Ceylan, söyleşinin ardından konukların sorularını cevapladı.

Bir konuğun, "Karadeniz'in dalış turizmine açılması konusunda ne düşüyorsunuz? sorusuna Ceylan, özellikle Sinop'un su altı kültür varlıkları açısından zengin bir yer olduğunu bildirdi.

Alternatif dalış turizminin geliştirilmesi gerektiğini kaydeden Ceylan, "Bu tür kültürel varlıklar insanların ilgisini çekiyor. Antik çapalar olsun, batıklar olsun... Aslında her platformda bunu gündeme taşıyoruz." dedi.

AA

AA muhabirinin aldığı bilgiye göre, 112 Acil Çağrı Merkezi'ne gelen, "Tekkeköy Çiftlik Mahallesi Costal sahilinden kamyonlarla deniz kumu alınıyor, endemik bitkilere zarar veriliyor" ihbarı üzerine olay yerine jandarma, polis ile Tarım ve Orman Bakanlığı 11. Bölge Müdürlüğü ekipleri sevk edildi.

Tekkeköy ilçesi Çiftlik Mahallesi Karadeniz Sokak'taki kumsalda jandarma ve polis ekipleriyle inceleme yapan Tarım Orman Bakanlığı 11. Bölge Müdürlüğü ekipleri, alandaki izleri incelediğinde paletli iş makinesiyle bölgeden kum alındığını, bu sırada koruma altında bulunan zambaklara zarar verildiğini belirledi.

Şüpheli ya da şüphelilerin tespiti için çalışma başlatıldı.

Sıcak iklimi seven, dünyada nadir rastlandığı için Dünya Doğayı Koruma Birliğince koruma altına alınan kum zambakları, Alaçam ve Tekkeköy sahillerinde belli noktalarda doğal şekilde yetişiyor.

Nesli tükenme tehlikesi altında olan kum zambağını koparana Çevre Kanunu kapsamında 387 bin 141 lira para cezası uygulanıyor.

Önceki yıllarda zambakların yetiştiği bölgelerde ateş yakılmaması, araçla veya evcil hayvanlarla girilmemesi yönünde uyarı tabelaları konulmuş, bu sayede zambakların doğal alanlarında çoğalması sağlanmıştı.

AA

Alparslan-2 Barajı'nda yapılan denetime katılan İl Tarım ve Orman Müdürü Mehmet Gün, Muş'un, bitkisel ve hayvansal üretimin yanı sıra su ürünleri konusunda önemli iller arasında yer aldığını söyledi.

Bu yıl Muş'ta 4 milyondan fazla sazan yavrusunun göl ve barajlara bırakıldığını belirten Gün, "Alparslan-1 ve Alparslan-2 barajlarımız balıkçılık konusunda önemli yer tutuyor. Murat ve Karasu nehirleri de ilimizin iç sular konusunda iyi bir yerde olmasını sağlıyor. Son yıllarda Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğünün katkılarıyla barajlarımıza ve göllerimize sazan balığı yavrusu bırakılmaktadır." diye konuştu.

Barajlarda ve göllerde 90 ton balık avlanmasına izin verildiğini anlatan Gün, şunları kaydetti:

"Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğümüzün katkılarıyla, göllerimiz ile barajlarımızın korunması ve balıkçılığın sürdürülebilir olması için av yasağı dönemleri başta olmak üzere yıl boyunca Hayvan Sağlığı ve Su Ürünleri Şube Müdürlüğü ekiplerimiz kontrollerini sürdürmektedir. Alparslan-1 ve Alparslan-2 barajlarımızda kontrolsüz balıkçılığın önlenmesi için tekne temin ettik. Su ürünleri mühendisimizin başında bulunduğu ekiple kontrollerimiz yapılıyor. Murat ve Karasu nehirlerimizde de yasaklı malzemelerin toplanması için çalışmalarımız devam ediyor."

AA

İzmir Katip Çelebi Üniversitesi (İKÇÜ) Su Ürünleri Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Tevfik Tansel Tanrıkul, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Karşıyaka ilçesi Mavişehir sahili ile Balçova ilçesi İnciraltı sahilinde kıyıdan 5-10 metre açıkta tabaka şeklinde yosun üremesinin gözlemlendiğini söyledi.

Bu türün, körfezde sıklıkla görülen ve halk arasında "deniz marulu" olarak bilinen yosunlardan farklı olduğuna dikkati çeken Tanrıkul, cladophora ve enteromorpha cinsi olan bu yosunların sudaki nitrojen ve fosfor miktarının artmasıyla meydana geldiğini kaydetti.

Körfezde yosun kitlesinin yayıldığına işaret eden Tanrıkul, "Körfez'de nitrojen ve fosfor miktarının fazla olması, yosunların artmasına neden oluyor. Denizdeki evsel ve sanayi atıklarından oluşan gübreleme, yosunların üreyebilmesi, yayılabilmesi için ortam oluşturuyor." dedi.

Tanrıkul, güneşli hava ve rüzgarın az olmasının yosunların yayılımını hızlandırdığını dile getirerek, sadece kıyı bölgelerinde değil körfezin ortasında da yosunlardan oluşan yüzen adacıkların görüldüğünü aktardı.

İzmir Körfezi'nde görülen bu yosun türlerinin deniz ekosistemine zarar verdiğini anlatan Tanrıkul, şunları kaydetti:

"Bu yosun türlerinin zararları diğerlerinden çok farklı. Çünkü bu tür, akıntıyla birlikte etrafa yayılıyor. Suyun yüzeyini kaplaması nedeniyle de güneş ışığının geçmesini engelleyerek sudaki oksijenin azalmasına neden oluyorlar. Bu yosunlar bir süre sonra suyun dibine çöküyor, bu kez de suyun altındaki balık yumurtaları, yengeçler gibi ekosistemdeki canlıların üzerine tabaka gibi serilerek bunları yok ediyor. Bununla beraber dipte de ürüyorlar, yani yukarıdan aşağıya, aşağıdan yukarıya sürekli transfer halinde ürüyorlar."

- "Bir süre sonra kokuya neden olacak"

Bu yosunun dokusunun deniz marulundan daha sert olduğuna ve kısa sürede çürüyüp kaybolmadığına dikkati çeken Tanrıkul, çevresel şartlar devam ettiği sürece bu yosunların yayılımını sürdüreceğini dile getirdi.

Tanrıkul, yosunların temizlenmesi gerektiğine işaret ederek, sözlerini şöyle tamamladı:

"İklim şartlarının nasıl ilerleyeceğini bilmesek de körfezin kirliliği devam ediyor, her geçen gün artıyor. Şu an balık ölümleri durdu ama bunun durmasının nedeni sıcaklıkların düşmesine bağlı, başka bir nedeni yok. Balık ölümleri durdu, başka çevre felaketlerine neden olabilecek yosunların artması yaşanıyor. Bu yosunlar hem doğal yaşamı sınırlayacak, zarar verecek hem de bir süre sonra kokuya neden olacak, çünkü bunlar çürümeye başlayacaklar. Bunların temizlenmesi gerekiyor. Denizin üzerindeki, kıyıdaki yosunların kesinlikle toparlanıp bölgelerden uzaklaştırılması gerekiyor."

AA

Türkiye'de mevsim normallerinin üzerinde seyreden sıcaklıklar nedeniyle yazın yeteri kadar yağış düşmemesi, bilinçsiz sulama, kaçak kullanım ve diğer faktörlerin etkisiyle birçok ilde göl, baraj, nehir ve akarsu gibi su kaynaklarında kuraklık yaşandı.

Kocaeli ve Sakarya'da 3 milyon insanın içme suyu ihtiyacını karşılayan ve Marmara Bölgesi'nin en büyük doğal kaynağı olan Sapanca Gölü de bu durumdan olumsuz etkilendi.

Sapanca Gölü'nün her gün değişim gösteren su seviyesi, dün itibarıyla son 5 yılın en düşük kotu olan 30,13 metreye geriledi.

Sapanca ilçesine adını veren gölde yaşanan su kaybıyla iskelelerin büyük bölümü susuz kaldı, göldeki kayıklar tamamen karaya oturdu.

Göl havzası kıyıdan yaklaşık 18 metre çekilirken, kıyıda deniz kabukları görüldü, susuz kalan bazı sazlıklar kuruma riskiyle karşı karşıya kaldı.

- Sapanca Gölü'nün kotu, 2014'te kuraklık yüzünden 29,64 metreye inmişti

AA muhabirinin Sakarya Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresinden (SASKİ) edindiği bilgiye göre, maksimum doluluğu 32,20 metre olan Sapanca Gölü'nün su seviyesi, 6 Kasım itibarıyla 2023'te 31,57, 2022'de 31,38, 2021'de 31,53, 2020'de 30,71, 2019'da ise 31,53 metre ölçüldü.

En son 2014 yılında kuraklığın etkisiyle 29,64 metreye kadar inen göldeki su seviyesi, yıllar içinde etkili olan yağışlarla eski düzeyine geldi.

Su kaynaklarının sınırsız olmadığına dikkati çeken SASKİ yetkilileri, suyun tasarruflu kullanılması konusunda uyarılarda bulunuyor.

Göldeki su oranının kış aylarında beklenen yağışlarla artması öngörülüyor.

Sapanca Gölü'nde kuraklığın etkili olduğu alanlar, dronla görüntülendi.

AA

Yavru şabutlardan 1,5 milyonu merkeze bağlı Zorkaya köyü yakınındaki Ilısu Prof. Dr. Veysel Eroğlu Baraj Gölü'ne, 500 bini de Çetin Barajı Gölü'ne bırakıldı.

Tarım ve Orman İl Müdürü Ergün Demirhan, Ilısu Prof. Dr. Veysel Eroğlu Barajı'nda düzenlenen programda, Siirt'te balıkçılığın geliştiğini söyledi.

Geçen yıl Ilısu Prof. Dr. Veysel Eroğlu ve Alkumru Baraj göllerine ilk defa bırakılan 1 milyon 291 bin şabut yavrusuna ilave olarak geçen ay 1 milyon yavru sazan ve bugün de 2 milyon şabut balığı yavrusunun bırakıldığını ifade eden Demirhan, şunları kaydetti:

"Siirt'te su kaynaklarına son beş yılda bırakılan balık sayısı 11 milyona ulaştı. Fırat ve Dicle nehirlerinin endemik türü olan şabut balığı ılık ve durgun suları tercih etmesi, adaptasyonlarının kolay olması, etinin lezzetli ve balıkçılarca da makbul bir tür olarak bilinmesi nedeniyle ilimiz sularının balıklanlandırılması için tercih edilmektedir. Ilısu Prof. Dr. Veysel Eroğlu Baraj Gölü'nün Siirt sınırlarında kalan 5 avlak sahasında tamamladığımız 'Yıllık Avlanabilir Tahmini Su Ürünleri Stok Miktarı' çalışmaları neticesinde baraj gölünde sazan, şabut, Mezopotamya yayını, karabalık, siraz, tatlısu kefali, gümüşi havuz balığı, karabalık türleri tespit edilmiştir. Önümüzdeki yıllarda avcılık yolu ile 200 tona yakın asgari üretim miktarı planlanmaktadır."

Demirhan, su ürünleri varlığının artırılması, su ürünlerinin sürdürülebilir olması ve sportif amaçlı amatör avcılığın geliştirilmesi hedeflerine ulaşılması amacıyla av yasağına uyulmasını istedi.

AA

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü, Tarım ve Orman İl Müdürlüğü ve Manisa Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresi (MASKİ) Genel Müdürlüğü ekipleri, bölgeye gelerek inceleme yaptı, ölü balık ve nehir suyundan numuneler aldı.

Ekiplerin ilk incelemesinde yağış yetersizliği nedeniyle akış düzeni bozulan nehirdeki oksijen seviyesinin azaldığı, bunun balık ölümleri ve kötü kokuya neden olduğu belirlendi.

İncelemede çevredeki biyogaz tesisinden atık su veya tarım arazilerinden sıvı gübre akışı tespit edilemedi.

Manisa Büyükşehir Belediye Başkanı Ferdi Zeyrek, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, ekiplerin numuneleri aldığını, sonuçları kamuoyuyla paylaşacaklarını, sorumluların gereken cezayı alması için konunun takipçisi olacaklarını ifade etti.

Turgutlu Çevre Derneği Başkanı Mahir Ek ise gazetecilere yaptığı açıklamada, balık ölümlerinin bölgede bulunan bir fabrikanın atıklarını nehre bırakmasından kaynakladığını iddia etti.

AA

TÜPRAG'dan yapılan açıklamaya göre, madenci kaplumbağaların göç yolcuğu tüm hızıyla devam ediyor. Nisan ve eylül arasında gerçekleşen proje döneminde 2 bin 500 yuva tespit edilirken yaklaşık 100 bin yavru deniz kaplumbağası yolculuğuna başladı.

Proje kapsamında 10 okulda 800'e yakın öğrenciye çevre bilinci aşılandı ve deniz kaplumbağaları hakkında eğitim verilerek gelecek nesiller için farkındalık çalışmaları yapıldı. 18 uluslararası ve 48 ulusal gönüllüyle doğayı korumak için ortak çalışmalar yürütüldü.

- "Onların korunması, aynı zamanda deniz ekosistemini güvence altına almaktır"

Açıklamada görüşlerine yer verilen TÜPRAG Sürdürülebilirlik ve Çevre Grup Müdürü Jale Şakıyan Ateş, proje sayesinde büyük bir farkındalık oluştuğunu belirtti.

Ateş, "Deniz kaplumbağaları gibi sembol türler, biyolojik çeşitliliğin ve doğanın incelikli dengesinin temsilcisidir. Onların korunması, sadece tek bir türü değil, aynı zamanda deniz ekosisteminin tamamını güvence altına almak anlamına gelir. TÜPRAG olarak doğal kaynakların bilinçli kullanımıyla hem ekonomik büyüme hem de çevresel korumanın dengesini kararlılıkla korumaya devam edeceğiz." ifadelerini kullandı.

Miner Turtle Proje Kooordinatörü Biyolog Fatih Polat ise carettaların yolculuğuna ilişkin verilerin, deniz kaplumbağalarının durumları hakkında bilgi alınması için oldukça önemli olduğuna işaret etti.

Polat, bu verilerin türlerin göç yolları, beslenme ve kışlama alanları hakkında bilgi sahibi olmalarını sağladığını, türün kaç kilometre yol aldığını, hangi sularda dolaştığını ve hangi ülkelere gittiğini de görebildiklerini vurguladı.

- "Altın kaplumbağa" Libya'ya, "Gümüş kaplumbağa" Tunus'a ulaştı

Proje kapsamında Kızılot Kumsalı'nda yuvaladıktan sonra temmuz ayında üstlerine uydu izleme cihazı takılarak takip edilen "Altın" ve "Gümüş" adlı kaplumbağalar ise kışlama alanına ulaştı.

Altın'ın ilk durağı Bozyazı Kumsalı oldu. Burada bir süre mola veren Altın, küçük molalarla Afrika'nın kuzeyine doğru ilerleyerek Libya'nın Tobruk kıyılarına yaklaştı. Yoluna doğu yönünde devam eden Altın, Libya'da Kirissah kıyılarına ulaşarak göç yolculuğunu tamamladı. Altın'ın zorlu yolculuğu 3 bin 633 kilometre sürdü.

Gümüş ise rotasını doğrudan Akdeniz açıklarına çevirdi. Yunanistan'ın Karpathos Adası'nda kısa bir mola veren Gümüş, İtalya'nın Sicilya Adası'na doğru yola devam etti. Son hafta içerisinde Tunus'un Hammamet Körfezi'ne ulaşan Gümüş, zamansal olarak bakıldığında kışlama alanına ulaştı. Gümüş, yolculuğu boyunca toplamda 4 bin 760 kilometre yol katetti.

AA

Sinop Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Levent Bat, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Karadeniz'e ulaşan çöplerin, sadece deniz canlıları için değil insanlar için de tehlike oluşturduğunu söyledi.

Yaptıkları çalışmalarda insan faktörüyle Karadeniz'e ulaşan çöplerin zaman zaman kıyı kesimlerde çöp yığınları oluşturduğuna şahit olduklarını vurgulayan Bat, bu çöpler arasında bulunan plastiklerin gelecek adına endişe verici olduğunu kaydetti.

Büyük nehirlerin taşıdığı kirleticiler ve çöplerin yanı sıra yaz aylarında tatilciler tarafından kıyıda bırakılan çöplerin de denize ulaştığını anlatan Bat, "Gördüğümüz çöplerin hepsi de kötü çöpler. Yüzyıllar boyunca doğada kaybolmayan plastik çöplerden oluşuyor. İnsanlar çöpleri attığı zaman 'bana dokunmaz deme umursamazlığından' vazgeçmek zorunda." dedi.

"Korkunç" olarak nitelendirdiği plastik çöplerin sadece görüntü kirliliği oluşturmadığını aynı zamanda tüm canlılara telafisi olmayan zararlar verdiğini de belirten Prof. Dr. Bat, "Bu küçük parçacıkları, renkli renkli poşetleri ve benzerlerini balıklar besin zannediyor. Bunları alıyor tüketim için. Ama aldıktan sonra organlarında birikimler söz konusu olabiliyor ve organları artık işlemez hale geliyor. Dokular, organlar ve organ sistemleri bozuluyor. Yani canlının ölümüne dahi yol açabiliyor." diye konuştu.

- Plastik çöpler balıkların üremesini de engelliyor

Prof. Dr. Bat, plastik atıkların bulundukları ortamlarda yaşam süren balıkların yer değiştirmelerine neden olduğu gibi üremelerine de engel olduğunu vurgulayarak, bu durumun Karadeniz'deki balık popülasyonuna olumsuz etkilerinin ciddiyetini de aktardı.

Plastik atıklar sebebiyle besinleri yok olan balıkların doğal olarak yer değiştirmek zorunda kaldıklarını aktaran Bat, şöyle devam etti:

"Ortama atılan yoğun miktarlardaki poşetler bir defa burada yaşayan balıkların habitatını öldürüyor. Eğer bunlar yüzeyde fazla miktarda ise güneş ışığının altlara gitmesine de engel oluyor. Fotosentez olayının ve planktonların azalmasına neden oluyor. Planktonlarda besin zincirinin ilk halkası. Dolasıyla bunlar mekan değiştirmek zorunda kalıyorlar. Yani yem bulamayınca balıkların göç etmesine de neden olabiliyor. Aynı şekilde balıklar bu plastikleri vücutlarına aldıkları zaman üremeleri de engelleniyor. Yani sağlıklı yumurta bırakamama ve üreyememe durumları oluşmaktadır."

Karadeniz'in kapalı bir deniz olduğunu ve bu nedenle de yeteri kadar sirkülasyona sahip olmadığını anlatan Bat, önlem alınmaması durumunda ileride daha vahim tablolarla karşı karşıya kalınma ihtimalinin bulunduğunu dile getirdi.

Karadeniz'i korumak için sadece Türkiye'nin alacağı önlemlerin yeterli gelmeyeceğini değerlendiren Bat, Karadeniz’e kıyısı bulunan diğer ülkelerle, insanlara verilecek çevre eğitimi, çevreye karşı suçlarda uygulanacak cezai yaptırımlar ve arıtma tesislerinin oluşturulması gibi konularda mutlaka işbirliğine gidilmesinin önemine dikkati çekti.

- Çevre kirliliği veya yarattığı etkiler sadece bizim değil diğer ülkelerin de sorunu haline geliyor

Prof. Dr. Bat, anaokullarında bile çocuklara artık çevrenin gelecek adına ne denli önem arz ettiğinin anlatılarak, eğitimler verilmesi gerektiğini vurgulayarak, şunları kaydetti:

"Çünkü bu çöpler denize atıldığı takdirde eninde sonunda dibe çökecekler. Dipte yaşayan tüm organizmalar bundan etkilenecektir. Sadece dip balıkları değil onları burada besleyen organizmaların da azalması başlayacaktır. Bu devam ettiği ya da önlem alınmadığı sürece bu durum daha da vahim bir şekilde karşımıza çıkabilir. İlkokullarda hatta anaokullarında dahi çevre bilincini çocuklara anlatmak gerekiyor. Bir de bunun için işbirliği yapılması lazım diğer ülkelerle birlikte. Çünkü sadece kendi kendimize aldığımız önlemler yetmeyebilir. Çevre kirliliği veya yarattığı etkiler sadece bizim değil diğer ülkelerin de sorunu haline geliyor."

AA

İhbar üzerine olay yerine gelen İl Tarım ve Orman Müdürlüğü Hayvan Sağlığı, Yetiştiriciliği ve Su Ürünleri Şube Müdürlüğü ile İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ekipleri, derede ölçüm yaptı.

Yapılan ölçümde balık ölümlerinin sudaki oksijen eksikliğinden kaynaklandığı tespit edildi.

AA

Gölde kentin yaklaşık 3 aylık içme suyu ihtiyacını karşılayacak miktarda su kaldığı belirtildi.

Yaşanan su kaybı sonrası göl, kıyıdan 40 metre geri çekildi. Amatör balıkçılar, suyun azaldığı gölün kenarında balık tuttu.

Öte yandan, kentte son bir haftadır etkili olan sağanak ve kar yağışı, Mudurnu ve Abant derelerinin debisini yükseltti.

Derelerdeki su seviyesinin yükselmesiyle Gölköy Baraj Gölü'ne akan suyun da arttığı görüldü.

AA

Yapılan çalışmalarda farklı tarihlerde 2 kez su ve balıklardan numune alındığı ve alınan numunelerin incelenmek üzere Elazığ Veteriner Kontrol Enstitüsü ve Su Ürünleri Araştırma Enstitüsü'ne gönderildiği aktarılan açıklamada, gönderilen numunelerde toksikolojik ve kimyasal analizler yapıldığı ve numune sonuçlarının olumlu çıktığı vurgulandı.

Balık ölümlerinin tespiti amacıyla Elazığ Veteriner Kontrol Enstitüsü ve Su Ürünleri Araştırma Enstitüsünden uzman talep edildiği kaydedilen açıklamada, Elazığ'dan gelen 4 kişilik uzman ekibin baraj gölünden numune aldığı ve gerekli incelemeleri yaptığı belirtildi.

Açıklamada, "İlimize gelen uzman ekibe, İl Tarım ve Orman Müdür Yardımcısı Dr. Reşat Çiftçi, Su Ürünleri Birim Sorumlusu Mehmet Demir eşlik ederek alanda inceleme yapıldı, su ve balıklardan tekrar numune alındı. Numunelerde balıklarda bir hastalık olup olmadığı araştırılacak." ifadeleri kullanıldı.

AA

Sultan Dağları'nın eteklerindeki derelerin beslediği 27 kilometrekarelik Çavuşçu Gölü, flamingo, pelikan, balıkçıl gibi çok sayıda kuş türünün yanı sıra sazan, aynalı sazan, tatlı su kefal barındırıyor.

Son yıllarda kuraklık ve tarımsal sulama nedeniyle suları çekilmeye başlayan, sazlık ve bataklık alanlarının günden güne çoğaldığı gölde su seviyesi 1 metrenin altına düşünce geçimini balıkçılıkla sağlayan köylüler de sıkıntı yaşıyor.

Su seviyesinin düşmesiyle karaya oturan teknelerin başına gelen balıkçılar, av sezonunu buruk geçiriyor.

Öte yandan göl alanı ve çevresi, küçükbaş ve büyükbaş hayvanların merası oldu.

Besiciler, kuruyan alanlarda hayvanlarını otlatıyor.

- Yarım asırlık balıkçılık bitme noktasına geldi

Göl kıyısındaki Çavuşçu Mahallesi'nde yaşayan 61 yaşındaki Ali Aktaş, AA muhabirine, çocukluğundan bu yana gölde balıkçılık yaptığını söyledi.

Daha önce suyun hiç bu kadar çekilmediğini belirten Aktaş, "Şimdi su çok az, durum tehlikeli. Göl, iki kaynaktan gelen sular olmasa çoktan kurumuştu. Kayıklar kıyıda kaldı, açılamıyor. Balıkçılık bitme noktasına geldi." dedi.

- Karaya oturan gezi teknesi kuraklığın fotoğrafı oldu

Aktaş, göl alanına karaya oturan gezi teknesinin yaşananları özetlediğini vurgulayarak, "Kooperatif başkanı gezi teknesi aldı. Geçen yıl gölde geziliyordu. Misafirleri gezdirmek için alınan bu tekne de nisan ayında karaya oturdu. Sular çekilmeye başladığından beri öylece duruyor." diye konuştu.

Ergün Can da yıllardır gölde balıkçılık yaptığını belirterek, "Bu yıl göl bitik. Buharlaşmayla su gitti, balıkçılık da bitti. Daha önce de su çekiliyordu ama bu kadar olmadı. Ot olmuyordu, seviyesi derindi. Şimdi su orta tarafta 1 metrenin altına düştü. Göl de ağ atacak yer yok. Kayıklar da gitmiyor. Vahşi sulama yapılıyor. Yağış yok, kurak gidiyor. Köylünün 10 kayığı var, hepsi karaya oturdu." ifadesini kullandı.

- "Balıkçılık bitme noktasına geldi"

Kayıkların göle açılması için su seviyesinin artması gerektiğine işaret eden Can, "Bahar aylarında su 4 metre seviyesindeydi. Şu anda içler acısı bir durum. Balıkçılık bitme noktasına geldi. Eskiden tekne başına 200-300 kilogram balık oluyordu." dedi.

AA

Deniz Kaplumbağaları Araştırma, Kurtarma ve Rehabilitasyon Merkezi (DEKAMER) Müdürü Prof. Dr. Yakup Kaska, yaptığı açıklamada, deniz kaplumbağalarından dişi olanını sırtına taktıkları cihazla takip edeceklerini söyledi.

Caretta carettaların yuvalama kumsalları hakkında bilgiye sahip olduklarını belirten Kaska, "Ancak denizlerimizde nerelerde dolaştıkları ve kışladıkları noktalarında bilgimiz eksikti. Bu sayede eksik bilgilerimizi de tamamlamış olacağız. Deniz kaplumbağalarını koruyabilmek için onları çok iyi tanımak gerekiyor." dedi.

Akdeniz Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Cengiz Deval, uzun süredir Antalya kıyılarında eksikliği hissedilen deniz kaplumbağası rehabilitasyon merkezini iki hafta önce Pamukkale Üniversitesi'nin ortaklığında hayata geçirdiklerini anlattı.

Deval, ilk olarak DEKAMER'de, son iki haftada ise Akdeniz Fokları, Kum Zambakları Koruma ve Yaşatma Derneğinde rehabilite edilen ve kontrolleri yapılan deniz kaplumbağalarını tekrar geldikleri doğal ortamlarına bırakıldığını kaydetti.

AA

Salım töreninde Amatör ve Sportif Olta Balıkçılığı Federasyonu Yönetimi ve Anadolu Organize Sanayi Bölgesi Yönetimi, ASOF’a bağlı SİNABDER, OLTACILARDER ve RASTGELEDER Derneklerinin Yönetim Kurulu üyeleri de hazır bulundu.

ASOF Federasyonu Yönetim Kurulu Başkanı M. Serkan İnanç törende ‘’Yağmursuyu Göleti’nde Anadolu Organize Sanayi Bölgesi 8 yıldır bizleri burada misafir ediyor. 8 yıldır aileler ve çocuklar ile birlikte yapılan balık tutma yarışması düzenlenmektedir. Yağmursuyu Göleti’nde yerli sazanlarımızın yanı sıra biraz havuz balığı ve İsrail sazanı bulunmakta geçen hafta yaptığımız yarışmada ve sonraki hafta dernek üyeleri ile birlikte biraz havuz balığı ve israil sazanını göletten arındırma temizliği yaptık. Burada yerli sazan popülasyonunu artırabilmek için bakanlığımızla temasa geçerek Bolu İl Tarım Müdürlüğünden 10.000 adet sazan balığı temin ederek gölete bıraktık. Bundan sonraki aktivitelerde bu hobiye yeni başlamış olta balıkçılarımız daha çok balık yakalama şansına sahip olacaklardır. Amacımız burada aileleri ve çocukları sportif balıkçılığı tanıtmak ve bilinçlenmelerini sağlayarak sportif balıkçılığa yönelimi artırmak olacaktır.

Yavru sazan balıklarımızın temininde bizlere destek olan Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğü ile Bolu İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne teşekkür ederiz’’ ifadelerini kullandı.

Anadolu Organize Sanayi Bölgesi Yönetim Kurulu Başkanı Hüseyin Kutsi Tuncay ‘’İyi ki demokratik bir ülkede yaşıyoruz. Eksiklerimiz olsa da yaptığımız her şey Ankara’ya Türkiye’ye miras imkanları iyi kullanmaya ve yaşam alanları oluşturmaya geleceğe iyi bir miras bırakmaya çalışıyoruz.

Geçen hafta burada 8. Sportif sazan balığı yakalama yarışması düzenlendi. Aileler ve çocuklar piknik yaparak hem balık tutup hem de eğlendiler. Çocuklara yapılan yatırım geleceğe yapılan yatırımdır. Sosyal ortamlar insanların daha rahat hareket ettiği, düşündüklerini daha rahat konuştukları dinledikleri yerler oluyor ve dolayısı ile bu tarz aktivite alanlarını çoğaltmak gerekiyor. Ben ASOF Federasyonuna bu girişimde bulunduğu samimiyetle katkı koymaya çalıştıkları için teşekkür ediyorum’’ dedi.

Özden Aydın Şimşek

İhbar üzerine Hayvan Sağlığı Şube Müdürlüğü ekiplerinin balık ve su numunesi aldığını belirten Aydın, şunları kaydetti:

"Aynı gün ölü balık ve sudan numuneler aldık. Su numunelerimizi ve ölü balıkları Elazığ'daki araştırma enstitüsüne gönderdik. Numunelerimizde herhangi bir olumsuz duruma rastlanmadı. Ayrıca Diyarbakır'da bulunan Gıda Kontrol Laboratuvar Müdürlüğümüzü de bilgilendirdik. Onlar da gelip numune aldı. Tetkiklerimiz devam ediyor."

Bugün de ekiplerinin balık ölümlerinin durumunu incelediğini ve yeni numuneler aldığını bildiren Aydın, sonuçları takip ettiklerini anlattı. Aydın, "Yapılması gereken bir işlem varsa yapacağız." dedi.

AA

Dünyanın en önemli genetik rezervuarı olan sulak alanlar, tüm türlerin yüzde 40'ını ve tüm hayvan türlerinin yüzde 12'sini barındırmanın yanı sıra taşkın kontrolü, yer altı sularının beslenmesi, kıyı çizgisinin korunması, sediment (tortu) ve besin depolama, yüksek düzeyde karbon tutarak iklim değişikliğinin kontrolü, su arıtımı, beslenme, üreme ve korunma alanları oluşturarak barındırdığı biyoçeşitlilikle ekosisteme sayısız fayda sağlıyor.

Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi (ÇOMÜ) Doğa ve Kuş Gözlem Kulübü Akademik Danışmanı Dr. Öğr. Üyesi İbrahim Uysal, her yıl binlerce göçmen kuşun Afrika ve Avrupa arasında gerçekleştirdiği göçün en yoğun yaşandığı noktalardan, Lapseki ilçesindeki Çardak Lagünü'nde "5-6 Ekim Avrupa Kuş Gözlem Günü" dolayısıyla öğrencilerle katıldığı gözlem etkinliğinde, AA muhabirine açıklamada bulundu.

Özellikle 50 yıllık süreçte sulak alanlarla ilgili yaşanan olumsuzluklara dikkati çeken Uysal, "İç sulak alanların küresel ölçekte yüzde 35'ini kaybetmiş durumdayız. Bu oran Türkiye'de biraz daha fazla. Sulak alanların sürdürülebilir ekosistemimize katkılarının çoğunu artık kaybediyoruz." dedi.

Uysal, sulak alan kayıplarıyla artan tehlikelerin en önemlilerinden birinin karbon tutulumunun azalması olduğunu bildirdi.

Küresel ısınmanın etkilerinin herkes tarafından görüldüğünü kaydeden Uysal, "Anormal hava olayları, dolular, fırtınalar, yangınların sayısındaki artış, su krizi, gelecekte yaşayacağımız belki gıda krizi gibi bizi etkileyecek birçok faktöre neden olan küresel iklim değişikliğinde sulak alanlar tam bir savunucu rolünde. Aslında bunu tuttukları karbonla sağlıyorlar. Biyoçeşitliliği destekliyorlar, taşkın kontrolünü, içlerindeki bitki türleriyle ağır metal ya da diğer kirletici kaynakların filtre edilmesini sağlıyorlar. Bu hızlı yok oluş, gelecekte çok ciddi ekolojik sorunlara neden olacak." diye konuştu.

- Bozulan ekosistemi önce kuşlar terk ediyor

Ekosistemdeki kuş türü sayısı ve çeşitliliğinin, o bölgenin sağlıklı yapısının göstergelerinden olduğunu dile getiren Uysal, ekosistemde bozulma yaşandığında diğer canlılara göre orayı en çabuk terk edenlerin kuşlar olduğunu vurguladı.

Bir alanda kuş türü ve sayısında azalma varsa ekosistemde bozulmaların yaşandığını belirten Uysal, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Bu bozulmalar ne olabilir? Sulak alanlarımızın hemen yakınına kadar yaptığımız tarım alanlarında deterjan olan tarımsal ilaçlar, su altındaki organizmaları öncelikle bozarak oradaki besin döngüsünü sekteye uğratıp çeşitliliği bozabilir. Sulak alanlarımızın yakınlarına yapılan yapılaşmalar ciddi habitat kaybına neden oluyor. Onun dışında sazlık alanların yakılarak kontrol altına alınmaya çalışılması bir sulak alan ekosistemine verilebilecek en büyük zararlardan biridir. Tarım için kullanılan agresif sulama yöntemleri, en önemli içilebilir su kaynaklarımız akiferleri (ekonomik olarak önemli miktarda suyu depolayabilen ve yeterince hızlı taşıyabilen geçirimli jeolojik birimler) besleyen sulak alanların neredeyse kaybına yol açmış durumda."

Uysal, Türkiye'nin, Afrika ve Avrupa arasında kuş göçlerinin en yoğun yaşandığı, tamamen dar boğaz özelliği gösteren bir bölgede olduğunu ifade etti.

Genellikle süzülen göçmen kuşların, su kuşlarının karasal bağlantıları tercih ettiğini aktaran Uysal, bunlardan biri olan Çardak Lagünü'nde binlerce kuş türünün göç sırasında mola verdiğine işaret etti.

Sulak alanların göçmen kuşlar için hayati önem taşıdığına dikkati çeken Uysal, "Mola verecekleri yerleri bulamamaları, göçlerini tamamlayamayıp belki de kitlesel ölümlere neden olabilecek süreçlere kadar götürebilecek bir durum. O yüzden sulak alanları korumak, biyoçeşitliliği, geleceğimizi korumak demek." ifadesini kullandı.

Uysal, Çanakkale'de şu ana kadar 325 kuş türünü belirlediklerini, Çardak Lagünü'nde bu sayının 145 olduğunu anlattı.

Nesli tehlike altında olan "kulaklı batağan", "sütlabi" gibi kuşların da lagünde tespit edildiği bilgisini veren Uysal, şöyle konuştu:

"Çanakkale'de tek üreyen çifti bulunan şah kartalın yuvası geçtiğimiz yıl artık belli bir ağırlığa ulaştıktan sonra yıkıldı. O türü artık gözlemleyemiyoruz. Göç dönemlerinde görmek mümkün ama üreyen tek aktif yuvayı kaybettik. Eceabat ilçesi Kumköy'de 1960'lı yıllarda yapılan Uzunhızırlı Göleti, Çanakkale'de nesli küresel ölçekte tehlike altında olan tepeli pelikan türünün kışladığı bir bölge, ancak 2 yıldır gölet kuruduğu için bu önemli habitat kaybedildi. Umurbey Deltası'nda da yapılaşmayla birçok nadir kuş türünün, kıyı kuşunun beslendiği ve göç ettiği habitatlar kayboldu. Deniz kıyısındaki kirlilik de bunda önemli bir etken."

AA

İstanbul Üniversitesi Su Bilimleri Fakültesi Dekan Yardımcısı Prof. Dr. Saadet Karakulak, AA muhabirine, iklim değişikliği nedeniyle güney bölgelerden kuzeye doğru balık göçü yaşandığını söyledi.

Gridanın Marmara Bölgesi'nde daha önce görülmediğini anlatan Karakulak, "Özellikle Akdeniz'deki birçok türün yavaş yavaş Marmara ve Karadeniz'e çıktığını görüyoruz. Örnek olarak mavi yengeç, kupes ve son yıllarda siganus da Akdeniz'den Marmara'ya göç eden türlerden. Şimdi de orfoz türleri ailesinden bir balığın Marmara Denizi'ne girdiğini görüyoruz. Marmara Denizi'nde daha önce olmayan bir balık türü. İlk defa görünüyor." diye konuştu.

Karakulak, gridanın istilacı değil daha çok ekonomik tür olduğunu ancak geldiği bölgedeki yerli türlerle rekabete gireceğine değinerek, "Tabii ki her gelen türün iyi veya kötü sonucu olabiliyor. Bazı türleri ticari olarak değerlendirebiliyoruz ama her gelen tür rekabete girdiğinden yerli türlerimizin de azalmasına yol açabiliyor. Gridanın etkisini zamanla göreceğiz." değerlendirmesinde bulundu.

Beslenmesine bağlı olarak ekosistemdeki hangi balık türlerinin azalacağının ilerleyen dönemde belli olacağını ifade eden Karakulak, "Mesela Karadeniz'e giren yabancı türlerden deniz salyangozu var. Biz bu salyangozdan yararlanıyoruz, avcılığını yapıyoruz, yurt dışına ihraç ediyoruz. Ekonomik ama Karadeniz'in kara midyelerinin azalmasına yol açtı. Her bir türün hem artısı hem eksisi var. Bunu da unutmamak lazım." ifadelerini kullandı.

AA

Balık ölümleri sonrası gölde balık avlanmadığı görüldü.

Gölcük Mahallesi'nde yaşayan Selahattin Aktaşoğlu, çok sayıda pullu sazan balığının kıyıya vurduğunu ifade ederek, "Yaklaşık 2 haftadır balık ölümleri görülüyor." dedi.

Gölde 12 Eylül'de pullu sazan türü balık ölümleri tespit edilmesi üzerine Ödemiş Tarım ve Orman İlçe Müdürlüğü ekipleri, sudan ve ölü balıklardan numune almıştı.

Hazırlanan raporda, gölde toksik maddeye rastlanmadığı ve ölümlere tek bir unsurun sebep olmadığı belirtilerek, "Yağan yağmurdan dolayı çevreden göle taşınan organik ve inorganik gübre kalıntıları, ani değişen hava ve su sıcaklığı, dönemsel yağışın az olmasına bağlı olarak göldeki su hacminin azalması, dolayısıyla da pH ve amonyum nitrat seviyesinin artmasının etkili olabileceği konusunda mutabık kalındı." ifadeleri kullanılmıştı.

AA

İl Tarım ve Orman Müdürlüğü Keban Su Ürünleri Üretim Tesisi'nde toprak havuzlarda üretimi gerçekleştirilen ve ortalama 3-4 santimetre boyuna ulaşan 25 milyon sazan yavrusunun hasadına başlandı.

Hasat edilen yavrular 1-2 gün dinlendirme havuzlarında bekletildikten sonra oksijenli taşıma tanklarına alınarak, kamyon ya da kamyonetlerle başta Keban ve Karakaya baraj gölleri olmak üzere Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yer alan göl ve göletlerdeki balıklara takviye olarak gönderiliyor.

Eylül ayında başlayan ve bugüne kadar yüzde 50'si hasat edilen sazan yavruları Elazığ, Tunceli, Bingöl, Erzincan ve Erzurum gibi iç sularla buluşturuldu.

Hasadın ekim ayı sonuna kadar devam etmesi bekleniyor.

- "Sazan yavrularının popülasyonunu artırmaya çalışıyoruz"

İl Tarım ve Orman Müdürü Saadettin Taşkesen, AA muhabirine, Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerindeki illerde sürdürülebilir balıkçılık açısından sazanın büyük önem taşıdığını söyledi.

Bu anlamda Keban'daki tesislerde sazan yavrusu üretimini her geçen yıl artırdıklarını ifade eden Taşkesen, bölgedeki iç sularda yapılan balık avcılığının önemli bir ekonomik girdi oluşturduğunu kaydetti.

Taşkesen, avcılığı yapılan balıkların başında da sazanın geldiğini dile getirerek, hem sazan popülasyonunun azalmaması hem de ekonomik olarak daha fazla balığın avlanabilmesi amacıyla Keban üretim tesisinde sazan yavrusu üretimi gerçekleştirdiklerini belirtti.

"Sazan yavrularının tamamını iç sulara bırakarak popülasyonunu artırmaya çalışıyoruz." diyen Taşkesen, tesiste yaklaşık 30 yavru balık havuzu bulunduğunu, bu sezon 25 milyon civarında sazan ürettiklerini bildirdi.

- "Nahçıvan'a 150 bin civarında yavru sazan göndereceğiz"

Taşkesen, tesiste geçmiş yıllara nazaran rekor düzeyde üretim artışı sağladıklarını anlatarak, eylül ayında başlayan balık hasadının ekim ayı sonuna kadar devam edeceğine işaret etti.

"Şimdiye kadar Tunceli, Bingöl, Erzincan, Erzurum ve çevre illerimizin büyük bir kısmında balıklandırma çalışmalarımızı tamamladık. Bu hafta itibarıyla Muş'a ve talepte bulunan diğer illere yavru balık göndereceğiz. Bakanlığımızın talimatıyla bu yıl ilk kez Türkiye'den, Elazığ'daki üretim tesisimizden Nahçıvan'a 150 bin civarında yavru sazan göndereceğiz." ifadelerini kullanan Taşkesen, ilerleyen günlerde bu sevkiyatı tamamlayacaklarını söyledi.

- Sazan yavrusu üretimi için hassas çalışma

İl Tarım ve Orman Müdürlüğü Balıkçılık ve Su Ürünleri Şube Müdürü Cevat Yılmaz ise tesislerinde maksimum düzeyde sazan yavrusu üretimi için hassas ve özverili bir çalışma yürüttüklerini belirtti.

Anaç balıklardan alınan yumurtaların zuger şişelerine (kuluçka kavanozları) yerleştirildiğini ve yumurtalardan çıkan larvaların birkaç haftalık bakım ve beslemeden sonra toprak havuzlara alındığını anlatan Yılmaz, şunları kaydetti:

"Havuzlarımız özel eğimli, içinde kanalları ve hasat çukuru bulunan havuzlar. Hasat edeceğimiz zaman suyu yavaş yavaş kesiyoruz, balıkları suyla beraber hasat çukuruna doğru topluyoruz. Bu şekilde toprakta veya otlar arasında balıkların kalmamasını sağlıyoruz. Hasat çukurunda toplanan yavruları kepçe yardımıyla tabana serdiğimiz ağlarla topluyoruz. Topladıktan sonra özel hasat havuzlarına (dinlendirme havuzu) naklediyoruz. Buradan talep edilen illere oksijen bağlantılı taşıma tanklarının yer aldığı kamyon ya da kamyonetlerle gönderiyoruz."

AA

Dernek Başkanı Cumali Birol'un da katıldığı dalışta, 34 metre 60 santimetre uzunluğunda ve 15 metre genişliğinde yeni bir mikrobiyalit tespit edildi.

Ölçülerek kayıt altına alınan mikrobiyalitin bugüne kadar Van Gölü'nde keşfedilenlerin en büyüğü olduğu belirtildi.

Birol, gazetecilere, Van Gölü'ndeki yapıları keşfetmek için dalış etkinlikleri düzenlediklerini söyledi.

Son yaptıkları dalışta Van Gölü'nde bugüne kadar buldukları mikrobiyalitlerin en büyüğünü görüntülediklerini belirten Birol, "Bugün Van Gölü'nde 34 metre 60 santimetrelik bir mikrobiyalite denk geldik. Üst genişliği yaklaşık 15 metre olan bu mikrobiyalit, bugüne kadar Van Gölü'nde bulduğumuzun en yükseği." dedi.

Mikrobiyalitlerin turizme kazandırılması için çalışma yürütüldüğünü ifade eden Birol, şunları kaydetti:

"Adilcevaz ve Van Gölü'ndeki mikrobiyalitlerin turizme kazandırılması noktasındaki çalışmalarımız devam etmekte. Mikrobiyalitler, palmiye ve sedir ağacını andırıyor. Eşsiz güzelliğiyle dalışseverleri, Van Gölü'ne bekliyoruz. Bugün en büyük mikrobiyaliti kayıt altına aldık. İleriki günlerde daha farklı mikrobiyalite rastlayacağımıza eminim."

AA

Bakanlıktan yapılan açıklamada, İzmir Körfezi'nde meydana gelen kirlilik ve balık ölümlerinin ardından inceleme başlatıldığı, Bakanlığa bağlı uzman ekiplerle mobil su ve atık su laboratuvarının bölgeye sevk edildiği hatırlatıldı.

Körfez'e dökülen derelerden ve atık su arıtma tesislerinin çıkışlarından numuneler alındığı belirtilen açıklamada, analizler sonucunda İzmir Büyükşehir Belediyesi İZSU Genel Müdürlüğüne bağlı Çiğli Kentsel Atıksu Arıtma Tesisi ile Güneybatı Atıksu Arıtma Tesislerinin, "çevre mevzuatında belirtilen standartların üzerinde" kirli suları İzmir Körfezi'ne deşarj ettiklerinin belirlendiği aktarıldı.

Açıklamada "İzmir Büyükşehir Belediyesi İZSU Genel Müdürlüğüne 2872 sayılı Çevre Kanunu kapsamında 1 milyon 858 bin 610 Türk lirası idari ceza uygulandı. Ayrıca sorumlular hakkında Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunuldu." bilgisi verildi.

Öte yandan İzmir Körfezi'nde dün de deniz suyu renginin yeşil ve kahverengiye döndüğünün ve Karşıyaka ilçesi Aksoy Mahallesi civarında çok sayıda ölü balığın deniz yüzeyine çıktığının görüldüğü kaydedildi.

AA

Bakanlıktan yapılan yazılı açıklamaya göre, Türkiye'de deniz kaplumbağalarının yuva yaptığı 21 kumsal koruma altında bulunuyor.

Köyceğiz-Dalyan, Fethiye-Göcek, Patara, Belek ve Göksu Deltası, bakanlığa bağlı Tabiat Varlıklarını Koruma (TVK) Genel Müdürlüğünün sorumluluk alanındaki ÖÇK Bölgelerinde yer alıyor.

Nesli tükenme tehdidi altında bulunan deniz kaplumbağalarını koruma ve popülasyonlarını artırma çalışmaları Türkiye'de 1989'dan bu yana devam ediyor.

Dünya üzerinde yaşayan 8 tür deniz kaplumbağasından 2'si Türkiye'de Akdeniz kıyılarındaki kumsallara yumurta bırakıyor.

Akdeniz'in en büyük yuvalanma alanlarından biri olan Mersin Silifke'deki Göksu Deltası'nda ise Caretta Caretta ve Chelonia Mydas (yeşil deniz kaplumbağası) türleri aynı anda yuvalardan çıkıp denizle buluşuyor.

- "Son yıllarda gerçekleşen, denize ulaşan en yüksek yavru sayısı"

Bakanlığın açıklamasında görüşlerine yer verilen ÖÇK Bölgeleri Daire Başkanı Mustafa Uzun, şu ifadeleri kullandı:

"5 Özel Çevre Koruma Bölgemizde bu yıl yaptığımız tespitlere göre 4 bin 888 yuva gerçekleşti. Bu yuvalardan da 2 Eylül tarihi itibarıyla 169 bin 972 deniz kaplumbağası denize kavuşmuş oldu. Bu sayı bizi çok sevindirdi. Çünkü son yıllarda gerçekleşen, denize ulaşan en yüksek yavru sayısı olarak karşımıza çıkıyor."

ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsünde görevli Dr. Mustafa Korkmaz da bu projenin Türkiye'deki en uzun süreçli koruma çalışmalarından biri olduğuna işaret ederek, "Türkiye'nin yüz akı projelerinden. Çünkü uzun soluklu, kesintisiz veri takibi yapılıyor. Bu hem bilim camiası için hem de ülkemiz için önemli bir çalışma." değerlendirmesinde bulundu.

- Bakan Kurum yuvalardan görüntüler paylaştı

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum da sosyal medya hesabında, Göksu Deltası'nda yer alan yuvalardan görüntüler paylaştı.

Kurum, Caretta Caretta ve Chelonia Mydas kaplumbağalarının yuvalarından çıkış anlarının yer aldığı videoya ilişkin, "Koruduk, gün gün takip ettik, şimdi güvenle uğurluyoruz. Akdeniz'in minik sakinlerinin yaşam yolculuğu başladı." ifadesini kullandı.

AA

Kötü kokunun da hissedildiği bölgede İzmir Büyükşehir Belediyesi ekipleri temizlik çalışması yürüttü.

AA

Ekolojik Araştırmalar Derneği (EKAD) Kızılot Bölgesi Proje Sorumlusu biyolog Fatih Polat, 26 kilometrelik Kızılot sahilinde, 15 ülkeden doğaseverlerin de yer aldığı çok sayıda akademisyen ve gönüllüyle 4 yıldır çalışma yürütüyor.

Ekibin "yaşam nöbeti"ne eşlik eden su altı belgesel yapımcısı ve görüntü yönetmeni Tahsin Ceylan, caretta caretta yavrularının kumun altındaki yumurtalarından çıkarak mavi sularla buluştuğu anları kaydetti.

Ceylan, ayrıca su altından da kaplumbağa yavrularının hiç durmadan 1-2 gün boyunca açığa yüzdükleri periyodu kayıt altına aldı.

Ceylan'ın görüntüleme çalışmalarına, kamera asistanı Taner Şahakalkan ve EKAD doğa gözlem ekibi destek verdi.

- Yuvalar tek tek tespit edilip koruma altına alınıyor

Fatih Polat, AA muhabirine, 4 yıldır mayıstan ekim ayına kadar bölgede caretta carettaların neslinin devamı için nöbet tuttuklarını söyledi.

Antalya sahillerinin caretta caretta nesli için çok önemli olduğuna dikkati çeken Polat, "Akademisyen ve gönüllülerimizle yuvaları tek tek tespit edip koruma altına alıyoruz. Bu yuvalardan çıkan yavruların denizle buluşmalarını takip ediyoruz. Denizle buluşan 1000 yavrudan 1 ya da 2'si ergin birey haline geliyor. Bu ergin bireyler de 15-20 yıl sonra aynı kumsala gelip yuva yapıyor." dedi.

Polat, bu yıl 100 bine yakın yavrunun Kızılot sahilinden denizle buluştuğunu bildirdi.

- "Yumurtaların kuluçka zamanı 45-60 gün sürüyor"

Tahsin Ceylan da Türkiye'nin Akdeniz'de, Yunanistan ile deniz kaplumbağalarının en büyük yuvalama alanlarına ev sahipliğini yaptığını anlattı.

Yuvalamanın en yoğun olduğu bölgelerin ise Antalya'nın Belek ve Kızılot sahilleri olduğuna işaret eden Ceylan, şöyle konuştu:

"Deniz kaplumbağalarının boyları 50 santimetreye yaklaştığında cinsel olgunluğa erişirler. Yumurtalarını kumsala açtıkları 50 santimetre derinlikteki çukura bırakırlar. Yumurtaların kuluçka zamanı 45-60 gün arası sürüyor. Genellikle her yuvada yaklaşık 100 yumurta vardır ve dişi aynı sezonda 13 gün aralıklarla yuvalamaya çıkar. Dişi kıyıdaki yuvaya sadece bahar ve yazları geceleri gelir. Dişiler 2-4 yılda bir yuvalamak için kumsala çıkar ve aynı yılda ortalama 3-4 kere yuva yapar."

Ceylan, yavruların karasal yaşamı bırakıp hızlıca denize gittiğini dile getirdi.

Embriyoların gelişim hızını kum sıcaklığının etkilediğini anlatan Ceylan, "Deniz kaplumbağalarının eşey kromozomları olmadığı için yavruların eşeyini kuluçka sıcaklığı belirler ve serin kumların erkek, sıcak kumların dişi üretme eğilimi vardır. Küresel iklim değişikliğinin kaplumbağaların yaşamını bu yönüyle etkileyeceği ifade edilmekte. Çoğu dişi genellikle daha önce yuva yaptığı kumsala geri dönmekte. Sadece aynı kumsalda görünmekle kalmayıp, daha önceki yuvalarının çok yakınlarına hatta doğdukları yere yuva yaparlar." dedi.

Denize ulaşan yavruların "yüzme çılgınlığı" denilen bir periyotta durmaksızın yüzdüğünü dile getiren Ceylan, "Caretta carettaların kumun içinden çıkarak denizle buluşmaları ve 'yüzme çılgınlığı'nı kaydetmek muhteşemdi." ifadesini kullandı.

AA

İzmir İktisat Kongresi binasında düzenlenen toplantının açılışında konuşan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakan Yardımcısı Fatma Varank, İzmir Körfezi'nde yaşanan balık ölümlerinin sadece bölgesel ekosistemi değil ülkenin biyolojik çeşitliliği, balıkçılık sektörü ve kıyı topluluklarının sürdürülebilirliği açısından da büyük bir tehdit oluşturduğunu belirtti.

Bu tehdide karşı birlikte harekete geçmek için toplandıklarını aktaran Varank, "Balık ölümleri, çevresel sorunların çok boyutlu ve karmaşık doğasını bizlere bir kez daha hatırlatmaktadır. Bu olay iklim değişikliğinden su kalitesine, kentsel kirlilikten deniz ekosisteminin bozulmasına kadar birçok farklı sektörün bir araya geldiği bir krizi işaret etmektedir. Bu nedenle bu soruna karşı geliştirilecek çözümlerin bilimsel temellere dayanması ve tüm paydaşların katılımıyla uygulanması büyük bir önem taşımaktadır." dedi.

Bakan Murat Kurum'un acil yapılması gerekenlerle ilgili yol haritası çıkarılması talimatı verdiğini hatırlatan Varank, bu kapsamda ilk etapta bilim insanları ve yetkililerle birlikte İzmir Körfezi Bilim Kurulunun oluşturulması kararının alındığını ifade etti.

Eylül ayı sonuna kadar İzmir Körfezi'yle ilgili acil eylem planının açıklanacağını aktaran Varank, şöyle konuştu:

"Bugün burada İzmir Körfezi Koordinasyon Kurulunun ilk toplantısında alınan karar doğrultusunda Bilim Kurulu üyeleriyle çalışma gruplarını oluşturmak ve ivedi olarak eylem planı çalışmalarına başlamak üzere toplanmış bulunuyoruz. Bugün ve yarın gerçekleştireceğimiz toplantılarda bilimsel verilerin ışığında acil eylem planımızı şekillendirecek İzmir Körfezi'nin ekosistemini koruyacak ve bu tür olayların tekrar yaşanmasını önleyecek adımları belirleyeceğiz. Bakanlığımızın çevreyi koruma konusundaki kararlılığı tamdır ve buradan çıkacak sonuçların gelecek nesillerimize daha yaşanabilir bir çevre bırakma hedefimizde önemli bir rol oynayacağına da inanıyoruz."

Varank, 35 akademisyenin yer aldığı Bilim Kurulunun "İklim Değişikliği ve Doğa Temelli Çözümler Çalışma Grubu", "Atık su Altyapısı ve Dereler Çalışma Grubu" ile "Deniz Alanlarının Değerlendirilmesi ve Ekosistemin İyileştirilmesi Çalışma Grubu" olarak üç ana başlıkta çalışmalarına devam edeceğini bildirdi.

Çalışma sürelerinin çok kısıtlı olduğunu dile getiren Varank, sözlerini şöyle tamamladı:

"Değerli bilim insanlarımızın yapmış olduğu çalışmalar ve uzmanlıkları ile şekillenecek bu acil eylem planımızın uzun ve orta vadeli eylem planında kasım ayı sonunda netleşecek şekilde çalışmalarımız aralıksız bir şekilde hocalarımızla birlikte devam edecektir. Hazırlanacak eylem planı, İzmir Körfezi'mizi gelecek nesillere sağlıklı olarak aktarmak üzere gerekli adımları içerecek ve sorumlulara yol gösterecek bir kılavuz niteliğinde olacaktır."

Daha sonra basına kapalı devam eden toplantıya İzmir Büyükşehir Belediyesi Başkanı Cemil Tugay ve ilgili kurumların temsilcileri de katıldı.

AA

Yavru sazanlardan 500 bini eski Siirt-Eruh yolu üzerindeki Ilısu Prof. Dr. Veysel Eroğlu Barajı, 500 bini de Alkumru Barajı havzasına bırakıldı.

Vali Kemal Kızılkaya, Ilısu Prof. Dr. Veysel Eroğlu Barajı'nda düzenlenen programda, gazetecilere yaptığı açıklamada, balıkçılığın Siirt'te daha da gelişeceğini söyledi.

Yıl sonuna kadar toplam 2 milyon yavru balığın Siirt'teki su kaynaklarına bırakılacağını belirten Kızılkaya, şunları kaydetti:

"Bugün ilimizde, iç sularda balıkçılığın gelişimi için Şanlıurfa'daki tesislerden getirilen 1 milyon yavru sazanı eş zamanlı olarak bıraktık. İnşallah bu çalışmalarımız devam edecek. Önümüzdeki günlerde yöresel balığımız olan şabut balığını da 1 milyon adet olarak yine bu iç sularımıza, balıkçılığın gelişimi için bırakacağız. Bu vesileyle emeği geçen başta Tarım ve Orman Bakanlığımıza ve Tarım ve Orman İl Müdürlüğümüze teşekkür ediyoruz. İlimiz iç sular açısından, coğrafyasıyla, tarihiyle, doğal güzellikleriyle zengin bir vilayet. Biz istiyoruz ki burada balıkçılık da aynı şekilde gelişsin. Bu çerçevede yapmış olduğumuz çalışmalar devam edecek."

İl Tarım ve Orman Müdürü Ergün Demirhan da son 4 yıl içinde Siirt'in su kaynaklarına önemli miktarda balık bırakıldığını aktardı.

Programa, İl Jandarma Komutanı Tuğgeneral Uğur Özmen ve Tarım ve Orman İl Müdürlüğü yetkilileri katıldı.

AA

Deniz ekosistemi açısından hayati önemde olan deniz çayırları, deniz canlıları için üreme, beslenme, barınma, saklanma ve yaşam alanı oluşturuyor. Tropik ormanlardan 35 kat daha fazla karbon tutma kapasitesine sahip deniz çayırları, iklim değişimine karşı insanlığın en büyük müttefiki. Kökleriyle deniz tabanına tutunan çayır, yapraklarıyla fotosentez yaparak kendi besinini üretiyor. 1 m² deniz çayırı alanı günlük ortalama 10 litre oksijen üretiyor. Ayrık otu benzeri rizomlu kökleriyle kıyısal alanda erozyonu önlüyor. Türüne göre değişmekle birlikte 1 metreye yaklaşan yapraklarıyla suda bulunan askıda katı maddeyi tutarak suyu berraklaştırıyor.

Kirlilik, kıyı dolguları, yanlış avcılık faaliyetleri, tekne demirleme ve turizm aktivitelerine ek olarak deniz çayırlarına ilişkin bilincin yetersiz olması yüzünden denize sayısız katkısına rağmen deniz çayırları bütün dünyada her yıl yaklaşık %7 oranında daralıyor.

Uzun yıllardır devam eden kirlilik, iklim değişimi ve deniz şartlarındaki durağanlığın tetiklemesiyle 2021 yılında yaşanan müsilaj felaketi Marmara Denizi ekosistemindeki bozulmayı had safhaya çıkardı. Müsilaj sonrasında balık tür çeşitliliği azaldı, 50 m altında çözünmüş oksijen kritik düzey olan 2 mg/l‘nin altına düştü. Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda tüm tarafların katılımıyla hazırlanan Marmara Denizi Eylem Planı, bir taraftan müsilajın nedenlerini ortadan kaldırmayı diğer taraftan bozulan deniz ekosistemini iyileştirmeyi esas alıyor. Bu kapsamda deniz ekosistemini restore edip iyileşmesine katkı sağlamak, azalan çözünmüş oksijen miktarının artışını desteklemek üzere Denizcilik Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa SARI yürütücülüğünde Marmara Denizi’nde Deniz Çayırı Dağılım Alanlarının Belirlenmesi (MAR-ÇAYIR) Projesi başlatıldı. Diğer taraftan Akdeniz’in endemik en büyük iki kabuklusu olan ancak son yıllarda hastalık bulaşması sonucu bütün Akdeniz’de kitlesel ölüme maruz kalan pina (Pinna nobilis) dağılım alanlarının belirlenerek koruma ve izleme çalışmalarının başlatılmasını amaçlayan MAR-PİNA Projesi de eş zamanlı olarak yürütülüyor.

Marmara Denizi’nde kıyının sıfır noktasından başlayarak ortalama 4,5 m civarındaki derinliklerde son bulan deniz çayırı dağılımı oldukça geniş bir alanı kaplamaktadır. Cymodocea nodosa, Zoestera marine, Zoestera nolteii ve Posidonia oceanica olmak üzere denizlerimizde doğal olarak dağılım gösteren dört tür deniz çayırının hepsinin bulunduğu Marmara Denizi’nde en az P. oceanica, en çok C. nodosa türü bulunmaktadır.

Deniz çayırının çeşitli nedenlerle zarar gördüğü veya daha önceden deniz çayırı bulunmayan alanlarda birçok yöntem kullanılarak deniz çayırı ekimi yapılabilmektedir. MAR-ÇAYIR Projesi kapsamında, Bandırma Edincik Altı’nda bulunan Denizcilik Fakültesi Eğitim ve Uygulama Yerleşkesi kıyısal alanında toplam 50 m² alanda sedimentli ekim yöntemiyle Marmara Denizi’nin hakim türü C. nodosa ekimi yapılacaktır. Sağlıklı deniz çayırı alanlarından toplanan çayırlar, bilimsel kriterlere göre seçilen alana yerleştirilecektir.

Haziran ayı itibarıyla çiftçilerin sulama ihtiyacının da karşılanmasıyla bu oran ağustosta yüzde 35'e kadar geriledi. Eylül ayı itibarıyla göldeki su seviyesi yüzde 30'un altına düştü. Gölde kentin yaklaşık 4 aylık içme suyu ihtiyacını karşılayacak miktarda su kaldığı belirtildi.

Suyun azalmasıyla yarım ada görüntüsü ortaya çıkan gölün kenarında amatör balıkçılar balık tuttu.

AA

Olta balıkçılığı yapanlar da Harami Yaylası'ndaki derelerde balık tutuyor.

Almus Kaymakamı Emre Çömen, AA muhabirine, Harami Yaylası’nın doğal güzellikleriyle doğaseverleri cezbettiğini söyledi.

Çömen, "Buraya gelenler oltayla balık da tutuyor. Ailesiyle gelen vatandaşlarımız mutlu halde gidiyorlar. Özellikle hafta sonları çok sayıda vatandaşımız aileleri ile gelerek piknik yapıyor, doğada yürüyüş ve spor yapıyorlar." ifadelerini kullandı.

20 yıldır ilçede yaşadığını belirten Veli Karalı, Harami Yaylası’nın doğa harikası bir yer olduğunu söyledi.

Arkadaşları ile zaman zaman oltayla balık tuttuklarını anlatan Karalı, "Buraya hafta sonları birçok kişi geliyor. Güzel vakit geçiriyorlar. İl dışından da vatandaşlar geliyor. Burada doğa ile baş başa balık tutmanın mutluluğunu yaşıyoruz." dedi.

AA

İzmir Körfezi'nin Bayraklı ve Karşıyaka sahillerinde 20 Ağustos'ta alg patlaması ve balık ölümleri görüldü, ardından kötü koku sorunu baş gösterdi. Kötü koku ve alg patlamalarının devam ettiği körfezde balık ölümleri de artarak sürüyor. Balık ölümleri son olarak Karşıyaka ilçesinin Aksoy Mahallesi'nde ve Bayraklı kıyısında yoğun olarak gözlemlendi.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, 5 Eylül'de bölgedeki incelemeleri sonrası yaptığı açıklamada, denizdeki atık su kaynaklı amonyak miktarının olması gerekenden tam 50 kat daha fazla olduğunu, bunun da evsel ve endüstriyel atıkların suya arıtılmadan karıştırılması anlamına geldiğini anlattı. Bakan Kurum, bunun da beraberinde koku problemini getirdiğini ve hem denizdeki canlıları hem de insan sağlığını tehdit ettiğini aktardı.

AA muhabirinin sorularını yanıtlayan Beşiktepe, İzmir Körfezi'ndeki mevcut genel tablonun, balık ölümlerinin ilk görüldüğü 20 Ağustos'takiyle aynı olduğunu belirtti.

Bölgede oksijenin hala çok düşük olduğuna işaret eden Prof. Dr. Beşiktepe, genelde kıyıya yakın bölgelerde düşük oksijen seviyelerinin devam ettiğini, son 5 yıldır özellikle yaz sonu ve sonbahar başında alg patlaması ve oksijensizlik probleminin yaşandığını kaydetti.

Beşiktepe, şu bilgileri verdi:

"Önceki yıllarda küçük ölçekte zararlı ve renkli alg patlamaları yaşanıyordu, bunlar balık ölümlerine neden olmuyordu. Oradan edindiğim deneyimle söyleyebilirim ki bu 2 ay sürecek bir süreç, eylül ayında da bunu göreceğiz. Suların soğumasını ve sistemin dengeye gelmesini beklememiz gerekecek. Maalesef geçmiş yıllarda bu oldu ama bu sene çok daha şiddetli olduğu için biz bunu gördük."

- Kuruyan derelere vurgu

Prof. Dr. Şükrü Turan Beşiktepe, İzmir Körfezi'nin yapısının bir haliç olduğunu, bu sistemlerde üst akıntı olarak nehir, alt akıntı olarak ise deniz suyunun geldiğini, derelerdeki suların, kurumadan kaynaklı artık buraya gelmemesi nedeniyle haliç özelliğinin kaybolarak iç körfeze dönüştüğünü ve rüzgar ile dışarıdan gelebilen çok az bir suyun etkisiyle dinamiklerin işlemeye çalıştığını anlattı.

Derelerin durumuna vurgu yapan Beşiktepe, "En büyük sıkıntı derelerin kuru olması. İzmir iç körfezine dökülen 20'den fazla dere var ve bunlardan su gelmiyor. Kışın yağışlı bir dönem geçirirsek bu, normal çalışma düzenini geriye getirebilir ve sistemi kurtarabilir. Ama çok yağış almazsak ve bu dereler aktif hale gelmezse biz kışın da sonbaharda da önümüzdeki yıl da bu sorunu yaşarız." diye konuştu.

Körfezde çok sayıda çevresel stres oluşturabilecek faktör olduğunun altını çizen Beşiktepe, insan nüfusu ve tekne sayısındaki artış ile denize verilen deşarjları bu faktörler arasında gösterdi.

- "Körfezden balık yiyenler için çok ciddi problem yaratabilir"

Balık ölümlerinin nedeninin çok iyi anlaşılması gerektiğine dikkati çeken Beşiktepe, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum'un İzmir Körfezi ile ilgili açıklamalarının önemli bulgular içerdiğini ifade etti.

Beşiktepe, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Bakan'ımız konuşmasında amonyak miktarlarının 50 kat fazla olduğunu söyledi. Bu önemli bir bulgu çünkü amonyak fazla olduğu zaman özellikle büyük (erişkin) balıklar için zehir etkisi yapabiliyor. Sistem olarak baktığımızda burada başka faktörler de olabilir. Eğer oksijen biraz düşükse balıklar bu ortamda daha fazla nefes aldığı için yani sudaki toksik maddeleri daha fazla çektiği için ölebilir. Bu balık ölümlerinin 'oksijen bitti'den çok daha farklı bir olay olduğunu iyi anlamamız lazım. Balığın çok fazla toksik yapısı da olabilir ve körfezden balık yiyenler için çok ciddi problem yaratabilir. Bu bahsettiğimiz her şey toksik etki. Oksijeni bitiren neden balıkları öldürmüş olabilir, balıklar oksijensizlikten dolayı ölmüş olmayabilir. Bunun çok ciddi araştırılıp ortaya çıkarılması lazım ki bizim neye önlem alacağımızı belirlesin."

AA

Ödemiş Belediyesi ekipleri de ölü balıkları topladı. Gölcük Mahallesi'nde balık avlamaya gelenler, ölümlerle ilgili olarak hoparlörlerden uyarıldı.

Mahallede yaşayan Cemil Acet, gazetecilere, gölde son 3 gündür toplu balık ölümleri olduğunu söyledi.

Göldeki balıklardan sadece sazanların öldüğünü belirten Acet, "Burada İsrail sazanı, yayın, levrek ve pullu sazan olmak üzere 3-4 çeşit balık yaşıyor. Ölen pullu sazan diye tabir ettiğimiz balık bu gölün en eski balık türlerindendir." dedi.

Mahallede esnaflık yapan Şahin Elbirlik de bugüne kadar hiç toplu balık ölümü görmediklerini, ölümlerin neden kaynaklandığını da bilmediklerini ifade etti.

AA

Uzungöl'e yakın derelere yapılan balık salımı programına, Trabzon Valisi Aziz Yıldırım, Çaykara Kaymakamı Gürdal Erbek, Çaykara Belediye Başkanı Hanefi Tok, DKMP 12. Bölge Müdürü Cüneyt Aloğlu, Şehit Mehmet Aygün İmam Hatip Ortaokulu öğrencileri ve diğer ilgililer katıldı.

Etkinlik kapsamında derelere 10 bin kırmızı benekli yavru alabalık salındı.

Yavru balıkları derelere salan Vali Yıldırım, Anadolu'ya özgü, endemik türlerden biri olan kırmızı benekli alabalıkların varlığını artırma çalışmalarını desteklediklerini belirterek, "Akarsularımızın nesli tükenme tehlikesiyle karşı karşıya bulunan türlerden biri olan kırmızı benekli yavru alabalık, yapay ortamda çoğaltılarak doğal yaşama bırakılmasını çok önemli buluyoruz." dedi.

Yıldırım, etkinliğe katılmaktan dolayı duyduğu memnuniyeti ifade ederek, "İnşallah hem ilimizde hem de diğer illerimizde gerçekleştirilen bu salım işlemleri, vatandaşlarımızın da desteğiyle kısa sürede amacına ulaşacaktır." diye konuştu.

Öğrencilerin de derelere salım yaptıkları proje hakkında Yıldırım, yetkililerden bilgi aldı.

DKMP 12. Bölge Müdürlüğü sorumluluk alanındaki Trabzon ilçelerindeki su kaynaklarına 2010-2023 yılları arasında toplamda 5 milyon 886 bin doğal alabalık yavrusu bırakılırken, bu yılın ise toplamda 1 milyon 153 bin yavru alabalığın doğaya salını gerçekleştirilecek.

AA

Çalışma kapsamında deniz kaplumbağalarının barınakta artış göstermesinin beslenme faaliyetinden kaynaklandığı belirlendi.

Bu kapsamda ilgililer, "Beslenmeye Bağlı Deniz Kaplumbağalarında Meydana Gelen Davranış Değişiklikleri" konusunda bilgilerin yer aldığı broşürleri Çamlıbel Balıkçı Barınağı'ndaki balıkçılara, işletmelere ve vatandaşlara dağıttı.

MEÜ Su Ürünleri Fakültesi İşleme Teknolojisi Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Deniz Ayas, AA muhabirine, barınakta deniz kaplumbağası sayısındaki artışın beslenme faaliyetinden kaynaklandığını belirterek,"Beslenme faaliyetlerini kaldırdığımızda hayvanların doğal habitatlarına döneceğini ve doğal şekilde besleneceğini anlatıyoruz. Kaplumbağaların insana yaklaşma, temas etme gibi davranışlarının da ortadan kalkacağını düşünüyoruz. Önemli yol kat ettik." diye konuştu.

Barınakta tekne işleten Gökhan Zorlular da teknesinin altındaki deniz kaplumbağalarının çoğaldığını aktararak, "Bize yapılan bilinçlendirmeyi gelen müşterilerle paylaşıyoruz. Denize yiyecek, içecek atmamaları konusunda uyarıyoruz. Hayvanlar saldırgan bir hal içerisindeler. Artık daha dikkatli davranıp, duyarlı olacağız." diye konuştu.

Balıkçı Yıldıray Çınar da deniz kaplumbağalarıyla ilgili artık daha bilinçli olduğunu kaydetti.

AA

Akademisyenler, alabalıkların Akdeniz Bölgesi'nde morfolojik-moleküler revizyonu, yayılış alanları ve korunma durumlarıyla ilgili birlikte çalışma yürüttü.

Çalışmalar kapsamında Köprüçay Nehri'nde keşfedilen balığa, Türkiye'de balık bilimine yaptığı büyük katkılarından dolayı Hacettepe Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Fitnat Güler Ekmekçi'ye atfen "Salmo ekmekciae" ismi verildi.

Balık, Berlin Doğa Tarihi Müzesi'nin desteklediği “Zoosystematics and Evolution" dergisinde yayınladı.

Taş ve çakıllardan oluşan bir taban yapısına sahip, temiz ve orta derecede hızlı akan suda yaşayan balık türüyle, Türkiye'de doğal alabalık türlerinin 20'ye çıktığı bildirildi.

AA

Üreme döneminde (15 Nisan-15 Temmuz) Van Gölü'ne dökülen tatlı sulara akın ederek yumurtalarını bırakan inci kefallerinin göç süreci başladı.

Geçen yıl kuraklık nedeniyle bazı su kaynaklarının kuruması, Bendimahi, Karasu ve Deli Çay gibi önemli akarsularda da debinin en düşük seviyeye inmesi nedeniyle göçte zorlanan inci kefalleri, bu yıl hem kışın hem de ilkbaharda düşen yağışlar sayesinde kolay göç edecek.

Karların erimesi ve yağışlar sayesinde akarsuların daha coşkulu akması ve su kaynaklarının seviyesinin yükselmesiyle balıkların akarsu ve derelerde sıkıntısız bir üreme dönemi geçirmesi bekleniyor.

- "Yoğun bir göç bekliyoruz"

Tarım ve Orman İl Müdürü İbrahim Görentaş, AA muhabirine, bu yıl havzanın yoğun yağış aldığını söyledi.

Akarsularda suyun istenilen seviyede olmasının balık göçünün daha yoğun yaşanmasını sağlayacağını belirten Görentaş, şunları kaydetti:

"Van Gölü'ne ne kadar çok tatlı su akarsa balık göçü de o oranda artıyor. Bu anlamda yoğun bir göç bekliyoruz. Suyun bu debide olması balıkların daha rahat göç etmesi ve daha uzak noktalara ulaşmasına katkı sağlayacak. Geçen yıl suyun azalması balık ölümlerine yol açmıştı. İnşallah bu sene balık ölümleriyle karşılaşmayız. Bu anlamda yağışların fazla olması bizi memnun ediyor. Yağışlar gölde suyun eski seviyelerine gelmesini de sağlayacak. Tüm bunlarla beraber iyi bir balık stokunun olacağını öngörüyoruz. Bu sene bereketli bir sezonu geride bıraktık. Vatandaşlarımızın üreme döneminde balığı avlamamalarını ve tüketmemelerini istiyoruz."

- "Akarsular, tarihinde olmadığı kadar coşkulu akıyor"

Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Dr. Öğretim Üyesi Mustafa Akkuş da geçen yıl yağışların az olması nedeniyle yaz döneminde akarsuların kuruma noktasına geldiğini hatırlattı.

Havzada akarsuların inci kefalinin üremesi açısından önemli olduğunu ifade eden Akkuş, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Yaz mevsiminde Van Gölü'nde yaşayan inci kefalleri, üremek için göle dökülen tatlı sulara üreme göçü gerçekleştiriyor. Bu mevsimde akarsularda yeterli miktarda su bulunması hayati öneme sahip. 2020'den itibaren Van Gölü'ne dökülen akarsular adeta kuruma noktasına geliyordu ve bazı akarsular göle ulaşamıyordu. Bu yıl çok sevinçliyiz ve mutluyuz çünkü akarsular tarihinde olmadığı kadar coşkulu bir şekilde akıyor. Özellikle yağan karın erimesi ve son yağmur ile akarsularda son yılların en yüksek debisi ile karşı karşıyayız."

Geçen yıl su olmadığı için balıkların göç edemediği Bendimahi Çayı'nda da sevindirici gelişmenin yaşandığını anlatan Akkuş, "Bendimahi Çayı kurumuş, inci kefalleri büyük bir zarar görmüştü fakat bu yıl akarsu coşkuyla akıyor. İnci kefalleri adına sevindirici bir durum. Geçen yıl bu mevsimde buraya geldiğimizde yürüyerek akarsuda karşıdan karşıya geçiyorduk. Dere yatağında adeta hiç su yoktu. Bu yıl akarsudaki debinin geçen yıla göre 3-4 kat yüksek olduğunu görüyoruz." ifadelerini kullandı.

Harun Ergenç ise her yıl balık göçü için birçok ziyaretçinin bölgeye geldiğini belirterek, "Bu yıl yağışların bereketli olmasından dolayı Bendimahi Çayı tekrar aktı. Artık balıklarımız çoğalmaya başlayacak. Yağışlardan dolayı tarım alanlarımız daha verimli olacak." dedi.

AA

Tropik bölgelerden, kutuplara kadar dünyanın dört bir yanındaki sığ sularda rastlanan deniz çayırları, 6 kıtadaki 159 ülkede, 300 bin kilometrekareden fazla alanda bulunuyor. Dünyadaki okyanus tabanının yüzde 0,1'ini kaplamasına rağmen milyonlarca deniz canlısına ev sahipliği yapan deniz çayırları, en yaygın kıyı habitatları olarak biliniyor. Kirleticileri filtreleyerek su kalitesini artıran, karbon yutağı görevi üstlenerek okyanuslardaki karbonun yüzde 18'ini depolayan deniz çayırları bu sayede iklim değişikliğine karşı güçlü bir bariyer görevi üstleniyor.

Mercan resiflerini, okyanus asitlenmesini baskılayarak, sahil bölgelerini ise kıyıya vuran şiddetli dalgaların şiddetini yumuşatarak koruyan deniz çayırlarının popülasyonunda kirlilik, iklim değişikliği, düzensiz balıkçılık ve teknecilik faaliyetleri gibi etkenler nedeniyle 1930'lardan beri azalmalar yaşanıyor. Küresel deniz çayırlarının sadece dörtte biri koruma altındaki alanlarda bulunurken, her yıl dünyadaki deniz çayırlarının yüzde 7'sinin yok olduğu tahmin ediliyor.

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, deniz çayırlarının korunmasına yönelik farkındalığın artırılması için 2022'nin mayıs ayında aldığı kararla, 1 Mart'ı "Dünya Deniz Çayırları Günü" olarak kabul etti.

İlki geçen yıl kutlanan Dünya Deniz Çayırları Günü'nün ikincisi, bu yıl Marmara Denizi'nden gelen güzel bir haberle kutlanıyor. Marmara Denizi'ndeki Posidonia oceanica deniz çayırlarının korunması için Türkiye İş Bankası ve TÜDAV tarafından başlatılan "Denizlerin Geleceği: Deniz Çayırları" projesinde Marmara'da iki yeni deniz çayırı alanı tespit edildi.

Projenin başlamasıyla 2023'ün temmuz, ağustos ve eylül aylarında Erdek, Narlı Köyü ve Paşalimanı Adası'nda gerçekleştirilen arazi çalışmalarında hava ve coğrafi koşullara bağlı olarak tüplü ve tüpsüz dalışlar, manta çekme yöntemi, uzaktan görüntüleme ve uydu teknolojisi teknikleri kullanılarak ölçümler yapıldı.

Önceki çalışmalardan elde edilen bulgularda, Kapıdağ Yarımadası'nın batısındaki Paşalimanı Adası'nın kıyı şeridinde 3,13 kilometre boyunca, 35,1 hektarlık alanda, 8 kilometre uzunluğunda Posidonia oceanica deniz çayırı alanı tespit edilmiş, bu alandaki deniz çayırı yatağının başlangıç ve bitiş itibarıyla tek parça olduğu belirtilmişti. Yeni çalışmada ise aksine çok parçalı bir yapı olduğu, söz konusu alanda 278 adet deniz çayırı yatağı bulunduğu tespit edildi. Bu yatakların derinliği 0,8 metre ile 6,4 metre arasında değişiyor.

Sürdürülen çalışmalar sonunda 2 yeni deniz çayırı yatağının daha bulunmasıyla bu alandaki deniz çayırı yatağı sayısı 280'e yükselirken yeni bulunan deniz çayırı yataklarının toplam büyüklüğü 2,264 hektar olarak ölçüldü.

- "Deniz çayırları etrafındaki canlılara yaşam alanı sağlar"

AA muhabirinin sorularını yanıtlayan Türk Deniz Araştırmaları Vakfı (TÜDAV) Başkanı Prof. Dr. Bayram Öztürk, denizlerin de tıpkı insanlar gibi oksijene ihtiyaç duyduğunu ve bu noktada deniz çayırlarının denizlerin akciğeri olarak nitelendirildiğini söyledi.

Deniz çayırlarını, karada yaşayan çiçekli bitkilerin denizde yaşayan şekli olarak tanımlayan Öztürk, "Bilimsel araştırmalara göre, karadaki bütün bitkilerin atasıdır. Karadaki çiçekli bitkiler gibi kök, gövde ve yapraktan oluşur. Deniz tabanında uzanan köklerinden beslenir, çiçekli bitki olduğu için denizin içinde ilkbaharda çiçek açar ve meyve verir. Denizde yaşayan canlılar için çok önemli olan deniz çayırları, etrafındaki birçok canlıya yaşam alanı sağlar. Deniz çayırlarının olduğu denizlerde, tüm canlılar için temiz ve sağlıklı bir yaşam var demektir." dedi.

Deniz çayırlarının kış mevsiminde yapraklarını döktüğünü ve ömrünü tamamlayan bu yaprakların, dalgalar aracılığıyla kıyıya vurmasıyla sahildeki canlılara yuva oluşturduğunu belirten Öztürk, Akdeniz'de karaya vurmuş deniz çayırlarından oluşan sahillere "ekolojik plaj" dendiğini dolayısıyla bunların da denizin içindekiler kadar korunması ve toplanmaması gerektiği uyarısında bulundu.

Deniz çayırlarının dünya genelinde 60 türü bulunduğu bilgisini veren Öztürk, şöyle devam etti:

"Türkiye'de Posidonia oceanica, Cymodocea nodosa, Zostera marina, Zostera noltei olmak üzere 4 tür deniz çayırı yaşıyor. Bunların arasında Posidonia oceanica Akdeniz'e endemiktir, Ege Denizi ve nadiren de Marmara Denizi'nde görülür. Zostera Karadeniz'de, Cymodocea Marmara'da baskın türdür ve bütün denizlerimizde görülür. Deniz çayırları tropikal ormanlardan daha fazla organik madde üreterek birincil üretici olarak konumlanırlar. Fotosentez ile suyun oksijence zenginleşmesini sağlayan bu çiçekli bitkiler uzun yaprakları, yatay uzanan gövde ve kökleriyle sudaki askı yüklerini ve sedimentasyonu tutup zemin hareketlerini düzenler. 1 metrekare alanı kaplayan Posidonia oceanica deniz çayırları günde 14 litre oksijen üretebilir, 1 hektarı ise yılda 1024 ton karbon tutabilir."

"Denizlerin Geleceği: Deniz Çayırları" projesinde Marmara Denizi'nin sağlığı için kritik öneme sahip son Posidonia oceanica deniz çayırlarının korunması amacıyla Erdek Paşalimanı Adası'nda deniz çayırlarının bulunduğu alanın sınırlarının belirlenerek haritalandığını ve kamuoyunu bilinçlendirmek üzere eğitim ve toplantılarla farkındalık çalışmaları yürütüldüğünü anlatan Öztürk, Posidonia oceanica'nın bir Akdeniz endemiği olarak Marmara'da bulunmasını başlı başına değerli ve özel bir durum olduğuna dikkati çekti.

- Deniz çayırlarına dair eğitimlere devam edilecek

Deniz çayırlarının korunması noktasında kamu, özel sektör ve sivil toplum kuruluşları başta olmak üzere herkese önemli görevler düştüğüne dikkati çeken Öztürk, şunları kaydetti:

"Deniz çayırlarıyla birlikte yaşayan türlerin belirlenmesi, yabancı türlerin ise eradikasyon çalışmalarını yürüteceğiz. Hayalet ağların toplanması başta olmak üzere dip ve kıyı temizlikleri gerçekleştireceğiz. Ayrıca proje kapsamında yerel halk ve balıkçılarla bilinçlendirme çalışmaları gerçekleştirdik ve gerçekleştirmeyi sürdüreceğiz. 2023 Aralık ayı itibarıyla Marmara Adası, Avşa Adası, Erdek merkez ve köy okulları olmak üzere toplam 20 okulda 1660 ilk ve ortaokul öğrencisine denizlerimiz ve deniz çayırlarıyla ilgili eğitimler verdik. Eğitimlere 2024 yılında ilk ve orta dereceli 10 okulda devam edeceğiz."

Öztürk, 1 Mart'ın Dünya Deniz Çayırları Günü olarak literatüre geçmesinin kamuoyunda farkındalık yaratmak için önemli olduğuna fakat deniz çayırlarının önemi ve korunması için neler yapılması gerektiğinin bir gün değil, sürekli gündemde tutulması gerektiği değerlendirmesinde bulundu.

AA

Cumhurbaşkanlığı himayelerinde, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı uhdesinde, TÜBİTAK MAM Kutup Araştırmaları Enstitüsü koordinasyonunda düzenlenen seferde bulunan araştırmacılar, Horseshoe Adası ve çevresinde deniz ve göllerde yaptıkları örneklemelerle projelerini tamamladı.

Bilim insanları, bölgedeki denizel ekosistemin fizikokimyasal karakterizasyonunu araştırarak, sucul ekosistemlerdeki çoklu antropojenik baskıları değerlendirdi.

Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Deniz Biyolojisi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi ve sefer katılımcısı Prof. Dr. Ülgen Aytan, AA muhabirine yaptığı açıklamada, plastik kirliliğinin sadece gözle görülür boyutta olmadığına dikkati çekerek, "Özellikle günlük hayatta kronik olarak ürettiğimiz ve 5 milimetrenin altına inmiş olan kısım, gezegenimiz için çok hızlı büyüyen bir tehdit haline geldi." dedi.

Prof. Dr. Aytan, insan etkisinden binlerce kilometre uzaktaki Antarktika ekosisteminde mikroplastiklere, hem suda hem sedimentte hem buzullarda hem de canlılarda rastlamanın mümkün olduğuna işaret ederek, şöyle devam etti:

"TÜBİTAK tarafından desteklenen bu projeyle amacımız, Türk bilimsel araştırma kampının bulunduğu Horseshoe Adası'ndaki tatlı su kaynaklarında, buzul göllerinde ve denizde, mikro, mezo ve makro boyuttaki plastiklerin varlığını araştırmak, kaynaklarını tespit etmek ve bu ekosistem için oluşturdukları çevresel riski değerlendirmek."

Horseshoe Adası'nda bulunan deniz, göl yüzey suyu ve sedimentinden plastik analizleri için numune aldıklarını ifade eden Aytan, Türkiye'de Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Mikroplastik Araştırma Laboratuvarı'nda gerçekleştirecekleri analizlerle de plastiklerin tiplerini, boyutlarını, renklerini ve polimer içeriklerini belirleyerek çevresel risk değerlendirmesini tamamlayacaklarını söyledi.

Prof. Dr. Aytan, "plastik" için çok genel bir terim olduğunu vurgulayarak, bu terim altında farklı polimerik yapıya, dolayısıyla kimyasal içeriğe sahip plastiklere rastlandığını aktardı.

Aytan, gerçekleştirecekleri analizlerle buldukları plastiklerin çevresel tehlike skorlarıyla bu ekosistem için ne derece risk yarattığını değerlendirebileceklerini anlattı.

Denizel ve tatlı su çevresinde çoğunlukla tek kullanımlık plastik olduğuna işaret eden Aytan, "Özellikle polietilen, polietilen terafitalat, polipropilen gibi polimerlere rastlıyoruz ancak Antarktika'da yaptığımız ön çalışmada poliakrinonitril gibi özellikle sentetik tekstilin kullanımı ve yıkanması esnasında oluşan ve atmosferle kutuplara kadar taşınabilen mikroplastiklere de rastladık." diye konuştu.

Prof. Dr. Aytan, bölgede yaptıkları çalışmalardan sonra özellikle sentetik tekstilde kullanılan bu polimerlerin iyileştirilmesi gerektiği konusunun önemine değinerek, şöyle devam etti:

"Plastik sektöründe kullanılan ilave katkı kimyasallarının iyileştirilmesi gerekiyor. Antarktika gibi çok özel bir ekosistemden elde edeceğimiz sonuçlar ile plastiklerin denizel ve tatlı su ortamında azaltılması için alınması gereken tedbirlerle ilgili olarak karar vericilere ve sektöre yol gösterici veri sağlamayı amaçlıyoruz."

- "Denizel fitoplankton çalışmalarını biraz daha derinleştirmeyi amaçlıyoruz"

Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Deniz Biyolojisi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi ve sefer katılımcısı Prof. Dr. Ertuğrul Ağırbaş da iklim değişikliğinin en önemli kanıtlarının, artan atmosferik hava sıcaklıkları ve beraberinde deniz suyunda meydana getirdiği anomaliler olduğunu dile getirdi.

Ağırbaş, Horseshoe Adası'nda yürüttükleri çalışmalar konusunda, "Bölgede çok az çalışılmış bir konu olan denizel fitoplankton çalışmalarını biraz daha derinleştirme ve bu bağlamda bundan sonra yapılacak çalışmalara bir altlık oluşturmayı amaçlıyoruz." değerlendirmesini yaptı.

Prof. Dr. Ertuğrul Ağırbaş, "Fitoplanktonik organizmalar değişen iklim koşullarına bağlı olarak meydana gelen değişimlere karşı direkt tepkiyi veren ilk canlı gruplarıdır ve bunların takibi ile ileride meydana gelebilecek olası iklim değişikliği senaryolarına karşı hazırlıklı olmamıza imkan sağlayacaktır." diyerek, proje kapsamında araştırdıkları "fitoplankton fonksiyonel grup oranları", "pigment kompozisyonu", "mikroskobik hücre sayımı" ve "hidrografik ölçüm çalışmaları" ile bölgenin besin tuzu dinamiğini de inceledikleri bir proje olduğunu ifade etti.

Dünyanın iklimine en çok etki edecek, iklimin düzenlenmesini sağlayan önemli bir bölgede bulunduklarına işaret eden Ağırbaş, "Çalışmaların Antarktika ekosisteminin sürdürülebilir yönetimine katkı sağlayacağına ve bu bağlamda dünyanın geleceğine de katkı sağlayacağına inanmaktayız." dedi.

- "Deniz örneklemelerimizi yaklaşık 25 istasyonda gerçekleştirdik"

İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Çevre Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi ve sefer katılımcısı Prof. Dr. Nüket Sivri de sefer süresince birçok noktada deniz suyu örneklemesi yaptı.

Prof. Dr. Sivri, "Kutup Bölgeleri'nde Kritik Hammadde (KHM) Konsantrasyonlarının Belirlenmesi ve Potansiyel Ekolojik Risk İndeksinin Kutup Bölgelerine Uyarlanması" konusunda yaptığı projesiyle "Endüstriyel üretim ve ekonominin sürdürülebilir işleyişi için önem taşıyan kritik hammadeler, Antarktik bölgesi sucul ekosistem sağlığını nasıl etkiler? Kritik hammaddeler kaynaklı olası toksik etkiler ve antropojenik baskılar her iki kutup bölgesinde de gözleniyor mu? Antarktika için uyarlanan potansiyel ekolojik risk indeksi (PERI), Arktik için oluşturulan indeksten ne kadar farklı olabilir?" sorularının cevaplarını arayarak projesinin Beyaz Kıta'da olan bölümünü tamamladı.

TÜBİTAK MAM İklim Değişikliği ve Sürdürülebilirlik Başkan Yardımcılığı'nda Araştırmacı olan sefer katılımcısı Dr. Mehtap Dursun da projesi kapsamında Antarktika'da mikrokirleticilerin çevresel incelenmesinin altyapısını oluşturmak üzerine çalışmalar gerçekleştirdi.

Dr. Mehtap Dursun, mikrokirleticileri genel olarak sucul ortamda canlılara zarar veren mikro ve nano düzeydeki kirleticiler olarak tanımlayabildiklerini ifade ederek, "Biz özellikle eksik yanma sonucu oluşan poliaromatik hidrokarbonlar ile tarımsal amaçlı kullanılan pestisitlerin çevresel olarak Antarktika kıtasında mevcudiyetini araştırıyoruz." diye konuştu.

Çalışması kapsamında Horseshoe Adası'nda bulunan göllerden ve kar suyundan örnekleme yaptığını anlatan Dursun, şöyle devam etti:

"Deniz örneklemelerimizi yaklaşık 25 istasyonda gerçekleştirdik. Mevcut ortamda mikro kirleticinin analizleri için yüksek hacim su gerektirdiğinden, bizim yaptığımız yöntemle laboratuvara hiç su taşımadan gemide ön işlemleri yapılmış numunelerimizle Türkiye'deki araştırma laboratuvarımızda analiz ederek sonuçları elde etmiş olacağız."

Amaçlarının Antarktika'da bir çevresel izleme altyapısını oluşturmak olduğuna dikkati çeken Dursun, "Daha sonrasında da bu araştırma sonucunda elde ettiğimiz verilerle eğer yöntemimiz başarılı olursa ileriki dönemlerde bu çevresel izlemelerin devamlılığını ve zaman içindeki değişimini gözlemlemiş olacağız." bilgisini verdi.

AA

Yeryüzünün yüzde 70'i suyla kaplı olmasına rağmen kullanılabilir tatlı su miktarı son derece sınırlı ve insan faaliyetleri sonucu kirlilik, küresel ısınma gibi tehditlerle karşı karşıya. Bu nedenle, suyun kirliliğe karşı filtrelenmesi ve biyolojik çeşitliliğin korunması gibi ekosistem hizmetleri sunan sulak alanların korunması önem kazanıyor.

Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü rakamlarına göre, Türkiye'de Ulusal Sulak Alan Envanter Yönetim Bilgi Sistemi'ne kayıtlı, büyüklükleri 0,25 hektar ile 357 bin 854 hektar arasında değişen ve toplam büyüklükleri 1 milyon 653 bin 651 hektar olan 6 bin 757 sulak alan bulunuyor.

Sulak alanların 1 milyon 203 bin 740 hektar büyüklüğündeki 3 bin 620'si doğal, 449 bin 911 hektar büyüklüğündeki 3 bin 137'si ise yapay sulak alanlardan oluşuyor.

Su kuşları, balıklar ve vahşi yaşam için zengin bir ekosistem oluşturan yapay sulak alanlar, yeni bir yaban hayatı oluşturma veya yakındaki mevcut doğal sulak alanı zenginleştirme amacıyla hayata geçiriliyor. Ayrıca söz konusu alanlar, su filtreleme işlevleriyle insanlar ve yaban hayatına fayda sağlıyor.

AA muhabirinin sorularını yanıtlayan Trakya Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Hidrobiyoloji Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Belgin Elipek, sulak alanların, yapılarında mutlaka su bulunduran, bitkilerin fazla bulunduğu ve buna bağlı biyolojik çeşitliliğin de yüksek olduğu alanlar olduğunu söyledi.

Sulak alanların suyun içinde kirliliğe neden olabilecek elementleri topladığını, suyu bulanıklaştıran materyalleri çöktürebildiğini ve suyun oksijenlenmesini sağladığını belirten Elipek, kirlilik ve küresel ısınma sonucu kuruma tehdidiyle karşı karşıya olan sulak alanların, doğanın taklit edilmesiyle hayata geçirilen yapay sulak alanlar sayesinde korunabileceğini anlattı.

Yapay sulak alanların 60-80 santimetre derinliğinde, geçirimsiz zeminde, uzmanlarca belirlenen canlılarla oluşturulduğunu dile getiren Elipek, yüzer yapay sulak alanların da sulak alan çözümlerinden biri olabileceğini vurguladı.

Elipek, yüzer yapay sulak alanlar hakkında şu bilgileri verdi:

"Strafordan oluşuyorlar, temizlemek istediğiniz alana koyuyorsunuz. Üzerine açılan deliklere sucul bitkiler yerleştirilerek ekosisteme sabitleniyor. İstenildiğinde ortamdan çekilip, bitkiler hasat edildikten sonra tekrar kullanılabiliyor. Ayrıca su sümbülleri biyodizel ve biyogaz üretiminde, sazlar ve kamışlar da kağıt ya da mobilya sektöründe kullanılabilir. Yapılan çalışmalar 23 metrekarelik bir yüzer yapay sulak alanın yapmış olduğu işin yaklaşık bin metrekarelik yapay ya da doğal sulak alanın yaptığı işe eş değer olduğunu gösteriyor. Sulak alana giren ve çıkan sulara bakıldığında, bulanıklığa sebep olan askıda katı maddelerin yüzde 90'ında, kimyasal oksijenin yüzde 70'inde ve nitrat gibi kirliliğe sebep olan maddelerin yüzde 60'ında azalma görülüyor."

- Atık sular yapay sulak alanlardan geçirilerek temizlenebiliyor

Atık suların su kaynaklarına deşarj edilmeden önce yapay sulak alandan geçirilmesi tavsiyesinde bulunan Elipek, denizel kirliliğin önlenmesi için öncelikle su kirliliğinin önlemesi gerektiğini kaydetti.

Elipek, "Akarsulardan denizlere ulaşan kirleticilerin tamamen ortadan kalkması gerekiyor. Biz tatlı su kaynaklarımızı koruyacağız ki denizlerimiz de korunsun. Eğer yüzeysel su kaynaklarımızı kirletir, aşırı su çekerek onları ortadan kaldırırsak ihtiyacımız olan suyu yer altından almaya başlarsınız. Yer altı suları ise bizim su depolarımız, yedek sularımız. Yüzeysel su kaynaklarını kurutur ya da kirleterek kullanılamaz hale getirirsek, yer altı su kaynaklarının hızlı tükenmesine sebep oluruz." değerlendirmesinde bulundu.

- "Yapay sulak alanlardan geçirilen suyun ekolojik durumu iyileşebilir"

Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Deniz Bilimleri Enstitüsü Doktor Öğretim Üyesi Korhan Özkan, kadim topraklar olarak nitelendirdiği Anadolu'da çok uzun süredir yoğun insan yerleşimi olduğunu ve bu nedenle son 300 yılda sulak alanların yüzde 50'sinin kaybedildiğini bildirdi.

İnsan faaliyetlerinin doğal yaşam üzerindeki olumsuz etkisinin her geçen gün arttığının ve doğal sulak alanların çevresel dengeyi sağlamak adına hayati önem taşıdığının altını çizen Özkan, sulak alan kayıplarının, doğal yaşamı tehdit ettiğine ve ekosistemlerin dengesini bozduğuna dikkati çekti.

Suyun arıtılması, biyolojik çeşitliliğin korunması ve iklimin düzenlenmesi gibi konularda yapay ve doğal sulak alanların önemli ekolojik işlevleri bulunduğundan bahseden Özkan, su döngüsünün bozulması, suyun insan kullanımı sonucunda azalması ve kirliliğin, bu sistemlerin karşı karşıya kaldığı en büyük sorunlar olduğu tespitini paylaştı.

Kirlilik sorununun tek bir yöntemle çözülmesinin zor olduğu değerlendirmesinde bulunan Özkan, "Sulak alanların, komşu olduğu kara alanları ile geniş bir ekosistem olarak sağlıklı kalmaları gerekiyor. Yapay sulak alanlar ile doğal sulak alanları korumaya ve onarmaya odaklanmamız çok önemli." dedi.

Türkiye'de kirlilik açısından zor durumda olan sulak alanlar bulunduğuna değinen Özkan, şu ifadeleri kullandı:

"Denizlerimiz, göllerimiz ve akarsularımız büyük şehirlerin, endüstriyel faaliyetlerin, tarım atıklarının ve iklim değişikliğinin etkisiyle kompleks bir kirlilik yüküyle karşı karşıya. Tüm bu sorunları yapay sulak alanlar tek başına çözemez ancak tarım ve kent alanlarından gelen suların doğrudan alıcı ortamlara bırakılması yerine, yapay sulak alanlardan geçirilmesi çözüm için destek olabilir."

Atık suların tamamen toplanmasının ve tam arıtılmasının her zaman, her yerde mümkün olmadığını dile getiren Özkan, "Her zaman sistemlerde kaçaklar, eksikler olabilir. Bu noktada göllerin ve denizlerin kıyısında bulunan bölgelerdeki doğal sulak alanları korumak, onarmak ve yapay sulak alanlar oluşturmak, tüm bu alanlardan gelen suyun ekolojik durumunu iyileştirebilir." şeklindeki görüşlerini paylaştı.

AA

İnsanın suyla bağının, aldığı nefes kadar kuvvetli olduğunu vurgulayan Sarı, şöyle konuştu:

"Dünyanın 4'te 3'ünü kaplayan suların yüzde 97,5’i tuzlu deniz ve okyanus suyu. Yüzde 2,5’lik tatlı suyun 3'te 2'si buz veya yer altı suyu. Bizim kullanabileceğimiz su miktarı toplam suyun en fazla yüzde 1’i kadar. Suyun yüzde 8’i kentlerde, yüzde 70’i tarımda, yüzde 22’si sanayide kullanılıyor. İnsanlar hiç su içmese, banyo yapmasa veya sifon çekmese bile mevcut tarımsal ve endüstriyel üretim şeklinin geleceğimizi karartacağı ortada. Bir fincan kahve için 130 litre, bir tişört için 2 bin 500 litre, bir hamburger için 1650 litre suya ihtiyaç var.

İlgimizi barajlarda kaç günlük su kaldığından, kuruyan göllere, derelere, nehirlere çevirme zamanı. Kirlilik, yanlış kullanım, iklim değişimi ve yetersiz su yönetimi yüzünden kuruyan su kaynaklarının içinde yaşayan balıklar, kuşlar, omurgasızlar ölüyor. İnsanın doğadaki yaşam bağları zayıflıyor. Dünya nüfusunun yüzde 90’ı bir su kaynağına en fazla 10 kilometre uzakta yaşıyor. Çünkü suya muhtacız ama kirletiyoruz, israf ediyoruz, su kaynaklarını, sulak alanları kurutuyoruz. Biz su zengini bir ülke değiliz. 112 milyar metreküp su varlığımızı 2050’de ulaşılacağı öngörülen 100 milyon nüfusa bölersek kişi başına düşen su miktarı 1120 metreküp civarında olacak. Yani su fakiri sayılabilecek bir orana ulaşacağız."

Prof. Dr. Sarı, suyun hesaptaki para hassasiyetiyle yönetilmesi, tarımda verimli su kullanımının sağlanması, su kirliliğinin önüne geçilmesi, atık su arıtma ve deniz suyundan tatlı su elde etmek için yeni teknolojiler geliştirilmesi, arıtmalardan çıkan suyun atık su barajlarında toplanıp tarımda, endüstride yeniden kullanılması gerektiğini sözlerine ekledi.

Seminere, BANÜ Rektörü Prof. Dr. İsmail Boz, öğretim üyeleri ve öğrenciler katıldı.

AA

Açıklamada görüşlerine yer verilen İl Tarım ve Orman Müdürü Özgür Memiş, her yıl il genelindeki göletlere yavru balık bırakıldığını belirtti.

Göletlerde balık popülasyonun artması için çalışmaların sürdürüleceğini kaydeden Memiş, "Bakanlığımız Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğü tarafından farklı nedenlerle zarar gören su ürünleri stoklarının takviyesi, bilimsel temele ve metotlara dayalı balıklandırma amacıyla uygulamaları sürdürülmekte olup göl ekosisteminin canlı tutulması, yöre halkının göl ve göletlerden istifade etmesi hedeflenmektedir." ifadelerini kullandı.

AA

Hirfanlı Barajı'nın da aralarında bulunduğu 21 noktaya balık yavruları etaplar halinde bırakılarak, kentteki su kaynakları yavru sazanlarla buluşturuldu.

İl Tarım ve Orman Müdürü Mustafa İlmeç ile Hayvan Sağlığı Yetiştiriciliği ve Su Ürünleri Şube Müdürlüğü ekipleri, göletlere yavru sazan bırakırken hayvan varlığının çoğalması için çalışma yapıldı.

İlmeç, "Su Kaynaklarının Balıklandırılması Projesi" kapsamında yürütülen uygulamada, Adana Seyhan Su Ürünleri Üretme İstasyonu Müdürlüğü tesislerinde üretilen 1 milyon 394 bin yavru sazan balığını kurum idarecileri, balıkçılar ve göllerin bulunduğu bölgelerdeki vatandaşın katılımı ile su kaynaklarına bıraktıklarını ifade etti.

AA

Oksijenli tanklarla getirilen sazan yavruları, Eğirdir Limanı'ndan teknelerle göle açılan Vali Aydın Baruş ve diğer katılımcılar tarafından suya bırakıldı.

Vali Baruş, gazetecilere yaptığı açıklamada, Eğirdir'in Isparta ve ülke için önemli bir göl olduğunu söyledi.

Etkinlikte göldeki tabii yaşama katkıda bulunmak için suya sazan yavrusu bırakıldığını belirten Baruş, şöyle konuştu:

"Bugün gölümüze 1 milyon 200 bin civarında pullu sazan ve aynalı sazan yavrusu bırakıyoruz. Böylece gölün balık varlığına ciddi katkımız olacak. Bunları takip edeceğiz gün gün. Eğirdir Gölü'müz başta olmak üzere Isparta genelinde balık takviyesine ihtiyaç duyulan gölet ve barajlarda toplamda 1 milyon 453 bin sazan balığı yavrusu ile balıklandırma çalışmalarımız devam edecek."

Sazan yavrularının bölge şartlarında 2-3 yıl sonra avlanabilir boya geleceğini ifade eden Baruş, sazan avcılığının sürdürülebilirliğinin sağlanması için de balıkların üreme zamanında avlanmaması ve yasaklara uyulması uyarısında bulundu.

AA

Bunun üzerine harekete geçen İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ekipleri bölgede inceleme yaptı.

Ölü balıklardan ve sudan numune alan ekipler, çalışmalarını sürdürüyor.

Aydoğan Mahallesi Muhtarı Halim Yavuz, AA muhabirine, bölgede ilk defa böyle bir olayla karşı karşıya kaldıklarını belirterek, "İnşallah doğal bir süreçtir. Aksi halde binlerce balık ve yavru büyük tehlike altında." dedi.

AA

İş Bankası ve TÜDAV’ın, deniz çayırlarının haritalanması, üzerindeki atıklardan temizlenmesi ve korunması amacıyla geçen yıl başlattığı "Denizlerin Geleceği: Deniz Çayırları" projesinde, ikinci etap olan şamandıralama aşamasına geçildi.

Bu kapsamda İstanbul Boğazı'nda ilk 2 şamandıra, ince deniz otu olarak da bilinen Zostera marina deniz çayırlarına ev sahipliği yapan Büyük Liman ve Beykoz-Sultaniye açıklarına yerleştirildi. Yine bu ay içinde, Posidonia oceanica deniz çayırı alanlarını içinde barındırdığı tespit edilen Marmara adaları bölgesindeki Paşalimanı Adası ile Narlı Köyü'ne, 8 araştırma şamandırası daha yerleştirilecek.

Üzerinde "Denizlerin akciğerleri deniz çayırlarının araştırma şamandırasıdır. Lütfen zarar vermeyiniz" yazısı ile acil durumlar için telefon numarası bulunan şamandıralarla, bölgedeki balıkçılar ile tekne sahiplerinin bilgilendirilmesi ve deniz çayırlarının korunması sağlanacak.

Projenin yeni etabı için şamandıraların atıldığı bölgeler arasında yer alan Beykoz açıklarında, İş Bankası Genel Müdür Yardımcısı ve Sürdürülebilirlik Lideri İzlem Erdem ile TÜDAV Başkanı Prof. Dr. Bayram Öztürk’ün katılımıyla bir basın toplantısı düzenlendi.

Toplantıda konuşan Erdem, projenin henüz birinci yılında iki yeni deniz çayırı alanı keşfedildiğini, bunun oksijeni tükenmekte olan Marmara Denizi için sevindirici bir gelişme olduğunu belirtti.

İş Bankası'nın, doğrudan operasyonlarından kaynaklanan emisyonları azaltma stratejisi kapsamında karbon-nötr banka olma hedefi bulunduğuna işaret eden Erdem, bu doğrultuda koydukları 2035 hedefini 2026’ya çektiklerini, Net Sıfır Bankacılık Birliği üyesi olarak sağladıkları kredilerden kaynaklanan emisyonları azaltmak için de önemli taahhütlerde bulunduklarını kaydetti.

Öztürk ise projenin yeni aşamasında yerleştirilecek mapa ve şamandıralarla Marmara Denizi'nde sadece deniz çayırlarına koruma sağlamayacaklarını, aynı zamanda iklim değişikliğini izleyecek sistemleri de konumlandıracaklarını söyledi.

Deniz suyu sıcaklıklarındaki artışın, küresel ısınmanın en önemli göstergelerinden biri olduğunun altını çizen Öztürk, "Proje kapsamında şamandıralara yerleştireceğimiz sıcaklık ölçüm cihazlarıyla düzenli olarak elde edeceğimiz deniz suyu sıcaklığı verileri, iklim değişikliğinin etkilerini anlamamıza önemli katkılar sağlayacak. Şamandıraların bağlanacağı tonozların, zaman içinde Marmara Denizi'nde biten sübye ve kalamarlar için yaşam alanı oluşturacağını düşünüyoruz. Ayrıca deniz çayırları alanlarına yerleştirilen bu mapa ve şamandıralarla bölgede yürütülen faaliyetlerde farkındalık sağlamayı hedefliyoruz." dedi.

Marmara Denizi'nde geçen yıl yeni Posidonia oceanica deniz çayırları yatakları bulduklarını ve bunların sonuçlarını bilimsel dergilerde yayımladıklarını aktaran Öztürk, "5 bin metrekarelik 3 yeni alan, bu çiçekli bitkinin yeni yayılım alanı oldu. Bilindiği gibi bu çayırların son yayılım alanları Marmara Adaları. Buna ek olarak Aralık 2023 itibarıyla Marmara Adası, Avşa Adası, Erdek merkez ve köylerinde toplam 20 okulda 4 binin üzerinde ilk ve ortaokul öğrencisine denizlerimiz ve deniz çayırlarıyla ilgili eğitimler verdik." diye konuştu.

Toplantının sonunda, deniz çayırlarının son durumu, su altı dronu ile katılımcılara canlı olarak izletildi.

AA

Kepçeyi kiralayan ev sahipleriyle görüşen ekipler, sahadaki tespitlerinin ardından rapor ve tutanaklarını hazırladı.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünce, iş makinesiyle deniz çayırlarını söken operatör Tarık E'ye, Çevre Kanunu'nun biyolojik çeşitliliği tahrip edenlere yönelik yaptırımları da kapsayan 20. maddesinin "k" bendi gereğince 774 bin lira ceza uygulandı.

Deniz çayırlarını kıyıdan söktüren ev sahipleri hakkında da savcılığa suç duyurusunda bulunulduğu öğrenildi.

- Soruşturma başlatılmıştı

Balıkesir'in Erdek ilçesi Narlı Mahallesi'nde kepçe kiralayarak evlerinin önündeki plajın kıyı kesiminde temizlik yaptıran 7 ev sahibi hakkında, korunan türler arasında yer alan deniz çayırlarını söktürdükleri iddiasıyla soruşturma başlatılmıştı.

Valiliğin talimatıyla sürdürülen soruşturma kapsamında sahilde inceleme yapan ekipler, kepçe tutarak deniz çayırlarını söktüren ev sahipleriyle görüşüp tutanak hazırlamıştı. Deniz çayırlarından haberdar olmadıklarını, bölgede uyarıcı tabela da bulunmadığını iddia eden ev sahipleri, görevlilere ayaklarının zarar gördüğünü, bu sebeple denizin bir kısmında temizlik yaptırdıklarını anlatmıştı.

Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Denizcilik Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Sarı da deniz çayırlarının korunan türler arasında yer aldığını, bunların sökülmesiyle içlerinde yaşayan ve yine koruma altında bulunan pinalar dahil sayısız deniz canlısına zarar verildiğini belirterek, duruma tepki göstermişi.

AA

Açıklamada, "Erdek ilçesi Narlı Mahallesi'nde 29-30 Haziran tarihlerinde gerçekleşen plaj temizliği esnasında, deniz çayırlarının sökülmesi ile ilgili Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü Tabiat Varlıklarını Koruma Şube Müdürlüğünce konuyu yerinde incelemek üzere ekipler görevlendirilerek tahkikat başlatılmıştır." ifadesi kullanıldı.

AA

Renk değişikliğinin yanı sıra kötü koku da yayıldı.

Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) Çevre, Biyoçeşitlilik ve İklim Değişikliği Çalışma Grubu Üyesi ve Deniz Bilimci Prof. Dr. Doğan Yaşar, AA muhabirine deniz suyundaki sıcaklığın artmasıyla plankton sayısının da arttığını, aşırı artışın sudaki oksijeni azaltmasıyla plankton ölümlerinin yaşandığını, bunun da renk değişimi ve kötü kokuya neden olduğunu söyledi.

İzmir Körfezi'nin kirli olduğunu belirten Yaşar, "Normalde denizlerde her 1 litrede 1 milyon canlı yaşar ama sıcaklık ve kirlilik bir araya geldiği zaman bunun sayısı 2 milyonlara çıkar. Bu olayda tabii kirlilik başrolde. 2 milyona çıkınca bunlar ortamda oksijen bırakmaz ve ölürler. Her iki noktadaki renk farklılığının sebebi, farklı canlı türlerinin ölümüdür. Ama sonuç olarak bu olay denizin kirliliğiyle alakalıdır. İzmir Körfezi oldukça kirli." diye konuştu.

Prof. Dr. Yaşar, son yıllarda körfezde deniz marulu patlamaları ve balık ölümleri görüldüğünü anlatarak, "Denizde kirliliği gösterebilecek her şey başladı. Maalesef biz denizlerimizi foseptik olarak kullanıyoruz." dedi.

AA

11 kişiden oluşan bilim heyeti, Tromso’da bulunan 62 metrelik Norveç bayraklı Polar Xplorer isimli gemi ile yola çıkarak, yaklaşık 1 ay boyunca Arktik Okyanusu’nda 24 ayrı noktada 16 proje için bilimsel örnekleme ve çalışmalar gerçekleştirecek.

- Küresel iklim değişikliğinin nedenleri ve etkileri araştırılacak

Bilim insanları bu yıl özellikle denizsel alanda yapacakları değerlendirmeler ve örneklemelerle kutup bölgelerinde hızlı sonuçların gözlemlendiği alanlarda küresel iklim değişikliğinin nedenlerini ve etkilerini araştıracak.

Öte yandan bilim insanları Güney Kutbu’nda bu yıl 8'incisi gerçekleştirilen Ulusal Antarktika Bilim Seferi’nde yaptıkları deniz örneklemelerini Arktik Okyanusu’nda da gerçekleştirerek iki kutup bölgesi arasındaki benzer yahut farklılıkları da gözlemleyebilecek.

Sefer süresince deniz bilimleri ağırlıklı yapılan çalışmaların yanı sıra hava ve atmosfer, fiziki bilimler, canlı bilimleri için çalışmalar gerçekleştirilecek.

- “IPCC 1,5 derece ısınma senaryosunu yaşamaya başladık"

4. Ulusal Arktik Bilimsel Araştırma Seferi Koordinatörü Prof. Burcu Özsoy, bu yıl dördüncüsü gerçekleşecek olan sefer öncesi AA muhabirine yaptığı açıklamada, “Her yıl yeni projelerle bölgede bilimsel çalışmalarımızı artırıyoruz. Dünyayı daha iyi tanıyan, elde ettiği bilgiler ışığında iklim değişikliği projeksiyonlarını oluşturan, insan kaynaklı etkilerin kutup bölgelerine etkisini araştıran bir Türkiye olarak, dünya bilim literatürüne katkılarınızı artırıyoruz. Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli’nin (IPCC) 1,5 derece ısınma senaryosunu yaşamaya başladık. Yapacağımız çalışmalarla bu etkilerin Arktik’te neler olduğunu daha iyi anlayacağız.“ ifadelerini kullandı.

- "Bu seneki projelerimizde 16 tane deniz bilimleri projesi bulunuyor"

4. Ulusal Arktik Bilimsel Araştırma Seferi Lideri Prof. Ersan Başar da bu yıl dördüncüsü düzenlenecek olan Arktik Bilimsel Araştırma Seferi için Tromso’ya geldiklerini ifade ederek, “11 bilim insanıyla Tromso’da gemiye katıldık. Bu seneki projelerimizde 16 tane deniz bilimleri projesi bulunuyor. Aynı zamanda seferimizde bir Bulgar ve bir Şilili bilim insanı var.” bilgilerini verdi.

Prof. Başar, seferin yaklaşık olarak 1 ay süreceği belirterek, “Tromso’dan gemi ile ayrıldıktan sonra seferimizi Svalbard takım adalarında Longyearbyen de tamamlayacağız ve uçakla ülkemize dönüş yapacağız. Seferimiz boyunca deniz bilimleri alanında yapılan birçok konuda projeler yürütülmekte. Bu projeler ile ilgili veriler ve örnekler toplandıktan sonra laboratuvarlara götürerek bunların incelemelerini yapacağız." diye konuştu.

Türkiye’nin her yıl, hem güney kutbu Antarktika’da hem de kuzeyde Arktik’te bilimsel sefer düzenlemekte olduğunun altını çizen Başar, “Bu projeler ikili çalışmalarla yürütülmekte. Bilim insanları bazı projelerini hem de Arktik hem Antarktika’da aynı anda yapmakta. Bu da kutup bölgesindeki değişimleri daha rahat görmemizi sağlıyor. Uzay çalışmalarında yapılan araştırmalarımızın bazıları da Antarktika'da eş değer olarak yapılmakta. Uzayda, güneyde ve kuzeyde kutup bölgelerinde bilimsel projelerimizi yürütmekteyiz.” ifadelerini kullandı.

- Heyete seyir öncesi gemi içi eğitimleri verildi

Bu arada seyir öncesi, yaklaşık bir ay boyunca çalışma ve yaşam alanı olacak araştırma gemisinde bilim heyetine gemi içi eğitimleri verildi.

4. Ulusal Arktik Bilimsel Araştırma Seferi Lider Yardımcısı Doğaç Baybars Işıler, gemide verilen eğitimlerin önemine değinerek, şunları kaydetti:

“Gemide, denizde hayatta kalma eğitimlerini veriyoruz. Gemi seyrine başlamadan önce tüm sefer katılımcılarının gemi, deniz koşullarına hazırlıklı olmasını ve emniyet kurallarına hakim olmasını bekliyoruz. Bu kapsamda halihazırda dalma giysisi (immersion suit) eğitimi verildi. Burada ana amaç bütün sefer katılımcılarının bütün emniyet kurallarına hakim olması ve olası bir durumda bunları uygulayabilecek kapasitede olmasını sağlamak.” dedi.

AA

Narlı Mahallesi'nde 29-30 Haziran tarihlerinde gerçekleşen plaj temizliği esnasında, deniz çayırlarının söküldüğü iddiasıyla ilgili Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü Tabiat Varlıklarını Koruma Şube Müdürlüğünce bölgeye ekipler görevlendirildi.

Valiliğin talimatıyla başlatılan soruşturma kapsamında sahilde inceleme yapan ekipler, kepçe tutarak deniz çayırlarını söktüren ev sahipleriyle görüşerek tutanak hazırladı.

Deniz çayırlarından haberdar olmadıklarını, bölgede uyarıcı tabela da bulunmadığını iddia eden ev sahipleri, görevlilere ayaklarının zarar gördüğünü, bu sebeple denizin bir kısmında temizlik yaptırdıklarını anlattı.

Kepçeyi kiralayan bölge sakinlerinden Canan Cömert, yaptığı açıklamada, son birkaç senedir buradaki temizliğin belediye ya da bölgedeki kişiler tarafından yaptırıldığını savundu.

Deniz çayırlarını bilmediklerini, bunların yosun olduğunu düşündüklerini ileri süren Cömert, "Biz bunu zarar verme amaçlı değil, 'çocuklar hastalanmasın' diye yaptık. Hangimiz kasıtlı bir zarar veririz? Üstelik biz bunu danıştık. Muhtarımız da çok iyi bir insan. 'Ne yapabiliriz?' dedik. 'Şu an belediye çok meşgul, yoğun işleri var abla kendiniz yapabilirsiniz' dedi. 'Kim yapacak, paramızla yaptıralım' dedim. Paramızı verdik de yaptırdık." diye konuştu.

Yosunlara müdahale ettiklerini düşündüklerini dile getiren Cömert, "Biz eğer ki burada kıymetli bir deniz canlısı olduğunu bilseydik yapar mıydık? Çocukların oynadığı kadar bir alanı temizlettik. Çok üzgünüz." ifadesini kullandı.

Bu konuda bugün ifade vereceklerini anlatan Cömert, küçük çocuklar için kepçeyle bir kısmını aldırdıklarını, diğer kısımlara müdahale etmediklerini, kasıtlarının da bulunmadığını kaydetti.

İbrahim Özderi de denizde ayağının zarar gördüğünü, kıyıda temizlik için muhtarla görüştüklerini belirtti.

Muhtarın yönlendirdiği bir firmadan gelen kişinin denizde temizlik yaptığını ifade eden Özderi, "Geldi burada midye ve otları temizledi. Temizlenen mesafe de kıyının 8-10 metrelik bir kısmı. Yoğun ot ve içinde ufacık midyeler, herkesin ayağını kesiyor." dedi.

Bölgede incelemelerini tamamlayan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü ekiplerinin tutanakları doğrultusunda adli ve idari işlemlerin süreceği öğrenildi.

- "Daha berrak plaj istiyorsak deniz çayırları korunmalıdır"

Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Denizcilik Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Sarı da deniz çayırlarının korunan türler arasında yer aldığını, bunların sökülmesiyle içlerinde yaşayan ve yine koruma altında bulunan pinalar dahil sayısız deniz canlısına zarar verildiğini vurguladı.

Deniz çayırlarının tür fark etmeksizin kıyısal alanda tüm deniz canlıları için barınak, beslenme, üreme ve saklanma alanı olarak hayati önemde olduğunu anlatan Sarı, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Marmara Denizi 2021 yılında yaşanan müsilaj felaketinden sonra adalar da dahil olmak üzere Özel Çevre Koruma Bölgesi ilan edilmiş, her türlü kıyısal işlem doğrudan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının iznine bağlanmıştır. Eğer daha berrak plaj istiyorsak, bunun yolu deniz çayırlarını sökmek değil, korumaktır. Zira deniz çayırları bulanıklık yapan askıdaki partikülleri tutarak suyu berraklaştırır. Diğer taraftan deniz çayırları, 1 saatte 6 litre deniz suyunu filtre eden pinaların en önemli yaşam alanıdır. Deniz çayırlarına verilen her zarar, denizin oksijen üretim kapasitesinin azaltılması ve doğrudan oksijensiz bölgelerin genişlemesine yardımdır. Plajda ayağına deniz çayırı değdiğinde rahatsız olanlar, denize girerken basit bir deniz patiği giyerek önlem alabilir."

AA

Romanya'dan sivil toplum kuruluşu Mare Nostrum koordinatörlüğünde, Türkiye’den Türk Deniz Araştırmaları Vakfı (TÜDAV) ve İstanbul Üniversitesi Su Bilimleri Fakültesinden araştırmacıların katılımıyla yürütülen ASI/CeNoBS Projesi kapsamında, 5 Karadeniz ülkesinin denizlerinde yunusların popülasyon bolluğu ve dağılımıyla ilgili araştırma yapıldı.

Bu kapsamda, Karadeniz'de 7 bin kilometre uzunluğundaki hatlarda uçak sörveyi düzenlendi.

Yapılan araştırmaya ve bilimsel hesaplamalara göre, Karadeniz'in yüzde 52’sinde yaklaşık 108 bin 283 tırtak, 93 bin 808 mutur ve 22 bin 720 afalina türü olmak üzere toplamda yaklaşık 225 bin yunusun yaşadığı belirlendi.

- "Çalışma Karadeniz'in yüzde 52'sini oluşturan bir alanda yapıldı"

İstanbul Üniversitesi Su Bilimleri Fakültesi Deniz Biyolojisi Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi ve TÜDAV Başkan Yardımcısı Doç. Dr. Arda Tonay, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Karadeniz'de yunus türlerinin bolluk ve dağılımlarını araştırmak için 2019 yılında başladıkları çalışmaların sonuçlarının yayınlandığını söyledi.

Bu kapsamda, Karadeniz'de 3 hafta boyunca uçak sörveyi yaptıklarını belirten Tonay, 7 bin kilometre uzunluğunda hattı taradıklarını ifade etti.

Doç. Dr. Tonay, Karadeniz'de 3 yunus türünün yaşadığını ancak sayılarının tam belli olmadığını dile getirerek "Çalışma için Karadeniz'de uçak sörveyi Bulgaristan, Gürcistan, Romanya, Türkiye ve Ukrayna’nın kara suları ve açık denizlerini kapsayan ve toplam Karadeniz alanının yüzde 52'sini oluşturan bir alanda yapıldı.'' diye konuştu.

Yapılan bilimsel analizlere göre Karadeniz'de taranan alanda yaklaşık 225 bin yunusun yaşadığının tahmin edildiğinin altını çizen Tonay, şöyle devam etti:

"Karadeniz'de elde edilen veriler ve bilimsel hesaplamalara göre, taranan alanda 108 bin 283 tırtak, 93 bin 808 mutur ve 22 bin 720 afalina yunus türü olduğunu belirledik. Bu sonuçlar sadece taranan alan için, yani yaklaşık Karadeniz'in yarısını kapsamaktadır. Yapılan bu çalışma, yaz aylarında Karadeniz'deki her üç deniz memelisi türü için bu kadar büyük bir alanda bolluk, yoğunluk ve dağılımları hakkında ki ilk bilgileri sağladı. Karadeniz'deki deniz memelisi popülasyonları, 1983 yılına kadar süren yunus avcılığı ve halen devam eden tesadüfi ağa yakalanma vakaları gibi çeşitli insan baskılarından dolayı tam olarak iyileşememektedir. Afalina ve tırtak türleri, muturlar kadar tesadüfi ağa yakalanma baskısına maruz kalmadıkları için daha iyi durumda oldukları düşünülse de son zamanlarda yaşanan savaş kaynaklı tehditler, bu popülasyonlara yeni zorluklar oluşturuyor olabilir."

- Sonuçlar uluslararası dergide yayınlandı

Mutur ve tırtak türlerinin Karadeniz'deki dağılımının değişen ekosistemdeki balık mevcudiyetiyle ilişkilendirilebileceğini dile getiren Tonay, "Tür dağılımının yoğun olduğu bölgelere ilişkin bilgiler geçmiş literatürle karşılaştırıldığında değişiklikler gözlendi. Bu nedenle, daha da geniş ölçekli, mümkünse tüm Karadeniz’i kapsayan ve uzun vadeli bir izleme programının uygulanması gerekiyor." ifadelerini kullandı.

Doç. Dr. Tonay, uluslararası araştırmanın sonuçlarının, Karadeniz, Akdeniz ve Mücavir Atlantik Bölgesinde Yaşayan Deniz Memeli Türlerinin Korunması Anlaşması (ACCOBAMS) desteğiyle herkesin erişebileceği şekilde Frontiers in Marine Science dergisinde yayınlandığını sözlerine ekledi.

AA

Mersin Millet Bahçesi sahilinde gerçekleştirilen etkinlikte, uydu takip cihazı takılan "Kızkalesi" ve "Mersin Üniversitesi" isimli kaplumbağalar, denize bırakıldı.

MEÜ Deniz Kaplumbağaları Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Serap Ergene, programdaki konuşmasında, nesli tehlike altındaki yeşil deniz kaplumbağalarını korumak için çalışmalar yaptıklarını söyledi.

Proje sayesinde canlıların denizdeki yolculuğunu takip etmeyi hedeflediklerini belirten Ergene, şöyle konuştu:

"Bu canlılar doğdukları kumsala gelirler. Dolayısıyla 321 kilometrelik Mersin kumsalı içerisinde kaplumbağaların yumurtlayacağı 33 kilometrelik alan kaldı. Onlar için bir şeyler yapmamız gerekiyor. Burada kalıp kalmadıklarını bu projeyle kanıtlamış olacağız."

Ergene, kaplumbağaların yolculuğunun önemli bilgiler kazandıracağını ifade ederek, "Çalışma sadece Türkiye değil dünya için önemli veri sağlayacak. Rotary Kulübünün 8 uydu takip cihazı alarak katkı sağladığı proje hepimiz için önemli. Sinyallerinin bol olmasını umut ediyorum." dedi.

AA

Bölgeye giden görevliler, olayın nedeninin tespiti için sudan ve ölü balıklardan numune aldı.

Çayın renginin değişmediği, 24 derece sıcaklığa sahip suyun kokusunda farklılık gözlendiği, çevrede balık ölümlerine neden olabilecek bir etkenin tespit edilemediği ancak olayın nedeninin laboratuvar analizlerinde ortaya çıkacağı belirtildi.

Mahalle sakinlerinden İlhan Düzen, gazetecilere, 57 yaşında olduğunu, çocukluğunda Nilüfer Çayı'nda yüzdüğünü söyledi.

Bu çayın, Uludağ'ın güneyinden gelerek 5 ilçeden geçtiğini belirten Düzen, yakınında longoz (subasar) ormanının da bulunduğu havzada tarımsal faaliyetlerin yapıldığını anlattı.

Düzen, balık ölümlerinin araştırılmasını, halk sağlığını tehdit eden kirletici etkenler varsa bunların giderilmesini istedi.

Mehmet Teke ise son yıllarda bu bölgede balık ölümleriyle daha sık karşılaştıklarını dile getirerek, "Vatandaş burada balığını yiyor, tarlalar sulanıyor. Bu derenin bir an önce temizlenmesini istiyorum." dedi.

AA

Her yıl 15 Nisan-15 Temmuz'da yumurtalarını bırakmak için tatlı sulara akın eden inci kefallerinin göçü devam ediyor.

Erciş ilçesindeki Deliçay ve Muradiye ilçesindeki Balık Bendi'ne gelen ziyaretçiler, binlerce balığın suyun akışının tersine yüzerek karşılarına çıkan engelleri zıplayıp aşmaya çalışmalarına tanıklık ediyor.

Bu yıl yağışların artmasıyla daha rahat göç dönemi yaşayan balıklar, av yasağının uygulandığı 3 aylık dönemde güvenlik güçleri tarafından alınan önlemlerle korunuyor.

Sahil Güvenlik Van Gölü Grup Komutanlığı ekipleri de göl ve çevresindeki akarsularda inci kefalinin korunmasına yönelik çalışmalara destek veriyor.

Su altı görüntü yönetmeni ve belgesel yapımcısı Tahsin Ceylan ve ekibi, her yıl binlerce kişinin tanıklık ettiği göçü su altı kamerasıyla kayıt altına aldı.

Balıkların yumurtalarını bırakmak için verdiği mücadele ve engelleri zıplayarak aşmaya çalışması, su altından görüntülendi.

Çekimlere eşlik eden Erciş Kaymakamı Murat Karaloğlu, sadece Van Gölü'nde yaşayan inci kefallerinin tatlı sulara göçüne şahitlik ettiklerini söyledi.

Balıkların korunması ve gelecek nesillere aktarılması için çalışma yürüttüklerini belirten Karaloğlu, şunları kaydetti:

"Bu konuda farkındalık oluşturmak amacıyla Deliçay'dayız. Balıkların zorlu mücadelesini izliyoruz. Dünyada sadece Van Gölü'nde yaşayan balıkların popülasyonunun artması için elimizden gelen gayreti gösteriyoruz. Üreme döneminde koruma çalışmaları üst düzeyde alınıyor. Sahil Güvenlik Komutanlığı da inci kefalinin popülasyonunun artması için çalışma yürütüyor. Onlara da teşekkür ediyoruz. İnci kefallerini gelecek nesillere aktarmak için elimizden geleni gayreti göstereceğiz."

- "Av yasağının başlamasıyla ekiplerimiz denetimler yaptı"

Edremit Sahil Güvenlik Karakol Komutanı Kıdemli Başçavuş Taner Cavaklı da Sahil Güvenlik Van Gölü Grup Komutanlığı olarak 3 yıldır bölgede görev yaptıklarını söyledi.

Gölde yaşayan inci kefallerinin neslinin korunması için çalışma yürüttüklerini anlatan Cavaklı, "Yavrulama döneminde inci kefallerinin avlanmasının önüne geçmek adına gece gündüz ekiplerimiz denetimlerine devam ediyor. Av yasağının başlamasıyla ekiplerimiz denetimler yaptı ve yaklaşık 24 ton ölü, 5 ton canlı inci kefali ele geçirildi. Canlı olanları doğal yaşam alanına saldık, diğer balıkları da Tarım ve Orman Müdürlüğü yetkililerine teslim ettik. Gelecek nesillere emaneti teslim etmek için çalışmalarımızı sürdürüyoruz." ifadelerini kullandı.

- "Herkes, inci kefallerinin neslini sürdürmesine katkı sağlıyor"

Ceylan da Van Gölü'nün güzelliklerini ve inci kefalini dünyaya tanıtmak için çalıştıklarını vurguladı.

Deliçay'da Kaymakam Karaloğlu'nun da eşlik etmesiyle inci kefallerinin eşsiz yolculuğunu su altından görüntülediklerini ifade eden Ceylan, şöyle konuştu:

"Sayın Kaymakamımız, inci kefalinin mücadelesini gördü ve daha yakından tanıdı. Herkes, inci kefalinin neslini sürdürmesine katkı sağlıyor. Sayın Karaloğlu'nun inci kefalinin korunmasına yönelik verdiği mesajlar çok anlamlı. Balıklar, üremek için inanılmaz bir mücadele veriyor. Dilerim ki daha yüzyıllar boyunca neslini korumaya devam eder. Alınan güvenlik önlemleri bu anlamda çok önemli. İnci kefallerinin korunmasına yönelik çalışmalara destek veren herkese teşekkür ederim."

AA

AA muhabirinin OGM'den edindiği bilgiye göre, yıllar içinde teknolojik gelişmelere bağlı olarak orman yangınlarıyla mücadele çalışmalarında kullanılan araç ve ekipman türlerinde büyük değişiklikler oldu.

Geçmişte tırmık, tahra, kürek ve benzeri el aletleriyle mütevazı şartlarda yapılan müdahalelere son dönemde arazöz ve helikopter gibi araçlar dahil edildi.

Bu araçların organizasyona girmesiyle yangınlara müdahale için suya duyulan ihtiyaç arttı. İlk yıllarda tamamen doğal su kaynaklarına bağlı olarak gerçekleştirilen operasyonlarda kara ve hava araçlarının suya erişim sürelerinin yüksek olması, bu çalışmaların ve araçların başarısını olumsuz etkiledi.

Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı Orman Genel Müdürlüğünce 2003-2004 döneminde yangınlarla mücadelede görev alacak hava ve kara araçlarının etkinliğinin artırılması için mevcut doğal su kaynaklarından (deniz, göl, baraj, akarsu gibi) uzak noktalara çok sayıda gölet ve yangın havuzları inşa edilerek, bu araçların suya erişim mesafeleri ciddi oranda düşürüldü.

Tesis edilen havuz ve göletler sayesinde sorti sayıları artan helikopterlerin yangınlara daha etkili müdahale etmesi mümkün hale geldi.

- Ege ve Akdeniz ormanları öncelikli

Birim zamanda azami miktarda su kullanarak yangınlara etkin müdahale için ihtiyaç olan yerlere yangın havuzları yapımına hız verildi. Halen Türkiye'de orman yangınlarına müdahale amaçlı yapılan, içi su dolu 2 bin 623 havuz ve 2 bin 121 gölet kullanımda bulunuyor. Bu yıl yapılması planlanan 58 yangın havuzu ve göletine yönelik çalışmalar da hızla devam ediyor.

Havuzlar, yangına birinci derecede hassas Ege ve Akdeniz bölgelerindeki orman alanlarında daha yoğun olmak üzere risk taşıyan tüm alanlara yayılıyor.

Bu havuz ve göletler yangına hassas ve içinde su kaynağı barındıran orman alanlarında, birbirlerine kuş uçuşu ortalama 5-8 kilometre mesafede konumlanacak şekilde inşa edildi.

Havuz ve göletlerin ortalama su kapasiteleri 400 tondan başlayarak 2 bin tonun üzerine kadar çıkıyor.

Antalya 530 havuzla ilk sırada yer alırken, bu ili 446 havuzla Muğla, 300 havuzla İzmir takip ediyor.

Gölet sayılarına bakıldığında ise Eskişehir 282 göletle ilk sırada geliyor. Bu kenti 197 göletle Amasya ve 171 göletle İzmir izliyor.

Söz konusu havuz ve göletlerin tamamında yangın sezonu öncesi bakım ve temizlik yapılıyor. Buralarda boğulma vakalarının yaşanmaması için tel örgülerle uyarı levhaları da bulunduruluyor.

AA

İhbar üzerine Gaziantep Tarım ve Orman İl Müdürlüğü, Gaziantep İl Jandarma Komutanlığı Çevre Koruma Timi ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü ve İslahiye Belediyesi Zabıta Müdürlüğü ekipleri olay yerine geldi.

Tarım ve Orman İl Müdürlüğü ile İslahiye Belediyesi Zabıta Müdürlüğü ekipleri, sudan numune aldı.

Güllühüyük Mahalle Muhtarı Devlet Köse, gazetecilere, kanaldan geçen suda renk değişikliği, kötü koku yanı sıra balık ölümlerinin yaşandığını fark etmeleri üzerine yetkililere bilgi verdiklerini belirtti.

Zabıta Murat Kaya ise gazetecilere, bölgede yaşanan durumla ilgili çevredeki vatandaşların ihbar etmeleri üzerine harekete geçtiklerini, sudan numune aldıklarını belirtti.

Bölgede yaşayanlara hopörler vasıtasıyla inceleme sonuçları çıkıncaya kadar sudan balık avlanmaması, hayvanların sulanmaması uyarısında bulunduklarını söyleyen Kaya, "Bu işin sonucu belirlenene kadar buradan kesinlikle balık tutmasınlar." dedi.

AA

Uluslararası Atlantik Orkinosunu Koruma Komisyonunun (ICCAT) "Atlantik Geneli Mavi Yüzgeçli Ton Balığı Araştırma Programı" kapsamında Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı Akdeniz Su Ürünleri Araştırma, Üretme ve Eğitim Enstitüsü, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü, Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğü, Çukurova ve ABD Stanford üniversiteleri uzmanlarınca Antalya Körfezi'nde çalışma başlatıldı.

Balıkları izlemeye alan ekip, önceki gün Türk bayraklı gemilerle Alanya'dan denize açılarak, yakalanan 32 orkinosa uydu bağlantılı elektronik cihaz yerleştirdi.

Balıklara cihazların takılması ve denize bırakılma anları, Anadolu Ajansı ekibince görüntülendi.

- Cihazlar 1 yıl balıklarda kalacak

Akdeniz Su Ürünleri Araştırma, Üretme ve Eğitim Enstitüsü Müdürü Serkan Erkan, AA muhabirine, ICCAT'ın orkinos balığının avlanmasına ilişkin her yıl ülkelere belli bir kota uyguladığını ve Türkiye'ye bu yıl 2 bin 500 ton kota verildiğini söyledi.

Orkinos balıkçılığının Türkiye için önemli bir kaynak olduğunu ifade eden Erkan, kotayı artırmak amacıyla bilimsel çalışmalara ağırlık verdiklerini ve balıkla ilgili daha detaylı bilgilere ulaşmak amacıyla uydudan izleme projesi başlattıklarını belirtti.

Alanya açıklarında 32 mavi yüzgeçli ton balığına tam donanımlı uydu izleme cihazı yerleştirdiklerini anlatan Erkan, şunları söyledi:

"Alanya açıklarında vinçler yardımıyla gemi güvertesine çıkarılan 32 orkinosun yüzgeçlerine uluslararası etik kurallara uygun olarak çip takıldı. Balığın Atlantik'e gidip gitmediği, Akdeniz'de nerelerde yavruladığı, üreme yaptığı, nerelerde mera alanı bulup beslendiği ile ilgili çok detaylı veri alacağız. Cihazlar 1 yıl boyunca balığın üzerinde sabit kalacak, bir yıl boyunca veri toplayacağız. Cihaz, süresi dolduğunda balıktan bağlantısını kesip, su yüzeyine çıkacak, güneşten enerjisini toplayıp total bilgiyi bize aktaracak. Böylece pek çok çözülemeyen, bilinemeyen, tahmin edilip de netleştirilemeyen konu hakkında fikir sahibi olacağız."

- Balıkçılara "Cihazlı orkinosa dokunmayın" çağrısı

Erkan, cihazlar sayesinde balıkların davranışlarını ve göç yollarını izlemeye başlayacaklarını, bir yıl sonra daha net bilgilere ulaşacaklarını bildirdi.

Elde edilecek verilerin Türkiye'nin orkinos kotasının artmasına katkıda bulunabileceğini ifade eden Erkan, "Mavi yüzgeçli ton balıklarının Atlantik kökenli bir hayvan oldukları yönünde görüş var fakat buradan alacağımız verilerle belki bu balıkların kendi bölgemizde büyüyüp, üreyen hayvanlar olduğunu kanıtlayacağız. Bu da bizim kotamızı artıracak. Deniz alanında bir pasta var, bu pastadan her ülke kendine bir pay alıyor, amacımız daha fazlasını almak." diye konuştu.

İki yıl önce de 13 balığa cihaz takıldığını aktaran Erkan, ancak başarılı sonuç alınamadığını, bu yıl daha donanımlı cihazları tercih ettiklerini kaydetti.

Erkan, balıkçılara da av esnasında üzerinde cihaz olan balığa rastlarlarsa geri bırakmaları yönünde çağrıda bulundu.

AA

Tarım ve Orman Bakanlığı Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdür Yardımcısı Mehmet Nuri Yılmaz, AA muhabirine, Türkiye'de 76 ilde 1106 su kaynağında balıklandırma çalışmasını yürüttüklerini söyledi.

Gölet, baraj ve denizleri de balıklandırdıklarını aktaran Yılmaz, "Akdeniz Çanağı içindeki ülkelerde en fazla balıklandırma yapan ülkeyiz. 20 cins balığın yavrusunu üretip kaynakları balıklandırıyoruz. Çünkü kaynaklar zamanla dejenere oluyor, zamanla onları rehabilite etmek gerekiyor. Bu anlamda Bakanlığımızın balıklandırma misyonu çerçevesinde balıklandırma görevimizi devam ettiriyoruz. Aynı şekilde göl, gölet ve barajlarda, yani iç sularımızda da bunu yapıyoruz." dedi.

Türkiye'de yedi bölgede üretim tesisleri bulunduğuna dikkati çeken Yılmaz, şöyle devam etti:

"Edirne, Adana, İzmir, Şanlıurfa, Elazığ, Amasya ve Bolu'da ürettiğimiz yavru balıkları kaynaklara bırakarak hem oradaki insanlara gelir getirici faaliyet olsun hem de insanlarımızın hayvansal protein ihtiyaçları karşılansın istiyoruz. Aynı zamanda sportif bir faaliyet olsun. Son 10 yılda 600 milyon yavru göl, gölet ve barajlara bıraktık. 2020 yılında 65 milyon, 2021 yılında her vatandaşımıza bir balık misyonu ile hareket edip 85 milyon yavru üretip kaynak sularımıza bıraktık. 2023 yılında Türkiye Cumhuriyeti'nin 100. kuruluş yılı olarak 100 milyon yavru ürettik ve Türkiye Cumhuriyeti tarihinin rekorunu kırdık. Bu anlamda kaynaklarımızı rehabilite ediyoruz, kaynaklarımızı destekliyoruz çünkü bu kaynaklar bizim için önemli. Bu kaynaklarda gelecek nesillerimizin hakkı var."

Yılmaz, bilim dünyasının, karar vericilerin ve sektörü kullananların, herkesin sorumluluk ilkesi içinde balıklandırma çalışmalarını sahiplenmesi gerektiğini dile getirerek, "Onun için diyoruz ki doğru zamanda doğru balığı, doğru türü, doğru kaynağa bırakmak şartı ile üretimi artırıcı, maliyetleri düşürücü, çevreye zarar vermeden sürdürülebilirlik ilkesi içerisinde kaynaklarımızı balıklandırıyoruz." ifadesini kullandı.

AA

Carettta carettanın tedavisinin ardından Doğa Koruma Milli Parklar İzmir İl Müdürlüğü tarafından Muğla Deniz Kaplumbağaları Araştırma, Kurtarma ve Rehabilitasyon Merkezine (DEKAMER) nakledileceği bildirildi.

Açıklamada görüşlerine yer verilen deniz canlılarından sorumlu veteriner hekim Sinan Okçuoğlu, deniz kaplumbağasında yaptıkları ön muayenede müdahale edilmezse ölümle sonuçlanabilecek ciddi bir travma tespit ettiklerini belirterek, "Kuvvetli bir canlı olduğu için iyileşmesini umut ediyoruz. Bu hayvanların kıyıya vurma nedenleri ya parazit hastalıklar ya da gemilerin pervanelerinden zarar görmeleri. Küresel iklim değişikliği, denizlerin kirlenmesi, sahillerin işgal edilmesi gibi durumlar da yaşamlarını etkiliyor. Onları korumamız gerekiyor." değerlendirmesinde bulundu.

AA

Yılmaz, "Bu balıklar gerek bizim balıkçılar tarafından gerekse diğer ülkelerdeki balıkçılar tarafından yakalandığı an tekrar bize haber etmek şartıyla suya iade ediliyor. Böyle bir sorumluluk içerisinde bir proje bu. Ülkemizde Yeşilırmak, Kızılırmak, Sakarya'da ciddi manada bu balıklar bulunuyordu, zamanla küresel ısınma ve av baskısıyla bu kaynaklar zayıfladı. Biz kaynaklarımızı korumak ve artırmak için markalandırılan 5 bin adet mersin balığını bu kaynaklara bırakıyoruz." dedi.

Samsun Tarım ve Orman Müdürü İbrahim Sağlam da mersin balıklarının sürdürülebilirliğinin sağlanabilmesi için balıklandırma çalışmalarının önemli olduğunu aktardı.

Türkiye'de mersin balığının avlanmasının 1971 yılında kısıtlandığına ve 1997'de ise tamamen yasaklandığına işaret eden Sağlam, "Nesli tükenme tehlikesi ile karşı karşıya olan bir balık türümüzdür. Geçmişte Yeşilırmak'ta balığa rastlandığı söylenmekteydi ama bugünlerde hiçbir şekilde rastlanmıyordu. Mersin balığı tatlı suda yumurta bırakıp, yaşamını denizde sürdürüyor ve denizle mutlak bağlantılı yerlerde üretilmesi gerekiyor." diye konuştu.

Yeşilırmak'ın, mersin balıkları için önemli bir üreme sahası olduğunu vurgulayan Sağlam, şunları kaydetti:

"Fakat son yıllarda gerek stoklarının azalması, gerek çevre koşullarından dolayı Yeşilırmak'ta rastlanmamakta ya da nadir görülmektedir. Özellikle mersin morinası diye isimlendirilen türünden dünyaca ünlü ve ekonomik değeri yüksek olan beluga havyarı yapılmaktadır. Mersin balıklarının sürdürülebilirliğinin sağlanabilmesi için balıklandırma çalışmaları önem arz etmektedir. Bu amaçla Amasya Yedikır Üretim İstasyonu'nda üretilen 5 bin mersin balığı yavrusunu Yeşilırmak'a saldık. Ülkemiz ve ilimiz balıkçılığı için hayırlı olmasını temenni ediyorum. Bölge balıkçılarımızdan bu türün avlanmamasını, ağlarına takılan olursa da derhal suya geri bırakılmasını rica ediyorum."

AA

Türkiye İş Bankası tarafından geçen yıl ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsünün kullanımına sunulan insansız su altı planörü "Deniz Kaşifi", Marmara Denizi'nde çeşitli çalışmalar gerçekleştirdi. Enstitü, Deniz Kaşifi'nin eşlik ettiği seferlerle Marmara Denizi'nin hem yüzeyinde hem de derinlerindeki son durumu gözlemledi.

AA muhabirine konuşan Salihoğlu, Deniz Kaşifi ile Marmara Denizi’nde şimdiye kadar üç çalışma gerçekleştirdiklerini, 12-13 Ocak 2023'te Çınarcık Çukuru, 13-17 Ocak 2023'te Çınarcık Çukuru Kapıdağ açıklarına kadar olan doğu-batı hattı ve 26-27 Kasım 2023'te Gemlik Körfezi’nde ölçümler yaptıklarını belirtti.

İki aşamalı planladıkları ocak ayı araştırmalarının ilk aşamasında kaşifi sabit bir ölçüm istasyonu gibi kullanarak İstanbul Boğazı’ndan çıkan jet akıntısının etkisini 24 saat boyunca gözlemlediklerini anlatan Salihoğlu, bu gözlemde ilk defa, sadece modellerle teorik olarak hesaplanabilen Boğaz jetinin etkisini yerinde ve gerçek zamanlı olarak ölçtüklerini ve bunun, Boğaz jetinin yavaşlaması veya hızlanmasının Marmara Denizi’ni nasıl etkileneceği sorusunun yanıtında yardımcı olacağını kaydetti.

İkinci aşamada, ara tabakadan üst tabakaya doğu-batı ekseninde 76 kilometrelik bir hat boyunca ölçümler yapıldığını aktaran Salihoğlu, şöyle devam etti:

"Ölçümler kış koşullarında bile birçok alanın oksijen yönünden fakir olduğunu gözler önüne serdi. Öte yandan Bandırma ve Edremit körfezlerinin de bulunduğu güney bölgesine taşınan, bölgenin aşırı oksijensizleşmesini kısmen de olsa azaltan bol oksijenli Akdeniz alt suyu girişi gözlendi. Fakat batıdan doğuya hat üzerinde gittikçe bu etki tamamen kayboluyor. İzmit Körfezi ve çevresinde suyun oksijence fakirleşmesinden dolayı kış koşullarında bile oksijen katkısı sınırlı kalıyor."

Salihoğlu, Marmara'da derin deniz çalışması kapsamında Çınarcık Çukuru'nda yapılan dalışlarda elde edilen verilerin, bölgedeki kronikleşmiş oksijensizliği bir kez daha gözler önüne serdiğini ifade etti.

Kasım ayındaki çalışmalarının sonuçlarına da değinen Salihoğlu, Marmara Denizi'nin kritik körfezlerinden biri olarak nitelendirdiği Gemlik Körfezi’nin en derin bölgesinde ve Gemlik Körfezi’nin sularının yenilendiği kanallardan biri olan Armutlu ile İmralı Adası arasındaki kanalda ölçümler yaptıklarından bahsetti.

Salihoğlu, "Bu ölçümlerin en önemli bulgusu, Armutlu açıklarından körfeze giren oksijence zengin Akdeniz suyuna rastlanmasıdır. Gemlik Körfezi gibi kapalı ve yüksek kirlilik tehdidi altındaki körfezlerin, dışarıdan gelen sularla seyrelmesi önemlidir. Kirlilik arttıkça bu seyrelme sıklığı ve miktarı ayrıca önem kazanır. Körfez ortasında yapılan ölçümlerde ise Armutlu açıklarından gelen suyun bu noktaya kadar ulaştığını gözlemledik. Ancak körfez ortasından itibaren giren oksijenli suyun kaybolduğu görüldü. Bu durum kirlilikten kaynaklı aşırı organik yük nedeniyle gelen oksijence zengin Akdeniz suyunun bölgeyi yeterince seyreltemediğini gösteriyor." değerlendirmesini yaptı.

- "Mevsim normallerinin 2,5 derece üzerinde ölçümler alındı"

Marmara’daki kirlilik azaltılmadığı sürece tehlikenin devam edeceği, ısınan suda daha az oksijen çözülebileceğinden küresel ısınmanın oksijensizleşmeyi artıracağı uyarısında bulunan Salihoğlu, deniz suyu sıcaklıklarıyla ilgili şu bilgileri paylaştı:

"Uzun dönemli uydu ve saha çalışmalarından elde edilen veriler Marmara Denizi yüzey sularında son 20 yılda 2 derece civarında bir sıcaklık artışı olduğuna işaret ediyor. İçinde bulunduğumuz bu dönemde ise mevsim normallerinin 2,5 derece üzerinde ölçümler alındı. Analizlerimize göre, geride kalan El Nino döneminde Marmara’da deniz suyu sıcaklıkları ortalaması 17,21 derece olarak gerçekleşti. Bu rakam bir önceki El Nino dönemi olan 2014-2016 yıllarında 14,72 derece, 1997-1998’deki El Nino döneminde 15,18 derece ve 1982-1983 yıllarındaki El Nino döneminde ise 15,10 derece olarak kaydedilmişti."

Kirlilik seviyelerinde bir azalma görmediklerini, denizde yüksek seviyedeki azot ve fosfat varlığının devam ettiğini vurgulayan Salihoğlu, kentsel, endüstriyel ve tarımsal kirleticilerin Marmara Denizi'ne girmeye devam ettiğinin altını çizdi.

Prof. Dr. Barış Salihoğlu, "Oksijen durumu bölgesel ve mevsimsel olarak değişkenlik gösterse de Marmara genelinde 30 ila 40 metre derinlikten sonra birçok yerde kritik düzeyin altında seyrediyor. Marmara üst suyu ve alt suyu arasındaki oksijen geçişi oldukça keskin olmakla birlikte bu durum oldukça endişe verici. Ana bulgularımız, oksijenli Akdeniz suyunun Marmara’yı beslediği ve Marmara için umut vadettiği yönünde. Ancak artan kirlilik yüklerinden ötürü bu etkinin sınırlı kaldığını gözlemledik. Yüzeyin 30 metre altında oksijensizlik durumu devam ediyor." tespitlerini paylaştı.

Marmara Denizi Eylem Planı'nın ivedilikle hayat geçirilmesi gerektiğini dile getiren Salihoğlu, şehir, endüstri ve tarımdan kaynaklı kirleticilerin ileri arıtma yapıldıktan sonra sisteme verilmesi ve mümkünse de bu suların tekrar kullanımının teşvik edilmesi önerilerinde bulundu.

- "Sorumluluk almaya devam edeceğiz"

İş Bankası Genel Müdür Yardımcısı ve Sürdürülebilirlik Lideri İzlem Erdem, denizlerin sağlığını koruma, kirliliğin önlenmesi, ekosistemin sürdürülebilirliği ve bilimsel çalışmalara destek olmak hedefiyle ODTÜ ile Deniz Kaşifi, Türk Deniz Araştırmaları Vakfı (TÜDAV) ile "Denizlerin Geleceği: Deniz Çayırları" projesini yürüttüklerini söyledi.

Deniz çayırları projesi kapsamında, 30 ilkokul ve ortaöğretim okulunda 4 bini aşkın öğrenciye eğitim verildiğini ifade eden Erdem, ilerleyen dönemde de denizlerin ve biyoçeşitliliğin korunmasıyla ilgili sorumluluk almaya devam edeceklerini bildirdi.

Yeşil dönüşüm ve karbonsuz ekonomiye geçişte finansman konusunun önemine işaret eden Erdem, sözlerini şöyle tamamladı:

"2023 yılında ülkemize 2,4 milyar dolar tutarında sürdürülebilirlik temalı kaynak sağladık. Ayrıca 500 milyon TL tutarında, iki yıl vadeli yeşil tahvil ihraç ettik. Bu işlem, bankacılık sektörü tarafından yurt içinde TL cinsinden gerçekleştirilen ilk yeşil borçlanma aracı ihracı oldu. Karbonsuzlaşma konusunda iddialı hedefler ortaya koyduk ve bu konuda hedeflerimizin de ötesine geçerek ilerliyoruz. Kendi operasyonlarımızdan kaynaklanan emisyonlarımızı 2023 sonu itibarıyla 2018 baz yılına kıyasla yüzde 79 oranında azalttık. Böylece, daha önce 2035 olarak açıkladığımız karbon-nötr banka olma hedefimizi 2026 yılına çektik."

AA

Yapılan açıklamada etkinliğin Bodrum’da 7 Haziran 2024 Tarihinde saat 10:00' da Özel Bodrum Marmara Koleji Atatürk Kültür Merkezi Konferans Salonunda gerçekleştirilecek olan Panelin moderatörlüğünün SAD Yönetim Kurulu Üyesi Cem Orkun Kıraç; Açılış konuşmalarının Fabien Flori, Emrecan Polat, Ayşegül Çil tarafından yapılacağı belirtildi.

Panel konuşmacıları arasında Arif Yılmaz, Dr. Mert Gökalp, Prof. Antonie Aiello, Prof. Fredderique Chlous, Dr. Maddy Cancemi, Dr. Aylin Ulman, Doç. Dr. Güzel Yücel Gier, Dr. Nesimi Ozan Veryeri, Selen Cambazoğlu, Dr. Başak Sözer gibi güçlü isimler yer alıyor.

Projenin broşürlerine ait çizimler ve illüstrasyonların Yasemin Sayıbaş Akyüz, içerik metinleri ise Mert Gökalp tarafından hazırlandığı bildirildi.

Balık Haber Merkezi – Özden Aydın Şimşek

Kocaeli Büyükşehir Belediyesi, İzmit Körfezi'nde yapay resif bırakılabilecek alanların belirlenmesi için Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Denizcilik Fakültesi ile çalışma yaptı.

Eskihisar Sahili'ne yapay resif bırakılması kapsamında Tarım ve Orman İl Müdürlüğü tarafından hazırlanan, Tarım ve Orman Bakanlığınca onaylanan proje için Gebze ilçesi Eskihisar Balıkçı Barınağı önünde "Yapay Resif Bırakma Programı" düzenlendi.

Büyükşehir Belediye Başkanı Tahir Büyükakın, burada yaptığ konuşmada, İzmit Körfezi'nin korunmasına yönelik çalışmaların önemine değindi.

Ağırlıkları 1,5 ila 1,7 ton arasındaki yapay resiflerin, akademisyenler tarafından belirlenen alanlara konulduğunu anlatan Büyükakın, Marmara Denizi'nin ekosisteminin korunması için birçok çalışmayı aynı anda yürüttüklerini vurguladı.

Büyükakın, bu çalışmaların başında İzmit Körfezi'nin uç noktasında biriken dip çamurunun çıkarılmasının yer aldığını, şu ana kadar 500 bin metreküplük çamurun alındığını belirterek, "Bunun deniz ekosistemini güçlendireceğini, özellikle müsilaj ve benzeri problemlerle ilgili Marmara Denizi'nin yeniden hayat bulması için çok ciddi katkı sağlayacağını biliyoruz. Bu doğrultuda çalışmaları takip ediyoruz." diye konuştu.

- Evsel atık sularda yüzde 100 ileri biyolojik arıtma hedefi

İzmit Körfezi'nin korunması için yapılan çalışmalara ilişkin bilgiler veren Büyükakın, özellikle evsel atık suların temizlenmesi, arıtılması ve denize bırakılmasının hayati önem arz ettiğini vurguladı.

Büyükakın, Marmara Denizi'ne 4,5 milyon metreküplük evsel atık su deşarjının yapıldığını, bunun yüzde 53'ünün sadece ön arıtmayla denize bırakıldığını aktararak, şunları kaydetti:

"Ön arıtmayla denize bırakmak demek, kaba pisliği kenarda tutup suyu salmak demek. Bu da azot ve fosforla deniz ekosistemini kirletmek demek. Evsel atık suların içinden azotu aldığınızda biyolojik arıtma yapmış olursunuz, beraberinde fosforu da aldığınızda bunun adı ileri biyolojik arıtma olur. Biz Kocaeli'de yüzde 73 mertebesinde ileri biyolojik arıtma yapıyoruz. Yüzde 100'ü biyolojik, yüzde 73'ü ise ileri biyolojik seviyede. İnşallah yüzde 100'e ulaştırmak için yatırım projelerimize devam ediyoruz. Hedef, Marmara'nın tamamında aynı oranların yakalanması ama maalesef yüzde 53'ü sadece ön arıtmayla. Bu yüzde 53'ün yüzde 97'si maalesef İstanbul'dan kaynaklanıyor."

İzmit Körfezi'ne çeşitli noktalardan 42 bin balık bırakıldığına değinen Büyükakın, "Yapay resif projesi de bu ekosistemi teşvik ve takviye edecek bilimsel çalışma olarak Marmara Denizi tarihine, özellikle Körfez yaşamına çok önemli kilometre taşı olarak dikilmiş olacak." dedi.

Konuşmanın ardından 100 beton bloktan oluşan yapay resif, özel vinçle İzmit Körfezi'nin hayalet ağlardan ve atıklardan temizlenmiş bölgelerinden Gebze Eskihisar Sahili mevkisinde dalgıçların yardımıyla deniz dibine yerleştirildi.

Resiflerin ekosisteme etkileri, Kocaeli Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümünce incelenip kayıt altına alınacak ve raporlanacak.

Programa, Gebze Belediye Başkanı Zinnur Büyükgöz, Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Denizcilik Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Mustafa Sarı, Öğretim Üyesi Prof. Dr. Halim Aytekin Ergül, AK Parti Gebze İlçe Başkanı Recep Kaya ve Gençlik Kolları Başkanı Bilal Durmuş Kurt da katıldı.

AA

Büyükşehir Belediyesi Başkan Danışmanı Lokman Atasoy, toplantıda yaptığı konuşmada, belediye olarak denizin korunması ve deniz yaşamını gelecek nesillere aktarmak amacıyla çalışmalar yürütüldüğünü belirtti.

Özellikle deniz ekosisteminin korunması, biyoçeşitliliğin artırılması için çalışmalar yaptıklarını anlatan Atasoy, şunları kaydetti:

"Yabancı istilacı türlerle mücadele, yerli türlerin popülasyonun arttırılması konusunda önemli çalışmalarımız var. Yapay resifler konusu da uzun bir süredir yapmayı hedeflediğimiz bir çalışmaydı. Projede amacımız deniz ekosistemini korumak, biyoçeşitliliği artırmak. Yapay resiflerin dalış turizmine ve olta balıkçılığına da katkı sağlayacağını düşünüyoruz."

Akdeniz Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Turhan Kebapçıoğlu da yapay resif projesinin son derece önemli olduğunu kaydetti.

Kaçak avcılıkla mücadele ve balık popülasyonu artışı için yapay resifi önemsediklerini bildiren Kebapçıoğlu, yapay resif hangi bölgelerde yapılabilir, hangi tip resifler kullanabilir bunları da ilerleyen toplantılarda değerlendireceklerini aktardı.

AA

Düzenlenen etkinliklerle güzel zaman geçiren vatandaşlar, sanatçıların verdiği konserlerle eğlendi.

Erciş Kaymakamı Murat Karaloğlu, inci kefalinin kent için önemli bir değer olduğunu söyledi.

İnci kefallerinin göçünü tanıtmak amacıyla düzenledikleri festivalin 3 gün boyunca renkli görüntülere sahne olduğunu belirten Karaloğlu, şunları kaydetti:

"Ziyaretçileri İnci Kefali Tabiat Parkı'nda ağırladık. Festivalimize yerli ve yabancı yaklaşık 90 bin kişi katıldı. Önceki yıllara göre rekor bir rakam. Sanatçılarımız seslendirdikleri türkülerle katılımcılara keyifli anlar yaşattı. Suyun tersine yüzen ve önüne çıkan engelleri aşmaya çalışan balıkların göçünü tüm dünyaya tanıtmak istiyoruz. Ziyaretçilerin festival süresince güzel vakit geçirmeleri sağlamaya çalıştık. Akarsu debisinin yüksek olması balık göçünün daha iyi izlemesini sağladı. Festivalimize ilgi gösteren herkese teşekkür ederim."

AA

Doç. Dr. Dalyan, küresel ısınmanın etkisiyle denizlerde biyoçeşitlilik yönünden yaşanan sorunlara ilişkin 5 Haziran Dünya Çevre Günü dolayısıyla AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, denizlerin hoyrat şekilde kullanıldığını, bu konuda biraz daha dikkatli olunması ve çaba gösterilmesi gerektiğini bildirdi.

Denizlerin, güney kıyılardan başlayarak çok fazla ve çok çeşitli sorunları olduğunu ifade eden Dalyan, "Genel olarak biyoçeşitlilik kaybı en büyük problemimiz. Biyoçeşitlilik kaybı derken özellikle güney kıyılarımızdan, yoğunlukla Süveyş Kanalı'ndan gelen birçok canlı bulunuyor. Bunlar tür sayısında bir artışa neden oluyor ancak Akdeniz'in biyoçeşitliliği üzerinde çok daha büyük kayıplara neden oluyor." değerlendimesinde bulundu.

Dünyanın birçok yerinde deniz suyu sıcaklığının arttığını, Akdeniz'de de bu artışın söz konusu olduğunu belirten Dalyan, sözlerine şöyle devam etti:

"Daha güneyden gelen canlılar olduklarından avantaj sağlayarak burada daha başarılı popülasyonlar oluşturabiliyorlar. Yerli türler üzerinde ciddi baskıları var bu türlerin. Bu türler özellikle güney kıyılarımızı ve Ege Denizi'nin güneyini tehdit eden türler. Burada oluşmuş hem kültürel yapıyı hem balıkçılık sektörünü, turizmi, soframıza gelen gıdayı değiştirecek nitelikte etkiler yaratıyorlar. Örneğin lokum balığı denen ya da bölgede gümüş balığı diye adlandırılan bir tür var. Gümüş aslında bizim yerli türümüze verilen isimdi ama 1950'lerden beri bu türün hakimiyetiyle kendi yerli ıskarmoz, gümüş ya da lokum balığı dediğimiz türü kaybettik, yerinde Kızıldeniz göçmeni olan lokum balığı bulunuyor. Bu, besin zincirinde de önemli etkilere neden oluyor. Ekosistemde besin zinciri ya da besin ağı değiştiği zaman daha büyük sorunlara yol açıyor. Gelen balıklardan iki tür var ki çarpan, çırpan ya da sokar balıkları dediğimiz balıklar tamamıyla denizdeki yosun ve bitkilerle besleniyor, güney kıyılarımızda neredeyse yosun bırakmadılar. Dolayısıyla besin zincirindeki herhangi bir halkada oluşacak bu büyüklükteki bir etki bütün denizin değişmesine sebep oluyor. Özellikle son 50 yıldır güney kıyılarımızda her şeyin değiştiğinden bahsedebiliriz."

Denize bırakılan atıklar, sıcaklıkla birleşince kirliliğin daha büyük problemlere yol açmaya başladığını anlatan Dalyan, "Güney kıyılarımızda bir çok yeri kaybetme tehlikesi altında olduğumuzu söyleyebilirim. Dünyada 20 sene önce yapılmış modellerde beklenen sıcaklığın geleceği durumla ilgili değerlere şu an varmış durumdayız. Bu bir çığ gibi büyüyor. Bundan 30-40 sene sonrasını planladığımız değerlere büyük ihtimalle 10 sene içinde ulaşacağız ve ciddi önlemler almazsak, bu konuyla ilgilenmezsek denizlerimiz çok ciddi tehdit altında." diye konuştu.

- "Bir türün kıyameti gerçekleşti Akdeniz'de"

Doç. Dr. Dalyan, Akdeniz'in en büyük çift kabuklusu olarak bilinen, deniz suyundaki atıkları süzerek filtreleyen pinaların 2018 yılında oluşmaya başlayan bir etkiyle, kısa süre içinde Akdeniz'de yok olduğunu, geriye kalan pinaların ise sadece Marmara Denizi'nde yaşadığını belirtti.

Akdeniz'in birkaç yerinde çok küçük popülasyonlara rastlandığını anlatan Dalyan, "Bir türün kıyameti gerçekleşti Akdeniz'de. Kıyamet, insan türünün ortadan yok olmasıysa, Akdeniz'de de pina türü yok oldu. Sindirim sistemlerinde yaşayan tek hücreli canlı neden oldu bu ölüme. Sıcaklıkla tetiklendiği söyleniyor. Her zaman sindirim sisteminde yaşayan bu tek hücrelinin, sıcaklıkla birlikte daha fazla aktif olduğu, pinaların Akdeniz'de tamamının yok olduğu söyleniyor." ifadesini kullandı.

Dalyan, "Denizlerdeki ısınma büyük problem. Bu konuda hem ulusal stratejiler geliştirmeli hem uluslararası stratejilere katılım sağlamalıyız." dedi.

İstilacı yabancı türleri takip etmek için İskenderun-Mersin arasında çalıştıklarını, hem besin zincirindeki yerlerini hem balıkçılığa etkilerini hem de ekosistem bütçesinde yarattıkları kaybı hesaplamaya çalıştıklarını belirten Dalyan, "Son 100 senedeki değişimden önceki Akdeniz'i çalışmak için Kuzey Ege'ye ağırlık vermiş durumdayız. Kuzey Ege yapısı gereği belki de Doğu Akdeniz'in en doğal hali diyebiliriz. Bir de Kuzey Ege'de koruma çalışmaları, biyoçeşitliliği, balığı ve balıkçılığı takip etmeye çalışıyoruz." diye konuştu.

AA

Bazı bölgelerde deniz renginin kızıla ve sarıya döndüğü görülürken renk değişimi dronla da görüntülendi.

İstanbul Üniversitesi Su Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Meriç Albay, AA muhabirine, Büyükçekmece'de deniz renginin değişmesinin, lokal bir artık girdisinden kaynaklı olabileceğini söyledi.

Prof. Albay, su sıcaklığının artışıyla birlikte kirlilik kaynakları (azot, fosfor gibi besin tuzları) birleşince alg artışının yaşandığını kaydetti.

Tekne sahibi Murat Kömürcü, daha önce böyle bir durumla karşılaşmadığını, görüntünün endişe verici olduğunu dile getirdi.

AA

Proje kapsamında İstanbul, Hacettepe, Trakya, Çanakkale 18 Mart ve Kahramanmaraş Sütçü İmam üniversitelerinden 9 araştırma görevlisi ve öğrenciler, Kurtköy Deresi'nde çalışma yürüttü.

Ekip, doğal ve insan kaynaklı nedenlerle balıkların doğal göçlerinin engellendiği belirtilen derede, göç olanaklarının düzeltilmesi için "geçit" oluşturdu. Gözlemler sonucu balıkların bu geçidi kullandığı görüldü.

Çalışma çerçevesinde dereden tutulan balıklar işaretlenip tekrar suya bırakılarak üzerlerinde araştırma yapılacak.

Doç. Dr. Özcan Gaygusuz, yaptığı açıklamada "balık geçidi modeli"ni Kurtköy Deresi'nde denediklerini söyledi.

Projeyle öğrencilerin teknik bilgilerini geliştirmeyi ve onlara mesleki deneyim kazandırmayı da amaçladıklarını belirten Gaygusuz, Sapanca Gölü'nde 28 balık türü yaşadığını kaydetti.

Gaygusuz, balıkların derelerde üreme göçü yaptığını aktararak, "Bu sırada çeşitli engellerle karşılaşıyorlar, menfez yapıları gibi. Buraları aşmakta zorlanıyorlar. Bazen de çoğunlukla da bu engelleri aşamıyorlar. Aşamadıkları zaman da havyarlarını, yumurtalarını dökemiyorlar ve maalesef balıkların stoklarında azalmalar meydana geliyor. Geliştirdiğimiz modeli Kurtköy Deresi'ne uyguladık." diye konuştu.

Yakaladıkları balıkları işaretlediklerini dile getiren Gaygusuz, "İşaretlediğimiz balıkları tekrar bulabilecek miyiz, balık geçidini kullanıyorlar mı, bunu bilimsel metotlarla ispatlamak istiyoruz. Bu metot balık dostu bir metot. Balıklara herhangi bir ağırlık yapmıyor. Onların yüzmeleri engellemiyor." ifadesini kullandı.

Hacettepe Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümünden Prof. Dr. Serhat Küçükali de deredeki bir engel üzerine balık geçidi oluşturduklarını, havzada bulunan yüzme kapasitesi düşük diğer türlerin geçişini sağlamak için böyle bir tasarım yaptıklarını anlattı.

Ekipte yer alan öğrenci Yakup Ceylan, çalışmaları yerinde görerek önemini daha iyi anlayabildiklerini belirtti.

Öğrenci Sevda Duman ise projenin uygulanmasını yerinde görmenin kendilerine bilgi ve fayda sağladığını kaydetti.

AA

Bu kapsamda parkın bulunduğu alana götürülen fakültede eğitim gören 150 öğrenci, çevre temizliği yaptı, Van Gölü'nde yaşayan ve üreme döneminde tatlı sulara göç eden balıkların göçünü izledi.

Göçle ilgili bilgilendirilen öğrenciler, koruma çalışmalarına katkı sunmak ve farkındalık oluşturmak için yaklaşık 3 saat temsili nöbet tuttu.

YYÜ Mühendislik Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Remzi Tuntaş, 150 öğrenciye yönelik İnci Kefali Tabiat Parkı'nda program düzenlediklerini söyledi.

Van Gölü'nün güzelliklerini tanıtmak amacıyla bu tür programlar düzenlediklerini belirten Tuntaş, "Üniversite olarak eğitim, öğretim ve araştırma faaliyetlerinin yanında sosyal ve kültürel etkinlikler de yapmamız gerekiyor. Bu kapsamda balık göçünü görmek için buraya geldik. Öğrencilerimizde doğanın korunması ve ekolojik sorumluluk bilincinin oluşturulması amacıyla panel düzenledik. Buradaki güzelliğin önemine vurgu yaptık." diye konuştu.

Doktor öğretim üyesi Erdoğan Özel de öğrencilerle inci kefalinin göçüne şahitlik etmek için etkinliği düzenlediklerini ifade etti.

Amaçlarının öğrencilere göçün nasıl gerçekleştiğini göstermek ve farkındalık oluşturmak olduğunu vurgulayan Özel, "Burada çevre temizliği yaptık. Maalesef katı atık çok fazla. Bunlar bizden kaynaklanıyor. Bu atıklar Van Gölü'ne gidiyor ve bir kirlilik yaşanıyor. Bu konuda farkındalık oluşturmak istedik. Panelimizi salon yerine doğada yaptık. Öğrencilerimize bilgiler aktardık. Kaçak avcılığa dikkati çekebilmek için öğrencilerimiz burada nöbet tuttu." dedi.

AA

Bendimahi Çayı'nda yaptıkları denetimde kaçak avlanan bir ton inci kefali ele geçiren güvenlik güçleri, tatlı kaynaklarının bulunduğu yerlerde çalışmalarını sürdürüyor.

Denetimlere katılan Muradiye Kaymakamı Melih Aydoğan, gazetecilere, inci kefallerinin 23 kilometrelik göç yolculuğunun ardından tatlı sulara ulaştığını söyledi.

Kaçak avlanmanın önüne geçmek için denetimlerin sürdüğünü belirten Aydoğan, "Balığın korunması için emniyetimiz, jandarmamız ve sahil güvenliğimizle tüm tedbirlerimizi alıyoruz. Van Gölü'nde bu endemik türün korunması ve neslinin yaşatılması önemli. Ekiplerimiz karadan termal kameralarla havadan da dronlarla çalışma yürütüyor. Bu sezon kaçak avlanan 25 ton inci kefali ele geçirildi. Cezaların caydırıcı olmasıyla bu sezon kaçak avcılığın geçmiş yıllara göre azaldığı görülüyor." diye konuştu.

Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Doktor Öğretim Üyesi Mustafa Akkuş ise "Göçün en yoğun olduğu dönemleri yaşıyoruz. Jandarma ve polis ekipleri yoğun koruma tedbirleri almış durumda. Geçmiş yıllara göre su bol olduğu için göç çok yoğun. Balıklar çok daha yukarıya çıktılar ve sağlıklı bir üreme gerçekleştiriyorlar." dedi.

AA

İhbar üzerine bölgeye polis ekipleri sevk edildi. Gölde inceleme yapan ekipler, suda 8 el bombası olduğunu tespit etti.

Bombalar, İstanbul Deniz Kuvvetleri Komutanlığından gelen ekip tarafından gölden alınarak Eğirdir Dağ Komando Okulu’na götürüldü.

Bombaların, buradaki Camili Yayla eğitim alanında imha edileceği öğrenildi.

AA

Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) destekli proje kapsamında müsilajdan sonra deniz kıyılarında daha yaygın hale gelen kahverengi deniz yosunlarını laboratuvar ortamında işlemlerden geçiren Esim, ambalaj üretmeyi başardı.

Büşra Esim, AA muhabirine, Çanakkale'nin Dardanos bölgesinden kahverengi deniz yosunlarını topladıklarını, laboratuvar ortamında yıkama aşamasından geçirerek deniz tuzundan arındırdıklarını ve farklı işlemlerden geçirerek gıda ambalajı ürettiklerini söyledi.

Esim, "Gıdaları bu filmlerle kaplayarak fiziksel, kimyasal ve biyolojik bozulmalardan koruyup raf ömrünü uzatmış oluyoruz hem de çevre dostu olduğu için plastik kirliliğini önlemiş oluyoruz. Ambalajlar doğaya atıldıklarında 3-5 hafta içinde kendi kendine yok olabiliyorlar. Bu nedenle çevre dostu olarak görülüyorlar. Aynı zamanda yenilmesinde de bir sakınca görülmüyor. Üretim maliyeti açısından da uygun." diye konuştu.

"Testlerini tamamladık, patent ve yayın aşaması var"

Doç. Dr. Filiz Uğur Nigiz de çalışmayı TÜBİTAK destekli lisans öğrencisi projesi olması bakımından çok önemsediklerini dile getirerek, "Bu öğrenciler kimya mühendisi olarak mezun olduklarında, eğitimlerini boş geçirmemiş oluyorlar, CV'leri dolu oluyor ve faydalı şeyler yaparak hazır hale geliyorlar." dedi.

Nigiz, projenin çevreyi, gıdayı ve plastik geri dönüşümünü bir araya getiren bir çalışma olduğunu vurguladı.

Deniz yosunlarından sodyum aljinat (yoğunlaştırıcı bileşen) üretip film haline getirdiklerini anlatan Nigiz, "Projenin bütün testlerini tamamladık. Bundan sonra patent ve yayın aşaması var." bilgisini paylaştı.

Ürünün ham maddesinin doğadan gelip, doğaya gittiğine dikkati çeken Nigiz, ambalajları ürettikten sonra toprağa ektiklerini, farklı iklim koşulları oluşturmak için farklı zamanlarda suladıklarını anlattı.

Yazın daha az, sonbaharda ve kışın daha fazla su verdiklerini aktaran Nigiz, "Gördük ki çok sulanan 3 haftada, az sulanan ise 5 ila 7 haftada tamamen bozuluyor. Üstelik ektiğimiz tohumlarda da ambalaj olmayan yerlere göre daha fazla büyüme fark ettik. Bu kısımla ilgili çalışmaları zirai işlemler tarafında yapıyoruz." ifadesini kullandı.

"2030'a kadar Avrupa'da petrol türevli polimerlerden oluşan gıda ambalajı yasaklanacak"

Nigiz, bu ambalajın hem çevreye zarar vermediğini hem gıdaya mikroplastik geçmediğini hem de atık olduğunda toprağa faydasının bulunduğunu belirtti.

Mevcut ambalajlarla ürettikleri ürünü karşılaştıran Nigiz, şunları kaydetti:

"Evde genellikle polietilen ya da farklı petrokimya temelli plastikler kullanılıyor. Onların raf ömrü uzun, mekanik dayanımı da yüksek ama bunlar gıdamıza geçiyorlar, çevreye attığınızda bozulmuyorlar. Güneşle de bir araya geldiğinde zararlı kimyasallar veriyorlar. Ürettiğimiz ambalajlar neredeyse onların mekanik dayanımına yakın bir dayanım sağlıyor. Mekanik dayanımları benzer, gıda korumaları benzer ama biyobozunur ve tamamen güvenli ambalajlar.

2030'a kadar Avrupa'da petrol türevli polimerlerden oluşan gıda ambalajı yasaklanacak. Biz de zaten bunu yavaş yavaş yapmak zorunda kalacağız. Dolayısıyla önümüzde çok kısa süre var. Bu çalışmalara hız verilmesi gerekiyor. Biz de laboratuvarda öğrencilerimizle bu konuda çalışmaya devam ediyoruz."

AA

Biyolojik çeşitliliği tehdit eden beşeri faaliyetleri kısıtlamak, sürdürülebilir üretimi arttırmak ve doğal hayatı koruma çalışmalarında başarı hikayelerini teşvik etmek için Birleşmiş Milletler (BM), her yıl 22 Mayıs'ta kutlanan "Dünya Biyolojik Çeşitlilik Günü" için bu yılki temayı "Planın Bir Parçası Ol" olarak belirledi.

BM, biyoçeşitliliği “genetik, tür ve ekosistem seviyelerindeki yaşam çeşitliliği” olarak tanımlıyor.

Biyolojik Çeşitlilik ve Ekosistem Hizmetleri Konulu Hükümetler Arası Bilim-Politika Platformunun (IPBES) 2019’da yayımladığı Biyoçeşitlilik ve Ekosistem Hizmetleri Küresel Değerlendirme Raporuna göre, dünyadaki 8 milyon hayvan ve bitki türünden 1 milyonu, nesli tükenme tehdidiyle karşı karşıya bulunuyor.

Fauna ve flora kaybının nedenleri arasında kara ve deniz kaynaklarının sürdürülebilir olmayan kullanımı, canlıların doğrudan sömürüsü, iklim değişikliği, kirlilik ve yabancı türlerin istilası yer alıyor.

- 7 bin 745 endemik hayvan türünün yüzde 26’sının soyu tükenme riskiyle karşı karşıya

Birleşmiş Milletler (BM) Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) tarafından 2019’da yayımlanan “Gıda ve Tarım için Dünya Biyoçeşitliliğinin Durumu” raporunda, toprak verimliliği ve su kalitesini arttıran, oksijen salınımı, tozlaşma ve haşerelerle mücadeleyi destekleyen birçok türün neslinin hızla yok olduğu ifade edildi.

Küresel ölçekte tüm hayvancılık faaliyetlerinin 40 hayvan cinsi üzerinden yapıldığı belirlenen raporda, 7 bin 745 endemik türün yüzde 26’sının soyunun tükenme riskiyle karşı karşıya olduğu vurgulandı.

Raporda, balıkçılık kaynaklarının yarısından fazlasında sürdürülebilir sınıra ulaşıldığı, üçte birinde ise aşırı avlanmadan kaynaklanan tahribat gözlemlendiği kaydedildi.

WCMC’nin 2024’te yayımladığı Göçmen Türler Sözleşmesi raporunda da takibe alınan göçebe balık türlerinin yüzde 97’sinin neslinin tükenme tehlikesiyle karşı karşıya olduğuna dikkat çekildi.

- Kanguru sıçanlarından yeşil kaplumbağalara başarı hikayeleri

AA muhabirine bu konudaki değerlendirmelerini aktaran Doğal Hayatı Koruma Vakfı (WWF) Uluslararası Biyoçeşitlilik Çalışmaları Başkan Yardımcısı Wendy Elliott, söz konusu problemlerin Türkiye’nin de tarafı olduğu ve 196 ülkenin imzaladığı Kunming-Montreal Küresel Biyoçeşitlilik Çerçevesi’nde (GBF) 2022'de ele alındığını dile getirdi.

GBF verilerinin 2030’a kadar öngörülen biyolojik çeşitlilik kaybını durdurmak ve tersine çevirmek için üretim ve tüketim süreçlerinin doğaya olumsuz etkisinin yarı yarıya azaltılması gerektiğine işaret ettiğini anlatan Elliott, bu doğrultuda hükümetlerin yanı sıra özel şirketlerin şeffaflık ve doğal kaynakların korunması için kayda değer girişimlere ihtiyaç duyulduğunu bildirdi.

Elliott, "WWF'nin devletler ve yerel halkla ortak çalışmaları sonucunda nesli tükenme riski altındaki tatlı su memelisi Hint nehir yunusu nüfusunun 2001’den bu yana 1,5 katına, Güney Batı Avrupa'ya özgü İber vaşağı nüfusunun ise 2002’den bu yana 10 katına çıkarıldığını" ifade etti.

Soyu “kritik tehlikede” olan türler listesindeki yeşil kaplumbağaların başlıca yumurtlama alanı Antalya’daki Akyatan Kumsalı’nda WWF, bakanlıklar ve yerel yönetimin girişimleriyle neredeyse 20 yıldır devam eden koruma çalışmalarının başarısına işaret eden Elliott, yeşil kaplumbağaların nüfusunun arttırılarak “neredeyse tehdit altında” olan türler listesine katıldığını bildirdi.

Elliott, yakın dönemde de toprağı kazarak dökülen yaprakların çürüme sürecini hızlandıran ve yaş yaprakların yangınları körüklemesine engel olan Avustralya'nın en nadir keseli hayvanlarından kanguru sıçanının neslinin koruma çalışmalarıyla güvenceye alındığını söyledi.

Karasal biyoçeşitlilik kaybının yüzde 75’ine ve küresel sera gazı salınımlarının üçte birine gıda tedarik sistemlerinin neden olduğunu belirten Elliott, ekolojik tarım yaklaşımlarının yaygınlığının arttırılması gerektiğinin altını çizdi.

- "Tüm taahhütleri eyleme dönüştürmek"

AA muhabirine konuşan Birleşmiş Milletler Çevre Örgütüne (UNEP) bağlı Dünya Koruma İzleme Merkezi (WCMC) Direktörü Neville Ash, BM’nin 2024 Uluslararası Biyolojik Çeşitlilik Günü için "Planın Bir Parçası Ol” temasını seçme sebebine ilişkin, “Biyoçeşitlilik gündemi sadece bilim insanları ve politikacıları ilgilendirmiyor. Bu, herkesin gündemi." dedi.

Ash, ulusal ölçekte fauna ve flora takibinin, tüm devlet birimlerinin işbirliği içerisinde çalışmasını gerektiren meşakkatli bir süreç olduğunu belirterek henüz hiçbir ülkenin biyolojik çeşitlilik üzerine sistematik inceleme yapmadığını ve bu doğrultudaki çalışmaların devam ettiğini kaydetti.

Biyoçeşitlilik kaybı ve iklim krizini ele alan birçok uluslararası anlaşma olduğunu aktaran Ash, "Şu anda devletler, özel sektör ve diğerlerinden çok sayıda taahhüdümüz var. Karşı karşıya olduğumuz sorun daha fazla anlaşma imzalanması değil. Asıl mesele, tüm bu taahhütleri eyleme dönüştürmek." diye konuştu.

Ash, çevre koruma çalışmaları kapsamında hazırlanan ve özel sektörde yapılan düzenlemelerin başarılı olması için ulusal ve uluslararası pazar hareketliliğini kısıtlamamanın önemine dikkati çekti.

AA

Bölgeye gelen polis ve jandarma ekiplerince yapılan incelemede patlamamış 7 el bombası tespit edildi.

Sahilde nöbet tutan ekipler, el bombalarının bulunduğu alanı güvenlik şeridi ile kapattı.

Bombaların imhasını, İstanbul Deniz Kuvvetleri Komutanlığından gelecek uzman ekiplerin yapacağı öğrenildi.

AA

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından yapılan açıklamaya göre, AKDENİZ-PA Ödülü, "Sıfır Atık" projesine verildi.

Ödülü, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve eşi Emine Erdoğan adına Bakan Özhaseki, bugün Portekiz'de düzenlenen törenle aldı.

Forum Braga Konferans Salonu'ndaki törende, PAM Genel Sekreteri Sergio Piazzi'nin elinden ödülü alan Özhaseki, Türkiye olarak, Akdeniz Parlamenter Asamblesine taraf olmaktan ve katkı sağlamaktan duyduğu memnuniyeti dile getirdi.

Bakan Özhaseki, törende yaptığı konuşmada da Sıfır Atık Hareketi'nin bütün dünyanın örnek aldığı bir çevre hareketi ve ekonomik döngü modeli haline geldiğini belirtti.

Sıfır Atık Hareketi'nin hem çevreyi koruduğunu hem de israfı önlediğini vurgulayan Özhaseki, "Hayatımızın her alanında ortaya çıkan atıkları dönüştürüp ekonomiye kazandırıyoruz. Toplanan atıklar sayesinde 185 milyar lira ekonomik kazanç sağlandı ve 498 milyon ağaç kurtarıldı. Deniz kirliliğiyle mücadele için oluşturduğumuz Sıfır Atık Mavi hareketimizle de 7,8 milyon ton plastik atığın geri dönüşümünü sağladık." bilgisini verdi.

- "Sıfır Atık projesi bir marka oldu"

Özhaseki, 30 Mart'ın Uluslararası Sıfır Atık Günü ilan edildiğini ve tüm dünyada kutlandığını belirterek, şunları kaydetti:

"Sıfır Atık projesi, döngüsel ekonomiye katkıları dolayısıyla Türkiye'nin dünyaya kazandırdığı bir marka oldu. Bugün küresel iklimimizde yaşanan değişikliklerle ilgili nereye gittiğimizi sorgulamamız ve ortak evimiz dünyamızın geleceğini koruyarak, kurtarmamız şarttır. Aksi takdirde gelecek kuşaklara kötü bir miras bırakmış olacağız. Bugün aldığımız ödül, Türk milleti olarak bu gidişe 'dur' demek için attığımız güçlü bir adımın sonucudur."

Konuşmasının sonunda İsrail'in Gazze'ye yönelik saldırılarına dikkati çeken Özhaseki, dünyaya çağrıda bulunarak, "Şu anda Akdeniz'in doğusunda bir soykırım yaşanıyor. Eşi benzeri hiç görülmemiş bir vahşet işleniyor. Kadınlar, çocuklar, gazeteciler öldürülüyor. Hastaneler bombalanıyor ve insanlık alemi basit çıkar hesaplarıyla sadece seyrediyor. Sizden tek istediğimiz, insani ve vicdani bir duruş. İnsanlık adına sadece 'ateşkes' deyin. 'İnsanlar, kadınlar, çocuklar yaşasın.' deyin ve dünya huzur bulsun." ifadelerini kullandı.

AA

Bu süreçte avlanması yasaklanan inci kefalleri, karşılarına çıkan engelleri zıplayarak aşıyorlar.

Balıkların akıntıya karşı verdiği mücadeleyi izlemek için her yıl Van'ın Erciş ilçesine gelen binlerce yerli ve yabancı turist, İnci Kefali Tabiat Parkı'nda bu yolculuğa tanıklık ediyor.

Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi (YYÜ) Su Ürünleri Fakültesi Dr. Öğretim Üyesi Mustafa Akkuş, binlerce inci kefalinin her yıl nisan ve temmuz ayları arasında sürüler halinde göle dökülen tatlı sulara göç ettiğini söyledi.

Bu mevsimin şölen havasında geçtiğini belirten Akkuş, şunları kaydetti:

"Van Gölü'ndeki inci kefalleri, artık derelere girmeye ve akarsuların yukarı kesimlerine doğru çıkmaya başladı. İnci kefali bir anda akarsulara girmiyor. Tatlı suyla tuzlu su arasında geçiş yaparken fizyolojik uyum için belli bir süre dere ağızlarında bekliyor. Fizyolojik uyum süreci sona eren incik kefalleri akarsuların yukarı kesimlerine doğru çıkmaya başladı. Akarsularda üremelerini gerçekleştiren inci kefalleri anavatanları olan Van Gölü'ne tekrar dönüyor. Ümit ediyoruz ki üreme sezonu başarılı geçer. Çünkü son 4 yıldır su debilerindeki düşüş nedeniyle üreme sezonu sağlıklı geçmemişti."

Şu anda balıkların boylarından kat kat yüksek kayaları aşarak akarsuların yukarı kesimlerine doğru göç ettiğini anlatan Akkuş, bütün insanları bu muhteşem yolculuğu seyretmeye bekledikleri aktardı.

Çorlu'dan gelen Kazım Çelebi ise "Balıkların suyun tersine yüzmesini ve martıların balık avlamasını izlemeye geliyoruz. Her yıl göçü görmek için binlerce yerli ve yabancı turist ilçeye geliyor." diye konuştu.

Ağrı'dan gelen Nimet Aka da inci kefallerinin göç zamanında akıntıya karşı yüzmesinin eşsiz bir manzara oluşturduğunu belirtti.

Herkesin bunu görmesi gerektiğini ifade eden Aka, "İlk defa inci kefallerinin göçünü İzledim. Martıların balıkları avlaması inanılmaz bir görüntü oluşturuyor." dedi.

AA

Bilkent Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi ve Ulusal Nanoteknoloji Araştırma Merkezinde (UNAM) araştırmacı Doç. Dr. Selim Hanay'ın icadına ilişkin veriler, uluslararası bilim dergisi Advanced Materials'de yayımlandı.

Hanay'ın yeni teknolojisi, Avrupa Birliğinin prestijli fon programları olan Avrupa Araştırma Konseyi (ERC) başlangıç ve ERC Proof-of-Concept programları tarafından da desteklendi.

- Mikroplastikler bariyerleri aşarak beyinde birikebiliyor

Doç. Dr. Selim Hanay, araştırmasına ilişkin sonuçları, AA muhabirine açıkladı.

Haftada bir kredi kartı boyutundaki mikroplastiğin insan vücuduna girdiğinin öngörüldüğünü aktaran Hanay, bunun yemeklerle, sıvılarla ya da solunum yoluyla alındığını anlattı.

Hanay, boyutları 5 milimetrenin altındaki mikroplastik ve nanoplastiklerin biyolojik olarak çözünür olmadığından vücuttan atılamadığına işaret etti.

"Özellikle 100 nanometre mertebesinin altındaki plastik parçacıklar, hem insan hücrelerinin içine girebiliyor, hem de kan-beyin bariyerini geçerek beyinde birikebiliyor. Bu durum da insan sağlığını tehdit ediyor." uyarısında bulunan Hanay, mevcut tekniklerin henüz nanoplastikleri algılayabilecek seviyede olmadığına dikkati çekti.

Hanay, bu parçacıkların boyutlarının küçüldükçe vücutta önemli dokularda birikerek sağlığı olumsuz etkilediğini vurguladı.

Özellikle bir insan hücresi boyutu olan 20 mikrometrenin altındaki mikroplastiklerin algılanmasının mevcut teknolojilerde teknik zorluklar yarattığını belirten Hanay, bu aygıtların analizlerinin de uzun sürdüğünü ve maliyetinin de yüksek olduğunu söyledi.

Hanay, konuya ilişkin şu değerlendirmelerde bulundu:

"Bu tür aygıtlarla, tek bir mikroplastik parçacık analizi için en az 10 dakika gerekiyor. Ancak sulardaki bu tehdidi ölçmek için binlerce parçacığın sürekli analiz edilmesi gerekiyor. Günümüzde, yetişmiş doktoralı personel de gerektiğinden bu analizler mevcut durumda yavaş ve pahalı. Örneğin, Avrupa'da bir mikroplastik analizi yaptırmak için bir şirketle anlaşmak istesek, 6 haftadan önce bize sonuçları veremiyorlar."

- Hızlı, pratik sınıflandırma yapabiliyor

Selim Hanay, mikroplastiklerin özellikle içme suyunda takip edilebilmesi için hızlı ve ucuz tekniklere ihtiyaç bulunduğunu, geliştirdikleri sistemin bu ihtiyacı karşıladığını söyledi.

Elektronik bir yöntemle analiz yapabilen ilk cihazı geliştirdiklerini bildiren Hanay, çalışmada ilk olarak 20 mikrometre ve altı boyuttaki mikroplastikleri sınıflandırılabildiklerini belirtti.

Hanay, geliştirdikleri sisteme ilişkin şunları kaydetti:

"Cihaz için geliştirdiğimiz sensörler, mikro boyutlardaki plastikleri, cam materyalleri, titanyum dioksit adı verilen katkı malzemeleri içeren parçacıkları sınıflandırabiliyor. Bu sensörler, mikro akışkan kanal denilen çok küçük sıvı kanallarını kullanıyor. Parçacıklar bu kanalda akarken peş peşe iki tane elektronik ölçüm yapıyor. Bu iki elektronik ölçümü birleştirdiğimiz zaman bu parçacıkların elektronik özelliklerini elde ediyoruz. Bu sistem, daha yavaş çalışan ve daha pahalı spekroskopik yöntemlere göre daha hızlı ve pratik bir sınıflandırma yapabiliyor."

- Sudaki olası tehdit kısa sürede tespit edilebilecek

Selim Hanay, sistemin kullanıma geçmesi için iki kademeli bir plan yaptıklarını anlatarak, "İlk olarak su analizi yapabilen bir servis kurulmasını istiyoruz. Bir kurum, kendi suyunu analiz ettirmek istediğinde bunu çeşitli teknikler kullanarak yapabileceğiz. Sonuçları bir gün gibi bir sürede kullanıcıya geri göndermek istiyoruz. Böylece içme suyuna karışan olası bir mikroplastik kontaminasyon kaynağı kısa sürede tespit edilebilecek." diye konuştu.

Artan risklere karşı dünya genelinde plastik tüketimi yasaklansa bile bu parçacıkların nehirlerde ve denizlerde biriktiğine dikkati çeken Hanay, çalışmalarının önemini şu sözlerle anlattı:

"Çalışmamız, mikroplastik kirliliğin izlenmesi ve azaltılması için önemli sonuçlar doğuruyor. Cihaz, su örneklerinin yerinde analizi için hızlı, maliyet etkin ve taşınabilir bir çözüm sunuyor. Cihazımız, dünya genelinde nehirler, göller ve okyanuslar dahil olmak üzere çeşitli su ortamlarında mikroplastik kirlilik seviyelerini değerlendirmek üzere konuşlandırılabilecek. Belediyeler, su işletmeleri, bakanlıklar gibi hem Türkiye hem Avrupa'daki paydaşlarla bu teknolojinin nasıl ilerletilebileceğini göstermek istiyoruz."

Hanay, aynı konuda TÜBİTAK destekli bir başka projelerinde su ve havadaki nanoplastik riskini ölçebilen cihaz geliştirme çalışmalarının devam ettiğini belirtti.

- Projeyi Avrupa da destekledi

Projenin gerçek bir uygulamaya dönmesi için çalışmanın ERC başlangıç ve ERC Proof of Concept ile desteklendiğini bildiren Hanay, "Projede yaklaşık 1 yıl kadar daha zamanımız var. Adım adım burada farklı plastik şekillerinin nasıl inceleneceği konusunda kalan sorunlar üzerinde uğraşıyoruz. Bu teknik ilerlemeleri de yaptıktan sonra farklı kurumlara servis olarak bu uygulamayı önereceğiz." dedi.

Hanay, geliştirdikleri cihazın kavramsal kanıtına ilişkin bulguların Advanced Materials dergisinde yayımlandığını ve bilim dünyasına duyurulduğunu ifade ederek, son olarak projenin pratik uygulamaları için Avrupa Araştırma Konseyinden (ERC) "çığır açıcı" projelere verilen desteği almaya hak kazandıklarını bildirdi.

Dünyanın farklı noktalarında mikroplastik kirliliğe karşı önlemler alınmaya başlandığını ifade eden Hanay, Kaliforniya'da geçen senelerde çıkarılan yasa ile sürekli olarak içme suyundaki mikroplastik kirliliğini kontrol etmeye başlanacağını, Kanada ve Avrupa Birliğinde de şu anda benzer regülasyonların tartışıldığını sözlerine ekledi.

AA

Boyutları 5 milimetre ile 1 mikrometre arasında değişen plastik parçacıkları olan mikroplastikler, su kaynaklarını her geçen gün daha fazla tehdit ediyor.

Uzun yıllar boyunca deniz ve okyanus gibi su kaynaklarında varlıklarını sürdürebilen plastiklerin parçalanmasıyla oluşan mikroplastikler besin zinciri yoluyla insan vücuduna ulaşabiliyor.

İstanbul kıyılarındaki mikroplastik kirliliğinin boyutunu saptamak amacıyla başlattıkları araştırmanın sonucu hakkında AA muhabirinin sorularını yanıtlayan İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Mühendislik Fakültesi Çevre Mühendisliği Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Ceyhun Akarsu, bir kez denizle buluştukları zaman akıntılarla dünyanın herhangi bir noktasına ulaşmaları mümkün olan plastiklerin, yönetilmesi çok zor kirleticiler olduğunu söyledi.

İstanbul'daki birçok kıyısal alandan örnekler alıp ölçümler yaptıklarını belirten Akarsu, elde ettikleri bulgulara ilişkin şunları kaydetti:

"Bu süreçte yüzey sularından aldığımız örneklerde ortalama 1 litre suda 150 mikroplastik olduğunu söyleyebilirim. Söz konusu sediment yani kum olunca bu değer yaklaşık 9 kat artıyor ve 1 kilogram kuru sediment içerisinde yaklaşık 1350 mikroplastik olduğu sonucunu elde ettik. Verilere bakacak olursak aslında kulağa sayıca çok gelse de Kuzey ve Kuzeybatı Avrupa ülkelerinde de benzer sonuçlar elde ediliyor. Dolayısıyla bu ülkelerin attığı adımları yakından takip etmeli ve onların kabul edip uygulamaya koyduğu yönergeleri biz de en kısa sürede sahiplenmeliyiz."

- Küçükçekmece Lagünü'nde metrekarede 72 kulak çubuğu tespit edildi

Uluslararası raporlara atıfla, kıyılarda en sık karşılaşılan tek kullanımlık plastiklerin başında kulak temizleme çubuğunun geldiğini kaydeden Akarsu, bu konu üzerinde yoğunlaştıklarını ve Küçükçekmece Lagünü'ndeki kulak çubuğu kirliliğini araştırdıklarını anlattı.

Kulak çubuklarının, üretildikleri materyalden ziyade bertaraf sürecinin iyi yönetilmemesinden kaynaklı bir mikroplastik kirliliğine neden olduklarına işaret eden Akarsu, bunların Küçükçekmece Lagünü'ndeki miktarının belirlenmesi ve potansiyel ekolojik riskin ortaya konması için yaptıkları araştırmada metrekarede ortalama 72 kulak çubuğu tespit ettiklerini belirtti.

Tuvaletlere atılan kulak çubuklarının kanalizasyon, atık su arıtma sistemleri ve ardından denizel ekosistemler aracılığıyla kıyısal alanlara ulaşabildiğini vurgulayan Akarsu, "Analizlerini gerçekleştirdiğimiz materyallerin yüzde 40'ından fazlasının yüksek oksidasyon seviyesine sahip olduğunu gördük. Bu veri neyi gösteriyor? Bu veri, kulak çubuklarının bölgede çok fazla zaman geçirdiğini, bunların artık daha küçük boyuttaki parçalara bölünebileceklerini ve mikroplastik oluşturabilme potansiyeli taşıdıklarını gösteriyor." dedi.

Akarsu, kulak çubuklarının akıntılar, ortamdaki diğer katı cisimlerle fiziksel temaslar veya materyaller üzerinde tutulmuş olan organizmalarla, biyoparçalanma ile daha küçük yapılara dönüştüğünü sözlerine ekledi.

- "Kuş yavrularının mide içliklerinde mikroplastiklere rastlandı"

İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Mühendislik Fakültesi Çevre Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Nüket Sivri, kulak çubuklarının tıpkı diğer plastik ürünler gibi hem insan hem hayvan hem de bitki yani tüm ekosistemi kapsayan tek sağlık bakış açısıyla değerlendirildiğinde olumsuz etkilere sahip ürün olduğunu söyledi.

Kulak çubuğu kullanımının hekimler tarafından da tavsiye edilmediğini hatırlatan Sivri, şöyle devam etti:

"Gerek parçalanmadan bir bütün olarak gerekse de parçalandıktan, kırıldıktan sonra küçük parçalara ayrıldığında tüm canlıları etkiliyor çünkü canlılardan bazıları onları besin olarak algılıyor. Bazıları istemsizce kendi vücutlarına bir parça olarak ilave ediyor veya tutunduruyor ve sonrasında maalesef ölümle sonuçlanabiliyor. Yapılan çalışmalarda özellikle kuşların, çok küçük kırılmış plastik parçaları besin zannederek kendi yavrularına verdikleri saptandı ve yavruların mide içliklerinde de bu parçalara rastlandı."

Sivri, mikroplastiklerin besin zinciriyle insanlara kadar ulaştığına dikkati çekerek, "Her biri bir besin zinciri basamağında birbirini etkileyen formlar. O yüzden 'Bundan hiçbir şey olmaz, bu küçükmüş, ben bunu atsam da fark etmez.' diye düşünmeyelim. Tam tersi vatandaş bilinci ve vatandaş sorumluluğuyla hareket edelim. O tek parça dediğiniz belki de kocaman bir balık popülasyonunu kurtaracak. Belki çevreye atmadığınız tek bir kulak çubuğu, örneğin bir lüfere hayat verecek. Sizin yapacağınız şey, plastiği uygun bir atık bırakma ünitesine bırakmak." diye konuştu.

- "Engelleme, sınırlama ya da doğru kullanma aşamasına geçebiliriz"

Pratik olduğu için tercih edilen tek kullanımlık plastiklerin aslında çevreci çözümlerle ikame edilebildiği değerlendirmesinde bulunan Sivri, "Eskiden, eminim benim yaşımda, benim kuşağımda olanlar bilecektir, biz aslında kulak çubuklarını kendimiz yapardık. Kibrit çöplerinin arkasına ve özellikle pamuğu biraz sardırarak temizleme unsuruna geçerdik." dedi.

Tek kullanımlık plastiklerin bertarafının bir çevre politikası olduğunu ve vatandaşların farkındalık kazanarak bu plastiklerin tüketimini azaltmasında sıfır atık projesinin önemli katkısı olduğunu dile getiren Sivri, konuşmasını şöyle tamamladı:

"Mikroplastik kirliliğinin önüne geçmek için tek kullanımlık plastiklerin sınırlandırılması gerekiyor. Doğayı korumak adına diğer ülkelerin yaptığı gibi tek kullanımlık plastikleri engelleme, sınırlama ya da doğru kullanma aşamasına geçebiliriz. Kişisel alışkanlıklarımızdan kaynaklı olan veya kolaya kaçarak kullandığımız bu tek kullanımlık plastikleri sınırlamak elimizde. Diğer ülkeler yasaklıyor fakat yasaklama yerine bilinçle, farkındalıkla, eğitimle bu sınırlamaları getirebiliriz."

AA

Türkiye'nin enerji dönüşümüne "Herkes için daha iyi bir gelecek" vizyonuyla öncülük ederek enerji verimliliği ve kurumsal sosyal sorumluluklar konusunda farkındalık oluşturan şirket, Karataş Belediyesi ve Karataş Su Ürünleri Kooperatifi ile proje geliştirdi.

Proje kapsamında, deniz ve limandan toplanan atıklar geri dönüşüme kazandırılacak, balık ağları ileri dönüşüm ile farklı ürünlerde girdi olarak kullanılacak. Üretim aşamasında kadınların istihdam edileceği bu ürünlerle çevre dostu bir ekonomi yaratılacak, enerjide tasarruf sağlayan güneş enerjisi santrali kurulumu, kapasite geliştiren eğitim programları ve atık yönetimiyle bir çözüm ortaya konulacak.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Enerjisa Enerji Sürdürülebilirlik ve Kurumsal Yetkinlikler Bölüm Başkanı Ebru Taşcıoğlu, Karataş'ta sürdürülebilir bir balıkçılık ekosistemi yaratma hedefiyle yola çıktıklarının altını çizerek, şunları kaydetti:

"Enerjisa Enerji olarak toplumsal fayda yaratacak çalışmalarımızı sürdürülebilirlik etki odağı ile geliştiriyor ve hayata geçiriyoruz. Paydaşlarımız ile birlikte projeyi geliştirirken odağımız bölge insanı ve yerel kalkınmaydı. Bu proje ile birlikte doğaya terk edilmiş plastiklerin ileri dönüşümü sayesinde sadece çevre dostu bir fayda elde etmiyor, yeni ve döngüsel bir ekonomi de yaratıyoruz. Kadınlar için kapasite geliştiren ve gelir getirici bir faaliyet olması sebebiyle iş ve aile hayatında kadının görünürlüğünü artırmak konusunda da mutluluk duyuyoruz."

Projeyi etki odaklı sürdürülebilirlik anlayışlarının bir sonucu olarak gördüklerini aktaran Taşcıoğlu, "Yaklaşık 25 bin kişinin yaşadığı Karataş'ta ana geçim kaynağı olan balıkçılığın sürdürülebilir olması için önemli bir kilometre taşıdır. Adana Karataş'ta başlayan bu yolculuk, bölgedeki balıkçılığı ve genel olarak çevre bilincini güçlendirerek daha yaşanabilir bir dünya için önemli adımlar atmamıza olanak tanıyor. Herkes için daha iyi bir gelecek sağlamak adına konfor alanımızdan çıkıp var gücümüzle çalışmaya, sürdürülebilirlik etki alanlarımızı genişletmeye, gezegenimiz ve toplum için fayda sağlayan projeler için elimizi taşın altına koymaya devam edeceğiz." ifadelerini kullandı.

AA

Kemer Kaymakamlığı ve Kemer Belediyesi öncülüğünde çeşitli kurumların da katılımıyla Çıralı'da ilk yuva etkinliği düzenlendi.

Kaymakam Ahmet Solmaz, Belediye Başkan Yardımcısı Mehmet Derya Baytekin, Ulupınar Muhtarı Salih Sarıca, Ulupınar Çevre Koruma Geliştirme ve İşletme Kooperatifi Başkanı Habib Altınkaya'nın da katıldığı etkinlikte, iki caretta carettanın yumurtalarını bıraktığı alan tespit edilerek çevresine güvenlik kafesi yerleştirildi.

Solmaz, kafes üzerine caretta caretta yuvasının sayısını ve gününü yazdı.

Solmaz, burada yaptığı konuşmada, caretta carettaların ilçenin önemli misafirleri arasında yer aldığını ifade ederek, "Caretta carettalar dünyada nesli tükenmekte olan canlılar. Bunlar dünyanın her yerinde koruma altına alınıyor. Kendi bölgemizde bu canlılara ev sahipliği yapmak hem hassasiyet hem de insani olarak büyük bir görev." dedi.

Çıralı'ya gelen yerli ve yabancı turistlerin deniz, kum ve güneşin yanı sıra caretta carettaların yuvalarını ve yuvadan çıkış anlarını görmeyi de amaçladıklarını belirten Solmaz, turistlerin olası zararlara yol açmaması için de yuvaların ve yavruların güvenliği amacıyla gerekli önlemleri aldıklarını kaydetti.

Sahilde ilk yuvalamanın gerçekleştiğini anlatan Solmaz, "Geçen sene 105 yuvadan 5 bin 500 yavruyu denize ulaştırdık. Bu ciddi bir rakam. Burada ciddi ve özgüveni yüksek çalışmalar var. Arkadaşlarımız, buraya gelen misafirlerimizi bilinçlendirerek, insanların ve caretta cerattaların aynı anda sahili kullanabileceklerini gösteriyorlar." diye konuştu.

Belediye Başkan Yardımcısı Baytekin de caretta carettaları bu sene yaklaşık 1 ay önce sahile çıkarak yumurta bıraktığını söyledi.

AA

Üreme dönemi olan 15 Nisan-30 Haziran'da, göle dökülen tatlı sulara akın ederek yumurtalarını bırakan siraz balıklarının göç yolculuğu devam ediyor.

Balıkların göçünün sorunsuz tamamlanması için İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü, emniyet ve jandarma ekipleri, kaçak avcılık ve diğer olumsuzluklara karşı bölgede denetim yapıyor.

Göçün en güzel izlenebildiği Kürk Deresi'ne gelen vatandaşlar, balıkların yolculuğuna tanıklık ediyor, engelleri zıplayarak aşmalarıyla ortaya çıkan manzarayı görüntülüyor.

- "Üreme hareketi, Van Gölü'ndeki inci kefali ile aynı"

Tarım ve Orman İl Müdürü Ali Kılıç, AA muhabirine, Hazar Gölü'ndeki siraz balıklarının üreme için yaptığı göçün önemli olduğunu söyledi.

Gölde 8 balık türünün bulunduğunu, en çok siraz balığının dikkati çektiğini anlatan Kılıç, bu balığın üreme döneminin nisan ve haziran ayları arasında olduğunu belirtti.

"Siraz balığının üreme hareketi, Van Gölü'ndeki inci kefali ile aynıdır." diyen Kılıç, üreme döneminden dolayı av yasağının sürdüğünü, bu sayede balıkların korunarak üremelerinin sağlandığını ifade etti.

Bu yılın bol yağışlı geçtiğini, bu durumun siraz balıklarının göçünü kolaylaştırdığını dile getiren Kılıç, şöyle konuştu:

"Bol yağışla Hazar Gölü'nü besleyen derelerin daha yoğun akması ve suyun bol bir şekilde göle ulaşması sonucu siraz balıkları yüzerek yukarıya doğru daha rahat hareket edebiliyor. Yağışların az olduğu dönemlerde bu göç zorlaşıyor. Balıkların istediği noktalara ulaşmaları daha zor hale geliyor."

- 3 yılda 1,5 milyon siraz balığı göle bırakıldı

Söz konusu balıkların 3-4 kez yumurta bırakarak neslini devam ettirebilen bir tür olduğunu, yumurta bırakmak için Kürk Deresi başta olmak üzere bölgedeki derelere akıntının tersine yüzdüklerini aktaran Kılıç, şöyle devam etti:

"Tarım ve Orman Bakanlığı olarak balık türlerini kontrol altında tutmak için çalışmalar yapıyoruz. İhtiyaç halinde popülasyonlara takviye gerekiyorsa buralarda balıklandırma yapıyoruz. Bu türün devamını sağlamaya çalışıyoruz. 3 yılda Hazar Gölü'ndeki bu su kaynağımıza 1,5 milyon siraz balığı bırakmak suretiyle balıklandırma işlemini gerçekleştirdik."

Kılıç, üreme göçünün dere yatağında rahatlıkla izlenebildiğini, bunu vatandaşların görmesini ve bir farkındalığın oluşmasını önemsediklerini belirterek, "Siraz balığını seviyoruz. Balığımızın Hazar Gölü'nde devamlılığı için çalışıyoruz. Av yasağı döneminde de üreticilerimizin ve balıkçılarımızın bu konudaki uyarılarımıza, hassasiyetlere dikkat etmelerini istiyoruz." dedi.

- "Bu güzel görüntüleri kaçırmamak için her yıl geliyorum"

Göçü izlemeye gelenlerden Aygün Çam da siraz balığının göç yolculuğunu izlemeye geldiğini ifade ederek, "Bu güzel görüntüleri kaçırmamak için her yıl geliyorum. Bu balık türünün korunmasında çaba gösteren herkese teşekkür ediyorum." diye konuştu.

Samet Ak ise tersine göç eden balıkları izleyerek stres attıklarını kaydederek, herkesi bu keyifli göçü izlemeye davet etti.

AA

Avustralya'nın batısındaki Ningaloo Resifi ve Lizard Adası'nın Büyük Set Resifleri'nde 2021'den bu yana yapılan çalışmalar kapsamında, resiflerin zeminlerine ses dalgası yayan hoparlörler yerleştirildi.

Araştırmada, sağlıklı resif ekosistemlerinin ürettiği ses dalgaları, balık ve diğer deniz canlılarını küresel ısınma ve beşeri etmenlerden zarar görmüş resiflerde yaşamaya çekmek için kullanılıyor.

Çalışmanın baş araştırmacısı Rohan Brooker, proje kapsamında bu hoparlörlerden mevsime ve ekosisteme uygun ses dalgaları yayınladıklarını anlattı.

Brooker, bu çalışma ile resiflere mercanların büyümesine ve ekosistemin zenginleşmesine yardımcı olacak besinleri ve diğer organik maddeleri taşıyacak balık yavrularının gelmesini umduklarını aktardı.

Araştırmayı yürüten bilim insanlarından Miles Parsons da sağlıklı bir resif ekosisteminin farklı ses dalgaları içerdiğini belirterek balıkların beslenme gibi faaliyetler için korolar oluşturduklarını aktardı.

Su altını farklı seslerin olduğu mahallelere benzeten Parsons, "Kalabalık bir mahalle sağlıklı bir ortama işaret eder." dedi.

Parsons ayrıca, sağlıklı resiflerin oluşturduğu seslerin balıklar tarafından orada yaşanıp yaşanmayacağına karar vermek için kullanıldığını açıkladı.

Araştırmanın 2025'te sonuçlanması planlanıyor.

AA

Bunun üzerine Su Ürünleri Şube Müdürlüğü ekipleri, bölgeye giderek numune aldı, su sıcaklığını ölçtü.

Ekipler, sudaki materyaller ile tatlı su kaynağının etrafında kirletici ve kimyevi madde olup olmadığını inceledi.

Göletlerin farklı noktalarından alınan numuneler incelenmek üzere Elazığ Su Ürünleri Araştırma Enstitüsü laboratuvarına gönderildi.

Yerinde yapılan ölçümlerde suyun sazangillerin yaşamı için uygun olduğu belirlendi.

Balıkların kesin ölüm nedeni laboratuvardaki incelemenin ardından belirlenecek.

Numunelerin sonuçları gelinceye kadar göletteki balıkların tüketilmemesi ve suyunun hayvanlara içirilmemesi uyarısında bulunuldu.

AA

Aileler ve çocuklarla günün ilk saatlerinde buluşan dernek yöneticileri ve üyeleri Sazova Bilim ve Kültür Parkı’nda kurulan atölye standlarında vosvos boyama, vosvos magnet yapımı, takı tasarımı, olta balıkçılığı ve uyulması gereken kurallar üzerine eğitimleri verilerek çocukların el becerilerini geliştirmeleri için aktiviteler yapıldı.

Balık Haber’e konuşan ESABDER Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Yasin Başaran ‘’Esabder olarak Eskişehir’deki kardeş derneklerimize her zaman destek vermekteyiz. ‘’1000 Çocuk 1000 Gülücük Projesi’’ etkinliğine seve seve katıldık. Günümüz şartlarında aileler ekonomik koşullar sebebiyle çocuklarına fazla vakit ayırmakta güçlük çekmektedirler. Bugün çocuklarımızın öğrenirken eğlendiğini görmek çok güzeldi. Bizler de Esabder Derneği olarak, çocuklarımıza amatör ve sportif olta balıkçılığı nasıl yapılır, nelere dikkat etmemiz gerekir konulu teorik ve pratik eğitim çalışması yaptık.  Çocuklarımızın hem çevre ve doğa bilinci içersinde gelişmesi hem de açık havada doğayla iç içe yapılan en güzel spor olan balık tutma hobisinde buluşturulabilmeleri adına bizler için çok başarılı bir fırsat eğitimi oldu. Çocuklarımız ve ailelerimizle birlikte bizlerde çocukluk günlerimize dönerek hep birlikte eğlendik.

Bu vesile ile başta bizlere bu fırsatı veren Vos26 Yardım Gönüllüleri Hobi Kültür ve Dayanışma Derneği Başkanı Sayın Hayriye Zeynep Karbölen’e ve emeği geçen herkese teşekkür ederim’’ ifadelerini kullandı.

Sazova Bilim ve Kültür Park alanına rengarenk boyanmış Vos Vos arabalarıyla gelen dernek üyeleri görsel şovun yanı sıra çocuklarla müzik eşliğinde dans ederek eğlendiler. Etkinlik sonunda katılım sağlayan çocuklara hediye olarak oyuncak dağıtıldı.

Balık Haber Merkezi – Özden Aydın Şimşek

Kaska, AA muhabirine, sahilleri kullanan işletmeler ve turistler ile balıkçıların dikkat etmesi gereken noktalara ilişkin açıklama yaptı.

Nisan ayından sonra kaplumbağaların yumurta bırakmaya başladığını hatırlatan Kaska, "Traktör gibi ya da herhangi bir aletle düzleme yapmak için kumsala girildiği zaman kaplumbağaların yumurtaları parçalanabiliyor. Caretta carettaların önümüzdeki ay yumurta bırakma dönemi başlayacak. İşletmelere uyarımız nisan sonuna kadar kumsallarında düzeltme, temizlik yapacaklarsa, şemsiye ve şezlonglarını sabitleyeceklerse bunları lütfen yapsınlar. Çünkü mayıs içerisinde yaptıkları zaman tesadüfen de olsa bir yuvayı da zarar verebilirler." değerlendirmesinde bulundu.

İşletmelerin kabin veya benzerleri şeyleri de sabitlemeleri gerektiğinin altını çizen Kaska, bu tür malzemelerin yerlerinin değiştirildiği zaman yuvanın üstüne gelebildiğini, bunun da bütün yavruların ölmelerine yol açabildiğini söyledi.

- "İşletmelere her tür desteği veriyoruz"

İşletmelere dikkat etmeleri gereken noktalarda talepleri doğrultusunda destek verdiklerini ifade eden Kaska, otellerin sınırlarında yuva olması durumda, bilgi verildiği takdirde yuvayı kafesleyerek yumurtaların güvenliğini sağladıklarını anlattı.

Kaska, şunları kaydetti:

"Yuvanın kafeslenmesi hatta oradan çıkan yavruların da hep beraber denize gönderilmesi gibi işletme müşterileriyle birlikte yaptığımız katılımcı faaliyetler oluyor. Biz hiçbir zaman 'buralarda turizm yapılamaz' gibi bir yaklaşım içerisinde değiliz. Hem turizm hem de kaplumbağalar birlikte yaşayabilir ama bunun saygı gösterilerek yapılması lazım. Biz gerek kafes koyma gerekse yuvanın yeri uygun değilse yerinin değiştirilmesi bakımından işletmelere her tür desteği veriyoruz."

Deniz kaplumbağalarının yumurtlama döneminin mayısta başlayacağını anımsatan Kaska, yumurtaların yaklaşık 2 ay kum altında kalacağını bildirdi.

- "Balıkçılar ağlarına yeşil ışık takmalı"

Balıkçılara da uyarıda bulunan Kaska, deniz kaplumbağalarının trol ağlara takılmaları sonucu ölebildiklerine de dikkati çekerek, ağlara takılacak yeşil ışıkların kaplumbağaları kaçırması sonucu ölümlerin önüne geçileceğini bildirdi.

Kaska, şöyle konuştu:

"İsteyen balıkçılara da bu ışıklardan vererek, ağlarına taktıkları zaman kaplumbağa ölümlerinin önüne geçiyoruz. Balıkçılık faaliyeti yapan kişiler, ağlarına takılan kaplumbağayı 'boğuldu, öldü' diyerek hemen suya atmasınlar. Kafaları aşağıda, kuyruk tarafları yukarıda kalacak şekilde iki üç saat beklettiklerinde kaplumbağaların yüzde 78'i ayılıyor ve tekrar yaşama tutunuyor. Bu konuda da bize ulaşmaları durumunda bu kaplumbağaların tedavilerini yapıp, doğal ortamına gönderilmesini sağlayabiliyoruz."

Prof. Dr. Yakup Kaska, 2008'den bu yana yaklaşık 500 kaplumbağanın DEKAMER'de tedavi edildiğini, bunların 333'ünün doğal ortamına bırakıldığını bildirdi.

- "Denize atılan bir poşet, kaplumbağaya kurşun atmakla eş değer"

Turizmciler, balıkçılar ve sahili kullanan turistlerin işbirliği içerisinde hareket ederek deniz kaplumbağalarını koruyabileceklerini aktaran Kaska, denize atılan bir poşetin, bazen kaplumbağaya kurşun atmakla eş değer olabildiğine değindi.

Kaska, "Çünkü bunlar denize atılan bir poşeti denizanası zannedip yiyebiliyor ve poşet boğulmalarına veya bağırsaklarının tıkanmasına ve dolayısıyla gaz birikmesinden dolayı dalamamasına, suyun yüzeyinde şamandıra gibi durmasına yol açabiliyor." diye konuştu.

AA

Deniz Kaplumbağaları, Akdeniz Fokları, Kum Zambakları (DEKAFOK) Kıyı Koruma Derneği Başkanı Seher Akyol, yaptığı açıklamada, gece saatlerinde ilk dişi deniz kaplumbağasının Sorgun sahiline ilk yuvalarını yaparak yumurtalarını bıraktıkları belirtti.

Bu sene geçen yıldan 18 gün önce yuva yapan ilk yetişkin deniz kaplumbağalarının ağustos ortalarına kadar yuva yapmaya devam etmesini beklediklerini söyleyen Akyol, "Yavruların ilk yuvadan yaklaşık 50 gün sonra çıkmaya başlayacağı ve ekim ayının ortalarına kadar çıkışlarını sürdüreceğini düşünüyoruz." ifadelerini kullandı.

Tarım ve Orman Bakanlığı'ndan aldıkları araştırma izinleriyle izleme faaliyetlerini sürdürdüklerini aktaran Akyol, şunları kaydetti:

"Bu yıl, DEKAFOK'un izleme ve koruma faaliyetlerini yürüttüğü Batı Mendirekten başlayan ve Side Büyük Plajını da kapsayan Sorgun-Side sahilleri Tarım ve Orman Bakanlığı'nın çalışmaları neticesinde yuvalama alanı olarak belirlenmişti. Ülkemizin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler ve genelgelerle nesli koruma altına alınan deniz kaplumbağalarının yuvalama alanları, her yıl olduğu gibi bu yıl da çeşitli uyarı ve tedbirlerle korunacak. Bunların başında yuvalama alanlarından motorlu araçların geçmesi, sahilde ateş yakılması, yavruların deniz yönüne gitmesini engelleyebilecek yapay ışıklar, havai fişekler ve çöpler gibi faktörlerin yasaklanması geliyor."

Akyol, bu yıl beşinci koruma ve izleme sezonuna hazırlandıklarına değinerek, deniz analarının en büyük avcısı caretta carettaların turizm için de önemli olduğunu bildirdi.

Vatandaşın da dikkatli olmasını isteyen Akyol, off-road sürücülerinin ekim ayının ortalarına kadar sahillerden araçla geçmemesi, kampçıların da özenli olması gerektiği uyarısında bulundu.

AA

Temizer, AA muhabirine, karada yaşayan engerek yılanının popülasyonunda son yıllarda artış tespit ettiklerini söyledi.

Daha çok karada fare gibi kemirgenler ile kuş, tavşan gibi hayvanların yavruları ve kurbağalarla beslenen engereklerin küresel ısınmaya bağlı kuraklık ve çevresel faktörler nedeniyle balıkları da tercih ettiğini dile getiren Temizer, son olarak baraj gölünde balık avlayan bir kişinin engerek yılanını cep telefonu kamerasıyla görüntülediğini anlattı.

"Görüntüler karada yiyecek bulmakta güçlük çeken engerek yılanının suya adapte olduğunu göstermesi açısından güzel bir örnek." diyen Temizer, kayıtlarda suya adapte olan yılanın büyük balıklarla beslendiğinin görüldüğünü ifade etti.

Temizer, son yıllarda engereklerin Keban Baraj Gölü civarında yaygınlaşmaya başladığına işaret ederek, "Küresel ısınma ve ekolojik yapının değişmesinden dolayı bu yılan popülasyonunun doğal ortamında artış söz konusu. Su kaynakları azalınca bu hayvanlar suya yakın bölgelere yaklaşıyor." dedi.

- Engerek sayısındaki artışta yırtıcı kuşların doğada azalması da etken

Engerek sayısındaki artışta sürüngenlerle beslenen kartal, şahin ve doğan gibi yırtıcı kuşların doğada azalmasının da önemli bir etken olduğuna dikkati çeken Temizer, doğal dengenin bozulmaması ve çevrenin korunması için daha büyük tedbirler alınması gerektiğini kaydetti.

Temizer, şöyle devam etti:

"Yılanlar baharın gelmesiyle kış uykusundan uyanır. Aç olan yılanlar uyandıklarında suya yakın bölgelere giderek balık, kurbağa gibi canlıları avlar. Keban Baraj Gölü'nde 28-30 çeşit balık türü varken halk arasında 'kral balığı' olarak bilinen balıkla beslendiğini görüyoruz. Suda yakaladığı balığa zehrini aktararak kısmi felce uğratıyor. Yılanların mide ve karın kasları çok gelişmiştir. Vücudundan daha büyük bir canlıyı rahatlıkla yutabiliyor. Zehirli yılanların kuyrukları küt, ince boyunlu ve kafa yapısı üçgen şekildedir."

- "Doğada gezerken dikkatli olalım"

Temizer, havanın ısındığını ve doğada yılanların sıklıkla görülmeye başladığını söyledi.

"Doğada gezerken, derelere, göllere ve barajlara yaklaştığımızda dikkatli olalım. Su kenarlarında bu yılanlar yaşayabilir." uyarısında bulunan Temizer, yılan sokmalarına karşı dikkatli olunması gerektiğini aktardı.

Sakin görünen yılanların çok ani hareket etme özelliğine sahip olduğunun altını çizen Temizer, yılan sokması halinde zehrin yayılmasının engellenmesi için turnike yapılmasını ve hızla 112 Acil Çağrı Merkezine ihbarda bulunulması ya da en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmasını tavsiye etti.

Temizer, özellikle doğada çalışan kişilere el, kol ve bacak bölgelerini kapatacak şekilde dikilen tozluk ve eldiven gibi koruyucular kullanmalarını önerdi.

AA

Gürbüz, AA muhabirine, söz konusu kalıntılara ilk olarak 8 yıl önce rastladığını söyledi.

O zaman su bulanık olduğu için hem görüntü alamadığını hem de kalıntıların tamamını göremediğini belirten Gürbüz, "En son dalışımda su çok berrak olduğu için net bir şekilde görebildim ve kameramı açtım, kaydımı aldım. Zaten balık avı yaparken kamera zıpkınıma hazır takılı oluyor. O ara işte batığı görünce direkt kameramı açtım." dedi.

Deniz tabanında gördüğü kalıntılarla ilgili daha önce araştırmalar yaptığını dile getiren Gürbüz, "Bazıları bana 2. Dünya Savaşı'ndan kalma patlatılmış denizaltı olabileceğini söyledi. 1944 yıllarında Karadeniz'de 3 denizaltı patlatılmış, acaba biri bu mu yoksa başka gemi batığımı onu bilemiyorum. Uzunluğu 20 metre, genişliği de 7 metre civarında. Çoğu tek parça halinde ama bir kısmı kuma gömülü olduğu için tam da net meydana çıkmamış. Ön tarafında bazı dağınık parçalar vardı ama çoğu bütün halinde duruyor." diye konuştu.

AA

Deniz diplerinde kök, gövde ve yaprak biçiminde şekillenen, kökleriyle deniz dibine tutunarak yaşayan, tohumlu ve çiçekli bir bitki olan deniz çayırları, güneş ışınlarının yardımıyla fotosentez yaparak kendi besinini üretebiliyor. Yeşil renkteki deniz çayırları en az 30 santimetre uzunluğunda ve 1 santimetre genişliğinde yapraklara ve 8 ila 10 santimetre uzunluğunda köklere sahip.

AA muhabirine konuşan Taşkın, Türkiye'de 4'ü yerli ve 1'i Süveyş Kanalı aracılığıyla Türkiye sularına girmiş yabancı tür olmak üzere 5 deniz çayırı türü bulunduğunu belirterek, yabancı türün, yayılımcı özelliği nedeniyle yerli deniz çayırlarının boşalttığı alanları diğer alglerle birlikte kaplayarak doldurduğunu söyledi.

Deniz çayırı dendiğinde Türkiye'de akla ilk gelen türün deniz eriştesi olarak da bilinen Posidonia oceanica olduğunu belirten Taşkın, "Bu tür, Mersin, Aydıncık kıyılarından başlayarak bütün Batı Akdeniz'e, Ege kıyılarına, Marmara'nın belirli bir kesimine, oradan Yunanistan, Arnavutluk, İtalya ve batıya doğru İspanya'ya kadar yayılış gösteriyor. Güney Akdeniz'de ise yayılış gösterdiği çok az alan mevcut. O alanlar da Tunus civarındaki bazı bölgelerden oluşuyor." dedi.

Taşkın, Türkiye'de tahminen deniz çayırlarının şimdiye kadar tespit edilen 40 bin hektarlık bir alanı kapladığını fakat artan baskılar nedeniyle bu alanlarda ciddi bir azalma gözlemlediğini ifade etti.

- "Hem karbonu hapsediyor hem oksijen üretiyor"

Türkiye'deki deniz çayırlarının içinde başta algler, omurgasızlar ve balıklar olmak üzere 1145 deniz canlısının barındığı bilgisini paylaşan Taşkın, bu çayırların en az 50 balık türünün üremesini ve beslenmesini sağladığını aktardı.

Deniz çayırlarının zemin yapısını tutarak kıyı erozyonunu önlediğini, aynı zamanda kıyı yapısını dengelediğini vurgulayan Taşkın, şöyle devam etti:

"Atmosfere verilen karbondioksitin büyük bir kısmı bitkiler tarafından emilerek kullanılır ve oksijen üretilir. Aynı şekilde atmosferdeki karbondioksitin yine önemli bir kısmı okyanuslar tarafından emilir ve suya girer. Suya girdikten sonra deniz çayırları buradaki karbondioksiti ve karbonu hapseder. Karbondioksiti de kullanır ve oksijen üretir. O nedenle deniz çayırları, atmosferdeki artan karbon emisyonlarını azaltmada bizler için en önemli yardımcı, biyolojik elementlerden bir tanesidir. Hem karbonu hapsediyor hem de karbondioksiti kullanarak oksijen üretiyor."

Deniz çayırlarının özellikle su kalitesinin iyi olduğu kumluk alanlarda yayılış gösterdiğini bildiren Taşkın, küresel ısınmaya bağlı artan deniz suyu sıcaklıkları ve tuzluluğun, deniz çayırlarını olumsuz etkilediğini vurguladı.

Taşkın, "Tercih ettiği sıcaklık aralığı 11 ile 29 santigrat derece. Maksimum 1000'de 37 ya da en fazla 1000'de 39 tuzlulukta yaşayabiliyor ve özellikle küresel ısınma, iklim değişikliği nedeniyle son yıllarda deniz suyundaki sıcaklık artışına bağlı olarak bu türler de etkileniyor." diye konuştu.

- "Ölen yaprakları kıyıdan toplamamak gerekiyor"

Ege, Marmara ve Akdeniz'de yoğun bir deniz çayırı tahribatı olduğundan bahseden Taşkın, bu tahribatın, evsel endüstriyel atıklar, ileri arıtma yapılmadan denizlere bırakılan deşarj suları, özellikle deniz çayırlarının yayılış gösterdiği alanlarda trol ve benzeri araçlarla yapılan balıkçılık, kültür balıkçılığı faaliyetleri, tekne çapaları, bulanıklık ve yabancı türlerden kaynaklandığını dile getirdi.

Deniz çayırlarının normal şartlarda denizel ortamlarda 0-45 metre arasında yayılış gösterdiğini kaydeden Taşkın, "Ege Denizi'nde yapmış olduğumuz çalışmalarda deniz çayırlarının 35-40 metre derinliklerinden daha sığ derinliklere çekildiğini, 5 ile 20 metre arasındaki derinliklere sıkıştığını gördük. Bunda da daha çok kirliliğe bağlı artan bulanıklık, balıkçılık ve çapalama faaliyetleri, küresel ısınma ve iklim değişikliğinin etkisinin olduğunu düşünüyoruz." değerlendirmesinde bulundu.

Yabancı ve yayılımcı türlerin de deniz çayırları üzerinde baskıyı artırdığına dikkati çeken Taşkın, bu türler arasında olan uzun dikenli deniz kestanesi ve yayılımcı makro alglerin, deniz çayırlarının bulunduğu habitatlarda çayırların üzerini örtüp yayılış göstererek ekosistemin gidişatını etkilediğine değindi.

Deniz çayırlarının ölü yapraklarının bile ekosistemde bir yeri olduğunu belirten Taşkın, konuşmasını şöyle sürdürdü:

"Özellikle sonbaharda, karasal ortamdaki yaprak döken ağaçlar nasıl yapraklarını döküyorsa deniz çayırlarının bir kısmı da yine yapraklarını döküyor ve bu yapraklar kıyıya doğru taşınıyor. Yapraklar deniz içerisinde yeşil görünürken güneşten ve zaman içerisinde klorofillerini kaybetmesinden dolayı kahverengimsi renk tonlarına dönüşüyor ve kıyıda banklar oluşturuyor. Kışın artan dalga, rüzgar ve akıntılardan dolayı kıyı yapısının bozulmasını bu banklar engeller. Aynı zamanda birçok omurgasız canlı türü de bu ölü yapraklar arasında yaşam imkanı sağlar. Bu nedenle canlı olanları nasıl faydalıysa ölmüş yaprakları da kıyısal alanı koruma ve buradaki canlıların yaşam alanlarına bir habitat oluşturma açısından önemli. Aslında bunları hiçbir şekilde kıyıdan toplamamak gerekiyor."

- "Karasal ortamda ormanlık alanlar ne ise denizel ortamda da deniz çayırları odur"

Deniz çayırlarını korumak için evsel ve endüstriyel faaliyetler ile tarım ve hayvancılığın kontrollü bir şekilde yapılması ve bu faaliyetler sonucunda oluşan kirliliğin denizlere verilmemesi gerektiğinin altını çizen Taşkın, "Balıkçılık faaliyetlerinin 40-45 metre derinliğin altına çekilmesi, ekolojik çapa faaliyetlerinin yapılması gerekiyor. Günübirlik yatlar ya da çok zamanlı yatlar için yapılan liman marinalarının bu çayırların üzerine inşa edilmemesi, kıyı düzenlemesi ve yapılaşmasının dikkatli bir şekilde yapılması önem taşıyor." sözlerini sarf etti.

Deniz çayırları ne kadar çok alan kaplarsa balık popülasyonlarında da o kadar artış olacağı tespitini paylaşan Taşkın, sözlerini, "Karasal ortamda ormanlık alanlar ne ise denizel ortamda da deniz çayırları odur. Karasal ortamın ormanları denizel ortamın ormanlarıyla aynı işlevi gösterir." diyerek tamamladı.

AA

Yerli ve yabancı turistlerin katılımıyla düzenlenen etkinlikte, sabahın erken saatlerinde Çıralı'daki son iki yuvadan çıkan 8 caretta caretta yavrusunun denize kavuşmasına tanıklık edildi.

Kemer Kaymakamı Ahmet Solmaz, yaptığı açıklamada, mayısta ilk yuvanın işaretlenmesini yaptıklarını ve 2024'ün son yuva açılışını gerçekleştirdiklerini söyledi.

Bu yıl yuva sayısının çok arttığını belirten Solmaz, "Mayıstan bu yana 180 yuvamızla son 30 yılın rekorunu kırdık. Caretta carettalar nesli tükenmekte olan canlılar olduğu için bölgemizdeki en önemli varlıklar durumunda." ifadelerini kullandı.

Yuvalara 12 bin yumurta bırakıldı

Kemer Belediye Başkan Vekili Sema Özdemir ise caretta carettaların korunması için ellerinden gelen desteği verdiklerini dile getirdi.

Belediye Başkan Yardımcısı Mehmet Derya Baytekin, bu yıl kırdıkları rekorun gelecek yıllarda da devam etmesini temenni etti.

Ulupınar Çevre Koruma Geliştirme ve İşletme Kooperatifi Başkanı Habib Altınkaya, bu yıl 180 yuvada 12 bin yumurtaya ulaşıldığını belirterek, son iki yuvadan sonra sezonu kapattıklarını kaydetti.

Törene, İlçe Jandarma Komutanı Ömer Seyhan, Beydağları Sahil Milli Park Müdürlüğü Kemer Milli Park Şefi Hasan Tıraş ve Ulupınar Muhtarı Salih Sarıca da katıldı.

AA

Araştırmacılar, 32 Japon yılan balığının 28'inin yırtıcı balık tarafından yutulduktan sonra kaçma girişimde bulunduğunu ve bunların 9'unun yırtıcı balığın midesinden başarıyla kaçabildiğini gözlemledi.

Japon yılan balıklarının yırtıcı balığın midesinden yemek borusuna çıktığını, yemek borusundan manevra yaptıkları ve son olarak solungaçlardan dışarı çıktıklarını aktaran araştırmacılar bu sürecin ortalama 56 saniye sürdüğünü belirtti.

Araştırmanın yazarlarından, Nagazaki Üniversitesi Balıkçılık ve Çevre Bilimleri Enstitüsünden Yuuki Kawabata, yılan balıklarının kaçış için izledikleri yolun şaşırtıcı olduğunu belirterek, "Deneyin başında, yılan balıklarının doğrudan yırtıcı balığın ağzından solungaçlara kaçacağını düşündük ancak beklentilerimizin aksine mideden solungaçlara ulaşması bizim için oldukça hayret vericiydi." ifadelerini kullandı.

AA

Deniz suyu renginin yeşil ve kahverengiye döndüğü körfezde balık ölümleri bugün Karşıyaka ilçesinin Aksoy Mahallesi'nde de yoğun olarak gözlemlendi. Çok sayıda ölü balığın deniz yüzeyine çıktığı ve sahile vurduğu görüldü.

Sahilde yürüyüş yapan vatandaşlar da duruma tepki gösterdi.

İzmir Büyükşehir Belediyesi ekipleri ise denizdeki ölü balıkları toplamak için çalışma yürütüyor.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca toplu balık ölümleri ve kirlilikle ilgili araştırma ile çözüm önerilerini sunmak için oluşturulan "İzmir Körfezi Koordinasyon Kurulu"nun ilk toplantısı, geçen hafta Bakan Murat Kurum'un başkanlığında gerçekleşmişti.

AA

Caretta caretta yavrularının kumun altındaki yuvalarından çıkarak mavi sularla buluşma yolculukları büyük oranda tamamlandı.

Hacettepe Üniversitesi Öğretim Görevlisi ve Ekolojik Araştırmalar Derneği (EKAD) Başkanı Dr. Ali Fuat Canbolat öncülüğünde hazırlanan "Deniz Kaplumbağalarını İzleme ve Koruma Projesi" kapsamında 30 kilometre uzunluğundaki Belek ve 26 kilometrelik Kızılot sahillerindeki akademisyenlerle gönüllülerin nöbetinde de sona gelindi.

Bu yıl bölgede EKAD bünyesinde 150 gönüllü görev yaptı. Bu gönüllüler arasında 15 ülkeden 30 yabancı da yer aldı.

Sahilde her gün kilometrelerce yürüyen akademisyen ve gönüllüler Belek'te 3 bin 500, Kızılot sahilinde ise 2 bin 500 yuva tespit etti.

Yavrular, yumurtalarından çıkarak zorlu yolculuğun ardından mavi sulara kavuştu. Ekipler, Belek'te 140 bin, Kızılot'da ise 75 bin kadar yavrunun denizle buluştuğunu belirledi.

- "Yavru çıkışları bu ayın sonuna kadar sürecek"

Ali Fuat Canbolat, AA muhabirine, Türkiye'deki caretta caretta yuvalarının yüzde 60'ının Antalya sahillerinde olduğunu söyledi.

Belek'te 26, Kızılot'ta ise 4 yıldır düzenli çalışma yaptıklarını belirten Canbolat, "Ergin bireylerin mayısta başlayan yuva yapma süreçleri ağustosa kadar devam ediyor. Yavru çıkışları bu ayın sonuna kadar sürecek." dedi.

Belek'te 2021 yılında 3 bin 850 yuva sayısıyla rekor kırıldığını hatırlatan Canbolat, şu bilgileri verdi:

"Bu yıl yuva sayısında rekoru geçemedik ama geçen yıla göre artış yaşadık. Geçen yıl iki kumsalda 3 bin 150 yuva vardı. Toplam 56 kilometrelik iki büyük kumsalda 150 gönüllüyle büyük emek verdik ve 200 bini aşkın deniz kaplumbağasının mavi sularla buluşmasını sağladık."

- 1000 yavrudan 1 ya da 2'si erginliğe ulaşıyor

EKAD Kızılot Bölgesi Proje Sorumlusu Biyolog Fatih Polat da nesli tükenme tehlikesi altındaki bir canlıya yardımcı olmanın mutluluğunu yaşadıklarını dile getirdi.

Yıllardır yaptıkları eğitim ve bilgilendirme çalışmaları sayesinde bölgede caretta carettaların korunması için farkındalık oluşturduklarını anlatan Polat, "Hem bu farkındalık hem de iklim koşullarına bağlı olarak bu yıl yuva sayılarında artış yaşadık. Aynı disiplin ile yuvaları korumaya devam edeceğiz çünkü denize ulaştırdığımız 1000 yavrudan sadece 1 ya da 2'si erginliğe ulaşıyor. O yavru yıllar sonra aynı sahile gelerek yuva yapıyor. Caretta carettaların nesli için bu yuvaların ve yavrularının korunması çok önemli." diye konuştu.

AA

Balıkçılık ve Su Ürünleri Şube Müdürlüğü personelince bölgede yapılan kontrol ve denetimlerde bulunan yaklaşık 5 bin metre uzunluğundaki ağ, 8 saat süren çalışmayla çıkarıldı.

Ağa takılan balıklar tekrar suya bırakıldı.

Tarım ve Orman İl Müdürlüğünden yapılan açıklamada, "Kaçak avlanma, iç sularımızdaki balık varlığını ve ekolojik dengeyi tehdit ediyor. Mücadelemiz kararlılıkla devam edecek." ifadesine yer verildi.

AA

Bu kapsamda ilk olarak Sarıkamış ilçesindeki Karakurt Baraj Gölü'ne, İl Tarım ve Orman Müdürü Enver Aydın gözetiminde 500 bin sazan yavrusu bırakıldı.

Ekipler, Çıldır Gölü ile Arpaçay Baraj Göleti'ne de balık bırakacak.

Aydın, gazetecilere, kentteki su kaynaklarının verimliliğini artırmayı hedeflediklerini söyledi.

Geçen sene Kars genelinde yaklaşık 3,5 milyon balığı gölet ve göllere bıraktıklarını anlatan Aydın, "Bu yıl da yine aynı proje kapsamında 1 milyon 680 bin yavru balığı ilimizin çeşitli göllerine bırakıyoruz. Doğal çeşitliliği artırmak ve buradaki habitatı sağlamak için salım gerçekleştiriyoruz." dedi.

Karakurt Barajı'na da yaklaşık 500 bin pullu sazan çeşidi yavrularının bırakıldığını dile getiren Aydın, gövde çeşitlendirmeyi, buradaki oluşan av baskısı ile popülasyon azlığını gidermek ve çeşitliği artırmak için çalışmaların devam edeceğini belirtti.

AA

Büyükakın, AA muhabirine, İzmit Körfezi'nin, etrafındaki sanayi tesisleri, yerleşim alanları, limanlar nedeniyle çok ciddi ekonomik ve lojistik hareketliliğin içinde yer aldığını belirtti.

"Yani kuşatılmış Körfez'den söz etmek mümkün." diyen Büyükakın, Marmara Denizi'nin tamamının da bu durumda olduğunu vurguladı.

Büyükakın, İzmit Körfezi'nin etrafında 2 milyonluk nüfusun yaşadığına işaret ederek, "Bütün bunlar inanılmaz bir yük. Yönetilmesi gerçekten güç. Yıllardan beri devam eden duyarsızlık var. Çok eskiye dayalı geçmiş var." dedi.

- "Kocaeli'de denize bir damla evsel atık su deşarjı yapılmıyor"

Kocaeli Büyükşehir Belediyesi ile TÜBİTAK'ın 2007'den bu yana İzmit Körfezi'nin korunmasına yönelik önemli çalışmalar yürüttüğüne değinen Büyükakın, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ortaklığında başlatılan "İzmit Körfezi Doğu Baseni Dip Çamurunun Temizlenmesi, Susuzlaştırılması ve Bertaraf Hizmeti Projesi" kapsamında 2 Mayıs 2023'ten bu yana İzmit Körfezi'nin doğu yakasında dip çamuru temizliği yapıldığını hatırlattı.

Büyükakın, yaklaşık 100 yılda biriktiği değerlendirilen 8 milyon ton dip çamurunun temizlenmesi için çalışmaların devam ettiği İzmit Körfezi'ne, 23 arıtma tesisi sayesinde derelerden gelen günlük 400 ton çamurun denize akmasının önlendiğini bildirerek, "Deniz ekosistemi açısından, biyolojik çeşitliliğin devamı açısından da o çamurun oradan uzaklaştırılması, balıkların yumurtlama alanları vesaire açısından da önemli. Aynı zamanda denizin oksijen seviyesi açısından da önemli." diye konuştu.

Denizin oksijen seviyesinin düşmemesinin önemine değinen Büyükakın, "Kocaeli'de 23 arıtma tesisi var. Bunların tamamı biyolojik arıtma, yüzde 73'ü ileri biyolojik, yüzde 27'si biyolojik arıtma. Kocaeli'de denize bir damla evsel atık su deşarjı yapılmıyor. Bu niye önemli? Bu da yine azot ve fosfor açısından önemli. Çünkü azot ve fosforun denizde kirliliğe, bazı mikroorganizmaların gelişmesine sebep oluyor ki, o da müsilaj dediğimiz problemle bizi karşı karşıya getiriyor." bilgilerini paylaştı.

- Körfez, atık tutucular, deniz süpürgeleri ve amfibi araçlarla çöpten arındırılıyor

Büyükakın, Marmara'nın genelinde günlük 4,5 milyon metreküplük atık su deşarjının yapıldığını, bunların yüzde 53'ünün sadece ön arıtmayla denize deşarj edildiğini, bunun da yüzde 97'sinin İstanbul'dan kaynaklandığını bildirdi.

Yüzeye gerdikleri atık tutucular sayesinde 8 bin ton civarında atığın denizden uzaklaştırıldığını, ayrıca yüzeyde özellikle plastiklerin tutulmasını sağlayan çöp kapanlarının çeşitli bölgelere yerleştirildiğini kaydeden Büyükakın, "Bunun haricinde deniz süpürgeleri var. Önlemlere rağmen denizin yüzeyinde kirlilik olursa deniz süpürgeleriyle alınıyor. Deniz süpürgesinin giremediği daha kıyı alanlar oluyor. Oralarda 2 amfibik aracımız var. Onlarla kıyıya vurmuş çöpleri topluyoruz." şeklinde konuştu.

Büyükakın, deniz uçağıyla 2007'de denetimlere başladıklarını, bu sayede kirliliğe sebep olan gemi ve deniz araçlarını tespit ederek cezai işlem uyguladıklarını anlatarak, hem deniz üzerinde hem de karadan oluşabilecek kirlilikleri anında tespit eden deniz uçağı sayesinde gemi kaynaklı kirliliğin azalmasının sağlandığını, geçen yıldan bu yana denetimlere Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Türkiye Çevre Ajansının (TÜÇA) devam ettiğini kaydetti.

İzmit Körfezi'nin deniz suyu kalitesine etkilerini izleyebilmek, buna yönelik güncel veri sağlayabilmek amacıyla 2007'den bu yana "İzmit Körfezi Su Kalitesinin ve Karasal Girdilerin İzlenmesi ve Kirliliğin Önlenmesine Yönelik Önerilerin Geliştirilmesi" projesini TÜBİTAK MAM ile yürüttüklerinden bahseden Büyükakın, körfezde bulunan 6 deniz istasyonunda araştırma gemisiyle 4 mevsim örnekler alındığını, İzmit Körfezi'ne dökülen 12 derenin de su kalitesinin izlendiğini belirtti.

- "Belediyelerin üzerlerine düşen sorumluluğu alması gerekiyor"

İzmit Körfezi'nin korunmasına yönelik çalışmaların 2007 yılında başladığını vurgulayan Büyükakın, şöyle devam etti:

"Arıtma tesisi sayımız 23'e ulaştı. Hatırladığım kadarıyla 2 tane vardı. Birkaç boyutta sonuç alındı. Eskiden buralarda denize girilmesi yasaktı. Büyük kirlilikle karşı karşıya kalınmıştı. Çalışmalar neticesinde suyun renginde iyileşme var. Mavi bayraklı plajlar da bunun tescili oldu. Balık çeşitliliğinin arttığını tespit ediyoruz, balık nüfusunun arttığını gözlemliyoruz."

Büyükakın, bugüne kadar körfeze 42 bin balık salındığını, Tarım ve Orman Bakanlığının çiftliklerinde yetiştirilen özel balık türlerinin ortama uygun seçildiğini aktardı.

Bu türlerin denizin ekosistemine ciddi katkı sağladığını dile getiren Büyükakın, şunları kaydetti:

"Bunun, çamurun temizlenmesi ve Marmara'nın tamamında arıtma tesislerin bitmesiyle daha da hızlanacağını düşünüyoruz. Çünkü asıl olan oksijen seviyesi. Marmara Denizi'nin oksijen seviyesi tehlikeli sınırlara geldi. Marmara'ya evsel atık deşarjı devam ediyor, durdurulması gerekiyor. Belediyelerin üzerlerine düşen sorumluluğu alması gerekiyor. İnşallah onlar da tamamlandığında Marmara Denizi'nde tekrar oksijen seviyesi yükselecek ve böylelikle çeşitlilik daha da artmış olacak."

AA

Kentte 20 Ağustos'ta Bayraklı ilçesi Turan Sahiline ölü balıkların vurması ve kötü koku sorununun ortaya çıkması sonrası kirlilik kaynağının tespiti ve önüne geçilmesi için çalışmalar devam ediyor.

Hava sıcaklıklarının düşmesi, rüzgarın etkisiyle su sirkülasyonunun artması ve temizlik çalışmalarıyla son günlerde körfez içinde balık ölümlerinin önemli ölçüde azaldığı, kötü koku probleminin ise Karşıyaka ve Bayraklı sahillerinin belli noktalarında devam ettiği görülüyor.

İzmir Körfezi'nde kirlilik nedenleri ve çözüm önerilerine ilişkin görüşlerini paylaşan uzmanlar sorunun kısa vadede çözümünün mümkün görünmediğine, halkın da çalışmalara destek vermesinin önemli olduğuna işaret ediyor.

- "Sinyaller veriyordu"

Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Temel ve Endüstriyel Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Esra Ersoy Ömeroğlu, AA muhabirine yüksek lisans döneminden itibaren İzmir Körfezi ile ilgili çalışmalar yürüttüğünü söyledi.

Çevre mikrobiyolojisi ve bakteriyoloji uzmanı Ömeroğlu, doğanın muhteşem bir dengeye sahip olduğunu ve şimdi olduğu gibi insanlara çeşitli sinyaller verdiğini belirtti.

Doğada her faktörün bir eşik değeri olduğunu ve bu eşik değeri aştığı zaman artık önlenemez bir boyuta geldiğini ifade eden Ömeroğlu, "Körfezde çok öncesinden bu yana deniz suyunda zaten bir kırmızılaşma ve hafif koku başlamıştı. Bu, oksijen miktarının azaldığının göstergesiydi." dedi.

Yaşanan balık ölümlerinin, eşik değer aşılmadan önlem alınmasının önemini bir kez daha gösterdiğini aktaran Ömeroğlu, sorun ortaya çıktıktan sonra temizlemek için verilecek çabanın temiz tutmak için verilecek çabadan katbekat fazla olduğuna işaret etti.

- "Sadece koku veya görsellik bizim sorunumuz olmamalı"

Körfezin ciddi anlamda mikrobiyal çeşitliliğe sahip olduğunu, sadece balıklar ve planktonlar açısından düşünülmemesi gerektiğini aktaran Ömeroğlu, şu bilgileri verdi:

"Sadece koku veya görsellik bizim sorunumuz olmamalı çünkü aslında buradaki balıkların ölümündeki ana faktör mikrobiyal dengenin bozulmuş olması. Ana faktör buradaki dengeyi sağlamak. Bizim ne yapmamız gerekiyor bu problemleri önlemek için? Denize giriş yapan özellikle fabrikalar ve insanlardan kaynaklanan atıkların önlenmesi ve çok ciddi kontrol altına alınması gerekiyor.

Buraya akan nehirlerin ciddi anlamda kontrollerinin yapılması gerekiyor. Sadece problemle karşılaştığımızda 'oksijen miktarı ne oldu, organik madde miktarı ne oldu' diye sormamalıyız. Bunlar o zaman değil rutin olarak, düzenli olarak yapılıp çok hafif bir artışta ciddi önlemlerin alınması gerekiyor."

Körfez çevresindeki nüfusun artmasının da kirlilik baskısına neden olduğuna işaret eden Ömeroğlu, denizi temiz tutma konusunda farkındalık eksikliğinin giderilmesi gerektiğinin altını çizdi.

- "Halkın ve yönetimin birlikte uzun süreli çabasıyla çözülebilir"

Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Hidrobiyoloji Anabilim Dalı Araştırma Görevlisi ve Akdeniz Koruma Derneği Denetleme Kurulu Üyesi Dr. Esra Öztürk Yiğit de söz konusu sorunların temelinde endüstriyel, tarımsal ve evsel atıkların bulunduğunu ifade etti.

Bunların tek başına oksijendeki azalmayı açıklamaya yetmeyebileceğini vurgulayan Yiğit, şöyle konuştu:

"İzmir Körfezi örneğinde, kirlilik ile birlikte sucul ekosistemdeki siyanobakteri olarak bildiğimiz mavi-yeşil bakteri normalin üzerindeki sıcaklığın etkisiyle hızlı ve çok sayıda arttı. Fotosentez yapan bu organizmalar suda bulunan oksijeni tüketti. Bu da sudaki oksijeni kullanan balıkların oksijensizlikten boğularak ölümüne yol açtı. Bu durumda geçici önlemler almak çok mümkün değildir. Aslında suyun tahliyesi ile oksijence zenginleşmesini sağlamak balıklar açısından kısa süreli çözüm olabilir. Bununla birlikte körfeze boşalan tüm atık kaynakların filtreleme sistemlerinin kontrolü, bu süreci biraz belki hafifletebilir ancak sucul ekosistemler, halkın ve yönetimin birlikte uzun süreli çabası ile çözülebilir."

AA

Anadolu Ajansı (AA) tarafından geçen hafta Ankara One Tower AVM Sokratin X Assembly'de düzenlenen "Dünyanın İki Ucunda: Antarktika ve Arktik'ten Gözlemler" söyleşisinde AA Kıdemli Foto Muhabiri Şebnem Coşkun katılımcılara deneyim ve tecrübelerini anlatırken iklim değişikliğinin kutuplar üzerinde oluşturduğu baskıya da değinildi.

Söyleşiye katılanlar arasında bulunan Yılmaz, AA muhabirine yaklaşık 8 yılda toplam 12 ulusal kutup bilim seferi düzenlendiğini, bu seferlerde iklim değişikliğinin kutuplar üzerindeki etkisinin aydınlatılmaya çalışıldığını söyledi.

Yılmaz, "Tabii çalışmaların meyve vermesi birkaç yılı buluyor ama artık şunu görüyoruz ki Anadolu Ajansının hazırladığı haberlerde de basına lanse edildiği üzere bu bölgelerde buzullar ya da deniz suyu sıcaklıklarında kayda değer değişiklikler oluyor. Bu haberler eskiden sadece bilimsel yayınlarla kısıtlı kalırken artık gündelik haberlere de düşmeye başladı ki gündelik hayatımızda da zaten hava durumunda bunu hisseder hale geldik." dedi.

Kuzey Kutbu'nda deniz buzunun kutup ayıları için avlanma ve üreme amacı olarak önemli bir yaşam alanı oluşturduğunu ancak güncel verilere bakıldığında deniz buzu alanında önemli kayıplar söz konusu olduğunu ifade eden Yılmaz, bu durumun canlıların soyunun tükenmesine kadar gidebileceğini kaydetti.

Güney Kutbu'nda da benzer şekilde penguenlerin göç yolları, göç zamanları, yaşam süreleri gibi döngülerde değişimler yaşandığına değinen Yılmaz, her ne kadar insanlardan uzak olsa da bu bölgelerde doğal yaşamda görülecek ve canlıların yok olmasına neden olacak hastalıklarla da karşılaşılabildiği uyarısında bulundu.

Bölgedeki turizm faaliyetlerinin arttığından da bahseden Yılmaz, "Bölgede bilim insanlarının dışında en büyük nüfus turistler ve turist gemileri var ki yüz binlerce turistten bahsediyoruz ve her sene sayıları artarak büyüyor. Turizmin yapılmaması söz konusu değil ancak sürdürülebilir şekilde yapılması gerekiyor. Bu konuyla ilgili de üst düzey uluslararası çalışmalar sürdürülüyor." değerlendirmesini yaptı.

- "İnsanlık için doğal miras"

Kutuplardaki mevcut tehlikelerin sadece canlıları değil, dünya ekonomisini de etkileyecek boyuta ulaştığına dikkati çeken Yılmaz, deniz buzu azalmasının kuzeydeki ülkelerde deniz ticaret rotalarını değiştirdiğini, güneyde ise turizm ve balıkçılık gibi ticari faaliyetlerin sürdürülebilir şekilde yapılmadığı takdirde doğal düzeni tahrip etme tehlikesi olduğunu vurguladı.

Kutup bölgelerinin insanlık için doğal bir miras olduğunu, özellikle Güney Kutbu'nun sadece bilime ve barışa hizmet etmesi gerektiğini dile getiren Yılmaz, "Aslında gezegende mikroorganizmalardan tutun çok büyük canlılara kadar her canlının doğal döngülerde bir yeri var dolayısıyla bu döngülerin bozulacağı aşikar. Üzülüyoruz, inşallah o günleri görmeyiz ama bilimsel veriler işaret ediyor ki bizleri hiç güzel günler beklemiyor. Yine de biz araştırmaya devam edeceğiz. Bireysel olarak da elimizden geleni yapmaya devam edeceğiz." diye konuştu.

Ozon tabakasındaki incelmenin bilim insanlarınca tespit edilmesiyle başlayan sürecin başarılı bir şekilde Montreal Protokolü ile sonuçlandığını hatırlatan Yılmaz, iklim değişikliğiyle ilgili konuların da uluslararası platformlarda politika yapıcılar tarafından tartışılması durumunda, sürecin ivme kazanarak olumlu ilerleyebileceği değerlendirmesinde bulundu.

Ulusal kutup bilim seferlerindeki gözlemlerinden de bahseden Yılmaz, sözlerini şöyle tamamladı:

"Bizim her yıl ziyaret ettiğimiz yerlerde artık bazı buz kütlelerinin olmadığını görüyoruz. Hatta oradayken de şahit oluyoruz bu kopuşlara. Yine örnek verdiğim gibi turist sayısının her geçen yıl katlanarak artığını görüyoruz ki insan etkisi günden güne bu korumamız gereken bölgelerde belirgin bir şekilde görülüyor. Onun dışında kutup bölgelerine yaptığımız her seferde insan olarak dünyanın yalnızca küçük bir parçası olduğumuzu anlıyoruz. Bu hiç değişmiyor."

AA

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından yapılan açıklamaya göre, Marmara Denizi'nde 2021'de ortaya çıkan müsilaj krizi sonrası "Marmara Denizi Eylem Planı" hazırlandı.

Eylem planı çerçevesinde, 1,2 milyon hektarlık bölge Kasım 2021'de "Marmara Denizi ve Adalar Özel Çevre Koruma Bölgesi" ilan edildi. Bu kararın hemen ardından Marmara Denizi'nde müsilaj temizliği için seferberlik yürütüldü. İzmit Körfezi'nde ise dip çamuru temizliği projesi gibi büyük çevre projeleri hayata geçirildi.

Özel Çevre Koruma Bölgesi ilanı sonrası İstanbul Üniversitesi Su Bilimleri Fakültesinde görevli 15 akademisyen 14 istasyonda, bölge üniversitelerinde görevli 22 akademisyen de 90 istasyonda "Kara-Kıyı ve Denizel Biyolojik Çeşitlilik Araştırma Projesi"ni yürüttü.

Bilim insanları Marmara Bölgesi'ndeki adalarda 9'u endemik, 815 bitki türünü ve koruma altında olan 10 sürüngen, 51 memeli türünü saptadı.

Ayrıca, Prens Adaları'nda 27, Marmara Adası'nda 50, Kapıdağ Yarımadası'nda 36, Paşalimanı, Koyun ve Avşa Adası'nda 25, Ekinlik Adası'nda ise 26 kuş türü tespit edildi.

Bölgenin uluslararası ölçekte, "Marmara Denizi, Adalar ve Türk Boğazlar Sistemi"ni içermesinden dolayı zengin flora-faunası ile Karadeniz ve Akdeniz'in biyolojik çeşitliliği için büyük önem taşıdığı belirtildi.

Biyolojik koridor olma özelliği ile de korunması gerekli nadir alanlardan olduğu bilimsel veriler ışığında ortaya kondu. Deniz ve ada ekosistemlerinin birbirini tamamladığı ve kıyı ekosistemlerinin önemi, bilimsel raporlarla kayıt altına alındı.

Yeni sonuçların ardından Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın imzasıyla bugünkü Resmi Gazete'de yayımlanan, "Bazı Alanların Marmara Denizi Ve Adalar Özel Çevre Koruma Bölgesi Olarak Tespit Ve İlan Edilmesine İlişkin Cumhurbaşkanı Kararında Değişiklik Yapılmasına Dair Karar" ile Marmara Denizi ve Adalar Özel Çevre Koruma Bölgesi'nin sınırları genişletildi.

- Bakanlık, ekosistemin restorasyonunu sağlayacak koruma önlemleri alacak

Yeni karara göre Balıkesir’in Bandırma-Yenice Köyü'nde 485 hektarlık orman alanı, Çanakkale Kumkent bölgesinde 195 hektarlık alan, Çanakkale Kumkale Deltası'nda 108 hektarlık alan, Tekirdağ Uçmakdere'de 138 hektarlık orman alanı özel çevre koruma bölgesine dahil edildi.

Kararla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Marmara Denizi'nde ekosistemin restorasyonunu sağlayacak koruma önlemlerini alacak. Bölgenin yaşamsal döngüsünün devamını sağlamak amacıyla bilimsel çalışmalara devam edecek.

AA

Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ekiplerinin körfeze akan 7 dere ve Atatürk Organize Sanayi Bölgesi ile Kemalpaşa Organize Sanayi Bölgesi'nin arıtma tesislerinin çıkış noktasından alınan numunelerin analiz sonuçları bekleniyor.

İZSU'ya ait bir geminin de Alsancak Limanı açıklarında aldığı suyu filtreleyerek yeniden denize deşarj ettiği görüldü. Bu yöntemle su içindeki oksijen oranının artırılması hedefleniyor.

İzmir Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Daire Başkanlığı tarafından denizdeki oksijen oranını artırmak amacıyla Bayraklı sahiline konulan 4 hidrosoft pompa ise bulunduğu yerden kaldırıldı.

İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ekipleri, balık ölümlerinin görüldüğü körfezden balık tutulmaması konusunda vatandaşları uyarıyor. Ölü balıkların görüldüğü Bayraklı ilçesi Turan Mahallesi Muhtarı Nursel Ölmez tarafından da uyarıcı afişler asıldı.

Muhtar Nursel Ölmez, AA muhabirine, geçen haftadan bu yana balık ölümlerinin yaşandığı körfezde kokunun kısmen azalmaya başladığını söyledi.

İlçe Tarım Müdürlüğü ekiplerinin balık tutmanın yasak olduğunu kendisine bildirdiğini anlatan Ölmez, "Görüldüğü taktirde ceza uygulanacak. Bana bunu söyledikleri için ve burada çok fazla balık tutmaya gelen vatandaş olduğu için uyarıcı bir yazı yazıp asma gereği duydum. Bilinçli olanlar gelmiyor ama geceleri bilmiyorum. Gündüzleri biz uyardık." diye konuştu.

AA

Dünya genelinde 13 su samuru türü bulunurken Türkiye'de bu türlerden sadece Avrasya su samuru (lutra lutra) görülüyor.

Avrupa, Asya ve Kuzey Afrika'da yayılım gösteren, akarsu, nehir, göl, bataklık ve deniz kıyısı gibi çeşitli sucul habitatlarda yaşayan Avrasya su samuru, 2020'de Uluslararası Doğayı Koruma Birliği'nin (IUCN) "Tehlike Altındaki Türlerin Kırmızı Listesi"ne girdi ve "tehlikeye yakın" kategorisinde listelendi.

Denizlerdeki ve akarsulardaki kirlenme nedeniyle habitatları tehdit altında olan tür, geçen hafta İstanbul'un Silivri ilçesi kıyılarında görüldü ve çevredeki kişiler tarafından cep telefonu kameralarıyla kaydedildi.

AA muhabirinin sorularını yanıtlayan SAD Kurucu Üyesi ve Yönetim Kurulu Üyesi Cem Orkun Kıraç, su samurunun, esasen tatlı su ekosistemlerine bağlı ve denizleri yalnızca belli dönemlerde kullanan bir canlı olduğunu, hem Avrupa'da hem de Türkiye'deki tatlı su sistemlerinde, dağlardan, vadilerden inen, hala doğallığını koruyan ırmak ve dereler gibi akan sularda görülebildiğini belirtti.

Su samurunun denize açılarak avlandığını ve sonrasında tatlı su sistemlerine geri döndüğünü kaydeden Kıraç, "Bu tür, Marmara'da birçok dere, çay, ırmak gibi akarsu sisteminde yaşıyor, illa büyük akarsu sistemi olmasına gerek yok, aksine küçük çaylarda ve derelerde de yaşayabilen bir canlıdır. Sucul, memeli bir canlıdır, yaklaşık boyu kuyruğuyla birlikte 1 metre civarındadır ve etoburdur ve çoğunlukla balıkla beslenir." bilgisini verdi.

- "Daha çok Karadeniz, Ege ve Akdeniz'de bulunur"

Türün Marmara Denizi'nde görülmesinin önemli olduğunu ifade eden Kıraç, şu değerlendirmeleri paylaştı:

"Bu tür Marmara'da göreli olarak daha az görülür; daha çok Karadeniz, Ege ve Akdeniz'de bulunur zira bu denizlere akan birçok ırmak var. Bu güncel su samuru gözlemi Marmara Denizi'nde hala bir yaşam, bir ümit olduğunu gösteriyor çünkü bu canlı her gün balık, yengeç, eklem bacaklı ya da kabuklu yemek zorunda. Demek ki su samurlarının yediği, beslendiği canlılar hala habitatlarında yaşamlarını sürdürüyor. Su samurları hala varsa ümit var demektir."

Marmara'da kirlilik yüküne rağmen su samurlarının görülmesinin canlılığın az da olsa bir göstergesi olduğuna işaret eden Kıraç, bunu sevindirici bir gelişme olarak nitelendirdi.

Kıraç, şöyle devam etti:

"Su samurları besin zincirinde önemli bir yer tutarak avladıkları balıklar, deniz kestaneleri, yengeçler ve diğer bentik (deniz tabanında yaşayan) omurgasızlar sayesinde kıyı ekosistemlerindeki dengeyi korur. Özellikle deniz kestanelerini avlayarak bunların yosun ve erişte yataklarını aşırı tüketmesini engellerler. Yosun ve deniz eriştesi yatakları, kıyı erozyonunu önleyerek kıyı bölgelerinin stabilitesini artırır. Ayrıca, yosun ve erişte yatakları deniz türlerine barınak ve beslenme alanı sağlar; bu nedenle, su samurlarının bu türler üzerindeki kontrolü, biyoçeşitliliğin korunmasına yardımcı olur."

- "Köşeye bucağa sıkışmış sağlıklı son alanlar"

Beslenme ve avlanma aktiviteleriyle taban sedimentlerinin karışmasını sağlayan su samurlarının organik madde döngüsünü ve besin maddesi geri dönüşümünü hızlandırdığından bahseden Kıraç, bu süreçlerin de su kalitesini iyileştirdiğini, kıyı ekosistemlerinin sağlıklı ve dengeli bir şekilde devam etmesine katkıda bulunduğunu aktardı.

Kıraç, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Su samurları gösterge türdür. Yaşadığı yerlerde belli bir oranda da temiz su var. Köşede bucakta kalan akarsuları kullanıyor. Dolayısıyla tatlı su ve deniz ekosisteminde sağlıklı olan bölgelerin var olduğunu gösteriyor. Ama bu doğal alanlar ne yazık ki köşeye bucağa sıkışmış sağlıklı son alanlar. Çevresel açıdan durumu en kötü olan denizimiz ne yazık ki Marmara'dır. Bunu uzman olmayan bir kişi bile rahatlıkla söyleyebilir. Karadeniz de çok iyi durumda değil ama özellikle belli başlı ve sanayileşmiş denizel alanlar, İskenderun, İzmit Körfezi ve Marmara Denizi tümüyle içler acısı durumda."

Yaklaşık bin kilometre kıyı şeridi bulunan Marmara Denizi'nde korunması gereken alanları, Armutlu'nun batı ve kuzeybatı sahilleri, Marmara adalarının tümü, Kapıdağ Yarımadası'nın kuzey sahilleri, Karabiga sahilleri, Tekirdağ’da Uçmakdere sahilleri ve Kuzey Marmara'da İstanbul ile Tekirdağ arasındaki bölgede parça parça kalmış son kıyı şeritleri olarak sıralayan Kıraç, Marmara'da ayrıca kaybolan ya da kaybolmaya yüz tutmuş ekosistemler bulunduğunu, bunların da rehabilite edilerek iyileştirilebileceğini dile getirdi.

Kıraç, konuşmasını şöyle tamamladı:

"Kıyılarımızı göz bebeğimiz gibi korumalıyız, yeteri kadar betonlaştık. Herkes zannediyor ki denizler ve kıyılar sonsuz, bu yanlış. Bu alanlar boş değil, hepsinin ekosistemde görevleri var, ekosistem hizmetlerinde çok önemli işlevlere sahipler, birçok canlıya ev sahipliği yapıyorlar, kuşlardan, su samurlarına kadar. Kıyılar son derece değerli, sandığımızdan da azlar. Kıyı yapılaşmaları ve betonlaşmalar aynı zamanda küresel ısınmaya neden olan ana etmenlerdir. Bunları bilerek kararlar vermeli ve betonlaşma, yapılaşma uygulamalarını kısıtlamalıyız."

AA

Bu gayretlerin bir uzantısı olarak İzmit Körfezi'nde geçekleştirdikleri balık bırakma çalışmasını derelere de taşımak istediklerini belirten Büyükakın, küresel ısınmanın sebep olduğu su kaynaklarındaki azalmanın akarsularda balık popülasyonunun azalmasına neden olduğunu kaydetti.

Büyükakın, yürüttükleri çalışma kapsamında bölgedeki derelerden alınan anaç balıkların yumurtalarının sağıldığını anlatarak, "Balıklar çiftliklerde üretildi. Dereye salınabilir büyüklüğe geldi. Bugün de salım işleminin bir kısmı gerçekleştiriliyor." diye konuştu.

İleride diğer derelere de kırmızı benekli alabalık bırakılacağına dikkati çeken Büyükakın, "Bugün sadece bir başlangıç programı oldu. Yakın zamanda inşallah bölgedeki alabalık popülasyonunun artacağını ümit ediyoruz." dedi.

Başiskele Belediye Başkanı Yasin Özlü de çocukluğunun geçtiği Başiskele'deki derelerde geçmişte balık popülasyonunun yüksek olduğunu, elleriyle çok balık tuttuklarını anlattı.

Kontrolsüz avcılık nedeniyle zaman içinde popülasyonun düştüğüne işaret eden Özlü, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü ile Kocaeli Büyükşehir Belediyesinin çalışmasıyla derenin geçmişteki zengin günlerine kavuşacağını ifade etti.

Doğa Koruma ve Milli Parklar Bolu Şube Müdürü Mustafa Gözler ise Abant Alabalık Üretim Tesislerinde yaklaşık 600 bin civarında yıllık üretim kapasitelerinin bulunduğunu, balıkları popülasyonun azaldığı derelere bıraktıklarını aktardı.

Başiskele'deki derelerden aldıkları anaç balıkların sağımını yaptıklarını, yavruların salma noktasına geldiğini ifade eden Gözler, bu yavruları gelecek 6 yıl boyunca bırakarak derelerdeki popülasyonu artıracaklarını ifade etti.

Konuşmaların ardından 8 bin kırmızı benekli alabalık yavrusu Kirazdere'ye bırakıldı.

Programa, MHP İl Başkanı Mehmet Nuri Demirbaş, AK Parti Başiskele İlçe Başkanı Mustafa Koral, MHP Başiskele İlçe Başkanı Şahin Kaya, muhtarlar ve vatandaşlar katıldı.

AA

10. Bölge Müdürü Ali Bozkurt, balıkların bırakılması dolayısıyla düzenlenen programdaki konuşmasında, orman içi sulardaki doğal alabalık popülasyonlarının optimum düzeye ulaştırılması, bozulan alabalık habitatlarının rehabilitasyonu ve gen kaynaklarının korunması amacıyla çalışma başlatıldığını belirterek, "Bu kapsamda Daday ilçesinde balık salımında bulunduk. Yürütülen proje ile derelerin doğal dengesine kavuşması ve sportif olta balıkçılığına açılması ile bölgede yaşayan köylülerimize gelir kaynağı oluşturulması hedefleniyor." dedi.

Programa, Daday Kaymakamı Yasin Cevizci, Kastamonu Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ekrem Mutlu, Kastamonu Tarım ve Orman İl Müdür Yardımcısı Özcan Gazioğlu, Kastamonu Çevre ve Şehircilik İl Müdür Yardımcısı Meftun Alay, Jandarma Çevre Timi, muhtarlar ve vatandaşlar katıldı.

AA

İzmir'de 20 Ağustos'ta Bayraklı ilçesi Turan mevkisi sahiline ölü balıkların vurması ve kötü koku sorununun ortaya çıkmasının ardından kirliliğin giderilmesi için kurumların çalışmaları sürüyor.

Körfezde ölen türler üzerinde araştırmaların sürdüğü İKÇÜ Su Ürünleri Fakültesinin dekanı Prof. Dr. Tansel Tanrıkul, AA muhabirine İzmir Körfezi'ndeki kirlilik sorununun 1970'li yıllarda başladığını, artan nüfus ve kentleşmeyle birlikte sorunun büyüdüğünü söyledi.

Bu yıl dünya genelinde deniz suyu sıcaklıklarının arttığını kaydeden Tanrıkul, "İzmir Körfezi'nin içerisinde bir kirlilik olmasından dolayı bu global ısınma körfezimize çok daha etkili bir şekilde yansıyor. Bunun sonucu olarak balıklarda ölümler meydana geliyor. Çünkü balıkların yaşam ortamı bozuluyor. Ölümün önemli nedenlerinden biri kirliliğe bağlı olarak sıcaklığın yükselmesiyle balığın çevresel etkenlere karşı toleransının düşmesi. Sıcaklık artıyor ve oksijen miktarı düşüyor." dedi.

- "Tüketilmesi halinde ciddi zehirlenme vakalarıyla karşılaşılabilir"

İzmir Körfezi'nde geçmişte de lokal balık ölümlerinin yaşandığını ancak bu yıl ölümlerin görüldüğü alanın genişlediğini aktaran Tanrıkul, ölen balıkların çoğunun dibe ya da yarı dibe bağımlı türlerde olduğunu saptadıklarını ifade etti.

Tanrıkul, şunları kaydetti:

"Bizim daha çok gördüğümüz sargoz, çipura, lidaki, isparoz, dil ve mırmır gibi dibe bağlı yaşayan balıklar ölüyor. Bunun haricinde kefal gibi orta sularda gezen hatta çevre kirliliğine çok dayanıklı olan türler dahi artık yaşamını devam ettiremiyor. Onlar içerisinde de ölümler var. Bununla beraber levrek gibi tamamen etçil olarak beslenen hem su yüzeyinde hem suyun dibinde etçil avcılıkla beslenen balıklarda da ölümler var. Ancak kefal ve kaya balıkları gibi çevre kirliliğine çok dayanıklı türlerin dahi etkilenmesi olayın ciddiyetini gösteriyor."

Ölümlerin İzmir Körfezi'ndeki balık popülasyonunu olumsuz etkilediğini aktaran Tanrıkul, sonbahar aylarında sıcaklıkların düşmesiyle su altı yaşamının normale döneceğini tahmin ettiklerini anlattı.

Körfezden tutulan balıkların tüketilmemesi gerektiğine de dikkati çeken Tanrıkul, "Ölen balıklar taze dahi olsa tüketilmemesi gerekiyor. Çünkü bunların üzerindeki mikrobiyolojik ve kimyasal yük çok fazla. Balığın kendisi zaten dayanamayarak ölüyor. İnsanların tüketmesi halinde ciddi zehirlenme vakalarıyla karşılaşılabilir." diye konuştu.

AA

Bunun üzerine Terme İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ekipleri, ölü balık ve sudan numune aldı.

İlçe Tarım ve Orman Müdürü Tuncay Demir, AA muhabirine, Karadeniz ile bağlantısı bulunan Akgöl ve Simenit göllerine yoğun şekilde tuzlu su girişi olduğunu belirtti.

Yaptıkları ölçümler neticesinde bu oranın binde 11 seviyelerine çıktığının gözlemlendiğine işaret eden Demir, "Bu durum neticesinde göllerimizde ve akarsularımızda bulunan türlerde, sucul ekosisteme zararı olan istilacı türlerden İsrail sazanının da bulunduğu balık türlerinde ölüm olduğu gözlemlenmiştir. Balık ölümlerinin nedeni, her sene bu dönemde sularımıza deniz suyunun karışması ve tuzluluğun tatlı su balıklarına zarar vermesi sonucudur. Bir başka neden ise havaların ısınması sebebiyle suyun çekilmesi ve balıkların oksijensiz kalmasıdır." ifadesini kullandı.

AA

Kentte 20 Ağustos'ta Bayraklı ilçesi Turan mevkisi sahiline ölü balıkların vurması ve kötü koku sorununun ortaya çıkması sonrası kirlilik kaynağının tespiti ve kirliliğin önüne geçilmesi için çalışmalar sürüyor.

Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının körfezde daha ayrıntılı inceleme yapılacağı açıklamasının ardından bakanlık merkez teşkilatına bağlı uzman ekipler ile Mobil Su ve Atık Su Analiz Laboratuvarı, Bayraklı ilçesinden denize dökülen Manda Çayı'nda göreve başladı.

Ekipler, çaydan alınan su numunelerini bölgede hazır bulunan Mobil Su ve Atık Su Analiz Laboratuvarına yönlendirdi.

Ekiplerin körfeze akan Bostanlı, Bayraklı, Laka, Arap ve Balçova dereleri, Manda ve Meles çayları ve Atatürk Organize Sanayi Bölgesi ile Kemalpaşa Organize Sanayi Bölgesi arıtma tesislerinden de numuneler alacağı belirtildi.

- Derelerin getirdiği kirlilik yükü

Çalışmalarla ilgili gazetecilere bilgi veren Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ÇED İzleme ve Çevre Denetimi Daire Başkanı Barış Ecevit Akgün, balık ölümlerine ilişkin il müdürlüğünce yürütülen çalışmalara katkı sağlamak amacıyla bakanlığın merkez denetim ekipleriyle laboratuvarı bölgeye yönlendirdiklerini söyledi.

Balık ölümlerinin ardından denizde çeşitli derinlik ve açıklıklardan numuneler alındığını kaydeden Akgün, şunları kaydetti:

"Burada körfeze girişi bulunan 7 büyük derenin getirmiş olduğu kirlilik yükünün tespitine ilişkin bir çalışma yürüteceğiz. İl müdürlüğümüz tarafından zaten bölgedeki bütün kaynaklar düzenli olarak denetleniyor. Sürekli atık su izleme sistemleri vasıtasıyla debisi 5 bin metreküpün üzerinde olan 36 atık su arıtma tesisi verilerini online olarak izliyoruz. Ama mevzuat kapsamında bu izleme sistemlerini bulundurması gerekmeyen atık su kaynaklarını da mobil su ve atık su laboratuvarımızda numuneleri almak suretiyle denetleyeceğiz."

Akgün, ilk tespitlere göre bölgede bulunan organizmalardaki ciddi artış sebebiyle çözünmüş oksijen miktarının düştüğünü, birikmiş kirliliğin balık ölümlerine neden olduğunun görüldüğünü ancak kapsamlı değerlendirmeyi analiz sonuçlarına göre yapabileceklerini ifade etti.

İZSU'ya ait Narlıdere ve Çiğli arıtma tesislerinden de önceki günlerde numuneler alındığını aktaran Akgün, analiz sonuçlarının henüz çıkmadığını, bu tesislerde de inceleme yapacaklarını sözlerine ekledi.

Bu arada ekiplerin numune aldığı Manda Çayı üzerinde ölü balıkların bulunduğu gözlendi.

- Oksijen miktarının artırılması için pompa kuruldu

Balık ölümlerinin görüldüğü körfezde İzmir Büyükşehir Belediyesine bağlı süpürge teknesi temizlik çalışmalarını sürdürürken İZSU ekiplerinin de Bornova deresinin denize döküldüğü noktada dip çamurlarını iş makineleriyle temizledikleri görüldü.

İtfaiye Daire Başkanlığı ekipleri ise Bayraklı sahiline 4 hidrosoft pompa kurdu. Pompaların, çektikleri suyu filtreleyerek yeniden denize deşarj ettikleri, bu yolla su içindeki oksijen oranının da artırılmasının hedeflendiği belirtildi.

Öte yandan TÜBİTAK MARMARA Araştırma Gemisi'nin de İzmir Körfezi'nde çeşitli noktalarda inceleme yaptığı gözleniyor.

AA

Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen "Su Kaynaklarının Balıklandırılması Projesi" kapsamında, Edirne İl Tarım ve Orman Müdürlüğü İpsala Su Ürünleri Üretim İstasyonu tesislerinde üretilen 1 milyon 681 bin sazan balığı yavrusu, Arnavutköy'de bulunan Terkos Gölü, Sazlıdere Barajı ve diğer göletlere 930 bin, Beykoz'da bulunan göletlere 58 bin, Sarıyer'de Kısırkaya Göleti'ne 5 bin, Silivri'de bulunan göletlere 63 bin, Şile'deki göletlere 275 bin, Sultangazi Alibey Baraj Gölü'ne 100 bin, Sancaktepe'de bulunan Samandıra Göleti ve Ömerli Baraj Gölü'ne 210 bin, Pendik'teki Ömerli Baraj Gölü'ne 10 bin ve Çatalca Terkos Gölü'ne 30 bin adet olmak üzere 30 gölete salındı.

Balıklandırma programı töreni, İstanbul Tarım ve Orman İl Müdürü Suat Parıldar ve Balıkçılık ve Su Ürünleri Şube Müdürlüğü teknik personelinin katılımıyla Beykoz Bozhane-Göllü Göleti'ne 10 bin sazan balığı yavrusunun bırakılmasıyla gerçekleştirildi.

- "2015'ten bugüne kadar yaklaşık 3,1 milyon yavru balığı göletlerimizle buluşturduk"
 

Törende konuşan Parıldar, "Su Kaynaklarının Balıklandırılması" projesiyle iç sularda bulunan barajlardaki, göletlerdeki doğal yaşamı, dengeyi ve yaşam popülasyonunu da dengelemek açısından sazan yavruları bıraktıklarını belirtti.

Parıldar, "Şu anda 30 noktada bu çalışmayı yapmış bulunuyoruz. 2015'ten bugüne kadar yaklaşık 3,1 milyon yavru balığı göletlerimizle buluşturduk. Bu sene bir miktar daha artış yaptık ve yaklaşık 1,7 milyon yavru sazan balığını bugün burada olduğu gibi 30 noktada da iç sularımızla buluşturduk. Amacımız, tabii su ürünlerinde avcılığın yanında amatör anlamda da spor anlamında da avcılık faaliyetlerini desteklemek. İstanbul'umuz da bu açıdan çok önemli bir yer tutuyor ve 9 ilçemizde 30 noktada şu an olduğu gibi bu faaliyeti yerine getiriyoruz." diye konuştu.

1 Eylül itibarıyla başlayacak av sezonuna da değinen Parıldar şöyle devam etti:
"İstanbul'da faaliyetlere başladık. 2024'ün şöyle bir özelliği var; biz su ürünlerinde ve hayvancılıkta üretim planlamasıyla birlikte yıla başladık ve bu av sezonuyla birlikte de üretim planlamasının etkilerini, faydalarını çok daha ciddi göreceğiz. 5 eksen üzerinde biz bu çalışmaları yapıyoruz. Öncelikle kayıtlı işletmelerimiz üzerinden gidiyoruz, burada da İstanbul'umuzun varlığından bahsetmek gerekirse, 1973 gemimiz var avcılıkta kullanılan ve 16 bin 500 gerçek kişi ruhsat tezkeresine sahip balıkçımızla biz bu faaliyetleri yürütüyoruz. 661 kilometrelik bir kıyı şeridimiz var. 48 su ürünleri kooperatifimiz var, 57 balıkçı barınağımız var. Dolayısıyla biz balıkçılarımızla birlikte tüketicilerimize ekonomik, taze ve sürdürülebilir üretimden gelen ürünleri sunmak zorundayız. Bugün olduğu gibi yarın da yine bu sektörde hem geçimini sağlayan insanların olması için hem de doğal hayatın sürdürülebilir olarak sağlanması için."

Parıldar, kayıtlılık ve sürdürülebilirliğe dikkati çekerek, kalite ve verimliliğin işin içerisinde olduğunu dile getirdi.
Bu sektörlere yatırım yapacak kişilere yol açmak ve ön ayak olmak için bu çalışmaları yürüttüklerini anlatan Parıldar, "Sadece bitkisel üretimde de bu sene yine üretim planlamasını hayata geçiriyoruz ve böylelikle Türkiye'mizin her yerinde, İstanbul'umuzda biz özelde çalışarak, diğer illerde Türkiye'nin diğer illerinde çalışarak üretimi planlı olarak hayata geçiriyoruz. Kiminle, nerede, ne kadar, hangi zamanda hangi ürünü üreteceğimizi bilerek ve amel ederek yürümek istiyoruz. Bu bağlamda da üretim yüzyılında çok ciddi çalışıyoruz. 1 Eylül itibarıyla da av sezonuna balıkçılarımızla birlikte hazırlıklarımızı yaptık." dedi.

AA

Gökoğlu, AA muhabirine yaptığı açıklamada, küresel ısınmanın etkisiyle Akdeniz'de deniz suyu sıcaklığının giderek yükseldiğini söyledi.

Antalya'da mevcut durumda deniz suyu sıcaklığının 31-32 derece arasında seyrettiğini belirten Gökoğlu, "Geçen yıl 31 derece civarında ölçülmüştü ama bu sene çok erken yükseldi. Temmuz ayında 32 dereceyi bulduğu dönemler oldu. Akdeniz için bu sıcaklık çok yüksek. Deniz suyundaki bu yükselme Akdeniz'in giderek tropikalleştiğini gösteriyor. Kış aylarının sıcak geçmesi, ani yağışlar ve fırtınalarla iklimde değişiklik olduğunu görüyoruz." ifadelerini kullandı.

- "Kızıldeniz'in türleri kıyısal alanlarda hakim olmaya başlıyor"

Gökoğlu, bu sıcaklık artışının deniz içerisindeki tüm canlılar için risk oluşturduğunu ve bazı türlerin yok olabileceğini söyledi.

Bölgedeki balık türlerinde değişim görüldüğüne değinen Gökoğlu, şöyle konuştu:

"Yüksek sıcaklık kıyısal alanlarda, sığ sularda bazı canlıların yok olmasına sebep olabilir. Sıcaklık birçok yerli türümüzün popülasyonunun azalmasına sebep oldu. Örneğin kıyılarımızda forskali barbunu görülmeye başlandı. Kızıldeniz'in türleri kıyısal alanlarda hakim olmaya başlıyor. İsparinin, mırmırın yerini Kızıldeniz'den gelen çizgili gırt gırt balığı almaya başladı. Mercan balıklarının yerini kılkuyruk mercan aldı. Buna benzer değişimler gözlemliyoruz. Eskiden oltamızı attığımızda ispari, mercan yakalardık şimdi aynı alanlarda balon balıkları, kılkuyruk mercan gibi Kızıldeniz türleri yakalıyoruz."

- "Yüksek sıcak Posedonya çayırlarını öldürüyor"

Gökoğlu ayrıca, Akdeniz Havzası'ndaki deniz çayırı Posedonyaların da ciddi zarar gördüğüne dikkati çekti.

Posedonya çayırlarının Akdeniz'in Amazon ormanları olduğunun vurgulayan Gökoğlu, "Kıyılardaki Posedonya çayırlarının ölmeye başladığını görüyoruz. Yüksek sıcak Posedonya çayırlarını öldürüyor. Tabii bunda kirliliğin de etkisi var ama Posedonya çayırları yok olmaya başladı. Bu çayırlar birçok canlının besinini oluşturduğu gibi balıkların yumurta bırakabileceği, balık yavrularının girip saklandığı, beslenebildiği ortamlardır. Denizlere oksijen verir. Bu ortamı yok ederseniz diğer canlılar olumsuz etkilenir." ifadelerini kullandı.

Gökoğlu, öncelikle küresel ısınmanın önlenmesi, fosil yakıtlardan vazgeçilmesi, ısınmayı önleyen ormanlık alanların kaybının önüne geçilmesi için gerekli tedbirlerin alınması gerektiğini dile getirdi.

Denizlere daha çok su verilmesi gerektiğinin altını çizen Gökoğlu, şunları kaydetti:

"Akarsuları denize ulaştırmamız lazım. Akarsulara barajlar yapıldı, bunlar kaldırılsın demiyoruz ama bunlardan daha fazla faydalanmamız lazım. Nehirlerin çok temiz akması ve denize çok daha fazla su vermemiz gerekiyor. Vahşi sulamadan vazgeçmeli, kirliliği durdurmalıyız. Bu durumda kirlilik de önemli bir etken. Türkiye bu tedbirlerle Akdeniz çanağında öncülük edebilir. Çünkü küresel ısınmadan en çok etkilenen yer Türkiye'nin bulunduğu bölge. Doğu Akdeniz küresel ısınmadan nasibini en çok alan yer. Biyoçeşitlilik de en çok burada değişmeye başladı."

AA

Adana'nın Karataş ilçesinde bulunan Akyatan Lagünü ile Akdeniz arasında yer alan Akyatan Yaban Hayatı Geliştirme Sahası'nda bu sezon 500'e yakın kaplumbağa yuvası bulunuyor.

Yaklaşık 22 kilometrelik sahildeki yuvalarında kuluçka dönemini tamamlayan 7 bin civarında yavru yumurtalarından çıkarak Akdeniz'in mavi sularıyla buluşuyor.

Akyatan Yaban Hayatı Geliştirme Sahasındaki süreci takip eden Doğal Hayatı Koruma Vakfı (WWF) Türkiye görevlileri de yumurtasından çıkamayan ve kumsaldaki engellere takılan canlılara yardım ediyor.

Akdeniz sahillerindeki yuva sayısı ve popülasyon artışının ardından Uluslararası Doğayı Koruma Birliği (IUCN) tarafından Akdeniz alt popülasyonu "kritik tehlikede" statüsünden "tehdide yakın" statüye çekildiği yeşil deniz kaplumbağası yavrularının, yuva çıkışlarını eylül ayı sonlarına kadar sürdürmesi bekleniyor.

- "Yavru çıkışı ve popülasyonda iyiye doğru gidiş var"

Doğa Koruma ve Milli Parklar 7. Bölge Müdürü Faruk Atmaca, AA muhabirine, deniz kaplumbağalarının Türkiye'de 21 noktada yuvalama yaptığını ve bu alanlardan 8'inin bölgelerinde olduğunu söyledi.

Atmaca, Doğu Akdeniz kıyılarının deniz kaplumbağalarının yuvalama yaptığı çok önemli sahillere sahip olduğunu, Adana ve Hatay'da 2'şer, Mersin'de 4 yuvalama alanı bulunduğu bilgisini paylaştı.

Adana'daki Akyatan Yaban Hayatı Geliştirme Sahası Sahili'nin yeşil deniz kaplumbağası için önemli yuvalama alanı olduğunu belirten Atmaca, "Bu yıl Akyatan Sahili'nde 500 civarında yuva, şu ana kadar 7 bin civarı yavru çıkışı tespit edildi. Sorunsuz bir şekilde çalışmalarımız devam ediyor. Bu süreç içerisinde kıyılarımızda koruma önlemlerimizi ve denetimlerimizi sıklaştırıyoruz. Deniz kaplumbağalarının yumurtadan çıkması ve denize ulaşması aşamasında ses, ışık ve gürültü kirliliğiyle alakalı ciddi tedbirler alıyoruz." diye konuştu.

Deniz kaplumbağalarının uluslararası ölçekte korunan tür olduğunu anımsatan Atmaca, "Uluslararası Doğayı Koruma Birliği kriterine göre nesli tehlike altında olan bir türümüz. Yaptığımız koruma ve izleme çalışmalarıyla bölgemizde deniz kaplumbağalarının statüsü iyileştirilmiştir. Elimizdeki verilere göre Akdeniz sahillerinde yuva başarısı, yavru çıkışı ve popülasyonda iyiye doğru gidiş var." dedi.

- "Yavrular yaklaşık 300 yuvadan çıkıp Akdeniz'in engin sularına ulaştı"

Doğal Hayatı Koruma Vakfı (WWF) Türkiye'nin Akyatan Yaban Hayatı Geliştirme Sahası'nda görev yapan uzman biyoloğu Mehmet Tural, Doğa Koruma ve Milli Parklar 7. Bölge Müdürlüğü ile 2006 yılından bu yana çalışma yürüttüklerini ifade etti.

Tural, Akdeniz'deki yeşil deniz kaplumbağası popülasyonunun yaklaşık yüzde 50'sinin yumurtalarını Türkiye'ye bıraktığını anlatarak, şöyle konuştu:

"Araştırma sonuçlarına göre yeşil deniz kaplumbağasının Akdeniz'deki en önemli yuvalama alanı Türkiye'nin Doğu Akdeniz kıyıları yani Mersin, Adana ve Hatay. Kaplumbağaların üreme dönemi ülkemizde mayısın sonundan eylülün sonuna kadar devam ediyor. Biz burada 1 Haziran'da çalışmaya başlıyoruz. 1 Haziran'dan şu ana kadar 500'e yakın yuva tespit ettik. Yavru çıkışı dönemindeyiz. Yavrular yaklaşık 300 yuvadan çıkıp Akdeniz'in engin sularına ulaştı. 200 yuva için de çalışmalarımız devam ediyor."

Akyatan Yaban Hayatı Geliştirme Sahası'ndaki 18 yıllık çalışmada 6 bine yakın yuvadan 250 binden fazla yavrunun denize ulaştığı bilgisini veren Tural, "Uluslararası Doğayı Koruma Birliği'nin açıklamasına göre yeşil deniz kaplumbağasının Akdeniz alt popülasyonu 'kritik tehlikede' statüsünden 'tehdide yakın' statüye alındı yani bu da popülasyonun Akdeniz'de arttığı anlamına geliyor." ifadelerini kullandı.

AA

İl Tarım ve Orman Müdürü Gökhan Karaca, yaptığı konuşmada baraj ve göllerdeki balıklandırma çalışmalarının sürdüğünü söyledi.

Gölet ve barajlara bırakılan balıkların korunması için herkesin üzerine düşeni yapması gerektiğini ifade eden Karaca, tatlı sulardaki balık popülasyonunu arttırmak için çalıştıklarını kaydetti.

AA

Belediyeden yapılan açıklamada, deniz suyu sıcaklığının küresel ısınma ve iklim değişikliği etkisiyle artarak 29 dereceye ulaştığı, bu ortamın da "Dinoflagellate Gymnodinium" cinsi tek hücreli canlıların (planktonların) popülasyonunda ani artışları beraberinde getirdiği belirtildi.

Sudaki oksijen oranının düşmesiyle başlayan plankton ölümlerinin ise kötü kokuya neden olduğunun kaydedildiği açıklamada şu ifadelere yer verildi:

"Ayrıca bu canlıların popülasyonundaki aşırı artış, bulundukları suyun yüzeyinin kızılımsı-kahverengi bir görünüme bürünmesine de neden olmaktadır. Bununla birlikte plankton patlamasıyla sudaki çözünmüş oksijen miktarının oldukça azalmasının balıkların ölümüne sebebiyet verdiği düşünülmektedir. İzmir Büyükşehir Belediyesi Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı tarafından gerekli çalışmalar yapılmaktadır. Deniz Koruma Şube Müdürlüğümüz de hem deniz süpürgesi hem de karadan temizlik çalışması yapmaktadır."

AA

Yapılan incelemelerde hattın çıkış noktasında koyu renkli ve kirletici özellikte atık su çıkışı olduğu tespit edildi. Ayrıca aynı gün Damlataş Plajı Mevkisi'nde yağmur suyu kanalına ait deşarj noktasında da benzer görüntüler kaydedildi.

Bakanlığa gelen ihbarın ardından Antalya Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü denetim ekipleri, bölgeye sevk edildi. Tesisin, standartlara aykırı atık su deşarjı yaptığı belirlendi ve akış durduruldu.

Damlataş Plajı Mevkisi'ndeki yağmur suyu hattına kaçak bağlantılar yapıldığı tespit edildi ve bu bağlantıların kesilmesi amacıyla çalışma başlatıldı.

Söz konusu kirlilik sebebiyle Bakanlık, Antalya Büyükşehir Belediyesine 464 bin 585 lira idari para cezası uyguladı ve Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulundu.

Öte yandan, Bakanlık ekiplerince denizden yeniden alınan numuneler analiz edildi ve deniz suyu değerlerinin normale döndüğü tespit edildi.

AA

ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsünün Türkiye'de ilk defa deniz ile atmosfer arasındaki karbondioksit gazı alışverişini araştırmak üzere 2022'de başlattığı çalışmanın ilk sonuçları ortaya çıktı. Enstitü bünyesindeki Deniz Ekosistem ve İklim Araştırmaları Merkezi'nde (DEKOSİM) geliştirilen sistemlerin de yardımıyla Marmara Denizi ile Karadeniz'in karbon tutma kapasiteleri ve asitlenme seviyeleri ölçüldü.

Öğretim Üyesi Doç. Dr. Koray Özhan'ın analiz ettiği ilk sonuçlara göre, Marmara Denizi'nde yüzey pH değerleri 8,1'in üzerine çıkmazken Karadeniz'de 8,25'e kadar yükseldiği tespit edildi. İki denizden de alınan örnekler DEKOSİM laboratuvarlarında detaylı analiz edildikten sonra denizlerin karbon yutma kapasitesi ve asitlenme değerleri net biçimde ortaya konacak.

"ODTÜ Bilim-2" gemisi ile yapılan son ölçümler ve bugüne kadar elde edilen verilerle ilgili AA muhabirinin sorularını yanıtlayan Yücel, çok yoğun pH ölçümleri ile Marmara Denizi ve Karadeniz'in asitlenme seviyesini ölçtüklerini belirtti.

Yücel, denizlerin asitlenme seviyelerini araştırırken, başka bir projede birlikte çalıştıkları Fransız ortaklarınca geliştirilen çok hassas 2 adet asidite sensörü kullandıklarını, kendilerinin de DEKOSİM bünyesinde yerli ve milli imkanlarla pH ölçüm sistemleri geliştirdiklerini bildirdi.

Denizlerin atmosferdeki karbondioksidin bir kısmını emerek iklim değişikliğini yavaşlattığını aktaran Yücel, bunun denize bedelinin asitlenme olduğunu ve yeni bir konu olan asitlenme değerlerini geçmişle kıyaslamak için ellerinde veri bulunmadığını kaydetti.

Genellikle pH değerlerinin, rakam ve virgülden sonra gelen ilk basamakla anıldığını ancak okyanus asitlenmesini ölçebilmek için virgülden sonraki üçüncü hatta dördüncü basamakların dahi doğru biçimde ölçülmesi gerektiğini vurgulayan Yücel, "Bunu Türkiye'de ilk defa biz başlattık. Karadeniz'in 30 mil açığından, Marmara Denizi'ne kadar yüzey sularını virgülden sonraki dördüncü basamağa kadar hassasiyetle ölçtük. Detaylı laboratuvar analizleri sonucunda bu basamaklar belli olacak." bilgisini verdi.

- "Marmara daha asidik, Karadeniz daha alkalin"

Yücel, bu ölçümler sonrasında elde ettikleri ilk bulguları hakkında şu bilgileri paylaştı:

"Karbon tutuma kapasitesi çok kompleks bir konu, pH ne kadar yüksekse karbondioksidi yakalama, tutma kapasitesi de o kadar var demek. Gördüğümüz kadarıyla Marmara Denizi, Karadeniz'den 0,1 kadar daha asidik durumda. İlk bulgularımıza göre Karadeniz'in karbon tutma kapasitesi Marmara'ya göre bir nebze daha iyi. Marmara'nın çoktan asitlenmiş olduğunu ve karbon tutma kapasitesini kaybetmeye daha hızlı gittiğini söyleyebiliriz."

Ölçümleri belirli periyotlarla tekrarladıklarında Marmara ve Karadeniz arasındaki farkın ne kadar kalıcı olduğunun görüleceğini ifade eden Yücel, "Normal deniz sistemleriyle kıyaslandığında Marmara Denizi daha asidik, Karadeniz ise bir nebze daha alkalin. Karbon tutma mekanizmaları Karadeniz'de hala daha üretken, çalışır ve sağlıklı olarak nitelendirilebilir. Zaten jeolojik zamanlardan bu yana Karadeniz net olarak daha fazla karbon tutan bir sistem." sözlerini sarf etti.

Deniz canlıları denildiğinde herkesin aklına balıklar ve deniz memelilerinin geldiğini ancak mikroskobik düzeyde fotosentez yapan ve karbon bileşiklerinden kabuklarını inşa eden canlıların da önemli olduğunu dile getiren Yücel, bu canlıların asitlenmeye daha az dayanıklı oldukları, ısınma ve kirliliğin üstüne bir de asitlenme baskısının bu türlerin karşılaştığı baskılara ekleneceği uyarısında bulundu.

Yücel, sözlerini, "Marmara'da çoktan bir pH farkının var olduğu görünüyor. Bunun mikroskobik seviyedeki türlere nasıl etki ettiği konusunun henüz başındayız. Karaya döndükten sonra, plankton uzmanı hocalarımız analiz edecek ve bunu yıllarca tekrarlamamız gerekiyor. Bu konuda bir ulusal oşinografik program oluşturup düzenli hale getirmemiz lazım." diyerek tamamladı.

AA

Kocaeli'nin Körfez ilçesindeki Kirazlıyalı bölgesinde gerçekleştirilen dalışta, İzmit Körfezi ve Marmara Denizi'nin sıra dışı güzelliği anemonlar su altı kamerasıyla görüntülendi.

Estetik oldukları kadar zehirli de olan ve görüntüleriyle çiçek buketlerini andıran anemonlar, "denizin tehlikeli çiçekleri" olarak biliniyor.

- "Kirazlıyalı bildiğiniz bir tarla gibi"

Çiftci, AA muhabirine, 10 ila 20 metre derinliklerde gerçekleştirdiği dalışlarda, deniz ekosistemi için önemli bir yere sahip olan anemonları kayıt altına aldıklarını belirtti.

Dalışın yaklaşık 2 saat sürdüğünü aktaran Çiftci, "İzmit Körfezi, Marmara Denizi'ne bağlı olduğu için akıntının çok olduğu, yüzeyi Karadeniz, alt tabakası ise Ege sularıyla beslenen bir körfez. Dolayısıyla burada biyoçeşitlilik oldukça fazla." dedi.

"Su altının çiçekleri" olarak adlandırdıkları anemonları görüntülemekten duyduğu memnuniyeti dile getiren Çiftci, "Belli bölgelerde yoğunlaşmış. Kirazlıyalı'da popülasyon olarak daha fazla. Mesela Gölcük Değirmendere'de de var ama çok az. Kirazlıyalı bölgesi bildiğiniz bir tarla gibi." ifadelerini kullandı.

- "Görüntüleri sebebiyle fotojenikler"

Anemonların özelliklerine değinen Çiftci, şunları söyledi:

"Yarı sesil (yarı dibe bağımlı) yaşayan, zehirli dokunaçlara sahip anemonlar, içlerinde barındırdıkları ve birlikte yaşadıkları zooxanthellae alglerinden dolayı sarı, yeşil renk alıyorlar. Denizde akıntıların etkisiyle nazlı nazlı salınan anemonların uçları ise mor renkte. Tür, renkleri ve formları nedeniyle özellikle su altı fotoğrafçılarının gözdesi konumunda. Boyları 20 santimetre kadar olabilen kayalık, sığ zeminlerde yaşam bulan anemonlar, planktonik canlılarla besleniyor. Anemonlar daha çok 'denizin tehlikeli çiçekleri' olarak algılanıyorlar. Görüntüleri sebebiyle fotojenikler. Dibe bağımlı olarak yaşıyorlar."

İzmit Körfezi'ne, Marmara Denizi'ne dalış konusunda biraz çekinceli yaklaşıldığına işaret eden Çiftci, "Aslında İzmit Körfezi' de Marmara Denizi de biyoçeşitlilik olarak çok zengin bir yer. Bazı bölgelerde, özellikle Akdeniz Bölgesi'nde tür sayısı giderek azalmaya başladı ama biz Marmara'da özellikle su altı fotoğrafçıları olarak çok daha verimli, çok keyifli dalışlar gerçekleştiriyoruz." diye konuştu.

Dalış eğitmeni Selçuk Çiçekay da yaptıkları dalıştan bahsederek, "Burada birçok anemon bölgesi var. Su altı fotoğrafçıları buraya gelip anemonlardan fotoğraf ve görüntü alabilirler." dedi.

AA

Çalıştaya, Türkiye ve Bulgaristan'dan akademisyenler çevrim içi katıldı.

Programda, iki ülke kıyılarındaki zargana popülasyonunun artırılmasına yönelik çalışmalar sunuldu.

İSTE Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Fakültesi Su Ürünleri Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Cemal Turan, gazetecilere, başlattıkları projeyle Karadeniz, Ege ve Akdeniz'de farklı zargana türleri bulduklarını söyledi.

Yaptıkları çalışmalara ilişkin bilgi veren Turan, "Proje, Türkiye ve Bulgaristan kıyılarındaki zargana popülasyonunun artırılması ve sürdürülebilir avcılığın oluşturulmasına fayda sağlayacak." dedi.

AA

Mersin Körfezi'nde 1 aydır kıyıya yakın bölgelerde deniz yüzeyinde köpüklenme görülürken suda görüş mesafesinde de azalma yaşanıyor.

Yenişehir sahili boyunca görülen köpüklenme hakkında AA muhabirine konuşan Salihoğlu, Mersin Körfezi'ni Doğu Akdeniz'de kirliliğin en yoğun görüldüğü bölgelerden biri olarak nitelendirdi.

Körfezin kıyılarında şu anda gözle görülür bir kirlilik olduğunu ve buradaki durumun neredeyse Marmara Denizi ile eş değer hale geldiğini aktaran Salihoğlu, "Şu anda Mersin Körfezi'nde denize baktığınızda ancak 1,5 metreyi görebiliyorsunuz. Işık geçirgenliği oldukça düşmüş, çok kirli bir suyla karşı karşıyayız ve bu kirlilik oksijen seviyelerini de düşürüyor. Deniz yüzeyinde köpüklü yapılar, yoğun alg patlamaları var. Şu anda içine girdiğimiz deniz sağlıklı ve keyif veren bir deniz değil. Kirli ve bulanık bir denizle karşı karşıyayız." diye konuştu.

Özellikle belli türdeki alglerin yoğun üremesi sonrası, fiziksel olarak akıntı ve rüzgarla bu köpüklenmenin oluştuğunu anlatan Salihoğlu, şöyle devam etti:

"Buradaki durum müsilajdan beter çünkü gerçekten inanılmaz bir kirlilik yükü var, şehir kirliliği çok yüksek. Yaz döneminde nüfus artışıyla birlikte evsel atıklar çok yükselmiş durumda. Büyük nehirlerden, örneğin Seyhan Nehri'nden, çok ciddi bir kirlilik girdisi var. Tarımsal ve endüstriyel kökenli kirlilik de çok yüksek."

Kirliliğin ana kaynağının karasal girdiler olduğunu, şehir deşarjları ile etkisiz veya yetersiz çalışan arıtma tesislerinin de önemli bir rol oynadığını kaydeden Salihoğlu, nehirlerden gelen yayılı kaynaklı kirlilik yükünün de yüksek seviyede ve tarımsal ve endüstriyel uygulamalardan kaynaklandığını bildirdi.

Mersin Körfezi'ndeki durumun ürkütücü boyutlara ulaştığını ifade eden Salihoğlu, denizin durumuyla ilgili kullanılan kriterlere göre buranın çok kötü veya aşırı kötü seviyelerde olduğu tespitini paylaştı.

Salihoğlu, suyun geçirgenliğinin yani insanların suyu görme kapasitesinin çok düşük, azot ve fosfor yüklerinin ise çok yüksek olduğunu, bu durumun fitoplanktonu aşırı seviyede artırdığını vurguladı.

- "Hiç görülmemiş seviyelerde bir kirlilikle denizlere yükleniyoruz"

Açık bir deniz olan Akdeniz'deki akıntı sisteminin şu anda bu körfezleri temizleyebilecek durumda olmadığı değerlendirmesinde bulunan Salihoğlu, şunları söyledi:

"Gerçekten durum çok ciddi. Deniz sistemlerini ortadan kaldırıyoruz, tabiri caizse denizleri komaya sokuyoruz. Sıcaklıklar da çok artmış durumda. Yaptığımız ölçümlerde, Mersin şehri kıyılarında deniz suyu sıcaklıkları 34 dereceleri gösteriyor. İklim değişikliğinin ve sıcaklıkların baskısı çok yüksek ve hiç görülmemiş seviyelerde bir kirlilikle denizlere yükleniyoruz. Aynı zamanda balıkçılık faaliyetleri de hiçbir şekilde sürdürülebilir değil."

Enstitü olarak Mersin Büyükşehir Belediyesi ile "Temiz Akdeniz İçin Ekosistem Tabanlı İzleme ve Yönetim Planı Projesi" yürüttükleri bilgisini veren Salihoğlu, farkındalık oluşturmaya çalıştıkları bu çalışmada belli bir seviyeye geldiklerini ancak bunun yeterli olmadığını, durumun ciddiyetinin artık herkes tarafından anlaşılması gerektiğini dile getirdi.

- "Seferberlik yaklaşımıyla denizlerin üstüne düşmemiz gerekiyor"

Akdeniz'in temiz ve parlak deniziyle ünlendiğini ancak Mersin sahillerinin bu standartlardan uzak olduğunu ifade eden Salihoğlu, kirliliğin dış etkenlerden değil insan davranışlarından kaynaklandığını belirtti.

Bölgedeki nüfus artışının altını çizen Salihoğlu, turizmin yoğun olduğu her bölgede insan kullanımından dolayı ortaya büyük bir atık yükü çıktığından ve bu atıkların doğru yönetilmesi gerektiğinden bahsetti.

Salihoğlu, şu tavsiyelerde bulundu:

"Kirliliğin geniş bir alanı kaplaması söz konusu. Şu anda çoğu atık, basit bir ön arıtmadan sonra tüm azot ve fosfor yüküyle birlikte denize ulaşmakta. Bunların önüne geçmemiz, bir seferberlik yaklaşımıyla denizlerin üstüne düşmemiz, denizlere daha fazla dikkat etmemiz gerekiyor. Bir an önce denizlere olan kirliliği azaltmak için bir araya gelmemiz, koruma alanları ilan etmemiz lazım. İyi tarım uygulamalarına geçilmesi ve daha iyi planlama yapılması, endüstriyel atıkların mutlaka arıtılarak nehirlere verilmesi şart. Aksi halde, sosyal, ekonomik ve ekolojik kayıplarımız çok fazla olacak."

AA

Denetim sırasında baraj gölü kıyısında ve su yüzeyinde ölü "Asya sazanlarını" tespit eden HAYDİ ekibi, durumu Tarım ve Orman İl Müdürlüğü Balıkçılık ve Su Ürünleri Şube Müdürlüğüne bildirdi.

Bölgeye gelen Balıkçılık ve Su Ürünleri Şube Müdürlüğü ekipleri, ölü balıklardan ve baraj gölünden numune aldı.

Numuneler incelenmek üzere Elazığ Veteriner Kontrol ve Araştırma Enstitüsüne gönderildi.

AA

Türk bilim insanları 20'nci yüzyılın ortalarından beri kutup bölgelerinde bilimsel çalışmalar gerçekleştiriyor. 2017 yılında ise Türkiye’nin kutup bölgelerinde kalıcı projeler yapması için ilk çalışmalar başlatılarak düzenli olarak her yıl Antarktika ve Arktik bilimsel araştırma seferleri düzenleniyor.

Bu yıl dördüncüsü düzenlenen Ulusal Arktik Bilimsel Araştırma Seferi’nde bulunan Türk bilim kadınları, Kuzey Buz Denizi’nde denizel alanda yaptıkları araştırmalarıyla ön plana çıkıyor.

Cumhurbaşkanlığı himayesinde, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı uhdesinde, TÜBİTAK MAM Kutup Araştırmaları Enstitüsü koordinasyonunda gerçekleştirilen seferde, Arktik bölgede örnekleme ve ölçümler yaparak projelerini yürüten bilim insanları, zorlu sefer şartlarında üstün bir başarıyla planlanan çalışmaların 2 katı performans sergileyerek 51 farklı örnekleme noktasında projelerini yürüttü.

Kuzey Kutbu’nda gerçekleştirilen 16 proje kapsamında çalışma yapan Orta Doğu Teknik Üniversitesinden Bilge Durgut, "Barents Denizi’nin farklı bölgelerinde değişen iklim ile beraber biyoçeşitlilik nasıl değişiyor?" sorusunun cevabını arıyor.

Örneklemesini yaptığı projenin "Arktik Biyoçeşitliliğin Mekansal Değişiminin eDNA Metabarkodlama Yöntemi ile Tespiti ve Fizikokimyasal Parametreler ile Birlikte Değerlendirilmesi" üzerine olduğu bilgisini veren Durgut, şunları söyledi:

“eDNA yani çevresel DNA, canlıların çevrelerine bıraktıkları gamet, ölü deri hücreleri, idrar, dışkı, mukoza gibi atıklarda veya bakterilerin kendilerinde bulunan genetik materyali yani DNA’yı ifade eder. eDNA örnekleri havadan, topraktan, sudan elde edilebilir. Daha sonra tespit edilmek istenen türlere göre çeşitli gen bölgeleri çoğaltılarak biyoçeşitlilik verisi elde edilir. Aynı zamanda eDNA ile yapılan çalışmalar, non-invaziv bir yöntem olduğu için çevreye ve canlılara müdahalenin minimum olduğu çalışmalardır. Ben de bu projede Arktik biyoçeşitliliği belirlemek için Barents Denizi’nin farklı bölgelerinden su örnekleri alıyorum ve onları filtreleyerek denizel eDNA’yı yakalıyorum.”

Aynı zamanda deniz dibinden de sediman örnekleri alarak eDNA örnekleri elde ettiğini aktaran Durgut, “Daha sonra bu eDNA örneklerini ODTÜ Deniz Bilimleri’ndeki Denizel Genetik Laboratuvarına götürerek analizlerini yapacağız. Bu çalışmanın sonuçlarıyla daha önceden yapılmış çalışmaları karşılaştırarak iklim değişikliğinin bir sonucu olan Atlantifikasyonun etkilerini ve bunun sonucunda Atlantik türlerinin Arktik’e göç etmesi ve orada daha fazla bulunmasıyla tanımlanan Borealizasyonun seviyesini tespit edebilmeyi umuyoruz” dedi.

Sefer katılımcılarından İstanbul Teknik Üniversitesinden Gülden Açıl, İstanbul Üniversitesinden Dr. Nagihan Korkmaz adına seferde gerçekleştirdiği “Antifouling bileşiklerin sucul ortamdaki tespiti” projesiyle amacının, yürütülen projeler için örnekler toplamak olduğunu ifade etti.

Antifouling bileşiklerin sucul ortamdaki etkisini araştırmak üzere yüzeyden deniz suyu örneği aldığını, bu örneklerin üniversitenin laboratuvarlarında analiz edileceğini aktaran Açıl, "Antifouling, kirlilik önleyici kimyasallar anlamına geliyor. Geminin alt yüzeyinde biyocanlıların tutunmasını engellemek amacıyla kullanılan kimyevi maddelerdir. Biz de deniz yüzeyinden aldığımız örneklerde bu kimyasalların sudaki karışma oranı, sudaki kirlilik düzeyini araştırmayı hedefliyoruz." bilgisini verdi.

Açıl, İstanbul Üniversitesinden Doç. Dr. Fuat Dursun’un projesi için de örneklemeler aldığını belirterek, "Deniz yüzeyinden, su sütunundan 30 metre derinlikten fitoplankton ağı kullanarak belirlediğimiz bölgelerdeki fitoplankton çeşitliliğini, tek hücre izolasyon yöntemiyle morfolojik olarak belirlediğimiz fitoplankton çeşitliliği ve bunların toksisite potansiyellerini analiz edeceğiz."" diye konuştu.

Son olarak İstanbul Teknik Üniversitesinden Doç. Dr. Elif Genceli Güner adına deniz buzu örnekleri aldığını ifade eden Açıl, deniz buzundan izole edilen bakterilerin soğukta aktif enzim üretme potansiyelleri üzerine analizler yapacaklarını kaydetti.

İstanbul Medipol Üniversitesinden sefer katılımcısı Nursu Aylin Kasa da 4. Ulusal Arktik Bilimsel Araştırma Seferi’nde “Sıklıkla kullanılan ilaç etken maddelerinin ve kalıntılarının Barents Denizi’nde eser seviyelerde saptanması mümkün mü?” sorusunu sorarak İstanbul Teknik Üniversitesinden Dr. Öğr. Üyesi Elif Öztürk Er’in yürütücülüğünde gerçekleştirdiği proje kapsamında bazı ilaç etken maddelerinin ve bunların metabolize olmuş formlarının Svalbard Adası'nın etrafındaki denizlerde kalıntılarını aradığını anlattı.

Saha ölçümlerinin çözülmüş oksijen miktarı, pH seviyesi, iletkenlik ve sıcaklık gibi ölçümleri içerdiğini bildiren Kasa, "Bu data setlerini kullanarak laboratuvarda geliştireceğimiz analitik metotlara eklemeyi planlıyoruz." dedi.

Pandemi döneminden sonra tüm dünyada hızla artan ilaç kullanımı gözlemlendiğine dikkati çeken Kasa, "Bunlar özellikle kronik rahatsızlıklar için kullanılan tedavi maksatlı ilaçlar ve bu ilaçların hem metabolitlerinin hem de kendi formlarının akıntılar ve atmosferik taşımalarla birlikte yüzey sularına ve kutup noktalarına kadar ulaşması işten bile değil. Biz de kirliliği önlemek amacıyla bunları ön görerek çalışmalarımızı gerçekleştiriyoruz." ifadelerini kullandı.

Dokuz Eylül Üniversitesinden Dr. Aslıhan Nasıf ise "Svalbard Bölgesi’nin Sığ Deniz Oşinografisi” projesiyle sefere katıldığını ifade etti.

Svalbard Adaları'nın çevresinde 30'dan fazla istasyonda ölçümler yaptıklarını dile getiren Nasıf, CTD adı verilen cihazla deniz suyundaki sıcaklık, tuzluluk, iletkenlik ve ses dalga hızını ölçerek, suyun fiziksel değişimini araştırdıklarını söyledi.

Nasıf, "Özellikle Svalbard Adaları'nın çevresindeki doğu ve batı Spitsbergen akıntılarıyla kuzey Atlantik akıntıları arasındaki ilişki, tatlı-tuzlu su kontak noktalarını ve sıcak-soğuk su kontak noktalarını ve bu noktaların nerelerde olduğunu anlamanızı sağlayacak. Ayrıca bu çalışmalar iklim bilimciler veya deniz biyologları için temel oluşturacak bir veri seti de olacak.” bilgisini verdi.

4. Ulusal Arktik Bilimsel Araştırma Seferi’nin hem profesyonel hem de kişisel olarak inanılmaz bir deneyim olduğunu ifade eden Nasıf, sözlerini şöyle tamamladı :

"Kutup gibi zorlu bir coğrafyada zorlu koşullarda çalışmak unutulmaz bir tecrübeydi. Ayrıca bilimsel çalışmaları ortaya koymak beni kişisel anlamda da oldukça heyecanlandırıyor. Bu fırsatı bana sundukları için TÜBİTAK’a ve sefer ekibindeki diğer bilim insanlarına çok teşekkürlerimi sunuyorum. Bilimsel araştırmalara katkıda bulunmaya devam etmek için sabırsızlanıyorum.”

- Türk bilim kadınları 33 yıldır Kutup bölgelerinde bilimsel çalışmalara imza atıyor

4. Ulusal Arktik Bilimsel Araştırma Seferi Koordinatörü olan ve aynı zamanda Türkiye’nin kutup bölgelerinde çalışmalarının ulusal ve uluslararası düzeyde tanınmasını sağlayan Prof. Dr. Burcu Özsoy, AA muhabirine yaptığı açıklamada, "Türk bilim insanları uzun yıllardır çalışmalar sürdürüyor, bu gücün bir araya getirilmesi ile büyük başarılara imza atıldı” dedi.

Türk kadınının tarih boyunca, diğer toplumlardan önce ve daha geniş bir katılımla hem toplumsal yaşamda hem çalışma hayatında hem de bilimsel alanda her zaman aktif roller aldığına işaret eden Özsoy, şunları kaydetti:

"Kadınlarımızın aktif rollerinin sonucunu birçok alanda gördüğümüz gibi Kutup bölgeleri ve özellikle Antarktika'da yapılan çalışmalarda görmekteyiz. Antarktika’da isimleri farklı alanlara verilen 3 Türk bilim insanından birisi de Prof. Dr. Serap Tilav'dır. Türk Kutup Araştırma Programımızın başladığı günden günümüze de kadın araştırmacıların aktif şekilde hem projelerde hem de sahada çalışmalar yapması bizleri gururlandırıyor. Ülkemiz kutup programını koordine edip 4 Antarktika ve 2 Arktik sefere liderlik yaptığım dönemde ve özellikle 2017 yılında düzenlenen ilk Ulusal Antarktika Bilim Seferi’ne liderlik yaparken ziyaret ettiğimiz bazı ülkelerin istasyonlarında, kutup programlarında kadın araştırmacıların yer almadığına şahit olmuştuk. Bu durum maalesef bazı ülkeler için hala geçerli. Ancak Türk bilim seferlerinde kadın araştırmacı sayısında her geçen gün artış olduğunu söyleyebiliriz."

Sadece sefer projelerinde değil lise öğrencileri arasında düzenlenen kutup araştırmaları proje yarışmasında da kız çocuklarının yoğun ilgisini gördüklerine dikkati çeken Özsoy, "Kadınlarımızın sosyal hayatta, iş hayatında ve dolayısıyla bilimde, araştırmada herhangi bir pozitif ayrımcılığa tabi tutulmadan elde ettikleri bu başarılarla Türk kadınının gücünü, kararlılığını ve azmini dünyaya bir kez daha anlatmış oluyoruz." yorumunu yaptı.

4. Ulusal Arktik Bilimsel Araştırma Seferi Lideri Prof. Dr. Ersan Başar da seferin çok önemli bir özelliği olduğunun altını çizerek "Bu özellikten bir tanesi hepimiz için gurur veriyor. Bu yıl kadın araştırmacı sayısı erkeklerden fazla. Toplam 11 araştırmacımız var, 6'sı kadın 5'i erkek. Bu da aslında kadınların ne kadar bilimde güçlü olduğunu tekrar gösteriyor." dedi.

Bu arada Boğaziçi Üniversitesi Fizik Bölümü’nden mezun olan Prof. Dr. Serap Tilav, Antarktika’ya ilk yolculuğunu 17 Aralık 1991'de gerçekleştirirken, kıtaya giden ilk Türk bilim kadını oldu. Prof. Dr. Tilav, bu tarihten sonra 15 defa daha Antarktika’ya giderek Amerika Birleşik Devletleri’nin Güney Kutbu'ndaki Amundsen-Scott Araştırma Üssü’nde çalışmalarını sürdürdü. Yaptığı başarılı çalışmalar onuruna, 2006 yılında ABD Antarktika İsimleri Tavsiye Komitesi tarafından bir buzul dili, "Tilav Buzul Dili" olarak isimlendirildi.

AA

Balıklar, Bursa Tarım ve Orman Müdürlüğü yetkililerince Gölyazı ve İznik Gölü başta olmak üzere farklı göl ve göletlere bırakıldı.

Yetkililer, yavru sazanların Bursa bölgesinde belirlenen 41 noktaya bırakıldığını, 2 yıl sonra balıkların tutulma seviyesine geleceğini belirtti.

Orhangazi Su Ürünleri Kooperatifi Başkanı Zelkif Bektaş, proje yöneticilerine teşekkür etti.

Özellikle İznik Gölü'ndeki balık popülasyonunun gün geçtikçe azaldığına işaret eden Bektaş, bilinçsiz avlanma konusunda da uyarılarda bulundu.

AA

AA'nın iklim krizinin balıkçılık sektörü üzerindeki etkilerine yönelik hazırladığı haber dosyasının üçüncü bölümünde, denizi suyu sıcaklıklarında artış nedeniyle Akdeniz'den Karadeniz'e doğru yayılım gösteren balık ve diğer deniz canlılarının ekosisteme etkileri ele alındı.

Avrupa Birliği’ne bağlı Copernicus İklim Değişikliği Servisi verilerine göre küresel ortalama deniz yüzeyi sıcaklığı Mart ayında 21,07 derece ile rekor kırdı. Ayrıca günlük ortalama deniz yüzeyi sıcaklığının en sıcak olduğu 100 günün 94'ü, 2024'te yaşandı.

Küresel deniz yüzeyi sıcaklığındaki artışın benzeri Türkiye'yi çevreleyen sularda da görüldü. Türkiye'nin denizlerinde 2023 yılı ortalama sıcaklığı, uzun yıllar ortalamasının üzerinde ölçüldü. Karadeniz'de 1970-2023 ortalaması 15,3, 2023 yılı ortalaması 16,8; Marmara Denizi'nde 1970-2023 ortalaması 15,7, 2023 yılı ortalaması 17,6; Ege Denizi'nde 1970-2023 ortalaması 18,7, 2023 ortalaması 20,5; Akdeniz'de 1970-2023 ortalaması 21,5, 2023 yılı ortalaması 22,6 olarak hesaplandı.

Denizlerdeki ısınmanın deniz canlılarına etkisine ilişkin AA muhabirinin sorularını yanıtlayan İstanbul Üniversitesi Su Bilimleri Fakültesi Deniz ve İçsu Kaynakları Yönetimi Bölümü Deniz Biyolojisi Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Onur Gönülal, iklim değişikliği ve deniz suyundaki ısınmanın, deniz ekosistemlerinde önemli değişikliklere neden olduğunu, Kızıldeniz'e uygun olan türlerin Akdeniz, Marmara ve Karadeniz’e kadar yayılmasının büyük ölçüde bu etkiden kaynakladığını söyledi.

Yabancı türlerin sayısının her geçen yıl arttığını ve 2020'de yapılan bir çalışmaya göre Türkiye genelinde 539 yabancı tür bulunduğunu aktaran Gönülal, "Karadeniz’de yabancı türlerin sayısı 30’a yaklaşırken ve Marmara’da da bu sayı 100’u çoktan geçti. Ege Denizi’nde 253, Doğu Akdeniz’de ise 413 yabancı tür bulunuyor." dedi.

Yayılımın bu hızla devam etmesi durumunda yabancı türlerin sayısının yerli türleri geçmesinin muhtemel olduğunu ifade eden Gönülal, deniz suyundaki ısınma bu kadar yüksek olmasaydı yabancı tür sayısının muhtemelen 100-150 civarında kalacağı, artan sıcaklığın yabancı türlerin yayılım hızını 5-6 kat artırmış olabileceği değerlendirmesinde bulundu.

- "Balıkçılık sektöründe ekonomik kayıplara neden olabilir"

Yabancı türlerin yayılımının, yerli türlerle rekabet oluşturarak ekosistem dengesini etkilediğini, bunun yalnızca Türkiye'nin değil, dünyadaki birçok ülkenin sorunu olduğunu vurgulayan Gönülal, şöyle devam etti:

"Karadeniz'de yavaş yavaş bir Akdenizleşme eğilimi gözlemleniyor, bu durum sadece yabancı türlerle sınırlı değil. Sıcaklık artışı, Akdeniz ve Karadeniz arasındaki sıcaklık farklarının azalması bazı türlerin yayılmasına olanak tanıyor. Akdeniz ve Karadeniz ekosistemleri birbirinden farklıdır ancak sıcaklık artışıyla birlikte Akdeniz ve Ege’ye özgü balık türlerinin Marmara'ya, Karadeniz'e doğru yayılmaya başladığı görülüyor."

Karadeniz ve çevresindeki bölgelerde yabancı türlerin hızla yayılmasının büyük bir sorun teşkil ettiğini dile getiren Gönülal, son yıllarda Marmara ve Karadeniz’de hızlı yayılım gösteren, ekonomik değeri yüksek türler olduğu ve mavi yengeç (Callinectes sapidus) ile 2 farklı jumbo karides türünün (Penaeus aztecus ve Penaeus pulchricaudatus) bunların arasında yer aldığı bilgisini paylaştı.

Karadeniz'de yayılım gösteren ekonomik türlerin, yerli türlerle besin kaynakları açısından rekabet etmesinin ekosistem dengelerini bozabileceği uyarısında bulunan Gönülal, "Bu rekabet, hamsi, mezgit ve barbun gibi ekonomik açıdan önemli türlere dayanan balıkçılık sektöründe ekonomik kayıplara neden olabilir. Yeni gelen türlerin tanınmaması ve tüketicilerin bu türlere alışkın olmaması olumsuzluklara yol açar." diye konuştu.

Deniz kirliliği ve aşırı avlanmanın da ekosistem dengesini bozarak yabancı türlerin faaliyetlerini hızlandırdığından bahseden Gönülal, ekonomik değeri olsun ya da olmasın yabancı türlerin avcılığının koordineli bir şekilde yönetilerek teşvik edilmesi, yerli stokların korunması ve kota uygulanması tavsiyelerinde bulundu.

- "Türler Akdenizleşme tehlikesi altında"

İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Hidrobiyoloji Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Cem Dalyan, deniz suyu sıcaklıklarının artışı sonucunda yaladerma ve mırmır gibi Akdeniz balıklarının Karadeniz'de yayılım gösterdiğini, hızlı yüzen lambuka balığının ise Marmara Denizi’nden kayıtlarının geldiğini bildirdi.

Söz konusu balıkların Atlanto-Akdeniz kökenli türler olduğuna işaret eden Dalyan, "Örneğin lambuka, kuvvetli bir pelajik avcıdır. Genellikle küçük balıkları avlayarak beslenir. Marmara'da bilinen pelajik türler arasında hamsi ve sardalya gibi geçit balıkları bulunuyor. Marmara’da lambukanın büyük popülasyonlarının oluşma ihtimali, geçit balıkları üzerinde baskı yaratabilir ve Karadeniz'den Kuzey Ege'ye senede iki defa gerçekleşen göç fenomenini derinden etkileyebilir." sözlerini sarf etti.

Bir ekosisteme yeni bir türün dahil olmasının besin ağında değişikliklere yol açtığının altını çizen Dalyan, şunları söyledi:

"Karadeniz gibi balıkçılığımızın büyük kısmının gerçekleştiği ve binlerce yılda oluşmuş bu deniz ekosistemindeki türler Akdenizleşme tehlikesi altında. Bu türlerin besin zincirindeki yerlerini ve ekosistem üzerindeki etkilerini anlamak şu an için mümkün değil çünkü veri eksikliği var. Karadeniz’in Akdenizleşmesi ile daha az hamsiyi tezgahlarda görebiliriz ve bu durum, ekonomik ve ekolojik değişikliklere neden olabilir. 'Akdenizleşme' kavramı, Akdeniz'in flora ve faunasının Karadeniz'e hakim olması, Karadeniz’in kendine özgü yapısının kaybolması anlamına geliyor. Bu durum 2 denizin biyolojik açıdan farklı yapılarının ortadan kalkmasına, ekosistem çeşitliliğinin kaybolmasına ve tek bir ekosistem haline gelmesine neden olabilir."

Dalyan, ekosistemlerin tek tip haline gelmesi durumunda, oluşan negatif etkilerin tüm bölgeye yayılacağını, çeşitliliğin korunmasının, farklı ekosistemlerin varlığını sürdürebilmesinin ve bu ekosistemlerdeki değerlerin korunmasının büyük risk altına gireceğini kaydetti.

İnsanlığın doğa üzerindeki etkisini mutlaka sınırlandırması gerektiğini ifade eden Dalyan, sözlerini şöyle tamamladı:

"Gideceğimiz başka bir gezegen yok. Denizlere bıraktığımız kirlilik yükü azaltılmalı, deniz ekosistemlerinin korunması için çaba sarf edilmeli. Aşırı avcılık, kirlilik, sıcaklık artışı, ekosistemleri sağlıksız hale getiriyor ve hassas türlerin yok olmasına neden oluyor. Şehirleşme ile hızlı habitat ve kıyı kaybı gibi nedenler ekosistemleri ciddi strese sokuyor ve canlıların değişimlere adaptasyonunu zorlaştırıyor. Bu kapsamda, endüstriyel balıkçılığın yeniden düzenlenmesi, küçük balıkçının desteklenmesi, kirlilik baskısının azaltılması, deniz koruma alanlarının yaratılması ve Karadeniz’e ait olmayan türlerin takibi ve savuşturulması gibi faaliyetlerle mevcut ekosistemin korunmaya çalışılması çok önemli."

AA

Yüzen adacıkların bulunduğu göl, göç yolu üzerinde olması nedeniyle 90 farklı kuş türünü ağırlıyor.

Göl havzası, turna ve tahta balıkları ile tatlı su levreği, sazan, kızılkanat gibi balık çeşitliliği bölgedeki birçok vatandaşın gelir kaynağını oluşturuyor.

Devlet Su İşleri 7. Bölge Müdürlüğünden alınan bilgilere göre, Ladik Gölü'nde su seviyesi minimum seviyelerde. Kuraklığın etkisiyle küçülen gölün şu an sulama amacıyla kullanımda olmadığı belirtiliyor.

- Türkiye'de 1 yılda kişi başı su miktarı 100 litre azalabilir

Ondokuz Mayıs Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Muhammet Bahadır, AA muhabirine, 2024 yılı yazında tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de de sıcaklık rekorları kırıldığını söyledi.

Özellikle 21 Temmuz'un dünya global ölçeğinde sıcaklık rekorunun kırıldığı gün olarak kayıtlara geçtiğini söyleyen Bahadır, "Buharlaşma miktarının olması özellikle su yüzeylerini, göl, akarsu ve kaynakları ciddi derecede olumsuz etkiliyor. Dolayısıyla kuraklık hem ürün çeşitliliğini hem ürün verimini hem tarımsal üretimi hem su kullanımını hem de kişi başına düşen su miktarını doğrudan doğruya belirleyen bir durum." dedi.

Ladik Gölü'nden hem içme suyu hem tarımsal sulama hem de hayvancılık alanında faydalanıldığını belirten Bahadır, "Ladik Gölü çevresinde birçok köy ve ilçe var. Gölü besleyen derelerin birçoğu kurumuş halde ve göl yeterince beslenemiyor. Kuru dereler sellenmeyle birlikte Ladik Gölü'ne inanılmaz miktarda alüvyon taşınıyor. Alüvyonun taşınmasıyla bu sefer ikinci ciddi bir sorun karşımıza çıkıyor. Birincisi, tekrarlayan kuraklığa bağlı bir çekilme var. İkincisi ise sellenmeye bağlı bu küçük derelerin getirmiş olduğu alüvyonlar doğrudan Ladik Gölü'ne boşalıyor. Ladik Gölü bir taraftan kuraklıkla sığlaşırken bir taraftan da gelen malzeme ile doluyor." ifadelerini kullandı.

- Yüzen adacıklar tabana oturdu

Ladik Gölü'nde yüzen adacıkların kuraklık nedeniyle tabana oturduğunu bildiren Muhammet Bahadır, şöyle devam etti:

"Yüzen adalar turizm açısından bölgede çok değeli. Torf olarak da kullanılıyor, çiçekçilikte özellikle doğal gübre olarak kullanılıyor. Tarımda verimi artırmak için yine toprağa karıştırılıyor. Peki onlar ne oldu bugün? Gölün tabanına oturdular, hareket etme özelliğini kaybettiler. Biz gölü nasıl kurtaracağız? Sürdürülebilir bir mekanizma ile bu gölün devamlılığını nasıl sağlayacağız? Ladik Gölü'nde suyu belirli seviyeye kadar tutuyoruz, belirli seviyeden sonra salma söz konusu. Özellikle salma sulama (vahşi sulama) sisteminden artık Türkiye olarak acil bir şekilde vazgeçmemiz lazım. Suyu tutup, onu damla veya fıskiyeli sulamayla yaparsak daha az miktarda suyla daha çok geniş alan sulayabiliyoruz. Mutlaka burada alınması gereken en önemli önlem, yerel yönetimlerle Ladik Gölü sulak alan yönetim planı uygulanması lazım. Halk kullanacak, belediye ve kaymakamlık önderlik edecek. Dengeli bir şekilde, ihtiyacı olduğu kadar ve dolayısıyla da gölü de koruyarak sulama işlemleri yapılacak."

Ladik Gölü'nün 25 yıllık serüvenini uydu görüntülerinden de faydalanarak incelediklerini ve her geçen gün su seviyesinin gerilediğini gördüklerini bildiren Doç. Dr. Bahadır, "Gölün alanı daralmış, 11 kilometrekarelerden 7,2'ye kadar düşmüş. İklim böyle devam ederse, bu kuraklık böyle devam ederse, suya olan ihtiyaç bu şekilde devam ederse gelecek 10-15 yılda Ladik Gölü'nü maalesef kaybetme noktasına doğru gidiyoruz." dedi.

Ladik Gölü çevresinde restoran işleten Şenol Tiryaki de doğma büyüme Ladikli olduğunu ve gölde su seviyesinin en düşük seviyelerde bulunduğunu dile getirdi.

Tiryaki, doğanın verdiği nimetleri korumak gerektiğini sözlerine ekledi.

AA

Deniz kaplumbağaları (Caretta Caretta, Chelonia Mydas) Türkiye'nin önemli turizm alanlarından olan Göksu, Belek, Patara, Fethiye-Göcek ve Köyceğiz-Dalyan Özel Çevre Koruma bölgelerindeki kumsalları yuva olarak seçiyor.

Yumurtadan çıkan her deniz kaplumbağası da üremek ve yuva yapmak için tekrar aynı kumsala dönüyor. Bu nedenle Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü, özel çevre koruma bölgelerinde koruma faaliyetlerini titizlikle sürdürüyor.

Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürü Hacı Abdullah Uçan, AA muhabirine yaptığı açıklamada, deniz kaplumbağalarının uluslararası sözleşmeler ile koruma altında olan hayvan türlerinden biri olduğunu söyledi.

Bu nedenle özel çevre koruma bölgelerinde 1989'da başlatılan "Deniz Kaplumbağalarının Korunması ve İzlenmesi Projesi" kapsamında koruma faaliyetlerinin Bakanlık tarafından her yıl devam ettiğini belirten Uçan, "Dünya üzerinde yaşayan sekiz tür deniz kaplumbağasının iki türü "Caretta caretta ve Chelonia mydas" ülkemizin Akdeniz kıyılarındaki kumsallarına çıkarak, yumurta bırakıyor. Bu nedenle Türkiye, Akdeniz'deki deniz kaplumbağası popülasyonlarının devamlılığı için çok önemli bir ülke." diye konuştu.

- "Yuva sayılarında rekor artış"

Uçan, deniz kaplumbağalarının yuvalama sezonlarına ilişkin, "Bu yıl iklim değişikliğinin etkilerinden dolayı deniz kaplumbağalarının yuvalama sezonu önceki yıllara göre bir ay erken başladı." dedi.

Özel çevre koruma bölgelerinde nisan ortasında başlayan yuvalama sezonunda, yuva sayılarındaki artışa dikkati çeken Uçan, temmuz itibarıyla yuva ve yumurtadan çıkan yavru sayılarına ilişkin şu bilgileri verdi:

"Temmuz itibarıyla Göksu Deltası'nda 262 yuvadan 2 bin 146, Belek'te 2 bin 102 yuvadan 157, Patara'da 490 yuvadan 471, Fethiye kumsallarında 145 yuvadan 33 ve Köyceğiz Dalyan'da 749 yuvadan 12 bin yavru olmak üzere 14 bin 807 yavru deniz kaplumbağası çıkışını tespit ettik. Eylül ortasına kadar yavru çıkışlarının devam edeceği düşünüldüğünde bu rakamların rekor düzeyde artmasını bekliyoruz."

Uçan, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum öncülüğünde Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğünce yürütülen Deniz Kaplumbağalarının Korunması ve İzlenmesi Projesi kapsamındaki koruma uygulamalarının gelecek yıllarda da sürdürüleceğini belirterek, projenin biyolojik çeşitliliğin korunmasına önemli katkılar sağlayacağını kaydetti.

- Deniz Kaplumbağalarının Korunması ve İzlenmesi Projesi

Proje kapsamında deniz kaplumbağası yuvalarının tespiti, kafeslenerek koruma altına alınması, tehlike altındaki yuvaların taşınması, yuvalamaya gelen ergin kaplumbağaların markalanması gibi oldukça kapsamlı çalışmalar, uzman ekiplerce gerçekleştiriliyor.

Bununla birlikte turizm tesislerince de personele ve turistlere bilgilendirme çalışmaları da yürütülüyor.

AA

Doç. Dr. Kızılkaya yaptığı açıklamada, şu an Türkiye'deki denizlerde yedi farklı türde balon balığı bulunduğunu belirterek, bunların Süveyş Kanalı üzerinden geldiğini aktardı.

Akdeniz'de deniz suyu sıcaklığının artmasıyla çok fazla göçmen türün gelmeye başladığını hatırlatan Kızılkaya, "Bu göçmen türlerden bazıları aşırı derecede çoğalarak baskın konuma geliyor. Biz bu tür canlılara istilacı tür diyoruz. İklim değişikliği ve Süveyş Kanalı'nın genişlemesi de bu istilayı hızlandırdı." dedi.

İnci Tüney Kızılkaya, bilinen en tehlikeli balon balığı türünün ilk olarak 2005 yılında Gökova Körfezi'nde tespit edildiğini vurguladı.

Söz konusu türün ekonomiye etkisini anlatan Kızılkaya, şunları kaydetti:

"Türkiye'de balon balıklarının, ekonomiye yıllık yaklaşık 2 milyon avro zarar verdiği yapılan çalışmalarla gösterilmiş durumda. Türkiye'nin Akdeniz ve Güney Ege Denizi kıyılarında yayılan bu balıklar, balıkçılık endüstrisine zarar vermektedir. Hızla çoğalan bu balıklar, yerel balık popülasyonları üzerinde ciddi bir baskı oluşturmaktadır. Balon balıklarının en büyük ekolojik zararı ise hızla çoğalmaları ve onları yiyebilen hiçbir canlının bizim denizlerimizde bulunmamasıdır."

Kızılkaya, balon balığının ölümcül derecede toksin içerdiğini ve kesinlikle yenmemesi gerektiğini dile getirerek, şunları söyledi:

"Gökova, Kaş ve İskenderun'dan temin ettiğimiz balıklarla yaptığımız çalışmalarda balığın tüm dokularının tehlikeli oranda toksin içerdiğini belirlemiştik. Balon balığının içerisindeki tetrodotoksin maddesi ağrı kesici olarak kullanılabilirliğine yönelik çeşitli araştırmalar ve girişimler mevcut ancak henüz onaylanıp piyasaya sürülebilmesi için zaman var. Ekosistemimiz ve ekonomimiz için balon balıklarının çoğalmasını engellemeye çalışıyoruz."

Doç. Dr. İnci Tüney Kızılkaya, Tarım ve Orman Bakanlığının bu anlamda halkı bilinçlendirmek için çeşitli projeler geliştirdiğini sözlerine ekledi.

AA

Bilim insanları, yaklaşık 4 bin kilometre yol yaparak tamamladıkları sefer boyunca, 81 derece kuzey enleminde başlayan deniz buzlarını, Svalbard takımadaları ve çevresinde iklim değişikliği sebebiyle etkilenen buzulları buna bağlı olarak değişen kuzey kutup canlılarının yaşam alanlarını da gözlemledi.

Küresel iklim değişikliğinin hızlı sonuçlarına dair net veriler sunmayı amaçlayan bilim insanları, 32 günde Arktik Okyanusu’nda Türkiye’den kuzeye çevirdikleri rotaları üzerinde Barents Denizi’nde 51 farklı örnekleme noktasında zooplankton, fitoplankton örneklemeleri, denizdeki kirleticilerin belirlenmesi, deniz suyu fiziksel parametrelerinin takibi, mikroplastiklerin belirlenmesi atmosferik kirlilik gözlemleri, meteorolojik gözlemler, gemi ticaret rotalarının çevreye etkileri, deniz buzlarının gözlemlenmesi ve deniz memelerinin takibi konularında 16 farklı projeyle bilimsel araştırmalarını tamamladı.

- Kuzey deniz buzları ve şiddetli fırtına seferin seyir rotasını değiştirdi

4. Ulusal Arktik Bilimsel Araştırma Seferi Lideri Prof. Dr. Ersan Başar, sefer süresince özellikle deniz biyolojisi ve deniz kirliliği üzerine gerçekleştirdikleri örneklemelerle çalışmalarını yaptıklarını ifade ederek, şöyle konuştu:

"81 derece kuzey enlemine ulaştığımızda deniz buzu ile karşılaştık. Bu bizim için önemli bir nokta çünkü sefer sırasında ulaştığımız kuzeydeki en uzak nokta. Ancak bu bölgedeki deniz buzları sebebiyle seyre uygun bir nokta olmadığı için güneye doğru yöneldik ve diğer noktalarımıza geldik. 81 dereceye çıktıktan sonra artık daha kuzeye gitme şansımız yoktu. Bundan dolayı güneye doğru yönelerek planladığımız diğer örnekleme noktalarımıza ulaştık."

Arktik Bölgesi'nde çalışmanın çok zor olduğunun altını çizen Başar, “Hava şartları sürekli değişkenlik gösteriyor. Rüzgar ve deniz buz hareketleri seyir ortamızı değiştirmemize neden oluyor. Seyrimizin 10. gününde de havanın artan şiddeti ve rüzgar nedeniyle rotayı değiştirerek güneye doğru yönelmek zorunda kaldık. Aynı anda çok yoğun buz hareketi meydana geldiği için de gemi belli bir zaman sürecinde buz kütlelerinin arasında kaldı ve bundan dolayı da seyir planlamamızı değiştirdik. Arktik'te çalışırken sürekli seyir planlamasını değiştirmek gerekiyor. Çünkü günün şartlarına göre meteorolojik verilere göre hareket etmek zorunda kalıyorsunuz." diye konuştu.

Svalbard Adası ve çevresinde koruma alanlarının bulunduğuna ve sediman örneklerinin toplanmasının Norveç hükümetinden alınan özel izin doğrultusunda yapıldığına değinen Başar “Yapılan bilimsel çalışmaları birçok bilim dalıyla ilişkilendirilebiliriz. Örneğin denizden yaptığımız örneklemeler içerisinde sediman örnekleri de bulunuyor. Bu sediman örnekleri de laboratuvarlara götürüldükten sonra birtakım çalışmalar sürdürülecek.” dedi.

Prof. Dr. Başar, şöyle devam etti:

“Denizde plankton örneklemeleri de yapılmakta. Bu örneklemeler, plankton kepçeleri ile dikey ve yatay şekilde yapılan örnekleme metoduyla yapılmakla birlikte deniz suyu alınarak filtrasyon yöntemiyle filtre edilerek de yapılmakta. Gemide kurduğumuz filtrasyon sistemiyle deniz suyu örnekleri filtre edilerek bunlar laboratuvarlar götürmek üzere dolmuş muhafazalı saklandı ve daha sonrasında ülkemize bunları götürerek soğuk donmuş muhafaza da laboratuvarda incelemelerde bulunacağız.”